Document · PDF

Bijlage 1 Achtergrondrapport Kostendekkingsplan (Geanonimiseerd)

Commissie Ruimte, Economie en Bedrijfsvoering 27 maart 2025, gemeente MeierijstadBij agendapunt: Kostendekkingsplan Water en Riolering8.336 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Kostendekkingsplan Water

riolering

Gemeente Meierijstad 25 november 2024

Pagina 1 van 40

EN Oo 5) 5

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

Gemeente

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

Arcadis

Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente

Sciigo

Meierijstad Meierijstad Meierijstad Meierijstad Meierijstad

Helder Water Advies

EE 8 nd

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

Projectnummer:

Wethouder

Ruimtelijke ordening

infrastructuur

Wethouder Economie, financiën

Dienstverlening

Gemeentesecretaris

30182121

Rapportnummer:

Pagina

2 van 40

Inhoudsopgave Colofon . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 1

Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4

Financiële evaluatie PWR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

2. 1

Uitgaven en lasten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

2. 2

Baten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8

2. 3

Voorzieningen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9

2. 4

Financiële uitgangspunten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10

Personele middelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 3. 1

Huidige formatie en resultaten Formatiescan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12

3. 2

Voorstel formatie wijziging . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13

Basisvariant . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 4. 1

Uitgaven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15

4. 2

4. 3

Kostendekking basisvariant. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18

Variantenstudie en voorkeurscenario . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 5. 1

Draaiknop: Uitgaven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22

5. 2

Draaiknop: Financiële uitgangspunt Spaarvoorziening . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23

5. 3

Vergelijking varianten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23

5. 4

Kostendekking voorkeursscenario . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25

Bijlage A

Onderbouwing kostentoerekeningen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29

Bijlage B

Projectenlijst . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31

Bijlage C

Modelberekeningen voorkeursscenario . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34

Pagina 3 van 40

Inleiding

Programma Water en Riolering Met het Programma Water en Riolering (PWR) 2022-2026 geeft de gemeente invulling aan de drie wettelijke watertaken: de zorg voor het inzamelen en het transporteren van stedelijk afvalwater de zorg voor de verwerking van afvloeiend hemelwater en de zorg voor het beperken van de nadelige gevolgen van de grondwaterstand in openbaar bebouwd gebied. Hierbij komen ook taken die ontstaan uit interacties en raakvlakken van water en riolering met andere taakvelden zoals het beheer van oppervlaktewater groenblauwe voorzieningen en (woningbouw)ontwikkelingen. Met het intreden van de Omgevingswet en het integraal benaderen van projecten in de openbare ruimte bewegen we steeds meer naar verwevenheid van taken. Ook dragen we vanuit de wettelijk waterzorgplichten bij aan klimaatadaptatie en nemen we deel aan diverse samenwerkingsverbanden om de vele integrale uitdagingen de baas te blijven. De watertaken en ambities in het PWR worden bekostigd uit de inkomsten van de rioolheffing. ,

Kostendekkingsplan De gemeente Meierijstad streeft naar een solide beleid ten aanzien van de financiering van de waterzorgplichten. De rioolheffing bekostigt de uitgaven die we hiervoor voorzien en hieraan toerekenen. Het financieel beleid is gericht op een goede instandhouding van de bestaande voorzieningen en vervanging hiervan op de lange termijn rekening houden met nieuwe inzichten en klimaatveranderingen. Met als uitgangspunt dit tegen een kostendekkend tarief aan te bieden. ,

Het kostendekkingsplan onderbouwt de jaarlijks benodigde heffingsinkomsten op basis van financiële uitgangspunten de verwachte uitgaven investeringen en het saldo van de rioleringsvoorzieningen. We kijken daarbij 60 jaar vooruit. Op die manier sluiten we aan bij de vervangingscyclus de (theoretische) levensduur van een vrijvervalriool is namelijk gemiddeld 60 jaar. Ook brengt deze horizon de vervangingsgolf in beeld. Het doel van een kostendekkingsberekening is een onderbouwde prognose te maken voor het verloop van de rioolheffing op lange termijn gebaseerd op het op dat moment best beschikbare inzicht in de te verwachten lasten. ,

Actualisatie Vanuit het PWR 2022-2026 is de afgelopen jaren bewust gekozen voor een niet-kostendekkende rioolheffing: jaarlijks wordt een bedrag uit de egalisatievoorziening onttrokken om de begroting sluitend te maken. Dit om de saldo’s in de egalisatie- en spaarvoorziening terug te brengen; deze waren in de eerste jaren na de gemeentelijke herindeling aanzienlijk toegenomen. Recent blijken onverwachte kostenontwikkelingen er echter voor te zorgen dat de afbouw van de voorzieningen in een versnelling terecht is gekomen. Zonder aanpassing van de begroting en daar uit volgende heffingsinkomsten zou de voorziening in 2025 een negatief saldo bereiken – dit is niet toegestaan. Deze aanpassing is reeds doorgevoerd in de begroting 2025 zoals die in oktober 2024 in uw raad behandeld zijn. ,

Alhoewel de actualisatie van het kostendekkingsplan als activiteit was opgenomen in het PWR is het sowieso nodig om nu het kostendekkingsplan te herzien. Hier sluit deze beter aan bij de huidige ontwikkelingen en kan deze weer als langjarige prognose dienen voor de programmabegroting. Dat helpt ons in de huidige situatie om de basis financieel op orde te brengen en met een vooruitblik op de toekomst voorbereid te zijn. Ook hebben we deze actualisatieslag benut om de huidige benodigde en gewenste formatie te onderzoeken met de Formatiescan tool (zie hoofdstuk 2). Bij herziening van het PWR in 2026 wordt een nieuw kostendekkingsplan opgesteld. ,

De voorliggende rapportage beschrijft de resultaten van de actualisatie en de bestuurlijke keuzes die voorliggen. De rapportage volgt op een proces waarin financiële uitgangspunten investeringen financieringsmethoden en dergelijke zijn geactualiseerd en soms ook heroverwogen. De resultaten maken het effect inzichtelijk van de inhoud en keuzes in het kostendekkingsplan op het (beleidsmatige) verloop van de rioolheffing op korte en lange termijn. ,

Pagina 4 van 40

Leeswijzer Voorliggende rapportage bestaat uit de volgende onderdelen:

Hoofdstuk 2: Financiële evaluatie PWR In de actualisatie van het kostendekkingsplan zijn de uitgangspunten en basisgegevens aangehouden volgens de huidige financiële situatie (in 2024). Voor een aantal zaken is dat afwijkend ten opzichte van het vigerende PWR. Om deze ontwikkelingen in voorgaande jaren te verklaren en/of onderbouwen is een financiële evaluatie van het PWR opgenomen. ,

Hoofdstuk 3: Personele middelen Onderdeel van het kostendekkingsplan zijn ook de personele middelen: de beschikbare formatie om de watertaken uit te voeren. De loonkosten en overhead voor deze formatie worden gefinancierd door de rioolheffing. Hoofdstuk 3 beschrijft de benodigde formatie volgens de Formatiescan van RIONED en doet een voorstel voor de groei en opwaardering van de huidige formatie. Dit hoofdstuk is in lijn met de Notitie Formatiescan.

Hoofdstuk 4: Basisvariant De basisvariant van het kostendekkingsplan is de berekening van de benodigde totale inkomsten om de uitgaven te dekken die nu zijn voorzien. Deze uitgaven betreffen de kosten die reeds door de raad zijn vastgesteld in de meerjarenbegroting 2025. Er zijn echter aanvullende uitgaven mogelijk voor activiteiten die van belang zijn om de basis op orde te brengen of houden. Ook zijn er andere keuzes mogelijk in financiële uitgangspunten dan nu in de basisvariant bijvoorbeeld ten aanzien van de spaarmethodiek. ,

Hoofdstuk 5: Variantenstudie en voorkeursscenario Met een variantenstudie schetsen we de impact van de knoppen om aan te draaien ten opzichte van de basis. Specifiek kijken we naar het al dan niet toevoegen van aanvullende uitgaven evenals een andere inzet van de spaarvoorziening. ,

Pagina 5 van 40

Financiële evaluatie PWR

Het kostendekkingsplan is een zo goed mogelijke benadering van de toekomstige trend maar de (financiële) werkelijkheid is continu aan verandering onderhevig. Zo was ook de financiële doorrekening in het PWR 2022-2026 gebaseerd op de kennis en inzichten die voorhanden waren in 2021 maar we hebben inmiddels te maken met een andere vertreksituatie. Dit hoofdstuk is een terugblik en verklaart op basis van diverse ontwikkelingen sinds vaststelling van het PWR waarom de huidige situatie afwijkt van de financiële doorkijk in het PWR. ,

2. 1 Uitgaven en lasten In het PWR 2022-2026 waren uitgaven voorzien. We onderscheiden hierin exploitatiekosten en investeringsuitgaven: Exploitatiekosten zijn de directe kosten voor activiteiten zoals planvorming onderzoek beheer en onderhoud overhead en loonkosten en facilitaire zaken. De kosten van deze uitgaven worden toegeschreven aan het boekjaar waarin deze worden uitgegeven. Vooral de onderhoudsactiviteiten betreffen een groot aandeel van de exploitatiekosten. Investeringsuitgaven bestaan uit vervangingsinvesteringen (bijvoorbeeld rioolvervanging en relining) en verbeteringsinvesteringen (bijvoorbeeld buisvergroting en afkoppelmaatregelen). Investeringen zijn uitgaven voor zaken die veelal tientallen jaren meegaan. Investeringsuitgaven die worden geactiveerd komen in de totale lasten terug als jaarlijkse exploitatiekosten (kapitaallasten bestaande uit rente en afschrijvingen). Indien voor investeringsuitgaven vooraf wordt gespaard komt dit in de totale lasten alleen terug in de vorm van spaarbedragen (dotatie aan spaarvoorziening). De uitgave zelf wordt dan een afboeking via de spaarvoorziening.

▪

Het PWR bevatte het destijds (in 2021) verwachtte uitgavenpatroon. Sindsdien zijn er echter diverse ontwikkelingen geweest en staan we inmiddels ook voor aanvullende opgaven. De volgende zaken waren van invloed op de werkelijke uitgaven in de afgelopen periode (ten opzichte van de verwachting): 1. 2. 3. 4.

Hogere inflatie en (uitvoerings)kosten Scope aanpassingen Onverwachte uitgaven Personele capaciteit

Hieronder zijn ieder van deze vier verklaringen toegelicht.

Inflatie en hogere (uitvoerings)kosten Het PWR 2022-2026 is opgesteld met kostenkengetallen op prijspeil 2021 en een verwachtte jaarlijkse indexatie van 15%. Echter gezien de extreme inflatie van de afgelopen jaren was een hogere indexatie nodig om van prijspeil 2021 naar prijspeil 2024 te gaan. Met de begroting 2024 zijn de exploitatiekosten met 25% geïndexeerd. Voor de investeringen zijn kostenkengetallen beschikbaar die uitgaan van de GWW-index.1 Conform deze GWW-index is voor de investeringen een cumulatieve indexatie van 29% om op prijspeil 2024 te komen. Deze indexatie is verwerkt in de lange termijn cyclische vervangingsinvesteringen evenals de investeringskosten voor een aantal projectenramingen in de komende jaren. Naast deze prijsstijgingen als gevolg van inflatie hebben we te maken met hogere (uitvoerings)kosten dan verwacht toen het PWR is opgesteld. Bijvoorbeeld hogere energiekosten maar ook nieuwe aanbestedingen die hoger uitvielen dan verwacht. ,

De meeste uitgaven voor de water- en rioleringszorg zijn kosten in het domein Grond- , Weg- en Waterbouw (GWW). Deze kosten kennen een jaarlijkse bijstelling van het prijspeil volgens de GWW-index. De index (met het jaar 2015 = 100) was 1140, in 2021 en 1457, in 2024. Zie hier de betreffende CBS cijfers.

Pagina 6 van 40

Uitbreiding scope en/of langere doorlooptijden projecten Een aantal projectramingen waren te laag ingeschat (bijvoorbeeld door uitbreiding van het gebied en klimaatadaptieve maatregelen). Deze scope uitbreidingen leiden tot hogere uitvoeringskosten om het beoogde eindresultaat te halen. Naast projecten gaat het hier ook om hogere planvormingskosten (zoals voor het basisrioleringsplan en kostendekkingsplan) door onvoldoende basisgegevens uitvoeren formatiescan en lange doorlooptijd. ,

Onverwachte uitgaven Sinds het opstellen van het PWR hebben we te maken gehad met diverse onverwachte uitgaven zoals: ,

▪ ▪ ▪

▪

Persleidingbreuk. Tegenvaller in de uitvoering (verontreiniging door PFAS) Aanleg verbindingsduiker naar de natte natuurparel Aa-Broeken voor de afvoer van het regenwater naar aanleiding van de inrichting van de klimaatrobuuste Vijverwijk. Extra werkzaamheden aan het bemalingsgebied N. C. B. laan zoals vervanging H2S-filter extra reinigingswerkzaamheden relining waakvlamovereenkomst advieswerkzaamheden en onderzoekskosten t. b. v. optimalisatie etc. Extra onderzoeken zoals onderzoeken in het kader van project Molenstroom en foutaansluiting onderzoeken in verband met de wateroverlastproblemen in drukrioleringsgebieden. ,

▪

Ook zijn er nieuwe kosten bijgekomen om de basis verder op orde te krijgen of die eerder niet of onvoldoende waren gekwantificeerd zoals: ,

▪ ▪ ▪ ▪

Onderzoek heffingssystematiek Masterplan persleidingen Strategie gegevensbeheer – plan van aanpak Inrichten calamiteitenorganisatie en extra onderzoek planvorming en maatregelen t. b. v. afvoerzekerheid bemalingsgebied N. C. B. -laan ,

Personele capaciteit Door gebrek aan personele capaciteit zijn planvormingskosten doorgeschoven in de tijd. Dit budget is deels ingezet om de hogere kosten voor onderhoud op te vangen. De doorgeschoven planvorming dient echter nog wel uitgevoerd te worden. Ook zijn extra inhuurkosten gemaakt door langdurig vacant zijn van een van de functies dan wel door vertrek en uitval. ,

Conclusie De meeste van deze ontwikkelingen en aanvullende opgaven zijn inmiddels verwerkt in en vastgesteld met de meerjarenbegroting. Hierdoor ziet het uitgavenpatroon in de huidige financiële situatie van 2024 (ons vertrekpunt voor deze actualisatie van het kostendekkingsplan) er anders uit dan in het PWR. De ontwikkelingen en aanvullende opgaven die nog niet geborgd zijn in de meerjarenbegroting komen aan bod in hoofdstuk 4 en 5. Het gaat daarbij over uitgaven om de basis verder op orde te brengen (basisvariant zie hoofdstuk 4) en ambities (ambitievariant zie hoofdstuk 5). ,

Pagina 7 van 40

Uitgaven leiden tot lasten. Deze lasten zijn uiteindelijk bepalend voor het financieel verloop en de rioolheffing. De vergelijking tussen de verwachting in het PWR en het werkelijke verloop maken we daarom ten aanzien van de lasten zie Figuur 1. ,

Figuur 1 Verloop lasten in 2021 t/m 2023: werkelijk (doorgetrokken streep) t. o. v. verwacht in het PWR (onderbroken streep)

2. 2 Baten Figuur 2 laat zien dat in 2022 meer baten uit de rioolheffing zijn gegenereerd dan voorzien in het PWR. Deze meeropbrengsten zijn veroorzaakt door een hogere WOZ-waarde dan in de begroting 2022 rekening mee was gehouden. Vervolgens blijkt dat er in 2023 minder baten uit de rioolheffing zijn gegenereerd dan voorzien in het PWR. Deze minderopbrengsten zijn veroorzaakt doordat met het opstellen van de begroting abusievelijk een dubbeltelling heeft plaatsgevonden.

Pagina 8 van 40

Figuur 2 Verloop baten uit de rioolheffing in 2021 t/m 2023: werkelijk (doorgetrokken streep) t. o. v. verwacht in het PWR (onderbroken streep)

2. 3 Voorzieningen De Voorziening beklemde middelen betreft de egalisatievoorziening voor de rioolheffing. De egalisatievoorziening is bedoeld voor het opvangen van verschillen tussen lasten en baten. Figuur 3 laat zien dat deze voorziening in 2023 sneller is gedaald dan verwacht. Dit komt met name doordat de lasten hoger waren dan voorzien in het PWR. Dat heeft diverse oorzaken zoals uitgelegd in paragraaf 2. 1 en 2. 2. ,

Pagina 9 van 40

Figuur 3 Verloop stand van de Voorziening beklemde middelen in 2021 t/m 2023: werkelijk (doorgetrokken streep) t. o. v. verwacht in het PWR

(onderbroken streep) In Figuur 4 is de stand van de Spaarvoorziening Riolering weergegeven. De spaarvoorziening is bedoeld voor investeringsuitgaven en mag niet worden ingezet voor exploitatiekosten. De werkelijke stand van de spaarvoorziening ligt hoger dan de begrote voorziening of de stand van de voorziening volgens het PWR. Dit komt met name doordat de realisatie achter loopt ten opzichte van de voorgestelde uitvoering. Het gaat hier echter om uitstel niet om afstel. De budgetten zijn reeds gelabeld. In de tijd zijn sommige investeringsuitgaven ook duurder geworden (zie verklaringen in paragraaf 2. 1). ,

Figuur 4 Verloop stand van de Spaarvoorziening Riolering in 2021 t/m 2023: werkelijk (doorgetrokken streep) t. o. v. verwacht in het PWR

(onderbroken streep)

Conclusie Financieel lijkt er geen probleem maar het uitgestelde werk komt er nog aan. Daarnaast is het buiten niet op orde wat we zien door de toename van het aantal klachten en meldingen. Tevens lopen we meer risico op falen van het systeem en wateroverlast omdat we achterlopen in de uitvoering van de maatregelen. ,

2. 4 Financiële uitgangspunten Ook bepaalde financiële uitgangspunten zijn gewijzigd ten opzichte van het PWR. Onderstaande Tabel 1 vat samen welke financiële uitgangspunten in het huidige kostendekkingsplan afwijken van het PWR wat daartoe de aanleiding en/of onderbouwing was en wat het gevolg is. Het betreft zowel een aantal wijzigingen in de basisgegevens als wijzigingen in de gekozen rekenmethodiek bij deze actualisatieslag. ,

Pagina 10 van 40

Tabel 1 Wijzigingen financiële uitgangspunten sinds vaststelling PWR 2022-2026 Uitgangspunt PWR Huidig Aanleiding en toelichting Wijzigingen in de basisgegevens Opbrengst Doorlopend Eindigt per 2027 Aanleiding: gemeentelijke besluitvorming grootverbruiker De huidige overeenkomst loopt tot en met 2026. Gezien de ontwikkeling ligt het niet in de lijn der verwachting dat na 2027 een nieuwe overeenkomst in soortgelijke vorm wordt doorgezet. AfschrijvingsAanleiding: gemeentelijke besluitvorming Annuïtair Lineair methodiek In lijn met de nota Waardering en Afschrijving worden nieuwe investeringen nu lineair afgeschreven.

Indexatie 15% , prijspeil p/jaar Wijzigingen in de rekenmethodiek Omrekening op basis van totale van een inkomsten naar gemiddeld heffing per bedrag over eenheid (2024) alle eenheden

23% ,

Aanleiding: gemeentelijke besluitvorming In lijn met de begroting 2024

op basis van

Berekening equivalent aantal heffingseenheden

42. 531

Aanleiding: andere keuze methodiek De kostendekkingsplan- berekening geeft de benodigde totale inkomsten. Voor een resultaat dat meer tot de verbeelding spreekt , wordt dit totale bedrag omgerekend naar een tarief per eenheid. In dit kostendekkingsplan kiezen we voor communicatie met een tarief dat voor meeste inwoners herkenbaar zal zijn , namelijk een meerpersoonshuishouden met gemiddelde WOZ waarde. Aanleiding: volgt uit methodiek heffing per eenheid Zowel het PWR als het huidige kostendekkingsplan gaan uit van een equivalent aantal eenheden: een fictief aantal dat volgt uit de totale inkomsten gedeeld door het tarief per eenheid. Omdat het nieuwe kostendekkingsplan een lager tarief per eenheid hanteert , volgt hieruit een hoger aantal eenheden. Aanleiding: andere keuze methodiek In plaats van aantallen eenhedengroei per jaar , hanteren we een groeipercentage. Dit is bepaald op basis van de jaarlijks verwachte veranderingen in aantal woningen/niet-woningen en de daarmee samenhangende WOZ-waarden en waterverbruik. Aanleiding: gemeentelijke besluitvorming voor andere methodiek

37. 807

meerpersoons-

huishouden met een gemiddelde WOZ waarde

(2024)

Groei eenheden

p/jaar

Toerekening personeel

Pagina 11 van 40

390 in 2023 300 in 2024-2026

14% ,

Volledig toegerekend

o. b. v. huidige

(gemiddeld 613) t/m 2030

methodiek wordt 13% vd medewerkers OG toegerekend

Gevolg Minder inkomsten

Zeer minimale impact op huidige meerjarenbegroting maar in essentie meer kapitaallasten op korte termijn en minder op langere termijn Hogere lasten in de nominale berekening Er wordt een lagere heffing per eenheid gepresenteerd die meer herkenbaar zal zijn voor de inwoners. Betreft alleen een wijziging in de presentatie van resultaten , niet de berekening van totale inkomsten

Betreft alleen een wijziging in de presentatie van resultaten. Geen gevolg voor het resultaat van de berekening (totale

inkomsten)

Meer groei van de inkomsten t/m 2030

Verschuiving van lasten

Personele middelen

Werken aan een goede leefomgeving rondom en met water is cruciaal. Het werk van de (stedelijk) waterbeheerder in steeds drukkere groeiende wijken vereist daarnaast een integrale aanpak met onder andere groen verkeer en bewonersparticipatie. Hevigere regenval droogte de energietransitie samen met de wens tot circulair handelen geven een extra dimensie aan het vakgebied. Bij het kostendekkingsplan is dan ook eveneens de herziene formatiescan (ontwikkeld door Stichting RIONED) uitgevoerd. Deze tool maakt inzichtelijk hoeveel personele inzet benodigd is voor de gemeentelijke watertaken. De Notitie Formatiescan (zaaknummer 1948. 2. 520. 73) bevat het complete verhaal in dit hoofdstuk staan de hoofdpunten. ,

3. 1 Huidige formatie en resultaten Formatiescan Huidige formatie In de huidige situatie is er 1481 fte voor de stedelijke watertaken beschikbaar. Dit bestaat uit het volledige team Water & Riolering (639 fte). Daarnaast worden werkzaamheden verricht op het gebied van riolering en water door medewerkers uit de teams Groen en Wegen (samen 25 fte) en door medewerkers van de buitendienst (4 fte). In de praktijk werkt ook 30% van het atelier Heffen & invorderen (192 fte) voor water/riolering. Daarnaast is in het PWR een structurele bijdrage van € 25. 000 opgenomen voor ondersteuning van toezicht en handhaving door de Omgevingsdienst. Zie de Notitie Formatiescan voor meer toelichting op de historie hoe de huidige formatie ervaren wordt en de aanleiding voor een Formatiescan. ,

Benodigde formatie: Formatiescan Met behulp van de Formatiescan (Stichting RIONED) is berekend hoeveel tijd – en dus hoeveel fte – er nodig is voor uitvoering van onze watertaken. De Formatiescan gebruikt kengetallen om de benodigde formatie te bepalen naar functieprofiel en naar type activiteit. Het resultaat is afhankelijk van gemeentegrootte areaal geplande investeringen en de mate van uitbesteden. ,

Uitgangspunten en lokale correctiefactoren Voor de basisberekening in de gemeente Meierijstad zijn de uitgangspunten in Tabel 2 aangehouden. Tabel 2 Uitgangspunten Formatiescan gemeente Meierijstad

Gemeentegrootte en areaal: zoals bekend in februari 2024 Geraamde investeringen per jaar: € 5. 839. 250 netto * Uitbesteding: strategische en tactische planvorming deels operationeel beheer deels inspectie vrijvervalriolering ja reiniging vrijvervalriolering ja kolkenreiniging ja onderhoud gemalen deels onderhoud drukriolering deels storingsdienst deels Lokale Om de resultaten op basis van de tool en kengetallen te correctiefactoren: laten aansluiten bij de lokale praktijk van Meierijstad zijn een aantal correctiefactoren toegepast. Zie bijlage A van de notitie voor een toelichting en onderbouwing. * Bedrag betreft gemiddeld investeringsvolume in de planperiode. Netto betreft exclusief VAT-kosten en BTW. ,

Pagina 12 van 40

Resultaten en impactanalyse Onderstaande Tabel 3 geeft de resultaten van de Formatiescan weer per functieprofiel. De Formatiescan biedt ook resultaten ingedeeld uitgesplitst naar (deel)activiteit. Deze zijn weergegeven in de Notitie Formatiescan. Tabel 3 Resultaten Formatiescan en vergelijking met de huidige formatie

Huidige formatie 285

Functieprofiel Beleidsmedewerker

Gewenste formatie 335

, (+ 030 t. o. v. huidig)

, (+ 050)

533

607

(+ 051) ,

(+ 125) ,

401

400

Strategisch , Tactisch , Meten

Beheerder binnendienst Onderzoek Toestand/Functioneren Maatregelen

Benodigd cf. Formatiescan 315

482 ,

Onderhoud , Vergunningen , Communicatie

Beheerder buitendienst

400 ,

Onderzoek , Onderhoud

(+ 001) ,

Gegevensbeheerder

089 ,

Ontwerper

025 ,

100

(+ 042) ,

(+ 011) ,

127

125

(+ 102) ,

(+ 1)

203

Maatregelen

Projectleider , Werkvoorbereider , Toezichthouder *

131 ,

Onderzoek , Gegevensbeheer

200 ,

(+ 003) ,

Maatregelen

SUBTOTAAL

1481 ,

Heffen en invorderen** TOTAAL

192 1673 , ,

1709 ,

, 1767

(+ 228) ,

(+ 286) ,

192 1901 ,

192 1959 ,

* In de praktijk worden deze 2 fte aan projectleiders echter niet altijd ingezet voor andere projecten dan riolering. Effectief is er dus geen personele capaciteit in dit functieprofiel en merken we een grote behoefte aan inzet van projectleiders.

** In de gemeente Meierijstad wordt het aandeel van atelier Heffen en Invorderen dat wordt toegerekend aan de rioolheffing meegenomen in de hoeveelheid formatie op Water en Riolering. Formatie voor heffen en invorderen volgt echter niet uit de Formatiescan. De 192 , fte bij “benodigde” en “gewenste” formatie betreft daarom een continuering van de huidige situatie.

Volgens de Formatiescan ligt de benodigde formatie 228 fte hoger dan de huidige formatie. Dat verschil ligt verspreid over meerdere functieprofielen met name op de beheertaken (binnendienst) en ontwerp (maatregelen). Daarnaast bevestigt de Formatiescan dat 2 fte in het functieprofiel Projectleider benodigd is welke op papier in de formatie zit maar in de praktijk niet voor de water- en rioleringsprojecten worden ingezet. De volgende paragraaf omschrijft wat dit resultaat betekent voor het vervolg. ,

3. 2 Voorstel formatie wijziging Voorstel De Formatiescan heeft een sterke en uitgebreide onderbouwing maar het is geen exact einddoel om op stel en sprong volledig naar te handelen. Op basis van deze informatie komen we tot onderstaand voorstel (Tabel 4) voor de gewenste formatie (rekening houdend met een reëel streven praktijkervaring én omstandigheden zoals de personele krapte op de arbeidsmarkt). ,

Pagina 13 van 40

Tabel 4 Voorstel voor groei en opwaardering formatie Water en Riolering

FTE 1 1

Functie Beleidsmedewerker beheer riolering en ontwerp Beleidsmedewerker beheer

Schaal 9 9

water en

1 -089 , 1 2

waterbergingsvoorzieningen Medewerker ontwerp (beheer) Gegevensbeheerder Gegevensbeheerder Projectleider

8 5 8

Toelichting Eén extra fte in de binnendienst met een focus op ontwerptaken riolering Eén extra fte in de binnendienst met een focus op ontwerptaken oppervlaktewater en waterbergende voorzieningen Eén extra fte in de binnendienst met een focus op beheerderstaken De huidige gegevensbeheerder voor Water en Riolering opwaarderen naar één volledige fte en herwaarderen naar functieschaal 8. Nadere invulling van benodigde rollen/competenties volgt na afstemming met het Projectbureau

In de financiële doorrekening betekent deze groei en opwaardering van de formatie meerkosten in de loonkosten en overhead. Tabel 5 schetst de resulterende meerkosten voor de personele middelen. Deze kosten worden in de kostendekkingsberekening (hoofdstuk 4 en 5) in 2025 voor 100% toegerekend aan de rioolheffing. Vanaf 2026 wordt het huidige toerekeningspercentage gehanteerd (13%). Deze percentages worden organisatiebreed nog herzien. We adviseren om de formatie van Riolering en Water voor 100% toe te rekenen aan Riolering conform het uitgangspunt van het PWR. Voor de 2 fte projectleider worden geen meerkosten gerekend deze kosten worden namelijk op de investeringskredieten verantwoord en zitten al als zodanig in de huidige formatie ,

Tabel 5 Meerkosten voor formatiegroei (bedragen op vast prijspeil 2024 , exclusief indexatie)

FTE 1 1

Functie Beleidsmedewerker beheer riolering en ontwerp Beleidsmedewerker beheer

Schaal

Loonkosten

Overhead *

Totaal

€ 90. 957

€ 72. 765

€ 163. 722

€ 90. 957

€ 72. 765

€ 163. 722

water en

waterbergingsvoorzieningen Medewerker ontwerp (beheer) 8 € 80. 901 € 64. 720 € 145. 621 Gegevensbeheerder 5 € - 55. 981 € - 44. 785 € -100. 766 Gegevensbeheerder 8 € 80. 901 € 64. 720 € 145. 621 Projectleider - ** Totaal * conform BBV-regelgeving worden overheadkosten toegerekend aan de verschillende programma’s/ taakvelden binnen de gemeente volgens een verdeelsleutel die vastligt in de financiële verordening. ** Deze kosten worden op de investeringskredieten verantwoord. 1 -089 , 1 2

Overwegingen en risico’s Zie de Notitie Formatiescan voor de overwegingen en risico’s bij het besluit over de formatie uitbreiding.

Pagina 14 van 40

Basisvariant

In paragraaf 4. 1 is samengevat welke uitgaven zijn opgenomen in het kostendekkingsplan voor de basisvariant. Paragraaf 2. 2 beschrijft de financiële uitgangspunten die aan de kostendekkingsberekening ten grondslag liggen. Paragraaf 4. 3 bevat de resultaten van de kostendekkingsberekening voor de basisvariant.

4. 1 Uitgaven De uitgaven in het kostendekkingsplan betreffen de activiteiten en bijbehorende budgetten zoals weergegeven in onderstaande tabel. Het zijn zowel (directe) exploitatiekosten als investeringsuitgaven. De activiteiten volgen op hoofdlijnen uit het PWR de concretisering naar o. a. planning budget en actiehouders volgt in het Uitvoeringsprogramma. ,

Uitgaven in het kader van het PWR , volgens de meerjarenbegroting 2025 Exploitatie Planvorming en onderzoek Onderhoud Facilitair en Overig Loonkosten en overhead Subtotaal exploitatiekosten Investeringen vrij-verval riolering gemalen bouwkundig gemalen E/M* ,

persleidingen drukriolering bouwkundig drukriolering E/M ,

IBA's** randvoorziening E/M ,

Verbetering (klimaatadaptatie) Subtotaal investeringen TOTAAL UITGAVEN *E/M: elektromechanisch **Individuele Behandeling Afvalwater

2025

2026

2027

2028

€ 428. 500

€ 328. 500

€ 278. 500

€ 228. 500

€ 1. 982. 000 € 1. 134. 000

€ 1. 982. 000 € 1. 133. 000

€ 1. 982. 000 € 961. 000

€ 1. 908. 000 € 54, M

€ 1. 884. 000 € 53, M

€ 1. 838. 000 € 50, M

€ 1. 820. 000 € 49, M

€ 2. 548. 500

€ 3. 287. 500

€ 0 € 240. 000

€ 0 € 309. 600

€ 0 € 0

€ 174. 500 € 749. 500

€ 8. 000 € 40. 650

€ 4. 000 € 62. 300

€ 673. 000 € 12. 000

€ 0 € 0

€ 201. 000 € 0

€ 0 € 0

€ 28, M € 82, M

€ 31, M € 84, M

€ 52, M € 102, M

€ 52, M € 101, M

De exploitatiekosten in de basisvariant zijn conform de meerjarenbegroting 2025. De uitgaven uit het laatste jaar van deze meerjarenbegroting worden vervolgens structureel doorgezet voor de rest van de beschouwde periode in het kostendekkingsplan. De investeringsuitgaven in de basisvariant zijn tot en met het jaar 2026 ook conform de meerjarenbegroting 2025. Voor 2027 en verder hanteren we de investeringsbedragen zoals voor die jaren voorzien waren in het PWR geïndexeerd naar het huidige prijspeil. Dit is het geval voor de investeringen in vrijvervalriool gemalen IBA’s en randvoorzieningen. De investeringsbedragen voor persleidingen en drukriolering wijken vanaf 2027 af van het PWR om beter aan te sluiten bij het werkelijke uitgavenpatroon. Deze budgetten zijn bepaald op basis van het areaal aan persleidingen en drukriool het beoogde vervangingstempo en de kostenkengetallen daarbij uit de Kennisbank Stedelijk Water van Stichting RIONED. ,

Pagina 15 van 40

4. 2 Financiële uitgangspunten Ten behoeve van de financiële doorrekening hanteren we onderstaande uitgangspunten en randvoorwaarden. Deze zijn in lijn met de regelgeving in het BBV (Besluit begroting en verantwoording) en de Notitie lokale heffingen (2021) van de Commissie BBV.

Rioolheffing ▪

De uitgaven ten behoeve van de uitvoering van de gemeentelijke watertaken worden gedekt uit de rioolheffing. Het kostendekkingsplan gaat uit van een tarief per eenheid van € 16454 in 2024. Dit betreft het tarief voor een meerpersoonshuishouden met een gemiddelde WOZ waarde. De rioolheffing mag op begrotingsbasis maximaal kostendekkend zijn: de geraamde opbrengsten mogen de geraamde lasten niet overstijgen (Gemeentewet artikel 229b). Reserveren voor toekomstige vervangingsinvesteringen - door dotaties aan de reserves en/of (spaar)voorziening is – toegestaan. Reserveren enkel voor uitbreiding van het voorzieningenniveau is niet toegestaan. De opbrengsten van de rioolheffing mogen niet voor andere doeleinden dan voor het gemeentelijk rioolstelsel (inclusief grond- en hemelwatervoorzieningen) worden aangewend ofwel hebben een relatie met de waterhuishouding. Naast inkomsten uit de rioolheffing zijn andere inkomsten mogelijk (bijvoorbeeld subsidie vanuit het waterschap en/of op projecten). De manier van omgaan met deze inkomsten wordt per stroom bepaald en niet meegenomen in deze modelberekening van het kostendekkingsplan. ,

▪ ▪ ▪ ▪

Heffingseenheden ▪ ▪

▪

Het aantal (equivalente) heffingseenheden bedraagt per 1 januari 2024: 42. 531. Dit aantal eenheden is berekend door de totale begrootte inkomsten in 2024 te delen door het bovengenoemde rioolheffingstarief in 2024. In het kostendekkingsplan verwachten we een autonome inkomstengroei van 138% per jaar (tot 2030). Deze (netto) groei is het gevolg van de jaarlijks verwachte veranderingen in aantal woningen/niet-woningen en de daarmee samenhangende WOZ-waarden en waterverbruik. Het groeipercentage is verrekend in de heffingseenheden. Dit leidt tot een toename van 4. 294 heffingseenheden (gemiddeld 613 per jaar) tot 46. 825 eenheden in 2031. Areaaluitbreiding kan tot hogere kosten leiden bijvoorbeeld voor beheer en onderhoud. Dit wordt niet meegenomen in deze modelberekening. Bij iedere herijking van het kostendekkingsplan worden dergelijke kosten weer in overeenstemming gebracht met de hoeveelheid areaal op dat moment. ,

Rente en inflatie ▪ ▪ ▪

▪

De rente op nieuwe investeringen en boekwaarde bedraagt 1 %. Doorbelasting van deze rente vindt voor het eerst plaats aan het begin van het jaar dat volgt op het jaar van investering. We verrekenen geen rente over positieve saldi van voorzieningen. In de kostendekkingsberekening is aangenomen dat er jaarlijks 23 % indexatie plaatsvindt van de uitgaven saldo’s op voorzieningen en de boekwaarde (als gevolg van inflatie). Bij de aanpassing van de begroting wordt de werkelijke inflatie gebruikt. De rekenresultaten in dit rapport zijn gepresenteerd op vast prijspeil exclusief indexatie. Als gevolg van inflatie dient de rioolheffing jaarlijks te worden geïndexeerd. ,

BTW ▪

Jaarlijks belasten we 21% BTW door aan de rioolheffing

Pagina 16 van 40

basis van directe exploitatiekosten en investeringen.

Voorzieningen ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Het saldo van de Voorziening Riolering beklemde middelen (BBV 44. 2) bedraagt per 1 januari 2024: € 3. 742. 801 Het saldo van de Spaarvoorziening Riolering (BBV 44. 1d) bedraagt per 1 januari 2024: € 13. 086. 602 Wanneer de voorziening niet meer toereikend is worden nieuwe investeringen geactiveerd conform de Financiële verordening. Het saldo van de voorziening(en) mag gedurende de gehele beschouwde periode (60 jaar) niet negatief zijn. Er is geen maximum gesteld aan het saldo dat gedurende de beschouwde periode in de voorziening(en) wordt begroot. ,

Investeringen ▪ ▪ ▪

De investeringen betreffen vervanging en verbeteringsmaatregelen. De aanleg van nieuwe riolering als gevolg van uitbreidingen valt hier buiten en wordt bekostigd vanuit de grondexploitatie van de uitbreidingsplannen. De korte termijn projectplanning is gehanteerd voor de investeringen tot en met 2026. De lange termijn cyclische vervangingsinvesteringen zijn bepaald op basis van: – Aanleg- en renovatie jaren vanuit het beheerbestand. Hierbij gaan we uit van de volgende technische levensduren: • Vrijvervalriolering: 70 jaar • Pers- en drukleiding: 80 jaar • Bouwkundige delen van gemalen pompunits en randvoorzieningen: 60 jaar • Elektromechanische delen van gemalen pompunits en randvoorzieningen: 15 jaar • IBA’s: 20 jaar – Kostenkengetallen uit de Kennisbank Stedelijk Water van Stichting RIONED – De kostenkengetallen van de Kennisbank (2021) zijn conform de GGW-index met 894% per jaar geïndexeerd om ze op prijspeil 2024 te brengen. We sparen vooraf voor onze investeringen. Conform PWR zouden we t/m 2032 jaarlijks 1 miljoen doteren aan de spaarvoorziening. Zolang de spaarvoorziening toereikend is worden nieuwe investeringen direct afgeboekt van de spaarvoorziening. Wanneer deze niet meer toereikend is worden nieuwe investeringen geactiveerd en gekapitaliseerd. De afschrijving vindt lineair plaats startend aan het begin van het jaar volgend op de investering.

Hierbij gaan we uit van de volgende fiscale afschrijvingstermijnen: • Vrijvervalriolering: 60 jaar • Pers- en drukleiding: 60 jaar • Bouwkundige delen van gemalen pompunits en randvoorzieningen: 60 jaar • Elektromechanische delen van gemalen pompunits en randvoorzieningen: 15 jaar IBA’s: 15 jaar • • Hemelwatervoorzieningen: 30 jaar • Ondergrondse bergingen: 30 jaar • Meetapparatuur: 5 jaar • Reconstructie en overige water- en groenvoorzieningen: 15 jaar ,

▪

Kostentoerekeningen In Fout! Verwijzingsbron niet gevonden. A staat een onderbouwing voor de toerekening van kosten in andere taakvelden aan de rioolheffing. Het gaat om de volgende kostenposten en percentages doorbelasting: ▪ Straatreinigen en onkruidbestrijding (33%) ▪ Sloten en stadswateren (125%) waaronder onderhoud bermen en bermsloten ▪ Jaarlijks wordt € 111. 601 aan belastingkwijtscheldingen doorbelast aan de rioolheffing. ▪ Specifieke budgetten voor zaken als werf tractie druk- en bindwerk en dergelijken (zie bijlage A) ,

Pagina 17 van 40

4. 3 Kostendekking basisvariant In de kostendekkingsberekening kijken we 60 jaar vooruit naar de periode 2024 t/m 2083. Op die manier sluiten we aan bij een vervangingscyclus de (theoretische) levensduur van een vrijvervalriool is namelijk 60 jaar. Ook brengt deze horizon de vervangingspiek in beeld waarmee we te maken gaan krijgen. ,

De benodigde inkomsten uit de rioolheffing in 2025 zijn daarbij al bepaald namelijk conform de meerjarenbegroting 2025. Vanaf 2025 is het hier weergegeven verloop van de rioolheffing gebaseerd op de modelberekening. ,

De voorziene uitgaven (4. 1) en financiële uitgangspunten (4. 2) leiden tot het uitgavenpatroon in Figuur 5.

Figuur 5 Verwacht uitgavenpatroon in de periode 2024 t/m 2083 in de basisvariant. Bedragen op vast prijspeil (exclusief indexatie).

Zoals omschreven in paragraaf 4. 2 sparen we voor alle nieuwe investeringen voor zover de spaarvoorziening toereikend is. Vanaf het moment dat deze voorziening niet langer toereikend is activeren we nieuwe investeringen. Daarnaast hebben we nog geactiveerde restinvesteringen uit het verleden. De geactiveerde (rest)investeringen leiden tot boekwaarde. Uit de boekwaarde volgen kapitaallasten (rente- en afschrijvingslasten) voor een bepaalde duur. Het boekwaardeverloop is weergegeven in Figuur 6. ,

Pagina 18 van 40

Figuur 6 Boekwaarden (rest)investeringen in de periode 2024 t/m 2083 in de basisvariant. Bedragen op vast prijspeil (exclusief indexatie)

Het uitgavenpatroon in Figuur 5 in combinatie met het boekwaardeverloop in Figuur 6 leiden tot het lastenpatroon zoals weergegeven in Figuur 7. Hierin zijn ook de benodigde totale baten weergegeven. ,

Figuur 7 Lastenpatroon versus inkomsten in de periode 2024 t/m 2083 in de basisvariant. Bedragen op vast prijspeil (exclusief indexatie)

De benodigde totale baten zijn in onderstaande grafiek (Figuur 8) vertaald naar de benodigde rioolheffing per eenheid. Tabel 6 geeft de heffingsontwikkeling op korte termijn weer in getallen (exclusief indexatie). De omrekening van totale inkomsten naar heffing per eenheid betreft het basistarief zoals toegelicht in paragraaf 4. 2.

Pagina 19 van 40

Figuur 8 Verwacht heffingsverloop in de periode 2024 t/m 2083 in de basisvariant. Bedragen op vast prijspeil (exclusief indexatie)

Tabel 6 Verwacht heffingsverloop op korte termijn in de basisvariant. Bedragen op vast prijspeil (exclusief indexatie)

Jaar

Benodigde inkomsten uit rioolheffing € 6. 997. 945 € 8. 770. 362 € 8. 891. 710 € 9. 014. 738 € 9. 139. 467

2024 2025 2026 2027 2028 *Verhoging conform begroting 2025.

Aantal (equivalente) heffingseenheden 42. 531 43. 120 43. 716 44. 321 44. 934

Rioolheffing per eenheid € 16454 , (+236%*) € 20340 , € 20340 , € 20340 , € 20340 , ,

In het bepalen van de hoogte van de benodigde inkomsten (verloop van de heffing) is een evenwicht gezocht tussen het zo goed mogelijk aansluiten bij het lastenpatroon enerzijds en het niet laten schommelen van het tarief anderzijds. Ter bevordering van de lastenegalisatie worden verschillen tussen totale baten en lasten verwerkt op de Voorziening Riolering beklemde middelen (art. 44. 2 BBV). Daarbij is de wettelijke regel in acht genomen dat het saldo in die voorziening in geen enkel jaar negatief mag zijn. ,

De Spaarvoorziening Riolering (art. 44. 1d BBV) gebruiken we om de te activeren investeringsuitgaven zoveel mogelijk te reduceren. Bij jaarlijks voldoende omvang van de spaarvoorziening kunnen de investeringen volledig hieruit worden gefinancierd en hoeven we niet te activeren. Het verloop van de egalisatievoorziening en de spaarvoorziening is weergegeven in Figuur 9.

Pagina 20 van 40

Figuur 9 Verwacht saldoverloop voorzieningen in de periode 2024 t/m 2083 in de bassivariant. Bedragen op vast prijspeil (exclusief indexatie)

Pagina 21 van 40

Variantenstudie en voorkeurscenario

Recent blijken onverwachte kostenontwikkelingen ervoor te zorgen dat de afbouw van de voorzieningen in een versnelling terecht is gekomen (zie ook hoofdstuk 2). Zonder aanpassing van de begroting en daar uit volgende heffingsinkomsten zou de voorziening in 2025 een negatief saldo bereiken – dit is niet toegestaan. Deze aanpassing is dan ook reeds doorgevoerd in de begroting 2025. Het nu herzien van het kostendekkingsplan zorgt ervoor dat deze weer als langjarige prognose kan dienen voor de programmabegroting. Daartoe zijn met een variantenstudie een aantal financiële scenario’s van het kostendekkingsplan doorgerekend. Dit heeft geleid tot een ambtelijke en bestuurlijke voorkeur om overwegingen op basis van (on)wenselijkheid en financiële impact op de rioolheffing. ,

De varianten ontstaan door te draaien aan twee knoppen van het kostendekkingsmodel: 1. 2.

Uitgaven met een range tussen de minimale uitgaven conform begroting en een uitgebreide variant. Spaarvoorziening waarbij kan worden gekozen voor een andere inleg (dotatie) en daardoor een ander verloop van het saldo ,

5. 1 Draaiknop: Uitgaven De basisvariant zoals gerapporteerd in hoofdstuk 4 betreft de minimale uitgaven conform meerjarenbegroting 2025. Een uitgebreide variant hierop bevat deze zelfde uitgaven plus een aantal aanvullende uitgaven: ,

▪

Meerkosten onderhoudsbudget (ca. 05M directe kosten per jaar vanaf 2025) Voor bepaalde onderdelen van de programma begroting bleken eerder kostenverhogingen nodig. Met name hogere structurele onderhoudskosten als gevolg van nieuwe aanbestedingen/contracten. Deze meerkosten zijn al incidenteel verwerkt in de 2e BERAP 2024. Deze ophogingen structureel verwerken in de begroting van 2025 en verder.

▪

Formatiegroei (ca. 05M directe kosten in 2025 ca. 01M per jaar vanaf 2026) De formatie uitbreiding zoals omschreven en onderbouwd in hoofdstuk 3. De kosten komen in 2025 volledig voor rekening van de rioolheffing vanaf 2026 gaan deze kosten structureel mee in de gemeentebrede kostenverdeelsleutel voor loonkosten en overhead. Dit sluit aan bij de loonkostenverdeling van de rest van de organisatie.

▪

Klimaatadaptatie investeringen (05M investeringsbudget per jaar vanaf 2025) Het PWR voorziet een jaarlijks investeringsbudget voor het kansengericht nemen van klimaatadaptatieve maatregelen bij uitvoeringsprojecten. Deze vanaf 2025 structureel opnemen in de begroting.

▪

Aanvullende planvormingskosten (015M directe kosten per jaar vanaf 2025) De huidige budgetten voor planvorming zijn onvoldoende toereikend om een aantal benodigde en reeds voorziene plannen op te stellen.

Pagina 22 van 40

Keuze voorkeursvariant Over het al dan niet opnemen van deze aanvullende uitgaven in het voorkeursscenario zijn de volgende keuzes gemaakt: ▪ ▪ ▪ ▪

Meerkosten onderhoudsbudget zit wel in de voorkeursvariant. Formatiegroei zit wel in de voorkeursvariant. Klimaatadaptatie investeringen zitten niet in de voorkeursvariant. De heroverweging over investeringsbudget voor klimaatadaptatie volgt bij het opstellen van het nieuwe PWR.2 Aanvullende planvormingskosten zitten niet in de voorkeursvariant. De heroverweging over het budget voor planvorming volgt bij het opstellen van het nieuwe PWR.

De (financiële) impact hiervan op de kostendekkingsberekening is weergegeven in paragraaf 5. 3. De keuzes hebben echter ook een (praktische) impact op de water- en rioleringszorg. Het niet opnemen van investeringsbudget voor klimaatadaptatie betekent bijvoorbeeld dat er over het algemeen minder inzet gepleegd kan worden op klimaatadaptatie dan oorspronkelijk met het PWR was voorzien. Daarnaast betekent het niet opnemen van aanvullende planvormingskosten dat de ontwikkeling van bijvoorbeeld het waterbeheerprogramma en beheer- en onderhoudsplan groene en ondergrondse bergingen wordt uitgesteld.

5. 2 Draaiknop: Financiële uitgangspunt Spaarvoorziening De financiële uitgangspunten (zoals omschreven in paragraaf 4. 2 voor de basisvariant) zijn in deze variantenstudie onveranderd met uitzondering van het verloop van de spaarvoorziening. De duur en hoogte van doteren aan de spaarvoorziening is ook een knop om aan te draaien voor het kostendekkingsplan. In lijn met het PWR wordt tot en met 2032 jaarlijks 1 miljoen aan de spaarvoorziening gedoteerd. Er werd dan ook al voorzien om met deze spaarbedragen vanaf 2033 te stoppen. Investeringsprojecten blijven we financieren vanuit de spaarvoorziening voor zolang deze toereikend blijft.

Keuze voorkeursvariant Omwille van de huidige achterstand in de uitvoering van projecten waarvoor spaarbedragen reeds zijn aangewend (zie paragraaf 2.1) de beperkte uitvoeringscapaciteit (zie paragraaf 2. 1 en hoofdstuk 3) en de huidige omvang van de spaarvoorziening (zie paragraaf 4. 2) is ervoor gekozen om de projectenlijst (zie bijlage B) voor de planperiode 2025 t/m 2027 te bevriezen. ‘Bevriezen’ betekent hier dat het uitgavenniveau aan projecten niet omhoog gaat: overschrijding betekent dat projecten anders moeten worden geprioriteerd. Het betekent ook dat er geen dotaties aan de spaarvoorziening nodig zijn in deze periode. Met andere woorden we laten vanaf 2025 de dotatie vervallen. Bij het nieuwe PWR vindt wel een heroverweging plaats. ,

De (financiële) impact hiervan op de kostendekkingsberekening is weergegeven in paragraaf 5. 3. De keuze heeft ook een (praktische) impact op de uitvoering van projecten. ‘Bevriezen’ van de projectenlijst betekent namelijk dat het uitgavenniveau aan projecten niet omhoog gaat. Dat kan bij overschrijding tot gevolg hebben dat projecten anders moeten worden geprioriteerd.

5. 3 Vergelijking varianten Hoofdstuk 4 bevat de basisvariant conform begroting. De uitgebreide variant bevat alle aanvullende uitgaven in paragraaf 5. 1 en behoudt de jaarlijkse dotatie aan de spaarvoorziening.

2 Hierbij

wordt ervan uitgegaan dat het Beleidsplan Klimaatadaptatie bestuurlijk is vastgesteld , zodat bekend is waar de raad voor aan zet wil zijn om Meierijstad voor 2050 klimaatbestendig te maken.

Pagina 23 van 40

Het voorkeursscenario is een variant daartussenin in lijn met de keuzes op de draaiknoppen zoals hiervoor beschreven. Enerzijds een aantal aanvullende kosten anderzijds het vervallen van de spaarbedragen. In essentie gaat het in het voorkeursscenario om de volgende aanpassingen ten opzichte van de meerjarenbegroting 2025: ▪ Hogere structurele lasten als gevolg van benodigde formatie-uitbreiding Water en Riolering; ▪ Hogere structurele onderhoudskosten als gevolg van nieuwe aanbestedingen/ contracten; ▪ Omwille van uitvoeringscapaciteit zijn enkele nieuwe plannen en onderzoeken uitgesteld naar de nieuwe planperiode (vanaf 2028); ▪ Bevriezen projectenlijst planperiode 2025 t/m 2027; ▪ Laten vervallen aanvullende spaarbedragen. ,

Deze samenstelling van aanpassingen in het voorkeursscenario vallen in financieel opzicht tegen elkaar weg waardoor de benodigde heffingsinkomsten voor 2025 gelijk kunnen blijven aan het bedrag zoals is opgenomen in de begroting 2025. ,

Hieronder zijn de drie varianten vergelijkend weergegeven. Figuur 10 bevat het lange termijn verloop van de rioolheffing per eenheid (gemiddelde woning). Tabel 7 geeft het verloop cijfermatig weer op de korte termijn.

Figuur 10 Verwacht heffingsverloop in de periode 2024 t/m 2083 in de drie varianten. Bedragen op vast prijspeil (exclusief indexatie) Tabel 7 Verwacht heffingsverloop op korte termijn in de drie varianten. Bedragen op vast prijspeil (exclusief indexatie)

Jaar Basis 2024 € 16454 (+ 236% *) 2025 € 20340 2026 € 20340 2027 € 20340 2028 € 20340 *Verhoging conform begroting 2025. ,

, ,

Pagina 24 van 40

Uitgebreid

Voorkeur

€ 16454 (+ 378%) € 22673 € 22673 € 22673 € 22673 ,

, ,

€ 16454 (+ 236% *) € 20340 € 20340 € 20340 € 20340 ,

, ,

5. 4 Kostendekking voorkeursscenario Na het draaien aan de knoppen van de uitgaven en financiële uitgangspunten ontstaat in het voorkeursscenario het uitgavenpatroon zoals weergegeven in Figuur 11.

Figuur 11 Verwacht uitgavenpatroon in de periode 2024 t/m 2083 in het voorkeursscenario. Bedragen op vast prijspeil (exclusief indexatie).

We bekostigen nieuwe investeringen vanuit de spaarvoorziening voor zo lang als deze toereikend is. Daarna vallen we terug op het volledig activeren van nieuwe investeringen. Omdat we in het voorkeursscenario vanaf 2025 geen bedragen meer aan de spaarvoorziening toevoegen komt dat moment eerder. ,

Daarnaast hebben we geactiveerde restinvesteringen uit het verleden. De geactiveerde (rest)investeringen leiden tot een boekwaarde. Uit de boekwaarde volgen kapitaallasten (rente- en afschrijvingslasten) voor een bepaalde duur. Het boekwaardeverloop is weergegeven in Figuur 11.

Pagina 25 van 40

Figuur 12 Boekwaarden (rest)investeringen in de periode 2024 t/m 2083 in het voorkeursscenario. Bedragen op vast prijspeil (exclusief

indexatie) Het uitgavenpatroon in Figuur 11 in combinatie met het boekwaardeverloop in Figuur 12 leiden tot het lastenpatroon zoals weergegeven in Figuur 13. Hierin zijn ook de benodigde totale baten weergegeven. ,

Figuur 13 Lastenpatroon versus inkomsten in de periode 2024 t/m 2083 in het voorkeursscenario. Bedragen op vast prijspeil (exclusief

indexatie)

De benodigde totale baten zijn in onderstaande grafiek (Figuur 14) vertaald naar de benodigde rioolheffing per eenheid. Tabel 8 geeft de heffingsontwikkeling op de korte termijn weer in getallen (exclusief indexatie). De omrekening van totale inkomsten naar heffing per eenheid betreft het basistarief zoals toegelicht in paragraaf 4. 2.

Pagina 26 van 40

Figuur 14 Verwacht heffingsverloop in de periode 2024 t/m 2083 in het voorkeursscenario. Bedragen op vast prijspeil (exclusief indexatie)

Tabel 8 Verwacht heffingsverloop op korte termijn in het voorkeursscenario. Bedragen op vast prijspeil (exclusief indexatie)

Jaar

Aantal (equivalente) heffingseenheden 42. 531 43. 120 43. 716 44. 321 44. 934

Benodigde inkomsten uit rioolheffing € 6. 997. 945 € 8. 770. 362 € 8. 891. 710 € 9. 014. 738 € 9. 139. 467

2024 2025 2026 2027 2028 *Verhoging conform begroting 2025.

Rioolheffing per eenheid € 16454 , (+236%*) € 20340 , € 20340 , € 20340 , € 20340 , ,

In het voorkeursscenario wordt overeenkomend met de huidige meerjarenbegroting een groot beroep gedaan op de egalisatievoorziening. Deze raakt ondanks de begrote tariefstijgingen in 2025 bijna volledig uitgeput. Na deze stijging is het in het voorkeursscenario mogelijk om met een gelijkblijvend tarief de voorziening op peil te houden. Pas in 2031 wordt een volgende verhoging voorzien. ,

Pagina 27 van 40

Door al vanaf 2025 te stoppen met de spaarbedragen zal de spaarvoorziening sneller leeg raken. We zullen dan vanaf 2028 (in plaats van 2033) terug moeten vallen op het volledig activeren van investeringen. Als gevolg van de dan benodigde nieuwe leningen ontstaan er eerder weer hogere schulden en bijbehorende rentelasten. ,

Het verloop van de egalisatievoorziening en de spaarvoorziening is weergegeven in Figuur 15.

Figuur 15 Verwacht saldoverloop voorzieningen in de periode 2024 t/m 2083 in het voorkeursscenario. Bedragen op vast prijspeil (exclusief

indexatie)

Pagina 28 van 40

Bijlage A

Onderbouwing kostentoerekeningen

Werkzaamheden bekostigd vanuit de rioolheffing moeten gerelateerd zijn aan de zorgplicht voor afval- hemel- of grondwater. Er zijn ook activiteiten die zowel aan de waterzorgplichten als andere zaken bijdragen. Deze kunnen afhankelijk van de aard geheel gedeeltelijk of niet worden doorbelast aan de rioolheffing. Aandachtspunt bij doorbelasting is de toetsing op rechtmatigheid. Voor het bepalen van een rechtmatige doorbelasting van kosten aan het product riolering zijn geen harde criteria beschikbaar die als basis kunnen dienen. Daarom hanteren we de volgende methodische aanpak: ,

▪ ▪

Toetsing of activiteit meer dan 10% toe te rekenen is aan het product riolering. Bepaling methode waarop kostenverdeling gebaseerd wordt: Rekenkundig (op basis van beschikbare cijfers) of Zakenkundig (gelijke verdeling is uitgangspunt tenzij aanleiding aanwezig is om groter deel toe te rekenen). ,

Met bovengenoemde methode komen we voor onze werkzaamheden in het kader van stedelijk water en riolering uit op de percentages voor toerekening en onderbouwing in Tabel 9. Tabel 9 Onderbouwing toerekening werkzaamheden aan rioolheffing

Type werkzaamheden

% van totale opgave

Straatreinigen en onkruidbestrijding 33 % FCL 2022 - 38140 , 38150 en 38270 Het schoonhouden van de openbare ruimte , waaronder straatvegen , onkruidbestrijding en het opruimen van zwerfafval , heeft drie verschillende doelen: het functioneren van het riool , afvalinzameling en een schone en veilige omgeving. Een exacte verdeling tussen deze drie doelen is niet te bepalen. Wij rekenen daarom 1/3 e van de totaalkosten straatreiniging toe aan de rioolheffing. Onder deze kosten vallen algemeen onderhoud , materiaalkosten en stort- en ophaalkosten. Door het straatvegen komt minder vuil in de riolering waardoor straatkolken het regenwater beter kunnen afvoeren en waardoor (bij gemengde riolering) het afvalwater beter wordt doorgevoerd. Dit brengt lagere lasten voor gemalen met zich mee en tevens wordt op de reinigingskosten van de riolering bespaard , omdat verstoppingen worden voorkomen. Sloten en stadswateren 125, % FCL 2010 – 38140 , 5884 – 38140 en 2010 - 38270 Sloten en stadswateren zijn integraal onderdeel van het gemeentelijk watersysteem. Het oppervlaktewater heeft een waterhuishoudkundige functie als het gaat om de berging en afvoer van hemelwater en ontwatering. Ook duikers en stuwen hebben een belangrijke functie in de afwatering , hoofdzakelijk het afvoeren en op peil houden van het water om wateroverlast te voorkomen.

Het beheren daarvan leidt tot kosten , waaronder het onderhoud van bermen en sloten , het afvoeren van slootmaaisel , het schoonmaken van duikers et cetera. Het beheer en onderhoud van oppervlaktewater bestaat ook uit baggeren. De belangrijkste reden om te baggeren is om de afvoer- en bergingsfunctie van het oppervlaktewater optimaal te kunnen laten werken. Via gemeentelijke watergangen komt hemelwater direct in het milieu en wordt voorkomen dat (een deel van) het overtollige hemelwater via gemengde rioleringen wordt afgevoerd naar de zuiveringsinstallatie. De vijvers , sloten en watergangen worden gebruikt als overstortlocaties voor riolering. Hierdoor kan er ook rioolslib in deze wateren terechtkomen. De riolering veroorzaakt daarmee mede noodzaak om af en toe te baggeren. Wij kiezen er daarom voor de kosten 125% , (1/8)e toe te rekenen aan de rioolheffing. Salariskosten 13 % / 30 % / 100 % FCL 7200 - 11098 Het personeel in de gemeentelijke organisatie is verdeeld over verschillende ateliers. De salariskosten die worden toegerekend aan de rioolheffing betreffen een percentage van de ateliers die werkzaamheden verrichten voor riolering en stedelijk water. We rekenen in de huidige situatie 13% van de salariskosten van atelier Openbaar Gebied toe , 30% van atelier Heffen & Invorderen en 100% van atelier Buitendienst grijs.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Meierijstad&id=462c65ac-2143-41c1-bbf5-497a03fb151a