CConstaterende datMeierijstad
Koppel je AI →
Document · PDF

3. bijlagenboek bomenbeleid gemeente Meierijstad

Raadsvergadering 17 december 2026, gemeente MeierijstadBij agendapunt: Vaststelling Bomenbeleid 2020-2030 (herijking 2026)13.613 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

0 Bomenbeleid gemeente Meierijstad 1 Inhoud Bijlage 1: Criteria voor Groene kaart .............................................................................................................................2 Bijlage 2: Beschermingsmaatregelen voor bouw of aanleg bij bomen .........................................................................4 Bijlage 3: Inrichting van bomen .....................................................................................................................................5 Bijlage 4: Standpunten en oplosrichtingen gemeente bij veelvoorkomende overlastmeldingen ..................................9 Bijlage 5: I-tree infograpic voorbeeld ..........................................................................................................................13 Bijlage 6: Participatiedossier Klankbordgroep (KBG) .................................................................................................15 Bijlage 7: Participatiedossier Boomcafés ....................................................................................................................30 Bijlage 8: Begrippenlijst ...............................................................................................................................................35 Bijlage 9: Beoordelingskader disproportionele overlast

..............................................................................................36 2 Bijlage 1: Criteria voor Groene kaart Criteria monumentale houtopstanden Houtopstanden met een verhaal of geschiedenis. Waardoor de waarde extra onderstreept wordt. Naast losse houtopstanden kunnen dit ook bosjes, tuinen of andere groenelementen zijn. Basiscriteria Leeftijd is +50 jaar Vitaliteit en >5 jaar levensverwachting Aanvullende criteria is Omtrek van de houtopstand is +180 cm en Boomkroon is minimaal voor 50% zichtbaar vanaf openbaar terrein en Houtopstand is onderscheidend t.o.v. omliggende omgeving Beeldbepalend en Wegvallen groene massa kan niet gecompenseerd worden door omliggende omgeving is Geplant voor bijzondere gebeurtenis of Geplant uit historisch nut gezien de leeftijd, locatie en snoeiwijze of Kenmerkend voor bepaalde stijlperiode of ontwerpfilosofie Cultuurhistorie of Waarde van het element is onlosmakelijk verbonden met historisch/monumentaal gebouw Dendrologie is Houtopstand is zeldzaam in soort, variëteit, groeivorm of meerstammigheid Criteria waardevolle houtopstanden Houtopstanden met een onderscheidende waarde binnen Meierijstad vanwege hun ouderdom, beeld, bijzonderheid, of ecosysteemdiensten. Naast losse houtopstanden kunnen dit ook bosjes, tuinen of andere groenelementen zijn.

Basiscriteria Leeftijd is +40 jaar Vitaliteit en Conditie, groeiplaats en ruimte moeten potentie bieden om de houtopstand uit te laten groeien tot minimaal 60 jaar. Aanvullende criteria is Stamomtrek van de houtopstand is +120cm en Boomkroon min. 50% zichtbaar vanaf openbaar terrein en Houtopstand is onderscheidend t.o.v. omliggende omgeving (contrast met stenige omgeving bijv.) Beeldbepalend en Wegvallen groene massa kan niet gecompenseerd worden door omliggende groene omgeving is Geplant voor bijzondere gebeurtenis of Geplant uit historisch nut gezien de leeftijd, locatie en snoeiwijze of Kenmerkend voor bepaalde stijlperiode of ontwerpfilosofie Cultuurhistorie of Waarde van het element is onlosmakelijk verbonden met historisch/monumentaal gebouw Dendrologie is Houtopstand is relatief zeldzaam in soort, variëteit, groeivorm of meerstammigheid Herplantverplichting is Houtopstand is ter vervanging van een monumentale of waardevolle houtopstand is Houtopstand is milieukundig van grote waarde. Heeft dus een groot positief effect op het wegvangen van stofdeeltjes, luchtzuivering, verkoeling, nivelleren van luchtverplaatsingen of het breken van wind rondom gebouwen. of Houtopstand is ecologisch van grote waarde vanwege het belang van het (plaatselijke) ecosysteem. Of de houtopstand neemt in totaal versteend gebied een positie in als ‘’Stepping stone’’.

De houtopstand biedt bijvoorbeeld plaats aan zeldzame dier- of plantensoorten, denk hierbij aan vleermuizen; of De houtopstand vormt een onmisbaar onderdeel van een biotoop van in de omgeving van de gemeente Meierijstad schaars voorkomende planten- of diersoorten; Milieu, natuur, leefbaarheid, recreatie of Houtopstand is van grote recreatieve waarde als speel- of klimboom, of stimuleert ontmoeting of beweging aanzienlijk. 3 Criteria hoofdstructuur lijnen en linten Basiscriteria Lijnstructuur is onderdeel van een Beekdal of Historisch dorpspatroon of Bovenlokale infrastructuur of De ontsluitingsstructuur of accentueert sterk het landschap (kamerstructuur bijvoorbeeld) Aanvullende criteria Waarde is Natuurlijke, milieutechnische, landschappelijke, cultuurhistorische, beeldbepalende en/of recreatieve waarde of waarde voor de leefbaarheid Criteria hoofdstructuur vlakken Basiscriteria Vlakstructuur is een Groene wig in de kern of Plein of Park of Sportveld of Begraafplaats of Bos, bosje of houtsingel of ecologische verbindingszone Aanvullende criteria Waarde is Natuurlijke, milieutechnische, landschappelijke, cultuurhistorische, beeldbepalende en/of recreatieve waarde of waarde voor de leefbaarheid Criteria wijkstructuur vlakken en lijnen Basiscriteria Wijkstructuur is Houtopstand welke de wijk een eigen identiteit geeft en de wijkontsluitingsweg versterkt met oriëntatie en

herkenbaarheid of pleintjes, parkjes, bosjes, singels met robuust groen op wijkniveau Aanvullende criteria Waarde is Natuurlijke, milieutechnische, landschappelijke, cultuurhistorische, beeldbepalende en/of recreatieve waarde of waarde voor de leefbaarheid Natuurwaarde: Houtopstand is ecologisch van grote waarde vanwege het belang van het (plaatselijke) ecosysteem of aandeel in de biodiversiteit. Of de houtopstand neemt in totaal versteend gebied een positie in als ‘’Stepping stone’’. De houtopstand biedt bijvoorbeeld plaats of voeding aan zeldzame dier- of plantensoorten, denk hierbij aan vleermuizen. Of de houtopstand vormt een onmisbaar onderdeel van een biotoop van in de omgeving van de gemeente Meierijstad schaars voorkomende planten- of diersoorten. Milieuwaarde: Houtopstand is milieukundig van grote waarde. Heeft dus een groot positief effect op het wegvangen van stofdeeltjes, luchtzuivering, verkoeling, nivelleren van luchtverplaatsingen of het breken van wind rondom gebouwen. Landschappelijke waarde: Houtopstand is landschappelijk van grote waarde. Het versterkt en/of accentueert dus het landschap. Bijvoorbeeld de kamerstructuur. Cultuurhistorische waarde: Houtopstand is van cultuurhistorische waarde voor Meierijstad.

Het is bijvoorbeeld onderdeel van een oude structuur die al aanwezig was in 1900, of onderdeel van een oud bosgebied, of de houtopstand bevat delen van onze autochtone wilde bomen (groen erfgoed). Waarde voor stads- en dorpsschoon: Houtopstand heeft grote beeldbepalende of kenmerkende waarde voor stads- en dorpsschoon. Zo heeft de houtopstand grote zichtbaarheid in de openbare ruimte en is onderscheidend ten opzichte van de omgeving. Recreatieve waarde of waarde voor leefbaarheid: Houtopstand is van grote recreatieve waarde als speel- of klimboom, of stimuleert ontmoeting of beweging aanzienlijk. 4 Bijlage 2: Beschermingsmaatregelen voor bouw of aanleg bij bomen

5 Bijlage 3: Inrichting van bomen Vraag: Resultaat Waarom moeten er bomen komen in dit plan? Hoe ziet de omgeving eruit? Hoe ziet de huidige groeiplaats eruit? Hoeveel bomen worden gehandhaafd, verplant, gerooid en geplant? Welke maatregelen zijn nodig om de bomen te handhaven? Wat is de beleidsstatus van de te planten bomen? Aanleiding en doel bomen Huidige kwantiteit, kwaliteit, gebruik en functie van de bomen en groen Maaiveldtype, Bodemsamenstelling -structuur en -type, zuurstof, waterhuishoudig Bomenbalans Te nemen maatregelen voor de gehandhaafde bomen Monumentaal/waardevol/ hoofdgroenstructuur/wijkgroenstructuur/overig Checklist voorbereiding boomontwerp 1. Doel, Aanleiding en Analyse Conclusie: Wat voor soort bomen zouden er kunnen komen in dit ontwerp? Namelijk: soort boom is afhankelijk van de omgevings- en groeiplaatsfactoren, ambitie/status en functie Afhankelijk van uitkomst: Monumentaal/waardevol = blad 2 Hoofd- en wijkgroenstructuren = blad 3 Overige bomen (woonstraten en landwegen) = blad 4 6 Basisprincipes ontwerp Obstakelvrije zone bovengronds De obstakelvrije zone bovengronds is de ruimte waarin zich geen obstakels mogen bevinden in verband met de kroonontwikkeling van de boom. Dit ten aanzien van de veiligheid en mogelijke toekomstige overlast van aanwonenden door boomkronen tegen de gevel. Een ontwerper dient hier rekening mee te houden in zijn ontwerp.

Om de obstakelvrije zone bovengronds te berekenen is een tool ontwikkeld door Norminstituut Bomen. De ‘Boommonitor’. Een ontwerper dient de obstakelvrije zone bovengronds daarin te berekenen en af te stemmen in het ontwerp. Hierbij dient de ontwerper een realistische levensduur aan te houden voor de bomen. Dit hangt af van de locatie en functie van de boom. Aanvullend hierop dient indien mogelijk rekening te worden gehouden met de obstakelvrije zone die wordt gehanteerd door het CROW (module: Wegbermen\Alles over wegbermen\ 13 Obstakelvrije zone). Deze wordt vanuit de verkeersveiligheid gehanteerd en dient afgewogen te zijn bij het ontwerp. (CROW, sd) Obstakelvrije zone ondergronds Een boom maakt wortels, en naarmate de boom groeit, ontwikkelt het wortelgestel ook. De kroonprojectie van een boom is het zoekgebied voor wortels. Hoe breder de kroon, hoe verder de wortels zich uitspreiden. De obstakelvrije zone ondergronds is een gebied waarbinnen geen obstakels mogen liggen die de stabiliteit van de boom kunnen verstoren. Dit bepaalt ook direct de minimale graafafstand. De obstakelvrije zone ondergronds dient ook in de Boommonitor berekend te worden. In stedelijke omgeving kan het betekenen dat we hiervan afwijken indien het anders niet mogelijk is om bomen te planten.

Hiervoor nemen we dan de mogelijke en noodzakelijke maatregelen om te zorgen dat zowel kabels en leidingen als de boom ingepast kunnen worden. Groeiplaats Groeiplaatsen aanleggen is maatwerk. Het hangt van diverse factoren af hoe de groeiplaats eruit komt te zien. Denk hierbij aan: • Aanwezigheid van kabels en leidingen in de grond, • Boomsoort, • Groenvoorzieningen in de buurt, • Afstand tot de weg, trottoir, fietspad, parkeerplaats. • Grondwaterstand • Bodemtype Hoe groot de groeiplaats moet zijn hangt af van de boomsoort en de verwachte levensduur. Dit wordt berekend met de Boommonitor. De ontwerper dient alle nodige gegevens in de Boommonitor in te vullen. Hieruit volgt een advies hoeveel kubieke meter aan doorwortelbare ruimte de ontwerper moet realiseren per boom. Op de volgende pagina volgt een voorbeeld van een berekening in de Boommonitor. De Boommonitor helpt ons als gemeente om de juiste boom op de juiste plek te zetten, met de juiste voorzieningen. Het dient daarom altijd toegepast te worden wanneer er nieuwe bomen worden geplant. Planten in open grond waar mogelijk Bomen in open grond (open grond is bijvoorbeeld in gras of plantsoen) groeien het beste en zijn daarmee het meest gezond. Dit is de meest natuurlijke omgeving voor ze. Indien dit niet helemaal mogelijk is, dient de groeiplaats uitgebreid te worden onder verhardingen.

Er worden alleen bomen geplant, wanneer voorzien kan worden in de juiste groeiplaats. Dit om gezondheid en duurzame bomen te garanderen. De bovenstaande tabel voorziet in hoeveelheden voor een groeiplaats. Voorkom wortelopdruk onder verhardingen Bij nieuwe aanplant van bomen moet altijd gekeken worden of wortelopdruk bij verhardingen voorkomen kan worden. Dit om extra beheerkosten te voorkomen en verhardingen veilig te houden. Wortelwerende systemen vergen aan de voorkant van een project een iets grotere investering maar voorkomt dat schade door boomwortels regelmatig hersteld moet worden. Hierbij speelt ook de juiste sortimentskeuze een rol. Sommige bomen hebben een aantal eigenschappen 7 die maken dat ze schade kunnen veroorzaken bijvoorbeeld moeraseiken of sommige soorten elzen. De keuze voor een bepaalde soort dient goed afgewogen te worden naar locatie en groeiplaats. De sortimentskeuze in combinatie met goede voorzieningen wortelopdruk onder verhardingen. Figuur 1: een voorbeeld van de ingevulde Boommonitor Ontwerp op streefbeeld Bomen groeien hun leven lang. Wanneer de bomen ingetekend worden in plannen, dient op streefbeeld ontworpen worden. Dus met de uiteindelijk te bereiken omvang van de kroon. Dit voorkomt verassingen of ongewenste situaties en draagt bij aan een goede obstakelvrije bovengrondse groeiruimte.

Geef bomen de juiste lucht- en watervoorzieningen Bomen die in de verharding staan, krijgen tegenwoordig speciale substraten zoals bomengranulaat of bomenzand. Bomengranulaat zorgt voor goede draagkracht onder verhardingen in combinatie met groeiruimte voor wortels. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat bomen en wegen elkaar minder in de weg zitten. Het is een concessie van beiden. Bij deze groeiplaatsen moet extra goed worden gekeken naar lucht- en watervoorzieningen omdat de bomen in de verharding staan. De lucht- en wateruitwisseling van de bodem wordt gehinderd door de verharding, daarom moeten er extra voorzieningen getroffen worden om deze uitwisseling plaats te laten vinden. Dat kan door beluchtings- en bewateringssystemen. Basisprincipes boomsortiment Vergroot de diversiteit In Meierijstad zijn eiken en populieren de boomsoorten die het meeste voorkomen. Deze zijn kenmerkend voor het landschap en zijn van grote waarde voor biodiversiteit en cultuurhistorie. De eik en de populier vormt 55 % van het bomenbestand van Meierijstad. Met spreiding in soorten wordt voorkomen dat er een monocultuur ontstaat. Dit is belangrijk voor het voorkomen of verminderen van ziekten en plagen. Een goed voorbeeld hiervan is de eikenprocessierups.

8 Bij zowel nieuwbouw als renovatie heeft het de voorkeur om de diversiteit te vergroten. In lanen is het echter wel gewenst dat deze diversiteit, dus meerdere soorten toepassen, groepsgewijs gebeurd om het beeld van een laan te behouden. Houd structuren intact Structuren dienen intact te blijven. Ze zijn waardevol voor groene linten, identiteit van kernen en ecologische verbindingen. Het intact houden van de structuren houdt in dat men bij ontwerpen de maatvoering van de structuur aanhoudt. Daarbij mag er afgeweken worden van de bestaande boomsoort. Dit om diversiteit te vergroten. Wel is aanbevolen om een stam en kroonvorm te kiezen die overeenkomt binnen de structuur. Dit om aan te sluiten bij de bestaande boomstructuur. Stem de soort af op de locatie en biodiversiteit Het succes van een boom is afhankelijk van veel zaken. Ieder boomontwerp is anders en verdient daarom aandacht. De ontwerper dient rekening te houden met alle aspecten en deze inzichtelijk te hebben voor het ontwerp. Met de onderstaande aspecten moet rekening zijn gehouden. a. locatie: woonstraat, berm, park etc. b. Identiteit en sfeer van de locatie c. Verharding: Open, halfopen, dicht. d. Biodiverse functie: waardplant of voedselplant voor insecten, vogels, zoogdieren, etc. e. Standplaats: Grondsoort, voedselrijkdom, vochtgehalte, wind f. Boomeigenschappen: Hoogte, breedte, kroonstructuur. g.

Omgeving: bewoners, agrariërs, bedrijven, aanwezigheid van zonnepanelen, mate van verstening We streven ernaar buiten de bebouwde kom authentieke, inheemse en/of cultuurhistorische bomen te planten. Binnen de bebouwde kom speelt het aspect ‘de juiste boom, op de juiste plek’ een veel grotere rol. Hier is juist een meerwaarde te creëren door te kiezen voor een boom die precies voldoet aan de gestelde eisen. Of deze inheems is, speelt minder een rol. Het gaat dus vooral over de functie van de boom. Beheertoets Vanuit het beheren van de openbare ruimte is het noodzakelijk om de boomontwerpen te toetsen op de beheerbaarheid. Dit wordt de beheertoets genoemd. Alle ontwerpen met bomen dienen op beheer getoetst te worden door de beheerder of een werkvoorbereider met voldoende kennis van beheer. Dit is nodig om toekomstbestendig te ontwerpen en dus toekomstige problemen zoveel als mogelijk te voorkomen. Verder is het wenselijk om een Leidraad Inrichting Openbare Ruimte op te stellen waarin alle onderdelen van de inrichting van de openbare ruimte aan bod komen. Hierin kunnen de basisprincipes van ontwerpen met bomen verwoordt worden. Toekomstbomen Er wordt veel onderzoek gedaan naar toekomstbomen. Dit zijn bomen die de uitdagingen van de toekomst aankunnen of effecten ervan verzachten.

Het zijn dus bomen die bijvoorbeeld een positieve bijdrage leveren aan de biodiversiteit, veel hitte aankunnen, verkoelen, veel CO2 opnemen of bijvoorbeeld op extreem natte plekken toegepast kunnen worden. De eerste resultaten van onderzoek naar toekomstbomen komt van Wageningen Universiteit. Zij hebben een soortentabel uitgebracht. Deze soortentabel beschrijft boomsoorten, hun algemene kenmerken, positieve bijdrage op ecosystemen en hun nadelige eigenschappen. Deze soortentabel kan bij het ontwerpen van de openbare ruimte toegepast worden om de boomsoort te bepalen. Daarnaast is de Tree Species Selection Guide for Green Infrastructure een goed naslagwerk om te selecteren op gunstige eigenschappen van bomen. 9 Bijlage 4: Standpunten en oplosrichtingen gemeente bij veelvoorkomende overlastmeldingen In de onderstaande tabel worden alle vormen van boomoverlast weergeven die we als gemeente binnen krijgen. Daarbij is ons standpunt weergeven of we als gemeente maatregelen kunnen nemen en waarom. Overlast Standpunt maatregelen Waarom? Angst voor omwaaien, of uitwaaiende takken We controleren de boom op gezondheid en risico en communiceren dit naar de melder. We halen de boom niet weg als er geen risico is. Angst is subjectief. We hebben een zorgplicht voor onze bomen en houden de veiligheid van onze bomen daarom goed in de gaten met reguliere inspecties en beheermaatregelen.

We erkennen dat ervaren van angst vervelend is, echter werken we heel gericht aan een veilig bomenbestand waardoor de angst meestal niet gegrond is. Natuurlijke verschijnselen als blad, bloesem, pluis, We nemen geen aanvullende maatregelen buiten de reguliere beheermaatregelen Blad, bloesem, etc. is een bijkomstigheid van bomen die inderdaad vervelend kan zijn. Het is echter een natuurlijk aspect van bijna iedere boom en dat zal dus altijd terug blijven komen. Daarom is het ondoenlijk om bomen te verwijderen en te snoeien om deze reden. Dit kan leiden tot onwenselijke precedentwerking. We beheren de openbare ruimte om overlast van blad en bloesem zo mogelijk te beperken. Als men ontevreden is over het netheidsbeheer is het aan de burger zelf om de handen uit de mouwen te steken. Uitwerpselen van dieren We nemen geen aanvullende maatregelen Het is nauwelijks mogelijk om dieren te weren uit bomen. In het kader van de Wet natuurbescherming kan dat zelfs verboden zijn. We erkennen dat het vervelend kan zijn, maar het kan nooit een reden zijn om een boom te kappen, te snoeien of om dieren te verjagen. Vruchtval We nemen geen aanvullende maatregelen buiten de reguliere beheermaatregelen Het kan vervelend zijn dat er vruchten van bomen afvallen. Dit is echter een natuurlijk verschijnsel van een boom.

De periode van vruchtval is echter van korte duur en de vruchten zijn duidelijk zichtbaar. Men kan dus anticiperen op het feit dat de vruchten vallen. Het is ondoenlijk om voor deze reden bomen te kappen of zwaar te snoeien en het zou leiden tot ongewenste precedentwerking. Bij nieuwe aanplant houden we zoveel als mogelijk rekening met dit aspect om overlast in de toekomst te voorkomen. Bij huidige situaties is het geen reden om maatregelen te treffen buiten de normale beheermaatregelen(veegrondes) Zaden uit bomen We nemen geen aanvullende maatregelen buiten de reguliere beheermaatregelen Het kan tot ongemak leiden dat sommige boomsoorten zaden verspreiden die tot kieming komen. Echter is dit slechts een ongemak wat relatief makkelijk oplosbaar is met wat extra schoffelwerk. We houden bij nieuwe aanplant zoveel als mogelijk rekening met dit aspect om overlast in de toekomst te voorkomen of te beperken. In bestaande situaties is het geen reden om bomen te kappen. Allergie We nemen geen aanvullende maatregelen Het weghalen van een of enkele bomen is geen goede oplossing voor allergieklachten. Het heeft hooguit een psychologisch effect hebben dat men denkt dat er minder last van te hebben. Pollen zijn de oorzaak van allergie en die komen van grotere afstanden aanwaaien. Het is dus niet reëel om beheergeld te steken in maatregelen die geen oplossing bieden.

Doorschietende wortels We nemen geen aanvullende maatregelen. Van de gemeente kan niet worden verwacht dat ze alle bomen controleren op doorschietende wortels. Er wordt van aanliggende eigenaren verwacht dat ze zelf daarin verantwoordelijkheid nemen. 10 Schaduw op zonnepanelen We nemen geen aanvullende maatregelen Bomen die al langer aanwezig waren dan de zonnepanelen en/of grote waarde vervullen zorgen niet voor onrechtmatige hinder. In veel gevallen was de boom er al lang voor de zonnepanelen. De boom vertegenwoordigt ook een grote waarde met haar ecosysteemdiensten en rol in biodiversiteit, waarbij zonnepanelen slechts een reductie van CO2 oplevert. Wij vinden dat wanneer iemand zonnepanelen plaatst in nabijheid van bestaande bomen kan verwachten dat daar hinder van ontstaat. In nieuwe situaties zorgen we dat bomen niet tot onrechtmatige hinder leiden ten opzichte van zonnepanelen, maar we gaan geen bestaande bomen kappen en snoeien voor een hoger rendement van de panelen. Schaduw op tuinen of woningen We wegen het af met een beoordelingsformulier. Afhankelijk van de situatie is het mogelijk dat de gemeente hier maatregelen in neemt. Echter dient het dan wel om aantoonbaar zwaarwegende lichtvermindering te gaan die het leefgenot sterk beïnvloeden. Het feit is dat sommige locaties minder gelukkig gekozen zijn ten aanzien van standplaats of soort.

De situatie dient altijd afgewogen te zijn en dat heeft invloed op de gekozen maatregelen. Eikenprocessierups We nemen preventieve maatregelen en bestrijden de EPR curatief op basis van meldingen en risicoanalyse EPR kan gevolgen hebben voor de volksgezondheid Plak op auto’s, tuinmeubels, etc. door (linde)druip We nemen geen aanvullende maatregelen Druipen is een gevolg van een plaag die in meer of mindere mate aanwezig is. Er zijn geen bestrijdingsmiddelen bekend die aantoonbaar langdurig effect hebben. De maatregelen die er zijn, hebben niet lang effect en zijn duur. Wij vinden het niet reëel om beheerkosten te maken voor maatregelen die vaak niet werken. We houden de ontwikkelingen in de gaten en houden er bij nieuwe situaties zoveel mogelijk rekening mee. Aantoonbare, substantiële, economische schade door bomen Er volgt een reguliere claimafwikkeling en we beoordelen of we herhaling kunnen voorkomen. Bij echte, aantoonbaar door de gemeente veroorzaakte schade heeft men recht op een schadevergoeding. De benadeelde dient deze schade aan te tonen. We proberen als gemeente herhaling te voorkomen. Ook proberen we in nieuwe situaties zoveel mogelijk rekening te houden met de omgeving. In bestaande situaties is het in principe nooit een reden om maatregelen te treffen. Overhangende takken We nemen als gemeente in alle redelijkheid maatregelen. Men mag niet aan onze bomen snoeien.

We kunnen er niet voor zorgen dat al onze bomen geen overhangende takken hebben. Hoewel het overlast kan veroorzaken betekent dit niet direct dat we alle takken loodrecht moeten snoeien boven de erfgrens. We hebben een snoeiprogramma waarin al onze bomen regelmatig worden gesnoeid. Dit draagt eraan bij dat de beeldkwaliteit en veiligheid van onze bomen gewaarborgd is. We nemen in alle redelijkheid maatregelen bij overhangende takken bij bijvoorbeeld schade. Men mag niet aan onze bomen snoeien omdat dit negatieve gevolgen kan hebben voor conditie, stabiliteit en beeldkwaliteit. Doorschietende wortels op particulier terrein We nemen geen aanvullende maatregelen. Maar proberen mee te Het is onmogelijk voor een gemeente om alle bomen te controleren op wortelgroei. Dit is een taak die wettelijk bij de perceeleigenaar ligt. Deze perceeleigenaar heeft namelijk een 11 werken in het vinden van een oplossing. beperkt wortelkaprecht wat hem voorziet in het kappen van wortels op eigen terrein. Echter mag hier geen misbruik van worden gemaakt door de perceeleigenaar. Er mag dus met behoedzaamheid gebruik worden gemaakt van wortelkaprecht. Als een perceeleigenaar hierin verzuimd kan dit later nooit een reden zijn om de kap van een boom af te dwingen. De perceeleigenaar heeft hierin een verantwoordelijkheid. Combinaties van overlast We wegen het af met een beoordelingsformulier.

Een boominrichting kan niet meer passend zijn, en soms hebben we te maken met erfenissen vanuit het verleden. Afhankelijk van de situatie kunnen we maatregelen nemen. Dit is een afweging tussen behoud van de boom en verwijdering van de boom (individueel vs. algemeen belang) Verhardingsopdruk door boomwortels We besteden veel geld aan het herstellen van verhardingsopdruk door boomwortels. Door goede groeiplaats aan te leggen kunnen we zoveel mogelijk overlast hierin voorkomen. Bomen met een goede groeiplaats hoeven niet naar voeding te zoeken onder de verharding is hierin het uitgangspunt (juiste boom op de juiste plek met de juiste voorzieningen). Bij bestaande situaties is dit probleem niet zo eenvoudig op te lossen. Er zal herin altijd gezocht moeten worden naar maatwerk. We behandelen de problematiek volgens de volgende vragenlijst: 1. Kan de verharding worden verwijderd? Dit is een structurele oplossing. Namelijk: wanneer er geen verharding is, is er ook geen opdruk. Verharding is weg te nemen indien de functie in de openbare ruimte goed behouden blijft en blijft voldoen aan de civiel- en verkeerstechnische eisen. 2. Kunnen we boomspiegels verruimen of een opsluitband verlegd worden? Hiermee genereren we meer ruimte voor de boom om te groeien en proberen we te zorgen dat opdruk onder de verhardingen wegblijft.

We doen dit in overleg met onze civiele en verkeerskundige collega’s. De functie en verkeersveiligheid van de openbare ruimte dient uiteraard ook in deze oplossing behouden te blijven. 3. Kunnen we verharding ophogen? Als we verhardingen in zijn geheel kunnen ophogen, blijft het wortelpakket van de boom compleet ongemoeid. Dit is afhankelijk van de ondergrond, de plek in de openbare ruimte, het wortelpakket en de tolerantie van de boom voor deze maatregel. Ook is deze oplossing relatief duur en dient deze oplossing alleen toegepast te worden als we de bom zeer waardevol achten. 4. Kunnen we wortels wegsnoeien? Wortels kunnen weggesnoeid worden als het geen nadelen heeft voor de vitaliteit en stabiliteit. Er mag binnen de stabiliteitskluit geen wortels weggesnoeid worden. We hanteren voor deze regel het Handboek bomen met minimale afstanden waarbinnen gesnoeid mag worden aan de wortels. Het snoeien van wortels en herstraten is een relatief goedkope oplossing maar gene duurzame oplossing. Het tast de vitaliteit van de boom aan, de snoeiwonden zijn openingen voor infecties en zwamaantastingen, en door te snoeien krijgen wortels een stimulans om opnieuw te groeien. Hetzelfde probleem komt dus altijd terug. 5.

Is kap acceptabel? Het kappen van bomen is een mogelijkheid wanneer: - Bovenstaande oplossingen niet kunnen, - De boomwaarde niet hoog is, - De boom een lage levensverwachting heeft (minder dan 10 jaar) - De toekomst van deze boom in de omstandigheden niet duurzaam is, - Er een duurzame en betere situatie kan ontstaan met nieuwe bomen, - Het wegvallen geen kwaliteitsafbreuk doet aan de openbare ruimte, De bovenstaande vragen en bijbehorende oplossingen zijn een ‘afpelmodel’. We pellen af hoe waardevol we de boom vinden ten opzichte van de investering die we doen om de boom te behouden of zelfs de groeiplaats te verbeteren. De 12 oplossingen gaan van duur/duurzaam tot goedkoop/niet duurzaam. Hoe waardevoller de boom is, hoe meer we geneigd zijn om duurzame oplossingen te gebruiken. Het kappen van bomen om verhardingsopdruk te verhelpen is geen oplossing die we gaan toepassen bij onze hoofd- en wijkstructuren en monumentale en waardevolle bomen. 13 Bijlage 5: I-tree infograpic voorbeeld Overzicht van de resultaten van de eerste proef met I-tree in Nederland

14 50 kg CO² vastlegging per jaar 14 kg Fijnstof vastlegging per jaar Verkoelen de straat Voedselbron voor vlinders en bijen Vangen 200 liter regenwater af per jaar Boomfeitjes Wat dragen de bomen bij? 15 Bijlage 6: Participatiedossier Klankbordgroep (KBG) In aanloop naar het opstellen van het bomenbeleid heeft gemeente Meierijstad, een aantal thema’s omtrent bomen besproken met een KBG. Deze KBG was opgesteld uit leden van dorps- en wijkraden, natuurverenigingen en de gemeente. Deze KBG is drie keer bij elkaar gekomen om thema’s te bespreken, en drie keer om het concept bomenbeleid verder vorm te geven. ‘Participatiedossier KBG’ bevat: Een samenvatting van de door de gemeente ingebrachte thema’s per avond, de notulen van iedere avond, van wat er allemaal gezegd is, en een conclusie per thema, wat de KBG vindt, dat de gemeente moet doet in het bomenbeleid. De KBG bevatte leden van: Wijkraad de Beemd Actief Dorpsraad Nijnsel Dorpsraad Keldonk Dorpsraad Mariaheide Dorpsraad Boskant IVN Veghel IVN Sint-Oedenrode Stichting het Roois Landschap NMC Schijndel Gemeente Meierijstad. Wij willen de deelnemers van de KBG hartelijk bedanken voor hun tijd en inzet voor het bomenbeleid. De diverse discussies hebben gemeente Meierijstad tot nieuwe inzichten gebracht.

Samenvatting Thema hoofdsignalen Groene kaart (waardevolle houtopstanden) Naast beeldbepalend, cultuurhistorisch en dendrologisch is duurzaamheid een belangrijk criteria voor waardevolle bomen. een boom die veel ecosysteemdiensten levert en belangrijk is voor biodiversiteit dient beschermt te worden. Groene kaart (Monumentale bomen) Monumentale bomen zijn bomen die een verhaal / geschiedenis / hoge herkenbaarheid hebben. Dat maakt ze dermate bijzonder dat ze monumentaal zijn. Ambitie Meierijstad Zo groen mogelijke gemeente (straten met ruimte = bomen! ) Iedere boom moet de ruimte hebben Juiste boom, de juiste plaats, met goede groeiplaats en goed beheer moet beter dan nu is Overlast / behoud Overlast van bomen zou meer getolereerd moeten worden door burgers. Juist oudere en grotere bomen dragen veel bij qua milieuwaarden. Rol voor de gemeente is goed uitleggen waarom bepaalde keuzes worden gemaakt, goed de bomen beheren en in de toekomst beter nadenken over de boomsoort en daarbij horende groeiplaats. Veiligheid/gezondheid/zeer intense overlast zouden de enige redenen moeten zijn dat bomen vroegtijdig gekapt worden. Behoedzaamheid is zeer belangrijk! Het duurt erg lang voordat je nieuwe bomen hebt. Burgerparticipatie Gemeente is expert en moet voorselectie doen. Bewoners kunnen dan kiezen uit een drietal bomen bijvoorbeeld.

Biodiversiteit Bomenbeleid is een goede stap richting meer biodiversiteit binnen de gemeente. Zorg voor een voldoende divers bestand met waardbomen/voedselbomen voor insecten en vogels. Buitengebied Inheemse soorten toepassen om landschap te versterken en biodiversiteit toe te voegen Kernen Juiste boom, juiste plek is leidend. Mag een uitheemse boom zijn die goed functioneert binnen zijn omgeving. Ontwerp op basis van de onder- en bovengrondse groeiplaats. Nieuwe wijken Een nieuwe wijk zou een minimum percentage kwalitatief groen moeten hebben. Er moet plek gereserveerd voor worden. 16 Groene linten Dwars door je gemeente moeten groene linten liggen. Om natuur, groen en buitengebied naar binnen de kom te halen. Dit in of om de wijk heen. Groene longen van je dorp. Monumentale bomen Monumentale bomen kunnen naast een lust een grote last zijn. Ze zijn erg duur in het onderhoud. Probeer als gemeente een tegemoetkoming te ontwikkelen. Communicatie Draagvlak creëren door communicatie. Uitleggen wat je doet, waarom je het doet. Daarnaast helpen publicaties in de krant ook. (bijvoorbeeld zoals in de MooiRooikrant) 17 Bijeenkomst 1: Algemeen introductie en waardevolle bomen Algemene introductie Tijdens de eerste bijeenkomst hebben de leden van de klankbordgroep (hierna KBG) kennis gemaakt met elkaar.

Daarnaast heeft gemeente Meierijstad uitgelegd wat het bomenbeleid inhoudt en wat voor proces het doorlopen moet hebben, namelijk: het moeten heldere afwegingen zijn, waarin alle perspectieven zijn belicht, bijdraagt aan duurzame bomen, draagvlak vergroot bij burgers en instanties en opgesteld is samen met belanghebbenden. Het doel van de KBG is om de gemeente te adviseren over de thema’s die besproken worden, ze randvoorwaarden, kansen en bedreigingen mee te geven, input te leveren vanuit hun perspectief en oplossingen te bieden voor problemen. Zij hebben een adviserende rol. De eindverantwoordelijkheid om alle belangen af te wegen ligt bij de gemeente. Waardevolle bomen We willen in Meierijstad gaan werken met Monumentale bomen, en Waardevolle bomen. Hiervoor had de gemeente basiscriteria opgesteld, waarop de KBG mocht reageren. Dit waren de basiscriteria: De reacties Reacties op de criteria voor Monumentale bomen: - +50 jaar is een mooi uitgangspunt. De Bomenstichting hanteert 80 jaar en dat is natuurlijk wel hoog. Met +50 jaar worden bijzondere bomen goed beschermd. - Groenelement is onderscheidend t.o.v. omliggende omgeving : Onderscheidend is in relatie met de omgeving. Één boom in een stenige omgeving onderscheidt zich snel door zijn groene waarde. Een solitaire oude boom onderscheidt zich sneller van de omliggende omgeving als een oude boom in het bos.

18 - De KBG mist naast Beeldbepalend, Cultuurhistorisch en dendrologisch het criterium Duurzaamheid. Een boom kan zich onderscheiden en waardevol zijn vanwege zijn duurzame karakter en effecten op de leefomgeving. Deze criteria zien ze graag geformuleerd. - Naast bomen kunnen het ook grote heesters zijn. Graag het begrip ‘Bomen’ veranderen in Houtopstanden. Dit is een breder begrip waaronder ook heesters vallen. Reacties op criteria Waardevolle bomen - Ook bij deze groep moet het begrip bomen breder getrokken worden naar houtopstanden. zodat ook bijvoorbeeld oude meerstammige magnolia’s tot de groep kunnen behoren. - Ook bij deze groep moet duurzaamheid een begrip zijn waardoor een boom beschermd wordt. - Heesters zoals meerstammige magnolia’s moeten ook op een bepaalde manier in de criteria verwerkt worden vanwege hun beeldbepalendheid. - Bij vitaliteit moet 60 jaar veranderd worden in minimaal 60 jaar. Bijeenkomst 2: waardevolle bomen en diverse thema’s d.m.v. stellingen Waardevolle bomen Uit de eerste bijeenkomst bleek dat de genoemde criteria niet voldoende was om waardevolle bomen te inventariseren. Er bleek een behoefte te zijn aan duurzaamheid als begrip. Hiervoor heeft de gemeente een suggestie gedaan. Het criteria duurzaamheid wordt toegevoegd aan de lijst van criteria voor waardevolle houtopstanden.

deze wordt verder gespecificeerd met de volgende kenmerken: - De boom is milieukundig van grote waarde, vanwege het beïnvloeden van het microklimaat door bijvoorbeeld het wegvangen van stof, het zuiveren van de lucht, het nivelleren van luchtverplaatsingen en het breken van wind rond gebouwen; - De boom is ecologisch van grote waarde vanwege het belang van het (plaatselijke) ecosysteem. De boom biedt bijvoorbeeld plaats aan zeldzame dier- of plantensoorten, denk hierbij aan vleermuizen; - De boom vormt een onmisbaar onderdeel van een biotoop van in de omgeving van de gemeente Uden schaars voorkomende planten- of diersoorten; - De boom vormt een schakel in keten van ecologische infrastructuur vormende elementen of neemt in een totaal versteend gebied een positie in die in de ecologische infrastructuur de functie van ‘Stepping Stone’ kan vervullen (natuurwaarde); De KBG is hiermee akkoord. De eerste suggestie was om bomen ook een monumentale status te kunnen geven bij duurzame waarde. Maar uiteindelijk was de conclusie dat Monumentale bomen wel echt een ‘verhaal/geschiedenis’ moeten hebben om monumentaal te kunnen zijn. Verdere opmerkingen over monumentale bomen waren: - Men is gevoelig voor geschiedenis en het verhaal bij de boom. Dit verhaal of geschiedenis leidt tot meer begrip waarom een boom beschermd zou moeten worden.

We moeten proberen de verhalen te vertellen van monumentale bomen. Zonder verhaal is er eigenlijk geen goede reden om een boom monumentaal te maken - Naast puntobjecten zoals solitaire monumentale bomen kan het ook zijn dat een bosje, tuin of ander groenvlak als geheel als monument bestempeld kan worden. De gemeente moet er wel alert op zijn dat deze volgens de huidige criteria erbuiten vallen omdat ze alleen op zoek gaan naar solitaire objecten. - Als je zoekt naar verhalen over bomen, en de geschiedenis van bomen in onze gemeente, moet je eigenlijk de heemkundekringen en natuurverenigingen vragen om deze te inventariseren. Dit is voor een aannemer lastiger omdat ze de geschiedenis niet kennen. Natuurlijk kunnen ze een boom beoordelen op de criteria, maar niet op de verhalen erachter. Diverse thema’s d.m.v. stellingen De gemeente heeft een aantal stellingen voorbereidt over allerlei zaken omtrent bomen. dingen als: overlast, hoe groen zijn we, hoe moeten we inrichten, wat dragen bomen bij, is biodiversiteit voldoende geborgd zijn besproken met de KBG. 19 Stelling Reactie KBG 1 Meierijstad is een groene gemeente qua bomen Hangt ontzettend van de plek af. Meierijstad is inmiddels zo groot dat het niet precies in te schatten is. Sommige plekken zijn ontzettend groen, bijvoorbeeld Sint- Oedenrode en delen van Schijndel.

Maar een voorbeeld van waar het erg kaal en stenig is, is Mariaheide. Dat zou eigenlijk wel beter moeten kunnen. Mogelijkheden daarvoor zijn het planten van nieuwe bomen, herplanten bij het kappen van bomen en bij nieuwe wijken aanleggen ook een goede groeiplaats garanderen voor bomen en/of groenvoorzieningen. De gemeente geeft aan dat zij dat ook graag zouden willen maar dat in sommige gevallen dit simpelweg niet gaat vanwege kabels en leidingen, gebrekkige ondergrondse groeiruimte of andere prioriteiten. Nee zeker niet het geval. Dit gaat steeds beter en er worden betere keuzes gemaakt maar nog steeds staan veel bomen verkeerd. Dit is een erfenis uit het verleden en ook al staan ze op de verkeerde plaats, moet je ze niet meteen omzagen. Ook zuinig zijn op de bomen die op de verkeerde plaats staan en probeer betere keuzes te maken in de toekomst. 2 Alle bomen in Meierijstad staan op de juiste plek Het zou wenselijk zijn dat de gemeente onderzoek doet naar de bomen die aan vervanging toe zijn en hier een vervangingsplan voor zou opstellen 3 Alle bomen in Meierijstad moeten een goede levenskwaliteit hebben Ja en eigenlijk kom je dan ook op de goede soortkeuze. Wanneer je de goede boom kiest, voor de groeiplaatsomstandigheden, kun je een goede levenskwaliteit garanderen.

Eigenlijk geldt hier: juiste boom, juiste plek, met de juiste groeiomstandigheden = een boom met levenskwaliteit. Soortkeuze en groeiomstandigheden zijn cruciaal. Dit zou ook moeten gelden voor monumentale bomen. Deze hebben ook een geode groeiplaats nodig. 4 Bomen dragen altijd bij aan een prettige leefomgeving Uiteraard. De KBG is hier unaniem over. Al begrijpen ze ook dat mensen bomen kunnen ervaren als onprettige elementen in de leefomgeving. Bijvoorbeeld wanneer een druipende linde een auto constant onder de plak laat zitten. Dan is het inderdaad een onprettig object in de leefomgeving. Terwijl ook die boom een bijdrage levert aan de leefomgeving. Aan de gemeente is het dan de taak om deze bijdrage te communiceren en te beargumenteren waarom de boom er staat. Communicatie is hierin cruciaal. Voor de KBG is dit niet te beoordelen. Wel geven ze een aantal aandachtspunten mee: - Het is niet erg om veel eiken te hebben (Meierijstad heeft ongeveer 40 % eiken) omdat eiken cruciaal zijn voor het Brabantse landschap en een grote bijdrage leveren aan biodiversiteit en ecologie. - Niet of weinig cultivars gebruiken in het buitengebied. Hier dienen inheemse landschapsbomen toegepast te worden. 5 In Meierijstad is een voldoende divers bomenbestand - Niet teveel van hetzelfde, maar ook niet soorten door elkaar heen zetten in een bomenlaan.

Diversiteit is goed maar wel in een gestructureerde vorm dus meer in groepen of lijnen. Dit is in ieder geval een goed begin. Door mensen met kennis samen te brengen om hierover te praten en samen met de gemeente een stap verder te komen. 6 Meierijstad doet voldoende om biodiversiteit te behouden/versterken Er is nog wel een grote slag te slaan met maaien, bermen en bomen en afspraken met de agrarische sector. Maar dit bomenbeleid is een mooie kans om een slag te slaan in biodiversiteit. 7 Overlast van bomen moet getolereerd worden door burgers en ondernemers Overlast zou meer getolereerd moeten worden en de gemeente zou hier eigenlijk niet zomaar aan moeten toegeven. De groep vindt eigenlijk dat er maar twee vormen van overlast reden genoeg zijn om bomen te kappen wanneer ze overlast geven en dat is veiligheid en volksgezondheid. De overige vormen van overlast zijn eigenlijk allemaal vormen die bij de natuurlijke waarden van bomen horen en wanneer je dan als gemeente overstag gaat, zou je bijna alle bomen waar overlast van wordt ervaren moeten kappen. Behoedzaam zijn met je bomen is de boodschap van de KBG. Nee dan moet je communiceren met de bewoners. De overlast behoort tot de natuurlijke verschijnselen van bomen en dat is altijd op te lossen. Er zijn alternatieven voor kap mogelijk. Deze dienen altijd eerst bekeken te worden.

8 Wanneer bomen veel overlast geven, moet Meierijstad de bomen kappen Kappen wanneer er overlast is, is geen duurzame redenatie. Dus behoedzaam zijn is de boodschap. Ben voorzichtig met wat je hebt en ga daar zorgvuldig mee om. 20 9 Burgers moeten meer betrokken worden bij renovaties, en nieuwe projecten met bomen Klopt. De communicatie is ontzettend belangrijk. De burger wilt graag weten waarom de gemeente overweegt bomen te planten/kappen. Met communicatie kom je tot begrip en daarmee tot acceptatie. Meerdere leden van de KBG vindt dat de gemeente daar al goed mee omgaat bij verschillende bewonersavonden. De Pastoor Smitsstraat in Olland is daar een goed voorbeeld van. De burgers hebben goede uitleg gekregen over de soortkeuze en overwegingen daarachter. Die begrijpen ze en accepteren ze. 10 Iedere nieuw te planten boom moet goed en gezond kunnen uitgroeien, ongeacht de kosten Ja maar daar komt wel bij kijken dat het de juiste boom op de juiste plek is. Wanneer je voor de goede soortkeuze gaat, heb je sowieso minder kosten dan wanneer je een boom plaatst die er eigenlijk niet thuishoort. Met de juiste boom, op de juiste plek, krijg je bijna automatisch goede en gezonde bomen. 11 Bij nieuwe inrichtingen moet de gemeente beter nadenken over de boom die ze planten De gemeente is wat dat betreft wel op de goede weg.

Ze weten steeds beter wat wel, en niet kan op bepaalde plaatsen. Let op de groeiwijze, soort in combinatie met ondergrond, benodigde groeiruimte en omgeving. 12 In sommige gevallen is het ook goed om geen bomen in een straat te planten Wanneer er geen plek is (zowel ondergronds als bovengronds) is het soms inderdaad ook goed om geen bomen te hebben. Wanneer straten te smal zijn, er geen goede trottoirs aangelegd kunnen worden en de parkeervoorziening ook noodzakelijk is, is het mogelijk dat geen bomen kunnen. Wellicht dat heesters in deze gevallen wel goed mogelijk zijn. In ieder geval voor de groene uitstraling. 13 Kleine bomen in een woonstraat zijn ook goed voor de leefomgeving en het microklimaat Zeker weten. Als er ruimte is voor bomen, moet je voor bomen gaan. Als de ruimte het toelaat moet je voor grote bomen gaan. Maar in woonstraten is dit vaak niet het geval. In dat geval kun je als gemeente beter kiezen voor kleine bomen dan voor helemaal geen bomen. Natuurlijk is het effect van kleine bomen ook kleiner, maar ze voegen daadwerkelijk op straatniveau wel iets toe. Deze kleine bomen dienen in die gevallen wel beschermd te worden tegen auto’s bij parkeren bijvoorbeeld. 14 Burgers mogen altijd meebeslissen over de bomen die wij als gemeente planten. De gemeente heeft de specialistische kennis over boomsoorten en het functioneren daarvan in de openbare ruimte.

Dat kan men niet van de burger verwachten. Het is meer zaak om de burger goed te informeren over de gemaakte keuzes dan om de burger mee te laten beslissen. Daarvoor ontbreekt simpelweg de kennis. De gemeente dient voortouw te nemen en de burger te informeren door bijvoorbeeld brieven in de bus of een bewonersavond. Meebeslissen is in sommige gevallen wel mogelijk. In woonstraten kan de gemeente de burger een aantal voorgeselecteerde keuzes voorleggen en hier de burger in laten kiezen. 15 De burger is voldoende geïnformeerd over de meerwaarde van bomen in de openbare ruimte We moeten ervan uitgaan dat de burger voldoende kennis heeft over de waarde van bomen. Maar toch kan het voorkomen dat dit niet het geval blijkt. In dat geval is constant blijven communiceren het allerbelangrijkste. En uitleggen waarom je als gemeente bepaalde keuzes maakt. Handtekeningen is niet de oplossing. Je moet als gemeente het heft in eigen hand houden als het gaat over bomen. De burger hier zeggenschap over geven is erg risicovol. Je bent er als de gemeente voor de maatschappij en daar horen bomen ook bij. Wanneer bomen beschermd worden door de bomenverordening (monumentaal, waardevol en hoofdstructuren) mogen ze dan ook niet gekapt worden. Het kost bomen de nodige jaren om tot wasdom te komen. Dit is meer gewenning voor burgers en het ermee leren leven.

Het hangt simpelweg van de situatie af of bomen gekapt moeten worden. Dit is dus altijd maatwerk. Maar zorg in ieder geval dat het beleid daarvoor helder is. Daarmee kan de beleidsmedewerker, raad en college werken. Ook is dit goed te verkopen aan burgers als je als gemeente uniform werkt. 16 Als de hele straat tegen bomen is, mogen bomen gekapt worden. Leg altijd uit waarom je bepaalde keuzes maakt. Meer zou mooi zijn maar dat lijkt onmogelijk. Ga in ieder geval voor kwaliteit in plaats van kwantiteit. Probeer altijd uit te gaan van herplant als het kan en richt daarbij een kwalitatief goede groeiplek in (juiste boom op de juiste plaats) 17 Het bomenbestand van Meierijstad moet minimaal gelijk blijven (115.000 bomen) Als het maar groen is, is het eigenlijk al goed ‘’Groen dat telt’’ 18 Er zijn verschillende manieren voor om dit te doen. Een aantal voorbeelden: 21 De dorps- en wijkraad als spreekorgaan te laten dienen (daar is niet iedereen het mee eens, de wijkraad fungeert niet als doorgeefluik). Wel is de wijkraad bij projecten en renovaties het juiste kanaal om de eerste contacten te leggen vanwege hun mensen en gebiedskennis. Het plaatselijke krantje is een manier. Hierin kunnen mooie verhalen komen over bomen en/of groen. Dit wordt door Roois landschap al gedaan in de MooiRooi krant. Zou uitgebreid kunnen worden.

maar het moet eigenlijk niet afkomstig zijn van de gemeente of op de gemeentepagina komen. Dat landt niet/minder dan wanneer boomgroepen het doen. Het verhaal vertellen van de boom. bijvoorbeeld een bordje bij een monumentale boom zetten en benoemen wat deze allemaal voor functies heeft. Dit kan een pop-up zijn of definitief maar je benaderd in ieder geval mensen hiermee. Hoe kunnen we burgers bewust maken van de waarde van bomen? Bij nieuwe projecten briefje in de bus of een bordje bij een bomenrij met interessante feitjes 19 Iedere straat verdient bomen Eigenlijk wel. Dat zou inderdaad het streven moeten zijn. Nu is het soms gewoon niet mogelijk en dan kan het niet. Maar wanneer het kan, en je creëert hiermee de juiste boom op de juiste plek, is dat zeker een wenselijke situatie. Twee vormen van overlast zijn eigenlijk maar voldoende om een boom te laten weghalen. Dit is volksgezondheid (EPR) en veiligheid. Verder moet de gemeente wel meewerken in sommige gevallen van overlast maar zeker niet altijd. Wat van belang is, is de klager zelf. Wanneer deze in het huis is komen wonen nadat de bomen zijn geplant, had de bewoner het aan kunnen zien komen. Zeker vormen van overlast als blad, bloesem, en zaden zijn geen reden tot kap. Ja het kan vervelend zijn, maar deze dingen horen bij de natuurlijke verschijnselen van de bomen.

Als je eenmaal begint met te acteren op deze vormen van overlast, wordt je wel een erg kale gemeente. 20 Hoeveel overlast is nou teveel overlast? Tevens moet de gemeente, indien de overlast sterk aanwezig is, altijd proberen naar andere oplossingen te zoeken zoals snoei en dunningen. Een complete laan kappen vanwege overlast is eigenlijk niet wenselijk. Wanneer er wordt overgaan tot kap, is herplant ten alle tijden verplicht. (wel de mogelijkheid om uit te groeien tot gezonde boom) 22 Bijeenkomst 3: Opzet bomenbeleid, ambitie Meierijstad en Hiërarchie Na de tweede bijeenkomst heeft de gemeente een indeling gemaakt voor het bomenbeleid, een ambitie opgesteld en een hiërarchie bepaald voor haar bomen. deze zijn getoetst bij de klankbordgroep. Tevens was dit het moment dat, wanneer er nog bepaalde dingen meegegeven moesten worden, dit het moment was. Opmerkingen vooraf - Er wordt aangegeven dat het nu lijkt alsof het net zo goed over lantaarnpalen zou kunnen gaan. Bomen zijn natuurobjecten. Ze vertegenwoordigen een hoge natuurwaarde. In allen tijden waardevol en deze dienen met respect behandeld te worden. - Meierijstad moet streven naar inlands hout. Dat is vele malen meer waardevol dan buitenlandse hout, vanwege de vele soorten die deze bomen aantrekken. Dus ga voor inlandse bomen als essen, linden, hazelaars en iepen.

- In Veghel is veel water, zoals bijvoorbeeld de Aa-Broeken, zorg dan ook voor soorten die passen bij de omgeving waar ze geplant worden. - We hebben het de vorige keer gehad over de juiste boom op de juiste plaats, en over dat iedere straat eigenlijk bomen verdiend(indien mogelijk). Soms is dan geen ruimte voor inlands hout, en moeten we kiezen voor een boom die van buitenlandse oorsprong is, maar wel goed presteert binnen de omgeving waar deze geplant wordt. Uiteraard streven we naar bomen die van Nederlandse oorsprong komen, maar we gaan voor de juiste boom op de juiste plaats, en soms betekent dat een buitenlandse boom. - Mariaheide is blij met iedere boom die geplant wordt, of deze nou inlands of buitenlands is. Ze vinden het te kaal in het dorp en vergroening zou welkom zijn. Thema’s overlast, communicatie en bescherming bespreken De thema’s overlast, communicatie en bescherming zijn in het vorige overleg, met de stellingen reeds besproken. Mochten er nog nabranders zijn, kunnen die alsnog benoemd worden. - Bomen geven geen overlast, maar men ervaart overlast en dat is een heel verschil. - Er moet niet aan voorbij worden gegaan dat heel veel mensen toch wel overlast ervaren. Daar moeten we als KBG ook niet aan voorbij gaan. Wij kunnen wel vinden dat overlast erbij hoort, maar veel mensen vinden dat niet. Dus maak het vooral heel concreet, dus per vorm van overlast.

- We hebben geen bezwaar tegen het extra snoeien van bomen, of het vervangen van bomen. maar bomen weghalen en niets terugplanten is kwalijk. (er moeten natuurlijk wel de juiste voorzieningen zijn om een boom te laten groeien). - Laten staan, en snoeien in plaats van weghalen. Zeker met het veranderende klimaat is het moeilijker om een nieuwe boom te planten, terwijl een oude boom de effecten van het veranderende klimaat verzachten. - Overlast als de eikenprocessierups moet in een vroeg stadium behandeld worden, zodat je als gemeente niet achter de feiten aanloopt. Tevens zou het meer biologisch moeten indien mogelijk. - Hedera schijnt te helpen tegen Eikenprocessierups. Opgepast dat de hedera niet de eikenboom overwoekerd en verstikt. - Doe het beste voor de bomen als mogelijk is.. Bomen moeten er net zo goed zijn als mensen, en dat vraagt om een bepaalde management om deze twee samen te laten gaan. Beheer is cruciaal hierin. We moeten dat goed doen en bomen goed instandhouden. - Een boom die geplant wordt, moet voldoende voedsel hebben. Met name in de wijk. Een boom moet opgesnoeid worden, omdat de omgeving erom vraagt. - De biodiversiteit zit zeker niet alleen in de boom. Het gaat om de hele omgeving die erbij hoort. Dus ook de bodem en onder beplanting. Probeer het als een geheel te zien en daar op de acteren.

- Communicatie: Belangrijk is dat de bomenklankbordgroep geïnformeerd blijft, over ben en beleid. Een slapende klankbordgroep is een suggestie. - Verleden moet ook meegenomen worden. houdt het oude beleid ernaast ter inspiratie en als voorbeeld. Zeker niet alles opnieuw verzinnen. Opzet bomenbeleid 23 Titel hoofdstuk inhoud: 1. Belang en betekenis van bomen Waardes, belangen en functies Het bomenbestand Wetgeving Uitdagingen en ontwikkelingen Inwoners en bomen 2. Stand van zaken Meierijstad Successen en aandachtspunten Stip aan de horizon Beleidsambities 3. Waar willen we naartoe? Hiërarchie in Meierijstad Beschermingsstelsel Wet natuurbescherming 4. Boombescherming Bestemmingsplannen Regels van werken en bouwen rondom bomen Ontwerpen met bomen (juiste boom, juiste plek) 5. Bouwen en werken met bomen Toekomstbomen Overwegingen Visie op overlast Burenrecht 6. Bomen en hun omgeving (overlast) Beleid per overlastvorm (juridisch kader, erkenning, relativering, preventiemogelijkheden en oplossingen, standpunt gemeente) 7. Beheer en onderhoud Beheerplan Meierijstad Extra acties rondom kwaliteit / acceptatie Renovatiebudget? Bijdrageregeling monumentale bomen Pootrecht 8. Uitvoeringsprogramma Communicatie bij projecten en beheer. 9. Burgers en participatie Projecten en participatie Opmerkingen: - Bij de stand van zaken: Niet alleen kwantiteit maar ook kwaliteit geldt.

Dus niet alleen stuks tellen, maar ook de kwaliteit van die stuks. - Kijk ook naar bomen per m2 in de gemeente, niet alleen per inwoner. - Beheer en onderhoud. Dit vind ik een cruciaal onderdeel in het beleid. Het moet bekend zijn hoeveel budget er is voor bomen en hoe dat besteed wordt. Ambitie Gemeente Meierijstad heeft na het vorige overleg een ambitie voor de gemeente opgesteld. Met de vraag of de klankbordgroep hierop wil reageren. De stip aan de horizon Meierijstad streeft ernaar om een groene gemeente te zijn met kwalitatief goede en diverse bomen die bijdragen aan een prettige leefomgeving, duurzaamheid, biodiversiteit en een klimaatbestendige openbare ruimte. De bomen moeten veilig, gezond, mooi en betaalbaar zijn. De ambities die daarbij horen zijn uit elkaar geknipt. Groene gemeente: Het bomenbeleid moet bijdragen aan het groene en landelijke karakter dat hoort bij het landschap van Meierijstad. Dit dient behouden en versterkt worden waar mogelijk. Kwaliteit en duurzaamheid: De juiste boom, op de juiste plek, met de juiste groeiplaats en met het juiste idee en het juiste beheer draagt bij aan de kwaliteit van het bomenbestand. Over kwalitatief goede bomen wordt goed nagedacht 24 voor ze geplant worden en hoe ze beheerd worden. Een goede voorbereiding en de juiste afweging zorgt dat er betere bomen komen te staan in Meierijstad.

Wanneer bomen een goede kwaliteit hebben, zijn ze meer duurzaam. Prettige leefomgeving: Gezonde bomen dragen bij aan een prettige leefomgeving. Ze floreren, dragen bij aan diverse functies en hebben verschillende waarden in de omgeving waar ze staan. Hierbij horen ook de overlastaspecten. De waarden van de bomen kunnen ook ervaren worden als overlast. Deze vormen van overlast zijn bekend bij de gemeente en er wordt aan gewerkt om ze te verminderen indien mogelijk. Ook moet er goed worden gecommuniceerd over de vormen van overlast en waarom sommige vormen nou eenmaal bij een boom horen. Klimaat- en toekomstbestendig: Met weloverwogen keuzes, investeringen in de groeiplaats, en voldoende investeringen dient het bomenbestand van Meierijstad meer klimaat- en toekomstbestendig gemaakt te worden. We behouden bomen als het kan, en vernieuwen bomen als het moet. Tevens gaan we meer sturen op diversiteit. De vuistregel 30-20-10 is hiervoor bepalend. Biodiversiteit: Biodiversiteit is de verscheidenheid aan leven in een bepaald gebied. Dit omvat planten, dieren en micro-organismen. In de duurzaamheidsvisie van Meierijstad staat biodiversiteit benoemd als een van de doelen. En hier gaan we graag in mee. Onze ambitie is dat onze bomen bijdragen aan de biodiversiteit binnen Meierijstad. Dit zowel in stedelijk gebied als in het buitengebied.

De biodiversiteit proberen we te behouden en te versterken met onze bomen. Samen met burgers: Tegenwoordig kan een gemeente niet meer in haar eentje beslissen over de openbare ruimte in het algemeen. Dit geldt ook voor bomen. Wanneer renovatie, aanpassingen, vernieuwingen of nieuwe projecten opgestart worden, dient de omgeving betrokken te worden. Zij kunnen pijnpunten, wensen en aandachtspunten aangeven waar Meierijstad rekening mee dient te houden. Dit geldt wel op acceptabele schaal. Sommige structuren zijn simpelweg te belangrijk en vergen teveel kennis om burgers over mee te laten denken. Dit principe dient vooral in woonstraten en wijkstructuren vorm te krijgen. Bij hoofd- en wijkstructuren heeft de gemeente zeggenschap Opmerkingen: - Prachtig geformuleerde stip aan de horizon. - Betere bomen, wil zeggen dat de juiste boom op de juiste plek. - Groen = bomen, struiken, planten met leven erin. Het complete biotoop. Bomen zijn geen losstaand iets. - Biodiversiteit: Doel stellen dat: er in wijken, lijsters, mezen en dergelijke voorkomen. Zodat er bewezen wordt dat er voldoende voedsel is voor de vogels. - Je kunt de natuur niet helemaal de wijk in duwen. Dat is ook niet wenselijk voor de burgers en niet haalbaar. Maar moet wel een streven zijn om bij te dragen aan de natuur.

- In Mariaheide hebben projectontwikkelaars grond aangekocht en is de gemeente machteloos, er komt dus geen of zeer weinig groen in de nieuwe wijk. , en moet er een minimaal percentage voor groen zijn. - Er moet plek gereserveerd worden voor groen. Als de wil er is, en het beleid er is, moet dat goed komen. - Een minimum percentage aan groen binnen nieuw te ontwikkelen plannen is zeer wenselijk. - Dwars door je gemeente / dorpen moet je groene linten hebben. Om natuur en buitengebied de wijk in te halen. Dat is niet helemaal haalbaar vanwege de bestaande situatie. Een lint van groen is wenselijk. Ofwel door de wijk dan wel om de wijk heen. - In Schijndel zijn er groene wiggen die beschermd zijn. Daar zou naar gestreefd moeten worden. de groene longen van het dorp. - Als je investeert in bomen, moet het voor decennia lang zijn. Duurzaam en langdurend dus. - In verband met klimaat, ben voorzichtig en behoedzaam in het omkappen van bomen. - Biodiversiteit: Verscheidenheid in been bepaald gebied is van belang. Dus in een grotere samenhang. Zie het als een ecosysteem in plaats van een gebied. - Prettige leefomgeving: Ik weet uit praktijk dat het lastig is om een monumentale boom in de tuin particulier te hebben. Ik stel voor dat een tegemoetkoming komt. - Negatief geformuleerd over burgers meebeslissen. Zin anders formuleren zodat deze niet negatief gesteld wordt.

25 Hiërarchie De bomen dienen voor de beeldvorming en voor een waardebepaling onderverdeeld te worden. hiervoor heeft Meierijstad een hiërarchie opgesteld. Opmerkingen: - Monumentale bomen: een boom moet een verhaal of verleden hebben. - De bomen bij de Eerdse bergen, zijn die monumentaal te noemen • Particuliere en gemeentelijke bomen die zeer veel waarde vertegenwoordigen voor Meierijstad vanwege cultuurhistorie, dendrologie, natuur, karakter of beeldbepalendheid. Veelal solitair. Monumenta le bomen • Particuliere en gemeentelijke bomen die veel waarde vertegenwoordigen voor Meierijstad en veel potentie hebben om uit te groeien tot monumentale bomen. Waardevolle solitaire bomen • Structuren die waardevol zijn voor het karakter van landschappen, verbindingen, wijken en kernen in Meierijstad. Veelal bomenlanen, rijen en vlakken en landschapselementen. Hoofd- en wijkgroenstructuur • Bomen en landschapselementen die een bijdrage leveren aan het leef- en woonklimaat in straten en buitengebied Overige bomen • De overige houtopstandenStructuurloos groen 26 - Structuurloos groen weghalen. Dat komt raar over. - Houtopstanden in plaats van bomen. Staat genoteerd. - Wat doen we met vlechtheggen in Meierijstad? De cultuurhistorische vlechtheggen bij de schaapskooi komen in aanmerking voor de waardevolle houtopstanden.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://meierijstad.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/cae2732d-a650-4f3a-8fd5-0b44fad420d2?agendaItemId=99c3e87d-5f23-4627-bf86-4e157feb0b74