Bijlage 1 Notitie OCO - sept 2022

Inwoners van gemeente Meierijstad kunnen door de onafhankelijk cliëntondersteuner levensbreed ondersteund worden. Daarbij is het belangrijk dat inwoners keuzevrijheid ervaren en er diversiteit in het aanbod is geborgd.

Gemeente Meierijstad vindt het belangrijk dat inwoners levensbreed ondersteund kunnen worden; dat wil zeggen dat onafhankelijke cliëntondersteuning beschikbaar moet zijn voor vragen van inwoners binnen het hele sociale domein op alle leefgebieden (maatschappelijke ondersteuning, preventieve zorg, zorg, jeugdhulp, onderwijs, welzijn, wonen, werk en inkomen). In Meierijstad zijn momenteel twee organisaties die onafhankelijke cliëntondersteuning bieden: • KBO’s: voor 50+ inwoners (vragen veelal enkelvoudig en op Wmo georiënteerd); • MEE De Meent Groep: voor alle inwoners (met een specialisatie in inwoners met een beperking). Gemeente Meierijstad vindt het belangrijk dat haar inwoners keuzevrijheid hebben, en dat daarbij de levensbreedheid van OCO is geborgd. Doordat meerdere partijen OCO bieden binnen de gemeente, is de keuzevrijheid voor inwoners geborgd. Gaandeweg wil gemeente Meierijstad op de behoeften van inwoners blijven bijsturen en eventueel gericht en geleidelijk aanvullende onafhankelijk cliëntondersteuners werven. Hiermee voorkomen we dat er meer aanbod is dan vraag.

23

4. ACTIES Om OCO nog beter op de kaart te zetten in de gemeente Meierijstad zijn er ook nog een aantal acties geformuleerd bij resultaten uit het vorige hoofdstuk. Het koploperproject is een dynamisch proces in samenwerking met diverse partijen. Op basis van de ervaringen en ontmoetingen met elkaar verwachten we dat er mogelijk nog nieuwe aandachtspunten en acties toegevoegd worden. In bijlage 5.6 is een planning van activiteiten terug te vinden. Resultaat Het is duidelijk wat de rol en taken zijn van een onafhankelijk cliëntondersteuner.

Actie(s) • Onderzoeken of en hoe we commitment kunnen krijgen op de overeengekomen visie op OCO vanuit de organisaties die OCO uitvoeren in Meierijstad.

Het is duidelijk wat een onafhankelijk cliëntondersteuner niet doet en hoe zijn/haar betrokkenheid is afgebakend.

• Momenteel vindt er afstemming en een doorontwikkeling plaats ten aanzien van de verbinding tussen het sociaal en juridisch domein. Hierin wordt meer concreet uitgewerkt wat de rol van de OCO (inhoudelijk) is bij bezwaar- en beroepsprocedures. • Afstemming en concrete (samenwerkings)afspraken maken over de (inhoudelijke) ondersteunende rol van OCO aan inwoners bij bezwaar- en beroepsprocedures.

Het is duidelijk hoe (de rol van) onafhankelijke cliëntondersteuning is georganiseerd en gepositioneerd ten opzichte van (andere functies binnen) het sociaal domein.

• Veronderstelde overeenkomsten en verschillen tussen OCO en aanverwante rollen/functies toetsen in gesprekken met betrokkenen. Op basis hiervan zal dit worden aangescherpt.

Er is een beeldmerk ontwikkeld en er zijn diverse communicatiemiddelen opgeleverd die ondersteunend zijn in het vergroten van de bekendheid en vindbaarheid van OCO.

• Er wordt nog nagedacht over het – onder voorwaarden – beschikbaar stellen van het ontwikkelde beeldmerk aan andere (omliggende) geïnteresseerde gemeenten. • Momenteel worden er beelden voor narrowcasting ontwikkeld en een animatie over OCO die beschikbaar zal zijn. In de doorontwikkeling wordt onderzocht of er draagvlak is voor het laten ontwikkelen van communicatiemiddelen OCO in andere talen. • Tevens wordt gezocht naar een ander geschikt platform waar de toolbox met communicatiemiddelen online kan worden opgeslagen en kan worden gebruikt door verschillende externe gebruikers. • Het logo moet nog verspreid worden onder de lokale organisaties die OCO bieden in Meierijstad (om zo gezamenlijk het beeldmerk meer bekendheid te geven).

24

De inwoner wordt in het eerste contact met de gemeente Meierijstad geïnformeerd over de mogelijkheid om zich te laten ondersteunen door een onafhankelijk cliëntondersteuner. Het lokale communicatieplan om de bekendheid van onafhankelijke cliëntondersteuning te vergroten richting inwoners en potentiële verwijzers is uitgerold.

• Structurele ingebedde evaluatie/werkwijze om op basis van de praktijk te kunnen bijsturen op het informeren van inwoners over OCO.

Professionals, samenwerkingspartners en (potentiële) verwijzers zijn geïnformeerd over onafhankelijke cliëntondersteuning.

• We sluiten aan bij bestaande overlegstructuren of platforms om mensen te vertellen over het project (overleg met huisartsen, Poho MZ, atelieroverleg etc) en delen ook digitaal informatie over OCO (bijvoorbeeld in nieuwsbrieven).

Het is duidelijk wat ervoor nodig is om de gewenste mate van samenwerking mogelijk te maken.

• Samenwerking verder vormgeven op basis van de input van de werkgroep. Inmiddels is er een werkgroep samenwerking gevormd die op concreter niveau samenwerkingsafspraken gaat uitwerken op basis waarvan we hier verder uitvoering aan kunnen geven. • Organiseren van terugkombijeenkomst voor de werk- en adviesgroep (en OCO’s).

Er is meer inzicht in de kwaliteit van het aanbod van onafhankelijke cliëntondersteuning in Meierijstad waarin de inwoner een stem heeft.

• Er wordt in samenwerking met de kwaliteitsmedewerker een (bij het OCO beeldmerk passend) postkaartje ontwikkeld die na uitrol van de lokale communicatie campagne uitgedeeld zal worden aan inwoners die gebruik hebben gemaakt van OCO. Het is de bedoeling dat de verschillende onafhankelijk cliëntondersteuners deze aan de inwoners geven. Zij kunnen laagdrempelig en anoniem hun reactie geven op de volgende vragen: o Van welke organisatie heeft u OCO ontvangen? o Hoe heeft u OCO gevonden? o In hoeverre voelt u zich gesteund door de OCO? o In hoeverre heeft OCO een oplossing geboden bij uw ondersteuningsvraag? • Bij het postkaartje is een begeleidend schrijven (vanuit gemeente Meierijstad) opgesteld met een korte uitleg over onafhankelijke cliëntondersteuning en het doel van dit onderzoek. Het postkaartje kan door inwoners kosteloos per post geretourneerd worden naar de gemeente. We beogen hiermee

• In samenwerking met de betrokken communicatie adviseurs wordt gewerkt aan het uitrollen van het lokale communicatieplan. Er wordt bijvoorbeeld nagedacht over een eventuele lancering van het beeldmerk OCO binnen Meierijstad middels een promotie campagne en persbericht. Ook zal de komende periode de flyer verspreid worden op de verschillende vindplaatsen. • We denken na over het verzamelen van ervaringsverhalen of succesverhalen; er zijn twee onafhankelijk cliëntondersteuners bereid gevonden die hieraan willen meewerken.

25

meer inzicht te krijgen in hoe OCO heeft bijgedragen aan een oplossing voor de ondersteuningsvraag, en op basis daarvan verdere acties uit te zetten ten behoeve van het verbeteren van de kwaliteit. • Verzamelen van data; • Analyseren van data; • Bijsturen op basis van data (er is ook een werkgroep actief om het CEO aan te passen en ‘vervuiling’ in opgehaalde data te voorkomen waardoor deze meer betrouwbaar wordt). Inwoners worden passend ondersteund bij de (oriëntatie op een) aanvraag indicatie Wet langdurige zorg (Wlz).

• Er wordt onderzocht of het nodig is om aanvullende afspraken te maken voor onafhankelijke cliëntondersteuning aan inwoners die ondersteuning nodig hebben bij de aanvraag van een Wlz (en welke ruimte daarvoor is vanuit onderbenutting OCO bij MEE).

Het is duidelijk wat ten minste op het gebied van kennis, houding en vaardigheden van een onafhankelijk cliëntondersteuner (informeel danwel formeel) verwacht mag worden in Meierijstad.

• Opgestelde profielschets bespreken met OCO’s in Meierijstad.

Er vindt deskundigheidsbevordering plaats om de kennis en kunde van de onafhankelijk cliëntondersteuners verder uit te breiden.

• Er wordt ingezet op het ophalen van de behoefte aan deskundigheidsbevordering van de onafhankelijk cliëntondersteuners, zodat hier een passend aanbod in gedaan kan worden. Er is een werkgroep gevormd met onafhankelijk cliëntondersteuners vanuit Veghel, Schijndel en Sint-Oedenrode die samen met de betrokken projectleider en beleidsmedewerker dit verder uitwerken. • Momenteel wordt parallel hieraan bij samenwerkingspartners in de regio onderzocht waar eventuele trainingsmogelijkheden uit zouden kunnen bestaan. Naast een scholing zouden ook intervisie, gezamenlijk casuïstiekoverleg en themabijeenkomsten interventies kunnen zijn die kunnen bijdragen aan onderlinge kennisoverdracht. Er is bewust gekozen om de training/scholing pas aan het einde van het project te laten plaatsvinden zodat eventuele nieuwe (nog te werven) vrijwilligers hierin meegenomen kunnen worden.

Inwoners van gemeente Meierijstad kunnen door de onafhankelijk cliëntondersteuner levensbreed ondersteund worden. Daarbij is het belangrijk

• Omdat ook de doelgroep mensen met een migratie achtergrond specifieke aandacht heeft binnen het project, wordt momenteel onderzocht of het wenselijk cq noodzakelijk is het aanbod van OCO uit te breiden door bijvoorbeeld sleutelfiguren een

26

dat inwoners keuzevrijheid ervaren en er diversiteit in het aanbod is geborgd.

training aan te bieden waardoor zij ook inzetbaar zijn als OCO. • Omdat ook de doelgroep jongeren specifieke aandacht heeft binnen het project (en daar nu geen keuzevrijheid in is), wordt momenteel onderzocht of het wenselijk cq noodzakelijk is het aanbod van OCO uit te breiden. • Verbinding leggen met de vertrouwenspersoon Jeugd en oriëntatie op mogelijkheden OCO aanbod.

Onafhankelijke cliëntondersteuning in Meierijstad is beleidsmatig goed geborgd.

• We onderzoeken op welke manier we dit het beste kunnen doen en hoe we de verdere doorontwikkeling kunnen continueren (met of zonder toekenning van de SPUK aanvraag en waar het raakt aan het ‘robuust rechtsysteem’).

27

5. BIJLAGEN 5.1 Wat weten en meten we al? Cliëntervaringsonderzoek (CEO) Wmo Het cliëntervaringsonderzoek Wmo wordt elke twee jaar uitgevoerd. Inwoners die een Wmo voorziening toegekend hebben gekregen, werd gevraagd: “Wist u dat u gebruik kon maken van een onafhankelijk cliëntondersteuner?”. 2020 Uit het onderzoek van 2020 blijkt dat: • 31% wist van het bestaan van een onafhankelijk cliëntondersteuner (33% in 2018), ten opzichte van 33% in de referentiegroep • 6% van de inwoners heeft gebruik gemaakt van een onafhankelijk cliëntondersteuner (9% in 2018). 2021 Uit het onderzoek van 2021 blijkt dat: • 36% wist van het bestaan van een onafhankelijk cliëntondersteuner (31% in 2020), ten opzichte van 34% in de referentiegroep • 5% van de inwoners heeft gebruik gemaakt van een onafhankelijk cliëntondersteuner (6% in 2020). Op de vraag: “Heeft u iemand gevraagd om bij uw (keukentafel)gesprek met de gemeente aanwezig te zijn?” blijkt dat: • • • • • •

42% aangeeft “Nee, ik had niemand nodig bij het gesprek” 4% aangeeft “Nee, ik heb niemand die ik hiervoor kan vragen” 7% aangeeft “Nee, want ik wist niet dat dit kon. Als ik dit had geweten had ik wel iemand gevraagd” 39% aangeeft “Ja, mijn partner, een familielid, een van mijn buren of een vriend(in) (mantelzorger) was bij het gesprek” 5% aangeeft “Ja, een onafhankelijk cliëntondersteuner (professional van MEE of andere instantie) was bij het gesprek” 16% aangeeft “Ja, een medewerker van de organisatie waar ik ondersteuning ontvang, was bij het gesprek”

Factsheets MEE De Meent Groep In 2020 werden 39 OCO trajecten in Meierijstad geregistreerd. In 2021 werden 29 OCO trajecten in Meierijstad geregistreerd. Ouders en Jeugdzorg De ondersteuning vanuit Ouders en Jeugdzorg werd in Meierijstad voor 8 trajecten per jaar ingekocht. Ouders en Jeugdzorg ondersteunden kinderen, jeugdigen en hun ouders/verzorgers die vastlopen binnen de jeugdhulpverlening (meer richting het gedwongen kader). Er werken ervaringsdeskundige ouders die opgeleid zijn om anderen te ondersteunen. Ouders en Jeugdzorg heeft in juli 2022 laten weten haar faillissement te hebben aangevraagd. Het is nog onduidelijk of en onder welke omstandigheden eventueel een doorstart wordt gemaakt. Ouders en Jeugdzorg maken om deze reden geen onderdeel meer uit van het aanbod van OCO in Meierijstad.

28

Rapportages KBO Vanaf 01-07-2021 is er iets meer zicht op het aantal VOA-bezoeken in Veghel en omliggende kernen van Veghel (sindsdien voor alle kernen vergoeding voor VOA-bezoeken). Echter is dit niet een volledig beeld van Meierijstad, want een groot deel van de KBO’s in andere kernen in Meierijstad dienen geen gegevens in. Schijndel doet dat wel al jaren consequent, vandaar alleen van hen betrouwbare gegevens bekend. Het aantal VOA-bezoeken vanuit Schijndel: 2018: 75 2019: 56 2020: 29 2021: 85 1e helft 2022: 41

29

5.2 Overeenkomsten en verschillen OCO en andere rollen/functies Het koploperschap focust zich op onafhankelijke cliëntondersteuning. In het veld zijn er echter diverse organisaties/functies die inwoners en cliënten ook ondersteunen. In deze bijlage geven we weer welke functie dat betreft en welke taak/rol zij vervullen. o

Cliëntvertrouwenspersoon (CVP) Wmo (ingekocht bij LSR)

In Meierijstad wordt het vertrouwenswerk Wmo uitgevoerd door het LSR. Hoewel ook de rol van de vertrouwenspersoon Wmo overeenkomsten heeft met de OCO, is deze wel specifieker gericht op klachten (veelal over zorgaanbieders). De rol van de OCO in Meierijstad is breder en idealiter gericht op het voorkomen van een klacht (door eerder in het proces de inwoner te ondersteunen). Wat

De cliëntvertrouwenspersoon ondersteunt onafhankelijk bij het verduidelijken van onvrede en het verwoorden van klachten. Daarnaast helpt de cliëntvertrouwenspersoon bij het verbeteren van de situatie waarover onvrede bestaat. Het doel van de inzet van de cliëntvertrouwenspersoon is herstel van de relatie met de zorgverlener en het vinden van een oplossing die voor alle betrokkenen naar tevredenheid is. Wie De cliëntvertrouwenspersoon staat open voor iedere vraag of klacht die betrekking heeft op de relatie tussen de cliënt en de instelling. Wanneer Bijvoorbeeld bij: • klachten over zijn kamer of de afdeling; • klachten over de bejegening door zorgverleners; • klachten over onvrijwillige zorg; • ruzie, angst of boosheid. Rol • werkt onafhankelijk van de zorgaanbieder, • is partijdig aan de cliënt (zet zich in voor het doel dat de cliënt voor ogen heeft, ook als de CVP het niet eens is met dit doel); • ondersteunt de cliënt in diens wensen en belangen; • deelt geen informatie zonder toestemming van de cliënt. Taak De cliëntvertrouwenspersoon is in eerste instantie een luisterend oor. Cliënten kunnen er terecht met hun verhaal. De cliëntvertrouwens persoon luistert. Daarna bespreekt hij of er vervolgstappen nodig zijn en welke mogelijkheden de cliënt daarvoor heeft.

De cliëntvertrouwens persoon biedt, voor zover gewenst, daadwerkelijke ondersteuning aan de cliënt bij het nemen van de stappen die nodig zijn om voor zijn belang op te komen. Zoals bijvoorbeeld de cliënt ondersteunen bij het gesprek met degene waar de cliënt de onvrede bij ervaarde of de cliënt helpen bij het opstellen van een brief voor de klachtencommissie. Wettelijk Wzd (Wet zorg en dwang) kwaliteitskader kader Wlz (Wet langdurige zorg) Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) Zvw (Zorgverzekeringswet) Jw (Jeugdwet) Het kwaliteitskader cliëntenvertrouwenspersoon in de Wet zorg en dwang Waar https://hetlsr.nl/klachtopvang/clientvertrouwenspersoon/ o

Cliëntvertrouwenspersoon Jeugdhulp (CVP-J)

In Meierijstad wordt het vertrouwenswerk Wmo uitgevoerd door het AKJ. Hoewel ook de rol van de vertrouwenspersoon Jeugd overeenkomsten heeft met de OCO, is deze wel specifieker gericht op klachten (veelal over zorgaanbieders). Ook gaat de vertrouwenspersoon jeugd meer outreachend te werk (door bijvoorbeeld zorginstellingen te bezoeken).

30

De rol van de OCO in Meierijstad is breder en idealiter gericht op het voorkomen van een klacht (door eerder in het proces de inwoner te ondersteunen). Wat

De cliëntvertrouwenspersoon Jeugdhulp geeft advies helpt bij vragen en klachten aan ouders en kinderen die te maken hebben met jeugdhulp. Wie Voor ouders en kinderen die met jeugdhulp te maken hebben. Wanneer Met vragen en klachten over deze organisaties kun je bij een CVP-J terecht: • Gemeentelijke toegang tot de jeugdhulp (bijv. Centra voor Jeugd en Gezin en wijk-/jeugd-/buurtteams); • Gecertificeerde Instellingen (Jeugdbescherming en Jeugdreclassering) • Ambulante jeugdhulp (incl. ambulante jeugd-GGZ); • Pleegzorg; • Jeugdhulpinstellingen voor verblijf en dagbehandeling (incl. gezinshuizen en zorgboerderijen); • Gesloten jeugdzorginstellingen (jeugdzorgPlus); • Jeugd LVB-instellingen; • Veilig Thuis; • Raad voor de Kinderbescherming. Rol • werkt onafhankelijk van de zorgaanbieder; • is partijdig aan de cliënt; • ondersteunt de cliënt in diens wensen en belangen; • helpt de cliënt bij het regelen van de klacht. De cliënt houdt de regie; • bezoekt locaties en accommodaties en maakt zich bekend, • kan met de cliënt mee naar de klachtenfunctionaris; • verstrekt geen informatie zonder toestemming van de cliënt.

Taak • Informatie en advies; • Ondersteuning (voor cliënten bij het verwoorden, indienen en afhandelen van klachten over de jeugdhulp, bewaken van procedurele afhandeling van klachten en begeleiden van (vervolg)-traject naar klachten- en/of bezwaarcommissie); • (Groeps)bezoeken aan alle jeugdigen in (semi-)residentiële jeugdhulp volgens een vaste frequentie; • Voorlichting over rechten en rechtspositie in de jeugdhulp aan jongeren, ouders en verzorgers; • Signalering van verbeterpunten en rapporteren aan betrokken instanties. Wettelijk Jeugdwet en uitvoeringsbesluit kader Meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld Het AKJ voert (in samenwerking met Zorgbelang) deze werkzaamheden uit in opdracht van het ministerie van VWS, de Raad voor de Kinderbescherming en diverse landelijke instellingen (niet vallend onder de Jeugdwet). Waar www.akj.nl o

Cliëntvertrouwenspersoon Wet zorg en dwang (CVP Wzd)

De cliëntvertrouwenspersoon Wet zorg en dwang (Wzd) heeft een specifieke opdracht voortkomend vanuit de wet gericht op onvrijwillige zorg. De OCO in Meierijstad richt zich op inwoners die zelf een ondersteuningsvraag hebben. De rol van de OCO in Meierijstad is breder dan op het gebied van de Wzd en is ook beschikbaar voor mensen zonder verstandelijke beperking of psychogeriatrische aandoening. Wat Wie

De cliëntvertrouwenspersoon helpt bij vragen en klachten over onvrijwillige zorg. De Wet zorg en dwang regelt dit voor mensen met een verstandelijke beperking en mensen met een psychogeriatrische aandoening. De CVP Wzd is beschikbaar voor: • Alle mensen en/ of vertegenwoordiger met een Wlz indicatie, en – met een verstandelijke beperking (VG), of;

31

– psychogeriatrische aandoening (PG); – met de ziekte van Korsakov, Huntington en niet aangeboren hersenletsel (NAH). • Vrijwillig en onvrijwillig opgenomen mensen in een locatie, accommodatie en buiten de organisatie wonend. Wanneer Als de cliënt niet instemt of zich verzet tegen ondergenoemde punten, of als de wettelijke vertegenwoordiger van de cliënt merkt dat deze niet instemt of zich verzet tegen ondergenoemde punten: • bejegening • begeleiding • verzorging • bescherming • verpleging • beveiliging • behandeling Er zijn negen vormen van onvrijwillige zorg beschreven in de wet. Rol • werkt onafhankelijk van de zorgaanbieder, • is partijdig aan de cliënt, • ondersteunt de cliënt in diens wensen en belangen • helpt de cliënt bij het regelen van de klacht. De cliënt houdt de regie; • bezoekt locaties en accommodaties en maakt zich bekend, • kan met de cliënt mee naar de klachtenfunctionaris; • verstrekt geen informatie zonder toestemming van de cliënt. Taak • Zoals omschreven in het kwaliteitskader • Cliëntenvertrouwens persoon in de Wet zorg en dwang. • Ondersteunen bij een vraag, probleem of klacht over de zorg, luisteren, informatie geven over uw rechten in het algemeen en specifiek over de rechtspositie in de wet. • Helpen bij het helder krijgen van uw vraag • Vertellen wie u kan helpen • Samen gesprekken voorbereiden.

• Ondersteunen in gesprekken die gaan over onvrijwillige zorg • Helpen bij het schrijven van briefen of mails • Een klachtprocedure ondersteunen. Wettelijk Wzd (Wet zorg en dwang) kwaliteitskader kader Wlz (Wet langdurige zorg) Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) Zvw (Zorgverzekeringswet) Jw (Jeugdwet) Het kwaliteitskader cliëntenvertrouwenspersoon in de Wet zorg en dwang Waar https://stichtinglandelijkefaciliteit-cvp.nl/ o

Patiëntvertrouwenspersoon (PVP)

De patiëntvertrouwenspersoon (PVP) heeft een specifieke opdracht voortkomend vanuit de wet verplichte ggz (Wvggz) gericht op patiënten/cliënten met een psychische aandoening die verplichte zorg krijgen, of verplicht of vrijwillig zijn opgenomen. OCO in Meierijstad is voor alle inwoners (en hun naasten). De rol van de OCO in Meierijstad is breder dan op het gebied van de Wvggz. Wat

Een patiëntenvertrouwenspersoon (pvp) biedt advies en bijstand aan mensen met een psychische aandoening die verplichte zorg krijgen of verplicht zijn opgenomen omdat zij een gevaar vormen voor zichzelf of voor anderen. Ook mensen die vrijwillig zijn opgenomen in een ggz-instelling kunnen terecht bij een PVP. Wie Aan mensen met een psychische aandoening die verplichte zorg krijgen of verplicht zijn opgenomen, of die vrijwillig zijn opgenomen in een ggz-instelling. Wanneer Patiënten mogen de PVP altijd spreken. Rol De PVP werkt onafhankelijk van de zorgaanbieder en zorgverleners. Hij mag niet in dienst zijn van een zorgaanbieder en mag geen klachtenfunctionaris

32

Taak

Wettelijk kader Waar

o

zijn, zoals geregeld in de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg. Een PVP heeft een geheimhoudingsplicht. De PVP ondersteunt mensen die verplichte zorg krijgen en mensen die vrijwillig zijn opgenomen in een ggz-instelling bij het verwezenlijken van hun rechten. De patiënt bepaalt zelf of hij advies en bijstand van een PVP wil. De PVP kan bijvoorbeeld helpen bij: • het opstellen van een zelfbindingsverklaring; • het opstellen, evalueren en actualiseren van een zorgkaart of zorgplan; • de voorbereiding, uitvoering en beëindigingen van een crisismaatregel of zorgmachtiging; • een klachtprocedure. Wvggz (Wet verplichte ggz) Voor een PVP van de Stichting PVP kan de patiënt bellen of mailen met de landelijke helpdesk van de Stichting PVP. Het telefoonnummer van de helpdesk is 0900 4448888; het e-mailadres is helpdesk@pvp.nl .

Familievertrouwenspersoon (FVP)

De familievertrouwenspersoon (FVP) heeft een specifieke opdracht voortkomend vanuit de wet verplichte ggz (Wvggz) gericht op naasten van mensen die verplichte zorg ontvangen (hebben). OCO in Meierijstad is voor alle inwoners (en hun naasten). De rol van de OCO in Meierijstad is breder dan op het gebied van de Wvggz. Wat Wie

Rol Taak

Wettelijk kader Waar o

De familievertrouwenspersoon ondersteunt naasten van mensen die verplichte zorg ontvangen (hebben) vanuit de Wvggz. De familievertrouwenspersoon is verbonden aan de Landelijke Stichting Familievertrouwenspersonen (LSFVP) ondersteunen naasten van mensen: • die verplichte zorg ontvangen met een zorgmachtiging of crisismaatregel; • voor wie een zorgmachtiging of crisismaatregel wordt voorbereid; • die zijn opgenomen op een afdeling waar ook verplichte zorg wordt gegeven. De familievertrouwenspersoon biedt naasten informatie, advies, ondersteuning, bemiddeling en bijstand bij een klachtenprocedure. Als verplichte zorg aan de orde is, kunt u bij de familievertrouwenspersoon terecht voor: • Informatie over de wet verplichte geestelijke gezondheidszorg, de crisismaatregel en zorgmachtiging; • Algemene informatie en advies over hoe je als naaste om kunt gaan met situaties waarin mogelijk verplichte behandeling moet worden ingezet; • Ondersteuning bij uw inbreng in een plan van aanpak van de patiënt; • Ondersteuning bij het formuleren van uw visie op het zorgplan; • Informatie over mogelijke klachtenprocedures en ondersteuning daarbij. Wvggz (Wet verplichte ggz) https://lsfvp.nl/

Klachtenfunctionaris (KF)

De klachtenfunctionaris (KF) heeft een specifieke opdracht voortkomend vanuit de wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz), gericht op cliënten/patiënten in de zorg met een klachten. De rol van de OCO in Meierijstad is breder en idealiter gericht op het voorkomen van een klacht (door eerder in het proces de inwoner te ondersteunen).

33

De klachtenfunctionaris (KF) is een onafhankelijke functionaris. Als de KF in dienst is van de zorgaanbieder, zorgt de zorgaanbieder ervoor dat de KF zijn/haar functie onafhankelijk en op zijn/haar eigen wijze kan uitvoeren. De KF is beschikbaar voor alle cliënten/patiënten in de zorg. Wie Wanneer Bij ontevredenheid of een klacht kan de KF rechtstreeks worden benaderd (persoonlijk, per telefoon of per e-mail) Leidt en begeleidt de behandeling van een klacht. De KF handelt neutraal en is Rol niet partijdig. • Is de eerste opvang; de KF luistert naar de onvrede of klacht. Taak • Geeft informatie en advies op maat (wat te doen in deze klacht). • Kan bemiddelen in een gesprek tussen cliënt/patiënt en de zorgverlener. • Kan de weg wijzen in de verschillende vervolgmogelijkheden (klachtencommissie zorginstelling, Landelijke Geschillencommissie, Medisch Tuchtcollege en een schadeclaim). Wettelijk Wkkgz (Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg) kader Waar Website van de zorgaanbieder Wat

o

Mantelzorgmakelaar

De functie en taak van de mantelzorgmakelaar heeft overlap met de OCO. Omdat het echter niet voor alle inwoners laagdrempelig toegankelijk is (want inwoners moeten aanvullend verzekerd zijn en krijgen het ook maar tot een maximum vergoed), komt het niet overeen met de visie op OCO zoals deze gehanteerd wordt in Meierijstad. Wat

De mantelzorgmakelaar ondersteunt mantelzorgers met alle regeltaken rond de zorg. Mantelzorgers met een aanvullende zorgverzekering. De maximale vergoeding is verschillend per zorgverzekeraar. Daarom geldt het advies om de zorgpolis te raadplegen en/of contact op te nemen met de betreffende zorgverzekeraar. Soms kan ook de gemeente de inzet (meestal vanuit de Wmo) van een mantelzorgmakelaar vergoeden, of doet de werkgever dit. Ondersteunen van mantelzorgers met alle regeltaken. Van zorg en welzijn, wonen, tot inkomen, wet- en regelgeving en verzekeringen. Heeft kennis over de Jeugdwet, Wmo, Zorgverzekeringswet, Participatiewet en Wet langdurige zorg. • Analyseert de situatie van de mantelzorger en brengt knelpunten in kaart; • Biedt informatie over mogelijke oplossingen;; • Ondersteunt de mantelzorger bij regelwerk rondom de zorg.

Wie

Rol

Taak

Wettelijk kader Waar o

Als het nodig is, neemt de mantelzorgmakelaar tijdelijk regeltaken van de (overbelaste) mantelzorger over. Ook helpt zij/hij mantelzorgers om de balans tussen zorgtaken, werk en privé (terug) te vinden. Zvw (Zorgverzekeringswet) https://www.bmzm.nl/zoek-mantelzorgmakelaar/

Sociaal Raadslieden (SR)

Sociaal raadslieden werk wordt in Meierijstad uitgevoerd door Lumens en Ons Welzijn. De functie en taak van sociaal raadslieden (SR) heeft overlap met de OCO. De OCO heeft in ieder geval op procesniveau een ondersteuningstaak richting de inwoner bij juridische vraagstukken (de inwoner de weg wijzen, aanvullende expertise betrekken). Er geldt daarvoor geen inkomensgrens. Op inhoudelijk juridisch vlak is de inzet van OCO afhankelijk van de gemaakte afspraken tussen de gemeente en organisaties die uitvoering geven aan OCO.

34

Sociaal raadslieden heeft inhoudelijke juridische kennis, maar niet altijd de mogelijkheden om de inwoner op procesniveau passend te ondersteunen. Sociaal raadslieden heeft niet (altijd) (volledige) kennis rondom zorg. De uitvoering (en een eventuele gestelde inkomensgrens) is afhankelijk van wat de gemeente afgesproken heeft met de organisatie die hier uitvoering aan geeft. Wat

Sociaal raadslieden (SR) is een basisvoorziening die zich richt op het ondersteunen van inwoners bij sociaal juridische problematiek. Wie Voor alle inwoners (er geldt geen inkomensgrens voor de brede hulp; voor hulp bij de Belastingaangifte geldt een bruto inkomensgrens van ongeveer €30.000,- per jaar. Voor inwoners met schulden is deze hulp kosteloos) Wanneer Voor financiële/juridische kwesties rondom: • Uitkeringen (sociale zekerheid) • geldzaken (minimaregelingen) of schulden • werk (arbeidsrecht) • wonen • belasting(toeslagen) en kwijtschelding • onderwijskosten en financiering • familierecht • consumentenzaken • vreemdelingenzaken Rol Sociaal Raadslieden zijn altijd onafhankelijk. De hulp (informatie, advies en andere vormen van maatschappelijke dienstverlening) is gratis en desgewenst anoniem. Daarnaast hebben de Sociaal Raadslieden een belangrijke taak in het signaleren van de effecten van nationale en lokale wet- en regelgeving. Taak • Zij wijzen de inwoner de weg in het woud van wetten en regelingen en geven informatie over de instellingen die de wetten uitvoeren. • Zij helpen onder andere met het invullen van formulieren en het schrijven van brieven aan instanties.

• Verwijzen en bemiddelen • Verklaren van juridische of ambtelijke taal in brieven • Raad en advies bij het opstellen van een brief of bezwaarschrift Waar In Meierijstad bij Lumens (Sint-Oedenrode) en Ons Welzijn o

Nationale Ombudsman (NO)

De Nationale Ombudsman (NO) intervenieert alleen bij problemen tussen burgers en overheden. Het is als het ware een stap omhoog op de escalatieladder, wanneer eerdere pogingen vanuit de inwoner niet hebben geleid tot een bevredigend resultaat. In die zin zou gesteld kunnen worden dat OCO voorliggend op het inschakelen van de NO ingezet zou kunnen worden, om de inwoner hierbij te ondersteunen. Wat Wie Rol Taak

De NO helpt burgers op weg als het misgaat tussen hen en de overheid, door hen de weg te wijzen naar het juiste loket en advies te geven. En doet dat aan de hand van binnengekomen klachten. Voor elke burger die een klacht heeft over de overheid of over een overheidsinstantie (bijvoorbeeld Belastingdienst, het UWV, de politie, een ministerie of provincie, een gerechtsdeurwaarder of het COA). De Nationale ombudsman doet onafhankelijk onderzoek bij klachten over overheden, komt op voor de belangen van burgers, en helpt overheden hun dienstverlening verbeteren. • De NO daagt overheden uit om anders te kijken naar diensten, processen en innovaties met meer oog voor het perspectief van de burger en om zaken te verbeteren.

35

• Een klacht wordt alleen behandeld als iemand eerst geprobeerd heeft er samen met een instantie uit te komen. • Na een klacht kan de NO tussen beide komen, een bemiddelingsgesprek organiseren of een onderzoek starten. Soms start de NO zelf ook een onderzoek, bijvoorbeeld als er veel klachten over hetzelfde onderwerp binnenkomen. • De NO behandelt geen klachten over de regering of over wetten. Wettelijk Wet Nationale Ombudsman kader Waar https://www.nationaleombudsman.nl/ o

Vrijwillig ouderenadviseur (VOA) en cliëntondersteuners ouderenbonden

De functie en taak van vrijwillige ouderenadviseurs (VOA’s) en cliëntondersteuners van de ouderenbonden hebben overlap met de OCO. Hoewel de ouderenbonden een splitsing hanteren, lijkt een combinatie van beiden het meest overeen te komen met de rol van de OCO zoals deze wordt beoogd in Meierijstad. Bij de KBO’s zijn zowel VOA’s als cliëntondersteuners actief; soms is dezelfde vrijwilliger zowel VOA als cliëntondersteuner. Onderstaande informatie komt uit de ‘richtlijn cliëntondersteuning 2019’ en ‘profiel en taken van de vrijwillige ouderenadviseur bonden 2019’ zoals momenteel gehanteerd wordt. VOA Wat Wie Rol Taak

Waar

De vrijwillige ouderenadviseur is een oudere vrijwilliger die op verzoek van de 50+ hulpvrager ondersteunt, verwijst, bemiddelt of vrijblijvend adviseert Inwoners van 50 jaar of ouder (die lid zijn van de KBO) Ondersteunen, verwijzen, bemiddelen of vrijblijvend adviseren over regelgeving en voorzieningen op de terreinen inkomen, recht, zorg, wonen, mobiliteit en participatie De vrijwillige ouderenadviseur heeft niet de taak dwingende adviezen te geven of vragen tot in de finesses op te lossen. De taak ligt veel meer in de probleemverheldering, het meedenken, het informeren en het verwijzen. Daartoe heeft de vrijwillige ouderenadviseur enige kennis van sociale regelgeving en regionale en lokale (zorg)voorzieningen en diensten. De concrete taak is echter afhankelijk van de vraag van de individuele oudere. Centraal hierbij staat het goed kunnen luisteren. Samen met de hulpvrager wordt bekeken wat precies de vraag is en waar de oplossing gevonden kan worden. De vrijwillige ouderenadviseur kan mogelijkheden aandragen, de weg wijzen, ondersteunen en helpen. Doelen zijn: bevorderen dat ouderen langer zelfstandig thuis kunnen wonen, de eenzaamheid onder deze doelgroep beperken en ouderen wegwijs maken in alle sociale voorzieningen. https://www.kbo-brabant.nl/ouderenadvies/

Cliëntondersteuner Wat Ondersteuning bij aanvraagprocedure Wmo 2015 Wie Inwoners van 50 jaar of ouder (hoeft geen lid te zijn van de KBO) Rol • Informeert en ondersteunt de inwoner naar beste kunnen, hierbij rekening houdend met de grenzen van zijn eigen kennisniveau en ervaring. Er is sprake van een inspanningsverplichting en niet van een resultaatsverplichting; • Onthoudt zich van advies en/of wendt zich tot een goed geïnformeerde derde wanneer hij niet in kan staan voor de juistheid van zijn advies; • Overlegt al zijn ondersteuningsactiviteiten met inwoner; • Ondersteunt de inwoner bij het realiseren van de noodzakelijke of gewenste correspondentie maar neemt geen verantwoordelijkheden over. Taak • Voorgesprek en kennismaking

36

• Ondersteunen bij melding, onderzoek en aanvraag en zo nodig toezicht op de implementatie van de voorziening. • Zo nodig kan de cliënt bijgestaan worden bij een bezwaarprocedure. Waar o

https://www.kbo-brabant.nl/clientondersteuning/

Vrijwilligers preventieve huisbezoeken 75+

(Geschoolde) vrijwilligers geven senioren vanaf 75 jaar persoonlijk (gratis) advies. Zij komen (preventief) op huisbezoek bij inwoners die dat willen. In Sint-Oedenrode wordt dat gedaan door seniorenvoorlichters van Welzijn De Meierij (Activerende Huisbezoeken), in Schijndel door VOA’s van de KBO, en in Veghel door vrijwilligers van Ons Welzijn (Bezoekdienst Oud & Wijs). Wat Wie Rol

Taak

Waar o

Geschoolde vrijwilligers geven senioren vanaf 75 jaar (gratis) persoonlijk advies. Voor 75+ inwoners van gemeente Meierijstad De vrijwilliger adviseert waar mogelijk over oplossingen, op welke voorzieningen een beroep gedaan kan worden, waar de aanvraag ingediend kan worden. Indien nodig wordt de hulp ingeroepen van een professionele hulpverlener (bijvoorbeeld ouderenadviseur). Vergelijkbaar met de rol van de VOA (zie hierboven). Tijdens een gesprek wordt aan de hand van een aantal aandachtspunten besproken of er knelpunten, vragen of onduidelijkheden zijn op het gebied van: • huishoudelijke / verzorgende werkzaamheden • wonen en woonomgeving • sociale contacten • hulpmiddelen • voorzieningen en financiële regelingen. Vergelijkbaar met de taken van de VOA (zie hierboven). https://www.welzijndemeierij.nl/individuele-ondersteuning/ Zorgcoöperatie Rooi (ZCR)

De functie en taak van de ondersteuners bij Zorgcoöperatie Rooi (ZCR) heeft overlap met de OCO. Meierijstad vindt het belangrijk dat OCO gratis, onafhankelijk en deskundig is. De ondersteuning vanuit ZCR is niet gratis; inwoners moeten betalend lid zijn om hier gebruik van te kunnen maken. Wat Wie Rol

Taak

Waar

De Zorg Coöperatie Rooi ( ZCR ) is een vereniging van leden, waarvan (actieve) leden het als hun taak zien anderen te ondersteunen om zorgvraag en zorgaanbod bij elkaar te brengen. Voor betalende leden (inwoners van Sint-Oedenrode) • Een luisterend oor • Informatie over hulpmogelijkheden • Ondersteuning bij het regelen van zaken • Bemiddeling bij het inschakelen van zorgverleners • Aandacht en betrokkenheid • ZCR informeert over zorgmogelijkheden, wet- en regelgeving, procedures en financieringen. • ZCR adviseert over gezondheid en de mogelijkheden met betrekking tot zorg en zorgaanbieders. • ZCR bemiddelt tussen zorgvraag en zorgaanbod. • ZCR biedt ondersteuning bij het vinden van de juiste zorg (bijvoorbeeld Zorg in Natura, Persoonsgebonden Budget). https://www.zorgcooperatierooi.nl/

37

38

5.3 Opgeleverde communicatiemiddelen Er zijn diverse communicatiemiddelen in samenwerking met koplopergemeenten in de regio Noordoost Brabant (conform overeengekomen beeldmerk) voor gemeente Meierijstad opgeleverd door BigBird media: • • Algemene flyer onafhankelijke cliëntondersteuning • Posters onafhankelijke cliëntondersteuning in de varianten: o Algemeen o Doelgroep ouderen o Doelgroep gezinnen o Doelgroep jongeren • Banners sociale media in de varianten: o Algemeen (600x600px en 1200x630px) o Doelgroep ouderen (600x600px en 1200x630px) o Doelgroep gezinnen (600x600px en 1200x630px) o Doelgroep jongeren (600x600px en 1200x630px) • Narrowcasting beelden (lichtkrant) in de varianten: o Kort algemeen (1 beeld) o Lang algemeen (5 opeenvolgende beelden) Voorbeeld flyer OCO Daar wordt op korte termijn aan toegevoegd: • Narrowcasting beelden (lichtkrant) in de varianten: o Lang doelgroep ouderen (5 opeenvolgende beelden) o Lang doelgroep gezinnen (5 opeenvolgende beelden) o Lang doelgroep jongeren (5 opeenvolgende beelden) • Animatie over onafhankelijke cliëntondersteuning • Visitekaartje OCO In samenwerking met koplopergemeenten in de regio Noordoost Brabant is daarnaast via de toolbox onder andere beschikbaar: • Regionaal communicatieplan OCO • Huisstijl handboek met richtlijnen rondom het hanteren van het beeldmerk OCO • Logo OCO • Elementen uit logo en templates die los te

gebruiken zijn • Aangekochte stockfoto’s die gebruikt zijn in de communicatiemiddelen • Template voor een PowerPoint presentatie

Voorbeelden banners sociale media (jeugd en ouderen)

39

40

5.4 Profielschets onafhankelijk cliëntondersteuner Onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO) Een OCO kijkt en denkt met de inwoner mee. Hij of zij geeft informatie, advies en ondersteuning bij dingen waar de inwoner tegenaan loopt. Gratis, deskundig en onafhankelijk. Onafhankelijk betekent dat de OCO niet is verbonden aan de gemeente of aan een zorgorganisatie. De OCO is er echt voor de inwoner; ook als deze al zorg en ondersteuning krijgt. Een OCO is er ook voor mantelzorgers. Er is geen doorverwijzing of indicatie nodig om ervan gebruik te kunnen maken. Ondersteuning is onafhankelijk als het door de inwoner zo ervaren wordt; het gaat om de inwoner en zijn (hulp)vraag die centraal staat. Het is belangrijk dat de inwoner zich gezien en gehoord voelt, maar wel zelf de regie behoudt. Daarbij is het voor de inwoner belangrijk Wat een OCO? omdoet te voelen dat de ondersteuner geen (andere) belangen heeft en dat de ondersteuner • Helpt een (hulp)vraag, probleem of behoefte van de inwoner (en naasten) te naast hem/haar staat. Daarvoor is het nodig dat onafhankelijke cliëntondersteuning verduidelijken, zo objectief mogelijk; losstaat van gemeente(-lijke organisaties). De onafhankelijk cliëntondersteuner biedt geen • Werkt preventief, integraal en levensbreed (over alle leefgebieden heen); inhoudelijke zorg of hulp.

• Vertaalt (tolk), wijst de weg en creëert overzicht (tom-tom), geeft informatie en advies (vraagbaak); • Ondersteunt in (het voorbereiden van) gesprekken en procedures of aanvragen; • Geeft inzicht in (on-)mogelijkheden; • Helpt de inwoner zelf tot een (gedegen) keuze te laten komen; • Activeert (waar mogelijk) de inwoner en zijn/haar omgeving; • Signaleert hiaten en knelpunten en maakt deze op de juiste plek bespreekbaar; • Vanuit de positie naast de inwoner (stelt zijn/haar vraag centraal). Wat moet een OCO kunnen? • De OCO kan contact leggen met de inwoner, en kan zich in communicatie(-niveau) goed afstemmen op zijn of haar gesprekspartner. • De OCO is in staat om de vraag of kwestie van de inwoner te verhelderen. En kijkt naar de mogelijkheden van mensen, hun veerkracht en wat hun leven betekenisvol maakt. • Een OCO laat de regie bij de inwoner, neemt niet over en ondersteunt alleen daar waar nodig. De inzet van OCO is gericht op het versterken of vergroten van de eigen regie en op het ondersteunen bij het verkrijgen van de juiste informatie, zorg of ondersteuning voor de inwoner. • Een OCO kan ondersteunen in gesprekken en kan situaties verduidelijken door vragen te stellen of samen te vatten.

Een OCO is in staat om de vertaalslag te maken: heeft de gesprekspartner de inwoner goed gehoord en begrepen; en kan de inwoner dit andersom? • Een OCO heeft basiskennis over wet- en regelgeving (Wmo, Jeugdwet, Participatiewet, Wlz, Zorgverzekeringswet en Wet inburgering), procedures en routing in het sociaal domein en de sociale kaart. • De OCO werkt levensbreed en vraaggericht: de behoeften van inwoners (de vraag) als uitgangspunt in plaats van mogelijke oplossingen (het aanbod). • Een OCO hoeft geen kennis te hebben van alle mogelijke oplossingen (of voorzieningen), maar weet wel waar antwoorden te vinden en betrekt tijdig aanvullende deskundigheid. De OCO is ook in staat om in te schatten wanneer een andere inzet (beter) passend is en verwijst door. • Een OCO focust op de behoeften van inwoners. De toegang of het sociaal team kent de mogelijke oplossingen en bespreekt met de inwoner wat het meest passend is. Een

41

• • • • •

OCO kan met de inwoner toetsen of de aangedragen oplossing daadwerkelijk voldoet aan de behoefte. De rol van de OCO is om de inwoner te ondersteunen in zijn of haar vragen en behoefte bij het proces om te komen tot een plan van aanpak of oplossing. De OCO is in staat om te kunnen objectiveren. Een OCO kan situaties goed inschatten en kan inschatten hoe situaties zich ontwikkelen. Hij of zij kan beoordelen of een inwoner over-of ondervraagt wordt. Soms is taalkennis of kennis van een bepaalde culturele achtergrond belangrijker dan kennis van een beperking of probleem. Een OCO is assertief en bewaakt ook de eigen grenzen. De OCO signaleert, observeert en maakt knelpunten bespreekbaar.

Welke houding heeft een OCO? Een OCO is nieuwsgierig, heeft een onderzoekende open houding en is toegankelijk en oordeel vrij. De OCO is steunend, toont begrip en stemt af, maar is ook gericht op verbinden en constructief samenwerken. De OCO is eerlijk, betrouwbaar en houdt zich aan afspraken. Is transparant en oplossingsgericht. De OCO neemt niet over, laat de regie bij de inwoner en ondersteunt de inwoner bij het maken van eigen keuzes. De OCO kent de grenzen van zijn of haar deskundigheid en kan een gezonde balans in afstand en nabijheid houden. De OCO bezit het vermogen om te reflecteren op het eigen handelen, durft zich kwetsbaar op te stellen en is bereid tot het volgen van deskundigheidsbevordering. Wat doet een OCO niet? • Een OCO biedt geen inhoudelijke zorg of hulp; • Een OCO is niet langdurig betrokken; • Een OCO is niet emotioneel betrokken; • Een OCO beslist niet over indicaties en beschikkingen en doet geen toezeggingen; • Een OCO maakt geen keuzes namens de inwoner, neemt geen verantwoordelijkheid en regie van de inwoner over; • Een OCO geeft geen medische adviezen; • Een OCO keert zich niet tegen de gemeente, zorgaanbieders of andere gesprekspartners; • OCO is geen bemoeizorg, maar kan wel een outreachend karakter kennen; • Een OCO kan een inwoner op procesniveau ondersteunen richting bezwaar en beroep.

Voor inhoudelijke (juridische) ondersteuning kan de OCO de weg wijzen naar passende ondersteuning. Afhankelijk van het type beroep- of bezwaar, kan een OCO de inwoner inhoudelijk ondersteunen.

42

5.5 Opgehaalde input specifieke doelgroepen Op 7 december 2021 hebben aparte gesprekstafels plaatsgevonden om aanvullende input op te halen ten aanzien van de specifiek benoemde doelgroepen in het koploperproject: ouderen, jongeren en migranten. Aanvullend op de vaste leden van de werk- en adviesgroep zijn extra genodigden gevraagd om een bijdrage te leveren (onder andere: ervaringsdeskundige ouders, VluchtelingenWerk, wijkverpleegkundige, trajectbegeleider bureau leerplicht, cultuurspecialist, sleutelfiguren, praktijkondersteuner jeugd, OCO Wlz). o

Ouderen

Wat zijn de ervaringen in de regio van Meierijstad en IPSDs om de ouderen beter te bereiken? • Ouderen zijn steeds beter geïnformeerd en kennen steeds beter de wegen ten opzichte van een aantal jaar geleden. Ook zijn mensen digitaal vaardiger geworden. • Steek niet alleen in op de ouderen zelf, maar ook op de mantelzorgers en het netwerk/systeem daaromheen. • Mensen komen niet altijd met een (directe) vraag naar je toe. Door outreachend te werken en zichtbaar te zijn voor ouderen, verlaag je deze drempel. Bekendheid, laagdrempeligheid en een vast aanspreekpunt/gezicht zijn belangrijk om met ouderen in contact te komen. • Investeer in het opbouwen en onderhouden van relaties. Bij meerdere partijen moet de OCO een ‘bekend gezicht’ worden zodat mensen zo breed mogelijk worden bereikt. • Ga als OCO niet alleen aan de slag met individuele vragen en oplossingen, investeer in het collectiveren zodat ook preventief actie ondernomen kan worden. Daarvoor is het belangrijk dat er structureel contact is tussen de OCO’s onderling. • Goede afstemming tussen de organisatie en financiering van OCO is belangrijk. Geld kan leiden tot gestuurd gedrag. Wat is jullie beeld van ouderen en het gebruik maken van OCO? • Een heel aantal ouderen hebben een link met het welzijnswerk, vertelt Esther.

Zij investeert veel in de relatie met huisartsen, wijkverpleegkundigen, waardoor ze elkaar goed kunnen aanvullen. • Theo geeft aan dat landelijk gezien OCO weinig bekend is in de VVT sector. • OCO’s kunnen ook professionals op weg helpen en de weg wijzen, dus het is niet alleen gericht op de oudere. • Bij veel ouderen is er nog veel onbekendheid over de overgang van de Wmo naar de Wlz. De gemeente zou veel weerstand bij inwoners kunnen weghalen als er meer voorlichting zou komen hierover o

Jongeren

Welke IPSDs en adviezen heb je voor ons als het gaat om onafhankelijke cliëntondersteuning voor deze groep? • Verondersteld wordt dat het vaker de ouders van jongeren en jongvolwassenen zijn met een hulpvraag voor de OCO dan de jongere zelf. • Het is belangrijk om waar mogelijk, ouders te betrekken. Zij kennen hun kind het beste. Ouders zijn als gesprekspartner extra belangrijk wanneer zij ook de rol van mentor vervullen. Bij jongeren met onderliggende problematiek of een beperking zijn ouders vaker vanzelfsprekend een gesprekspartner (ook i.r.t. onderwijs) vanwege een grotere afhankelijkheid in relatie en zelfredzaamheid. • Jongeren zien hulpverleners in het gezin vaak als bestemd voor hun ouder(s). Er is niet altijd oog voor elk gezinslid. Jonge mantelzorgers worden bijvoorbeeld niet altijd

43

•

•

•

herkend. IPSD: ga in gesprek over hoe de jongere tegen de hulpverlener in huis aankijkt, heb oog voor het hele gezin. Zorg ervoor dat er echt even iemand voor de jongere is. Er is een meer integrale samenwerking nodig om jongeren te ondersteunen bij het maken van een plan voor de toekomst (wonen, werk, onderwijs, inkomen, zorg, netwerk en welzijn/gezondheid). Het is afhankelijk van de situatie wie dat nu doet (toegangsprofessional, jongerenwerker, jeugdhulpaanbieder, praktijkondersteuner, klantmanager, OCO). De rol van OCO zou meer preventief ingestoken kunnen worden bij de overgang 18/18+, bijvoorbeeld door de OCO voorlichting te laten geven op scholen (vroegtijdig aanwezig bij ZAT overleg). Er worden veel knelpunten gezien rondom 18-/18+, zoals de overgang van Jeugdwet naar Wmo, of soms Wlz. Er zijn grote wachttijden in de volwassenenzorg (ook in psychische en psychiatrische zorg), ook zijn niet altijd dezelfde zorgaanbieders gecontracteerd. Een OCO kan daarbij ondersteunen.

Hoe vinden we aansluiting bij de jongeren? • Momenteel is eenzaamheid en sociale uitsluiting (als gevolg van corona) een veelvoorkomend probleem onder jongeren. Daarnaast spelen er vaak praktische vragen rondom het regelen van (zelfstandige) huisvesting. • Ga samen met de jongere op zoek naar wat voor hem/haar belangrijk of nodig is. Wanneer is hij/zij tevreden? Geef de jongere regie. • Oordeel niet, gebruik humor. • Investeer, ben pro-actief en laat niet los. Jongeren hebben de neiging sneller uit te vallen door angst of gebrek aan motivatie; ze hebben meer moeite om drempels over te gaan. • Verdiep je in hun leefwereld. Met jongerenwerkers wordt wel eens gedeeld hoe jongeren de hulpverlening thuis bespelen om ze te laten denken dat het goed gaat. Zij hebben inzicht in hoe zij hun ouders en hulpverleners voor de gek houden. Er zijn echter ook jongeren die in de gaten hebben dat er hulp nodig is. Bij jongerenontmoetingspunten kom je er snel genoeg achter waarom jongeren aanwezig zijn: bijvoorbeeld door spijbelen, problemen thuis, en sommige ouders brengen hun kinderen zelf hier naartoe. • Jongeren vertrouwen iemand omdat ze hem/haar kennen en deze persoon in hun leefwereld aanwezig is. Het is belangrijk om daar verbinding mee te leggen. Denk aan de jongerenwerker, mentor op school, de voetbalcoach etc.

• Doe altijd alles (of zoveel als mogelijk) in samenspraak met de betreffende jongere. • Het begrip OCO is niet bekend bij jongeren, moet veel steviger neergezet worden, wil dat effect hebben. Vroeger was er het JAC (jongeren advies centrum) dat goed werd bezocht, het was een plek waar ze konden binnenlopen voor advies. • Het is belangrijk als OCO om goed en onbevooroordeeld te kunnen luisteren. Nietweten houding. • Informatie over OCO zou via Facebook, Instagram, Tiktok en Snapchat gedeeld kunnen worden (ook via socials van gemeente Meierijstad zelf). Als je de doelgroep jongeren zelf wilt bereiken is het belangrijk dat het ook door iemand wordt beheerd die ‘het snapt’ en de taal van de jongeren spreekt. • Als jongeren zich melden in het kader van de Participatiewet zou een OCO betrokken kunnen worden. • In principe zou iedereen die met jongeren werkt de informatie over OCO in zijn achterhoofd moeten hebben.

44

• •

Wellicht dat een gratis chatfunctie (zoals op website GGD) drempelverlagend werkt voor jongeren om zelf vragen te stellen. Één centraal zichtbaar punt (per kern) werkt voor jongeren het beste.

o

Migranten

Hoe bereiken we deze groep inwoners? • Iedereen heeft de indruk dat deze doelgroep moeilijk te bereiken is en dus onbekend is met OCO. • Via sociale media (Instagram, Facebook), bijvoorbeeld het plaatsen van een folder op social media. Bij voorkeur in eenvoudig Nederlands (NT2) of in het Engels. Nieuwkomers zijn vaak actief op social media. • Een folder maken met ervaringsverhalen die gebruikt kan worden als communicatiemiddel. • Informatie verspreiden via sleutelfiguren (geschat bereik 80-90%), bijvoorbeeld bij het ophalen van het rijbewijs van mensen die tot deze doelgroep behoren. Je kunt dan de contactgegevens van de sleutelfiguur meegeven aan de inwoner. Hiermee kom je in contact en kan er een vertrouwensband worden opgebouwd. • Deze groep inwoners heeft via social media onderling veel contact met elkaar. Áls je bij één persoon van deze doelgroep het vertrouwen wint, geeft deze het weer door. Daardoor ontstaat een netwerk. Het vertrouwen is cruciaal en essentieel! • Migranten die al langere tijd in Nederland wonen zijn moeilijk te bereiken. • Vluchtelingenwerk fungeert vaak als contactpersoon en vertegenwoordiger van de vluchteling, zij hebben ook rechtstreeks contact met klantmanagers.

Kan de sleutelfiguur de taak van de OCO overnemen? • Sleutelfiguur zou daartoe mogelijk (gedeeltelijk) toe in staat kunnen zijn, zij kunnen in ieder geval de inwoner wegwijs maken en doorverwijzen. Het vraagt aan de andere kant echter aandacht voor bijscholing: wat heeft de sleutelfiguur nodig om een inwoner goed te kunnen informeren en adviseren? Echter dit betekent een grote opgave voor de sleutelfiguur om bij te scholen. • Iedereen kan OCO zijn maar om informatie en de hulpvraag boven tafel te krijgen is het nodig om de cultuur én de taal te kennen. Sleutelfiguren weten wat inwoners uit deze doelgroep bedoelen, hierdoor zijn zij veel toegankelijker. • Idee: vorm een duo van een sleutelfiguur en OCO, waarbij de sleutelfiguur geen OCO is maar vertrouwenspersoon blijft. En een beroep gedaan kan worden op de expertise van de OCO via de sleutelfiguur. • Organiseer laagdrempelige inloopspreekuren die breed zijn opgezet met veel aanwezige instanties, organisaties en functies, waar bijvoorbeeld ook de sleutelfiguren en OCO’s zitten.

45

5.6 Planning en Stand van zaken Q3 2022 (juli tot en met september) September 2022

Stand van zaken

(Doorlopend) overleg met koplopergemeenten in de regio t.b.v. samenwerking op verschillende thema’s (8 september) Voorstel aanvraag middelen 2023 om continuïteit doorontwikkeling OCO te borgen (ook bij afwijzing van SPUK) SPUK aanvraag indienen

Simone + Gina

Gerealiseerd

Gina

Gerealiseerd

Gina + Simone

Gerealiseerd

(Doorlopend) overleg met interne werkgroep over stand van zaken koploperproject OCO

Judith + IW

Gerealiseerd

Inventariseren behoefte deskundigheidsbevordering OCO’s Oppakken verbreding bekendheid/aanbod OCO Participatiewet en migranten

Gina

Doorlopend

Judith + Gina

Deel gerealiseerd, voortzetting 2023

Presentatie aan gebiedsteam Schijndel over OCO (5 september)

Simone + OCO

Gerealiseerd

Aanpassen notitie OCO

Simone + Gina

Gerealiseerd

Opvragen en opvolgen mogelijkheden Zorgbelang rondom OCO jeugd en eventuele doorstart ervaringsdeskundigen Ouders & Jeugdzorg Plannen datum terugkombijeenkomst werk- en adviesgroep en OCO’s

Simone + Gina

Gerealiseerd

Simone + Judith + Wendy

Gerealiseerd

Versturen uitnodigingen bijeenkomst + inventarisatie allergieën/dieetwensen Vervolg uitrol lokaal communicatieplan

Amandy

Gerealiseerd

Jessie

Doorlopend Voortzetting 2023

(Doorlopend) overleg met interne werkgroep over stand van zaken koploperproject OCO

Judith + IW

Gerealiseerd

Oppakken actiepunten t.a.v. bevorderen samenwerking en kwaliteit (toetsen profielschets, bijlage aanverwante functies/rollen, postkaartjes)

Judith + Gina

Lopend

Oppakken planning en organisatie deskundigheidsbevordering

Judith + Gina

Gerealiseerd Voortzetting 2023

Vervolg uitrol lokaal communicatieplan

Jessie

Doorlopend Voortzetting 2023

Monitoren SPUK aanvraag

Gina

Gerealiseerd

Uiterlijk week voorafgaand aan bijeenkomst versturen van programma terugkombijeenkomst aan genodigden

Judith

Gerealiseerd

Q4 2022 (oktober tot en met december) Oktober 2022

November 2022

46

December 2022

Terugkombijeenkomst werk- en adviesgroep en OCO’s (+ FNV) op 21 november

Judith + Gina

Gerealiseerd

Oppakken actiepunten t.a.v. bevorderen samenwerking en kwaliteit (toetsen profielschets, bijlage aanverwante functies/rollen, postkaartjes)

Judith + Gina

Gerealiseerd

Monitoren SPUK aanvraag (en in gang zetten offertetraject MEE/evt. andere partijen voor projectleiding) + eventuele terugkoppeling naar wethouders

Gina + Judith + ErnstJan

Gerealiseerd

(Doorlopend) overleg met interne werkgroep over stand van zaken koploperproject OCO

Judith + IW

Gerealiseerd

Blijvend evalueren met coördinator IPSD, indien nodig bijsturen aan de hand van besproken signalen en knelpunten

Judith

Doorlopend Voortzetting 2023

(Doorlopend) overleg met interne werkgroep over stand van zaken koploperproject OCO

Judith + IW

Gerealiseerd

Blijvend evalueren met coördinator IPSD, indien nodig bijsturen aan de hand van besproken signalen en knelpunten

Judith

Doorlopend Voortzetting 2023

Evt. aanvraag middelen continuering doorontwikkeling OCO (als SPUK in oktober 2022 niet is toegekend).

Gina

Geannuleerd

SPUK toegekend en plan van aanpak 2023

Gerealiseerd

2023

Structureel halfjaarlijks overleg OCO’s en vertrouwenspersoon (30 januari en andere)

Amandy

GerealiseerdGepland

4 wekelijks overleg kleine werkgroep

Simone

Gepland

4 jaarlijks overleg grote werkgroep

Simone

Gepland

Blijvend evalueren met coördinator IPSD, indien nodig bijsturen aan de hand van besproken signalen en knelpunten

Simone

Doorlopend

Veeggroep presentaties over OCO IPSD Actualiseren instructie IPSD

Simone

20 april 9-10u 25 mei 9-10 u

Simone

lopend

Acties rondom communicatie:

Simone + Jessie

lopend

Simone

Lopend

Planning wordt up-to-date gemaakt. Voorstel 1 x p/m in lokale media Animaties zijn gereed en kunnen op de website. Spreidingslijst communicatiemiddelen actualiseren Postkaartje: ligt bij de vormgever, wordt hierna verspreid. Acties rondom monitoring: Overleg kwaliteitsmedewerkers o.a. Continue meting

47

Verbinding Participatiewet en sleutelfiguren Info over OCO tijdens de training voor sleutelfiguren geven.

Simone

Lopend

Participatiewet: presentatie OCO aan PIMcoördinatoren geven.

Simone

Lopend

Faciliteren intervisie/ontmoeting/deskundigheidsbevordering OCO’s

Simone + Amandy

Lopend

48