03 Kernbeleid-veiligheid-2021

Het RONAZ is de niet-acute variant, specifiek opgericht vanwege het coronavirus in maart 2020. Aangesloten zorgpartners zijn Brabantse zorginstellingen in de VVT (verzorging, verpleging, thuiszorg), VG (gehandicaptensector), revalidatiezorg, GGZ en jeugdzorg. In de eerste dagen hebben de VVT-organisaties zich onderling georganiseerd, maar al snel werd duidelijk dat het belangrijk was om op te schalen naar de volle breedte van de langdurige zorg. Veel vragen spelen immers in de hele keten, waarbij het altijd nodig is om ook doelgroepspecifiek te kijken. Onderwerpen waarop het RONAZ snel actie op ondernomen heeft, zijn o.m. de bezoekersregeling voor intramurale zorg, de verdeling van persoonlijke beschermingsmaterialen en (de centrale coördinatie van) cohortafdelingen.

18

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Strategisch thema: Gedigitaliseerde criminaliteit (waaronder cybercrime) Net als de samenleving als geheel, digitaliseert het veiligheidsdomein. Burgers, bedrijven en overheden worden in toenemende mate geconfronteerd met vormen van gedigitaliseerde criminaliteit. De precieze aard en omvang daarvan zijn niet bekend, onder meer door geringe meld- en aangiftebereidheid. Vast staat echter het fenomeen zich verspreidt, versnelt, innoveert en steeds meer slachtoffers maakt. Sprake is van een substantiële bedreiging van de veiligheid en stabiliteit van onze samenleving. Nodig is gegroepeerd optreden van overheid en private partijen om schade en risico’s hanteerbaar te houden. Vormen Gedigitaliseerde criminaliteit concentreert zich grofweg rond vier belangrijke ‘modaliteiten’ (toepassingsvormen) van digitale technologie in onze samenleving, namelijk: a Digitale systemen van burgers, bedrijven en overheden (‘Çybercrime’) Deze kunnen ‘gehackt’ worden voor onder meer oplichting (overname accounts bijvoorbeeld), diefstal van persoonsgegevens/datasets (identiteitsfraude/diefstal intellectueel eigendom) en cyberafpersing [ransomware]. Ook kunnen ze doelbewust ontregeld of lamgelegd worden (o.m. via DDoS-aanvallen), voor politieke, criminele en/of terrorisme-doeleinden. Potentiële slachtoffers zijn in principe alle burgers, bedrijven en overheden.

Meer specifiek kan het gaan om vitale infrastructuur (zoals bruggen, vliegvelden), bedrijven met gevaarlijke stoffen (Brzo), de financiële sector, energiebedrijven, internet- en telecomproviders. b Internet en social media zoals facebook, instagram, WhatsApp maar ook internetfora. Ook voor social media geldt dat ze ‘gehackt’ en misbruikt kunnen worden, bijvoorbeeld voor oplichting/financiële criminaliteit. Maar ook voor beïnvloeding van politieke en economische processen (polarisatie en radicalisering), stalking en cyberpesten, zedendelicten, openbare ordeverstoringen (‘project X’). De toepassingsmogelijkheden zijn legio, net als de mogelijke slachtoffers. c Internet als marktplaats voor illegale goederen en criminele activiteiten. Criminelen doen ook onderling zaken via het internet − bieden goederen en diensten aan en nemen die af via het internet. De samenleving als geheel is slachtoffer. Het web zelf wordt ondermijnd (- verweving onderwereld/ bovenwereld). d Internet en het reguliere berichtenverkeer. Criminelen kunnen meeliften met reguliere mail- en berichtenstromen en relatief gemakkelijk oplichten en frauderen (valse facturen bijvoorbeeld). Het internet fungeert zodoende als vehikel voor veelvoorkomende vermogenscriminaliteit. Dit komt meer en meer voor – sprake is van een trend ‘van offline naar online’.

Beleidsdoelen Overheden en partners bundelen hun krachten rond enkele centrale doelen bij de aanpak van gedigitaliseerde criminaliteit. In hoofdlijn: • Preventie via versteviging van awareness van risico’s, herkenning van signalen. • Preventie via gerichte beveiligingsmaatregelen. • Vergroting meld- en aangiftebereidheid. • Verstoren van criminele processen en netwerken. • Opsporen en vervolging. Accenten in de rol van gemeenten zijn met name werken aan awareness en meldingsbereidheid, stimuleren van actieve preventieve maatregelen, ondersteunen van lokale PPS rond dit onderwerp en beveiliging van de eigen systemen tegen digitale criminaliteit. Het IVP Het lokale integrale veiligheidsbeleid is één van de aangewezen bestuurlijke kaders voor de verdere uitwerking en borging van de rol van gemeente en partners bij de aanpak van gedigitaliseerde criminaliteit. Fenomeen en aanpak kunnen op verschillende manieren ingebed worden in het IVP. Het is aan te bevelen om dit in elk geval op twee ‘plekken’ (manieren) te doen: a Introductie en uitwerking als doorsnijdend, overkoepelend veiligheidsthema in hoofdstuk 2 van het IVP: Strategische doelstelling. b Consequente uitwerking van het ‘digitale facet’ bij zowel de prioritaire als de going concern-thema’s (- respectievelijk hoofdstuk 4 en 5 van het IVP).

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

19

Meer informatie/voorbeelden • Agenda Digitale Veiligheid VNG 2020-2024 • Webdossier Cybercrime CCV https://hetccv.nl/onderwerpen/cybercrime • VIK Breda/Noord-Brabant • Agenda digitale veiligheid Amsterdam https://amsterdamlogistics.nl/wp-content/uploads/2019/11/agenda_digitale_veiligheid_amsterdam.pdf

Strategisch thema: Zorg en Veiligheid De decentralisaties (‘3D’) hebben tot een forse uitbreiding van gemeentelijke taken in het zorgdomein geleid. Veel van deze taken hebben complexe relaties met het veiligheidsdomein. Voor effectieve, integrale aanpak van problematiek is samenwerking tussen de twee domeinen vereist, zowel beleidsmatig als in de uitvoering en zowel ambtelijk als bestuurlijk. Het belang van deze verbinding strekt zich uit tot een hele reeks veiligheidsthema’s, binnen meerdere veiligheidsvelden. De belangrijkste zijn: • Geweld in afhankelijkheidsrelaties (huiselijk geweld en kindermishandeling). • Verward gedrag, verwaarlozing, verslaving. • Criminaliteit, detentie en (na)zorg. • Jeugdproblematiek. • Polarisatie in relatie tot diversiteit/discriminatie/radicalisering. • Misbruik sociale voorzieningen en ondermijningseffecten. • Mensenhandel, uitbuiting en prostitutie. De precieze rol van de gemeente verschilt per thema, net als het netwerk van betrokken lokale en bovenlokale actoren en de verbindingen tussen deze actoren. Min of meer vaste elementen van de gemeentelijke rol zijn ketenregie en -sturing; zorgdragen voor adequate voorzieningen; borging casusregie, opschalingsmethodieken, informatiepositie; privacy-borging.

De vereiste verbindingen tussen zorg en veiligheid, voor een goede invulling van deze elementen bij elk van bovengenoemde veiligheidsthema’s, kunnen op verschillende manieren gerealiseerd worden in de gemeentelijke processen/organisatie. Gemeenten vinden werkende weg nieuwe vormen. Belangrijke verbindingspunten/-oplossingen zijn o.m.: • Inhoudelijke afstemming zorgbeleid (sociaal domein) en veiligheidsbeleid (IVP). Dit kan procesmatig ingeregeld worden. • Separaat beleidsstuk/uitvoeringsplan Zorg en Veiligheid, als domein-overstijgend kompas bij de aanpak van de betreffende thema’s. • Periodiek coördinatieoverleg Zorg en Veiligheid, zowel ambtelijk als bestuurlijk. Ambtelijk kan hierbij onderscheid gemaakt worden tussen generiek, thema-overstijgend overleg en thema-specifieke afstemming; beide zijn in principe nodig. • Introductie van de functie ‘Zorg- en Veiligheidscoördinator’. Hiermee wordt het creëren en onderhouden van de benodigde verbindingen in persoon belegd. Aandacht is hierbij nodig voor de haalbaarheid van integrale combinatie daarbij van zowel strategische als tactisch-operationele elementen. Deze respectievelijke elementen kunnen ook bij verschillende functionarissen belegd worden.

• Periodiek bestuurlijk overleg tussen burgemeester, relevante wethouders, politie, OM en andere partners (‘van driehoek naar vijfhoek’) • Regionale samenwerking: bundelen van kennis en expertise op een niveau dat door de meeste individuele gemeenten niet gerealiseerd kan worden Het IVP Via het IVP en bijbehorende Uitvoeringsplan kunnen deze verbindingen (mede) geïntroduceerd, onderbouwd en ingeregeld worden. Geschikte onderdelen van het IVP daarvoor zijn met name: • Hoofdstuk 2: Strategische doelstelling. Hier ingaan op belang en reikwijdte van effectieve verbinding zorg en veiligheid. • Hoofstuk 3: Strategische uitgangspunten. Tactisch verder uitwerken van het ‘hoe’ van de verbinding. • Hoofdstuk 4 en 5: Prioritaire en overige strategische thema ‘s. Waar plausibel de benodigde verbindingen concretiseren.

20

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

•

Hoofdstuk 6: Borging. Hier kunnen belangrijke ‘voorzieningen’ voor de verbindingen zoals een separaat beleidsplan Zorg en Veiligheid en de Coördinator Zorg en Veiligheid worden opgevoerd.

Meer informatie • Themapagina Zorg en Veiligheid van de VNG: https://vng.nl/rubrieken/zorg-en-veiligheid • Handelingsperspectief Zorg en Veiligheid (VNG, juli 2018) • Landelijke agenda zorg en veiligheid • “Veiligheid en Zorg”, het CCV: https://hetccv.nl/onderwerpen/veiligheid-en-zorg/

Strategisch thema: Informatiemanagement Informatie- en risico-gestuurd werken is om meerdere redenen een voor de hand liggende strategie in het veiligheidsdomein: • Capaciteit en middelen voor interventies/maatregelen zijn per definitie schaars. • Er is meer veiligheid gerelateerde informatie beschikbaar dan ooit, zowel vanuit bedrijfsprocessensystemen en registraties van gemeente en partners als vanuit gerichte informatietrajecten (bijv. onderzoeken). • Veiligheidsvraagstukken worden complexer en op onderdelen venijniger. Nodig is gerichte, risico-gestuurde inzet op kernaspecten/-schakels, om fenomenen beheersbaar te houden. De meerwaarde en wenselijkheid van informatie- en risico-gestuurd werken gelden in feite voor alle veiligheidsthema’s binnen de vijf veiligheidsvelden van Kernbeleid Veiligheid. In het bijzonder is deze strategie aan te bevelen voor belangrijke, vaak prioritaire veiligheidsthema’s zoals ‘complexe casuïstiek’ (- snijvlak zorg en veiligheid), ondermijnende criminaliteit, jeugd, alcohol & drugs en HIC-feiten. Voorwaarde voor informatie- en risico-gestuurd werken is ‘informatiemanagement’. Kern hiervan is het realiseren van informatieproducten voor de gerichte aanpak van veiligheidsvraagstukken.

Aan de hand van de informatieproducten kunnen maatregelen en interventies rond veiligheidsthema’s effectief geselecteerd, ontwikkeld en ingezet worden, met een maximaal veiligheidsrendement. Nodig voor dit informatiemanagement zijn een solide informatiemanagementplan, enige ‘basis-capaciteit’ (later eventueel uit te breiden) en een selectie van veiligheidsthema’s waar het informatiemanagement zich in eerste instantie op richt. Bestanddelen van het informatiemanagementplan zijn: A Doelomschrijving informatiemanagement i.e. realiseren van informatieproducten voor informatie- en risico-gestuurde inzet van (omschreven) maatregelen en interventies rond (omschreven) veiligheidsthema’s. B Overzicht te realiseren informatieproducten (- profiel en benuttingswijze). C Benodigde typen informatie en informatiebronnen om deze producten te kunnen realiseren. D Deelprocessen informatiemanagement zoals realisatie/beheer/ontsluiting van bronnen, analyse & methodieken, procesbeschrijving/stappenplan voor de realisatie van informatieproducten. E Randvoorwaarden zoals interdisciplinair informatieoverleg (signalenoverleg), capaciteit, ICT/tools. F Wijze van privacy-borging (AVG-conform werken). Het IVP Via het IVP kan het belang van adequaat informatiemanagement worden onderstreept en een kader voor de realisatie van voorwaarden daarvoor gecreëerd worden.

Specifieke onderdelen van het IVP waarin informatiemanagement behandeld kan worden, zijn o.m.: • Hoofstuk 3: Strategische uitgangspunten. Opvoeren informatie- en risico-gestuurd werken als één van de strategische uitgangspunten, inclusief schets van het daartoe benodigde informatiemanagement. • Hoofdstuk 4 en 5: Prioritaire en overige strategische thema ‘s. Benoemen/uitwerken van informatiemanagement bij de thema’s waar dit het meeste speelt (i.e.: thema’s die binnen de focus van het informatiemanagementplan vallen). • Hoofdstuk 6: Coördinatie en borging. Ingaan op de organisatorische vormgeving van het informatiemanagement. Voorbeelden tools/methodieken Gemeenten en partners hebben in afgelopen jaren belangrijke stappen op dit complexe terrein gezet. Op verschillende facetten van het informatiemanagement zijn er werkende tools/methodes ontwikkeld en in uitvoering. Enkele voorbeelden:

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

21

• • •

T.b.v. geografische projecties complexe ondermijningsinformatie: ‘Beeldtafel’ provincies Brbant en Zeeland. T.b.v. lokaal informatie-overleg: Veiligheidsinformatieknooppunt (VIK). T.b.v. juridische grondslag informatiedeling en -verrijking: ...

Meer informatie • VNG-website: https://vng.nl/onderwerpenindex/veiligheid • www.hetccv.nl/onderwerpen/informatiepositie-gemeenten/

22

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

2 Uitwerking veiligheidsvelden/-thema’s Zoals hiervoor aangegeven zijn er binnen het integrale veiligheidsterrein vijf veiligheidsvelden te onderscheiden. Elk van deze velden bevat verschillende veiligheidsthema’s. Het gaat om de volgende velden en thema’s: Veilige woon- en leefomgeving

Bedrijvigheid en veiligheid

Jeugd en veiligheid

Fysieke veiligheid

Integriteit en veiligheid

1.1 Sociale kwaliteit

2. Veilig winkelgebied

3.1 Jeugdoverlast

4.1 Verkeersveiligheid

5.1 Polarisatie en radicalisering

1.2 Fysieke kwaliteit

2.2 Veilige bedrijventerreinen

3.2 Jeugdcriminali4.2 Brandveiligheid teit/ individuele probleemjongeren

1.3 Objectieve veiligheid/veel voorkomende en ‘high impact’- criminaliteit

2.3 Veilig uitgaan

3.3 Jeugd, alcohol en drugs

4.3 Externe veiligheid/ 5.3 Weerbare overOmgevingsveiligheid/weerbaar heid bestuur

1.4 Subjectieve veiligheid

2.4 Veilige evenementen

3.4 Veilig in en om de school

4.4 Rampenbestrijding 5.4 Informatie-veiligen crisisbeheersing heid

2.5 Veilig toerisme

5.2 Georganiseerde/ ondermijnende criminaliteit

5.5 Ambtelijke en bestuurlijke integriteit

In dit hoofdstuk geven we een toelichting op de veiligheidsthema’s. Per thema worden behandeld: a uitleg thema (hoe manifesteert het zich in de praktijk?); b de rol van de gemeente; c interne en externe partners in de aanpak; d wet- en regelgeving; e mogelijke aanpak (maatregelen, instrumenten); f bronnen voor (veiligheids)effectinformatie; g mogelijke (veiligheids)effectindicatoren voor in het IVP; h (landelijk) beschikbare instrumenten, formats, websites, achtergrondinfo, e.d.; i veiligheidsthema’s waarmee dwarsverbanden/verbindingen (kunnen) zijn; j belangrijke ontwikkelingen. NB De uitwerking van de veiligheidsthema’s binnen veiligheidsveld 1, ‘Veilige woon- en leefomgeving’, wijkt af van die van de thema’s binnen de velden 2 t/m 5. Zoals hiervoor al aangegeven, kent de aanpak van de vier veiligheidsthema’s binnen dit eerste veld (sociale kwaliteit, fysieke kwaliteit, objectieve veiligheid en subjectieve veiligheid) zes vaste hoofdaspecten. Om deze reden worden hierna eerst de vier veiligheidsthema’s binnen dit veld, echter zonder de aspecten van de aanpak (b t/m e, h en j in de opsomming hierboven), behandeld.

En daarna wordt ingegaan op elk van de zes genoemde hoofdaspecten van de aanpak (‘Infrastructuur’, ‘Investeren in fysieke kwaliteit’, ‘Investeren in sociale kwaliteit’, ‘Betrekken bewoners bij veiligheid en leefbaarheid’, ‘Toezicht en handhaving’ en ‘Aanpak van specifieke criminaliteitsfenomenen’), waarbij voor elk van deze aspecten b t/m e, h en j worden uitgewerkt. Bij de uitwerking van de veiligheidsthema’s binnen de veiligheidsvelden 2 tot en met 5 volgen wij wel gewoon de volgorde a t/m j.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

23

Veiligheidsveld 1: Veilige woon- en leefomgeving - veiligheidsthema 1.1: Sociale kwaliteit uitleg thema

De sociale kwaliteit van een buurt, wijk, kern wordt sterk beïnvloed door ‘intermenselijke relaties’. Belangrijke ‘positieve’ aspecten zijn betrokkenheid van bewoners bij de buurt, sociale netwerken, informele sociale controle, samenredzaamheid, e.d. Sociale kwaliteit kan onder druk komen te staan door onder meer woonoverlast en burengerucht, overlast van personen met verward gedrag, zgn. multiprobleemgezinnen/-huishoudens, overlast door illegale bewoning, zich intimiderend gedragende buurtbewoners (- zgn. ‘onaantastbaren’), drank- en drugsoverlast, prostitutie. Begrippen verwant aan ‘sociale kwaliteit’ zijn onder meer ‘veerkracht’ en ‘vitaliteit’ van de buurt of wijk.

effectinformatie

• • • • •

Politieregistratie Veiligheidsmonitor en andere bewonersenquêtes Meldingen openbare ruimte (van gemeente, corporaties) Meldpunt zorg en overlast (van GGD, gemeenten) Registraties Zorg- en Veiligheidshuis en (lokale) MD-interventieteams (PGA, Top X)

effectindicatoren

•

Veiligheidsmonitor: schaalscore sociale cohesie, rapportcijfer leefbaarheid van de buurt, sociale overlast (totaal), drugsoverlast/-handel, overlast buurtbewoners Politieregistratie: incidenten sociale overlast per type overlast en geaggregeerd (VNG/INP-model ...) Gemeente/Zorg- en Veiligheidshuis: PGA/Top X, ‘complexe casuïstiek’

• •

raakvlakken/verbindingen Veiligheidsveld 1: 1.2: fysieke kwaliteit, 1.3: objectieve veiligheid/veelvoorkomende en high impact crime, 1.4: subjectieve veiligheid met andere veiligheidstheVeiligheidsveld 2: 2.1: veilig winkelgebied, 2.3: veilig uitgaan ma’s? Veiligheidsveld 3: 3.1: jeugdoverlast, 3.2: jeugdcriminaliteit/individuele probleemjongeren, 3.3: jeugd, alcohol en drugs Veiligheidsveld 5: 5.1: polarisatie en radicalisering, 5.2: georganiseerde/ondermijnende criminaliteit, 5.3: Veilige Publieke Taak Veiligheidsveld 1: Veilige woon- en leefomgeving - veiligheidsthema 1.2: Fysieke kwaliteit uitleg thema

De fysieke kwaliteit van een buurt, wijk, kern heeft betrekking op fysieke kenmerken van de woonomgeving: in het bijzonder de inrichting, het onderhoud en beheer van de openbare ruimte. Het gaat bij dit thema om de vraag: hoe staat de openbare ruimte erbij? Hoe prettig is het wonen in de buurt gegeven die fysieke kwaliteit? Aspecten zijn onderhoud van groen, aanpak zwerfvuil, verlichting van achterpaden e.d.. Inbreuk op de fysieke kwaliteit zijn onder meer vernielingen, graffiti, zwerfvuil en andere tekenen van verloedering.

effectinformatie

• • •

effectindicatoren

• • •

Politieregistratie Meldingen openbare ruimte (registraties van gemeente, omgevingsdienst, corporaties) Veiligheidsmonitor en andere bewonersenquêtes Veiligheidsmonitor: leefbaarheid van de buurt, fysieke verloedering (totaal), slachtofferschap vernielingen Politieregistratie: incidenten vernieling, fysieke overlast (VNG/INP-model ...) Gemeente: meldingen vernieling, zwerfvuil

raakvlakken/verbindingen Veiligheidsveld 1: 1.1: sociale kwaliteit, 1.3: objectieve veiligheid/veelvoorkomende en high impact crime, 1.4: subjectieve veiligheid met andere veiligheidstheVeiligheidsveld 2: 2.1: veilig winkelgebied, 2.2: veilige bedrijventerreinen, ma’s? 2.3: veilig uitgaan Veiligheidsveld 3: 3.1: jeugdoverlast, 3.3: jeugd, alcohol en drugs, 3.4: veilig in en om de school

24

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Veiligheidsveld 1: Veilige woon- en leefomgeving - veiligheidsthema 1.3: Objectieve veiligheid/ veelvoorkomende en high impact crime uitleg thema

Bij dit thema gaat het om verschillende vormen van vermogens- en geweldscriminaliteit die zich in de alledaagse woon- en leefomgeving kunnen voordoen. Het betreft zowel ‘veel voorkomende’ als ‘high impact’-criminaliteit. Vermogenscriminaliteit: o.m. woninginbraak, babbeltrucs, kelderboxinbraak, auto-inbraak, fietsendiefstal, diefstal motorvoertuigen, zakkenrollerij en straatroof. Geweldscriminaliteit: o.m. bedreiging, mishandeling, openlijke geweldpleging, huiselijk geweld. Bij vermogenscriminaliteit is aandacht voor het eventuele georganiseerde karakter (mobiele bendes, banditisme) van belang.

effectinformatie

• • • •

effectindicatoren

• • •

Politieregistratie Veiligheidsmonitor en andere bewonersenquêtes Registraties Zorg- en Veiligheidshuis en (lokale) MD-interventieteams (PGA, Top X) Meldpunt Huiselijk Geweld Veiligheidsmonitor: slachtofferschap vermogensdelicten, slachtofferschap geweldsdelicten Politieregistratie: misdrijven vermogenscriminaliteit, geweldscriminaliteit Gemeente/Zorg- en Veiligheidshuis: PGA/Top X, ‘complexe casuïstiek’

raakvlakken/verbindingen Veiligheidsveld 1: 1.1: sociale kwaliteit, 1.2: fysieke kwaliteit, 1.4: subjectieve veiligheid met andere veiligheidstheVeiligheidsveld 2: 2.1: veilig winkelgebied, 2.2: veilige bedrijventerreinen, ma’s? 2.3: veilig uitgaan, 2.4: veilige evenementen, 2.5: veilig toerisme Veiligheidsveld 3: 3.2: jeugdcriminaliteit/individuele probleemjongeren Veiligheidsveld 1: Veilige woon- en leefomgeving - veiligheidsthema 1.4: Subjectieve veiligheid uitleg thema

Het ‘veiligheidsgevoel’ van bewoners in hun eigen woonbuurt: hoe vaak voelt men zich onveilig, welk rapportcijfer geeft men de veiligheid van de buurt? Het gaat hier om het ‘generieke’ veiligheidsgevoel, dus niet gekoppeld aan bijvoorbeeld het uitgaansgebied of een andere locatie binnen de gemeente.

effectinformatie

• •

Veiligheidsmonitor Andere bewonersenquêtes

effectindicatoren

•

Veiligheidsmonitor: rapportcijfer veiligheid van de buurt, veiligheidsgevoel in de eigen buurt, inschatting kans op slachtofferschap, vermijdingsgedrag

raakvlakken/verbindingen Veiligheidsveld 1: 1.1: sociale kwaliteit, 1.2: fysieke kwaliteit, 1.3: objectieve veiligheid/veelvoorkomende en high impact crime met andere veiligheidstheVeiligheidsveld 3: 3.1: jeugdoverlast ma’s? Veiligheidsveld 4: 4.1: verkeersveiligheid Veiligheidsveld 5: 5.1: polarisatie en radicalisering, 5.2: georganiseerde/ondermijnende criminaliteit

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

25

Veiligheidsveld 1: Veilige woon- en leefomgeving - aspect 1.1 aanpak: Infrastructuur uitleg aspect

Dit eerste aspect betreft het bredere kader waarbinnen de inzet op wijkveiligheid en -leefbaarheid plaatsvindt en de belangrijke, min of meer ‘generieke’ bestanddelen daarvan. Denk aan wijkveiligheidsplannen, wijkleefbaarheidsteams, wijkveiligheidsnetwerken, aanspreekpunten voor burgers in de wijk. Of de slimme verbinding van de domeinen ‘veiligheid’, ‘sociaal’ en ‘ruimte’ op wijkniveau onder regie van wijkmanagement. Het participeren van OOV in vaste wijkoverleggen. Het opbouwen van een informatiepositie over het veiligheidsen leefbaarheidsbeeld van wijken. Buurt- en wijkplatforms en melddesks voor bewoners.

rol gemeente

•

• • partners in de aanpak

Effectieve wijkinfrastructuur van professionals in stand houden, met accurate verbindingen tussen leefbaarheid, veiligheid en ‘sociaal domein’ (complexe casuïstiek/sociale wijkteams) Veiligheids- en leefbaarheidsproblematiek dicht bij de burger, samen met de burger en professionals aanpakken Aanwezigheid en aanspreekbaarheid lokaal bestuur in wijken en buurten organiseren

• •

intern: afdelingen OOV, VTH, Wijkgericht werken, Openbare Ruimte extern: politie, welzijnsinstellingen, woningcorporaties, zelforganisaties, bewoners

• •

Opstellen van en sturen op integrale wijkveiligheidsplannen Wijkmanagement als verbinding tussen de domeinen ‘veiligheid’, ‘sociaal’ en ‘ruimte’ op wijkniveau Platforms voor periodieke afstemming met wijk- en buurtbewoners inrichten (‘werkgroepen veiligheid’, ‘leefbaarheidskringen’) Loketfuncties (melddesks) inrichten in wijken en buurten of op gemeentelijk niveau

wet- en regelgeving aanpak, maatregelen

• • beschikbare instrumenten, • formats, websites, achter- • • grondinfo, e.d.

‘Werk aan de wijk’ van het Sociaal Cultureel Planbureau LPB, platform voor wijkgericht werken (www.lpb.nl) Webdossier Veiligheidsbeleving CCV

belangrijke ontwikkelingen •

Groeiende aandacht voor ‘herstel’ van wijkgericht werken rond veiligheid en leefbaarheid, in wisselwerking met wijkteams vanuit het sociaal domein; deze teams kennen een andere taakstelling en dynamiek dan de ‘klassieke’ structuren rond wijkveiligheid en -leefbaarheid en kunnen die niet geheel vervangen

Veiligheidsveld 1: Veilige woon- en leefomgeving - aspect 1.2 aanpak: Investeren in fysieke kwaliteit uitleg aspect

Inrichting, beheer, onderhoud van de openbare ruimte, specifiek (1) de aanpak van verloedering zoals zwerfvuil, graffiti en vernielingen en (2) de verbetering van fysieke elementen in de wijk zoals groen, speeltuinen, kwaliteit van verlichting e.d.

rol gemeente

• • •

partners in de aanpak

• •

Verantwoordelijk voor de kwaliteit en veiligheid van de lokale gemeenschap Aanpak op korte en lange termijn, in afstemming en samenwerking met bewoners, ondernemers, particuliere uitvoeringspartners Koppeling met Omgevingswet en omgevingsveiligheid, klimaatadaptatie intern: afdelingen Stadsbeheer/Beheer & onderhoud, RO, VTH extern: omgevingsdienst, woningcorporaties, bewonersorganisaties, ondernemersorganisaties, Veiligheidsregio

wet- en regelgeving

26

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

aanpak, maatregelen

• • • • •

Situationele preventiemaatregelen/‘veilig ontwerp’ Buurtschouw met bewoners Schadeverhaal daders Consequent toezicht en handhaving op ‘kleine ergernissen’ Aanpak/onderhoud van ‘enge plekken’ in wijken en buurten (dmv verlichting, snoeien e.d.)

beschikbare instrumenten, • formats, websites, achter• grondinfo, e.d. •

Politiekeurmerk Veilig Wonen (PKVW), onderdeel Openbare ruimte (www. politiekeurmerk.nl) Veiligheidseffectrapportage (VER) CPTED: Crime Prevention Through Environmental Design (CPTED)

belangrijke ontwikkelingen • •

Groeiend belang van veilig ontwerp, o.m. door vergrijzing Doorontwikkeling methodieken zoals de Veiligheidseffectrapportage/VER (in 2020 verschijnt de ‘3.0’-versie) Onderkenning en benutting oog & oor-functie medewerkers beheer, o.m. in het kader van ondermijningsaanpak Omgevingswet (2022) Wisselwerking met belang van én risico’s rond energietransitie (o.m. buurtbatterijen, zonnepanelen, waterstof)

• • •

Veiligheidsveld 1: Veilige woon- en leefomgeving - aspect 1.3 aanpak: Investeren in sociale kwaliteit uitleg aspect

De inzet op sociale netwerken en veerkracht van wijken en buurten en meer specifiek de inzet op complexe casuïstiek (problematische huishoudens), overlast van personen met verward gedrag, alcohol en drugs, woonoverlast.

rol gemeente

• •

•

Regie- en trekkersrol ten aanzien van verschillende aspecten van sociale kwaliteit en problematiek van wijken en buurten Regievoering zorg- en hulpverlening rond ‘complexe casuïstiek’ (o.a. meervoudige probleemgezinnen/MPG, verwarde personen) met specifieke aandacht voor opschaling naar gespecialiseerde zorg; effectieve inzet en positionering sociale wijkteams Regievoering op verbindingen tussen casusgerichte aanpak en bredere (integrale) buurt- en wijkaanpak

partners in de aanpak

• •

intern: afdelingen Welzijn, Zorg, OOV, VTH, Wijkgericht werken extern: welzijns- en zorginstellingen (waaronder GGZ, verslavingszorg, Veilig Thuis), politie, OM, Zorg- en Veiligheidshuis, woningcorporaties, bewoners, wijkteams

wet- en regelgeving

• • • • • • • •

Wet aanpak woonoverlast Wet Damocles/Opiumwet 13b Wet Victoria/Gemeentewet 174a Wet verplichte ggz (Wvggz) Wet zorg en dwang Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) Jeugdwet Wet Publieke Gezondheidszorg Wetsvoorstel ‘Wet regulering prostitutie en aanpak misstanden seksbranche’ (aangehouden door de Eerste Kamer in afwachting van de ‘Wet regulering sekswerk die naar verwachting eind 2020/begin 2021 bij de Tweede Kamer wordt ingediend) Wet MBVEO (‘Voetbalwet’)/Gemeentewet 172a/172b Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek

• •

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

27

Veiligheidsveld 1: Veilige woon- en leefomgeving - aspect 1.3 aanpak: Investeren in sociale kwaliteit aanpak, maatregelen

• • • • • • • • • • • • • • • • • •

beschikbare instrumenten, • formats, websites, achtergrondinfo, e.d. • • • • • • • • • belangrijke ontwikkelingen • • • •

Buurtbemiddeling Afspraken met woningcorporaties over aanpak woonoverlast Inzet burgemeestersbevoegdheden op basis van Wet aanpak woonoverlast Aanpak drugsoverlast, o.m. via sluiting drugspanden (Damocles) Sluiten overlastgevende panden (Victoria) Casusregie, coördinatie Zorg en Veiligheid Casusoverleg, zorgnetwerk, signaleringsoverleg Bemoeizorgteam, Eropaf-team, ambulante GGZ Inzet crisismaatregel Crisisdienst/-opvang (buiten kantoortijden), passend vervoer Escalatiemodel voor ‘complexe casuïstiek’ Vormgeving en inbedding Zorg- en Veiligheidshuis Verbindingen met aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling, nazorg ex-gedetineerden (> zie thema 1.6) Ontwikkeling PGA/persoonsgerichte aanpak, Top X Borging GGZ-expertise en ‘Zorg & veiligheid’ in 1e lijn/sociale wijkteams Maatschappelijke opvang/beschermd wonen Screening en toetsing bewoners Aanpak fraude met sociale voorzieningen en (zorg)budgetten Themapagina VNG ‘Zorg en Veiligheid’: https://vng.nl/rubrieken/ zorg-en-veiligheid CCV-certificaat Veiligheid en zorg https://hetccv.nl/onderwerpen/veiligheid-en-zorg/ccv-certificaat-veiligheid-en-zorg/ Themawebsite www.zorgenveiligheidshuizen.nl Webdossier Veiligheid en Zorg CCV https://hetccv.nl/onderwerpen/veiligheid-en-zorg/ AVE/Aanpak Voorkomen Escalatie https://vng.nl/artikelen/webinars-zorg-veiligheid Themawebsite Woonoverlast CCV: www.hetccv-woonoverlast.nl Webdossier

Veiligheidsbeleving CCV https://hetccv.nl/onderwerpen/veiligheidsbeleving/ www.platformwoonoverlast.nl Webdossier Buurtbemiddeling CCV https://hetccv.nl/onderwerpen/buurtbemiddeling/ Doorontwikkeling aanpak complexe casuïstiek Oog voor grenzen aan het draagkracht van de wijk (vermaatschappelijking zorg en veiligheid) Te verwachten werkloosheid, financiële problemen agv coronapandemie; daardoor toename woonoverlast en MP https://www.rijksoverheid.nl/documenten/brochures/2015/04/01/factsheet-wet-bijzondere-maatregelen-grootstedelijke-problematiek

Veiligheidsveld 1: Veilige woon- en leefomgeving - aspect 1.4 aanpak: Betrekken bewoners bij veiligheid en leefbaarheid uitleg aspect

28

De focus ligt hier op actieve betrokkenheid van bewoners bij de aanpak van, inzet op veiligheid en leefbaarheid op wijk- en buurtniveau. Dus méér dan het geven van input voor beleids- en planvorming. Het is de uitdaging om burgers daadwerkelijk ‘aan zet’, ‘aan het roer’ te krijgen, in samenspel met professionals (co-creatie). Dit onderdeel richt zich aldus expliciet op de ‘vermaatschappelijking’ van het veiligheidsbeleid ofwel de verankering daarvan bij bewoners.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Veiligheidsveld 1: Veilige woon- en leefomgeving - aspect 1.4 aanpak: Betrekken bewoners bij veiligheid en leefbaarheid rol gemeente

•

•

•

partners in de aanpak

Balans tussen enerzijds (waar nodig) het voortouw nemen bij het bewerkstelligen van bewonersparticipatie, en anderzijds (waar mogelijk) faciliterend, inspirerend richting bewoners acteren en het initiatief bij bewoners zelf laten Randvoorwaarden voor effectieve participatie op peil houden, zoals het doorvoeren van flankerende veiligheidsmaatregelen, verbindingen met flankerend beleid, informatiepositie bewoners over bereikte veiligheidseffecten, etc. Aansluiting op (en benutting) van de focus in het sociaal domein op zelf- en samenredzaamheid, versterking van het sociaal weefsel/sociale cohesie; dus ook: de inzet van wijkteams in dit kader effectief positioneren

• •

intern: afdelingen Welzijn, OOV, Wijkgericht werken, VTH, Zorg en Welzijn extern: politie, woningcorporaties, bewoners, wijkteams/instellingen

•

Burgers gericht informatie verschaffen over mogelijke vormen van participatie rond veiligheid en leefbaarheid in de eigen buurt Faciliteren van wijk-/buurtwebsites Verbindingen leggen tussen ‘mantelzorg’ en ‘buurtteams’, in wisselwerking met wijkmanagement en sociale wijkteams Huisregels op gemeentesite publiceren voor opzet en beheer van WhatsAppgroepen Stimuleren en ondersteunen ‘traditionele’ buurtpreventieteams Signalering criminaliteit door burgers ondersteunen/bevorderen, bijvoorbeeld via Buurtinformatienetwerken (BIN) Burgernet

wet- en regelgeving aanpak, maatregelen

• • • • • • beschikbare instrumenten, • formats, websites, achter- • grondinfo, e.d. • • • • • •

Webdossier Buurtbemiddeling CCV Veilige Buurten Aanpak CCV www.veiligheidsinitiatief.nl (> veiligheidsinitiatieven van burgers) www.burgernet.nl Instrumenten/werkwijzen zoals ‘Buurt bestuurt’, ‘Buurtsignaal’ WhatsApp Buurtpreventie Nederland en België (www.wabp.nl) www.werkaandewijk.nl centrumfiets

belangrijke ontwikkelingen •

Generieke bestuurlijke focus op actieve burgerparticipatie, in veiligheidsbeleid maar ook in ander (gemeentelijk) beleid zoals sociaal domein-beleid (> opdracht aan sociale wijkteams om zelfredzaamheid en samenredzaamheid burgers te bevorderen); NB: ‘van burgerparticipatie naar overheidsparticipatie’; dit biedt prima kansen voor versterking van het participatie-element in veiligheidsbeleid Omgevingswet (2022) Verbod F3 vuurwerk

• •

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

29

Veiligheidsveld 1: Veilige woon- en leefomgeving - aspect 1.5 aanpak: Toezicht en handhaving uitleg aspect

•

Gemeentelijk toezicht en handhaving in de openbare ruimte in woon-, buiten- en centrumgebied, gericht op woonoverlast, jeugdoverlast, kleine overtredingen (‘kleine ergernissen’) zoals verkeerd parkeren en het verkeerd aanbieden van huisvuil (APV).

rol gemeente

•

Bewerkstelligen dat er op plekken waar nodig en met de intensiteit die nodig is, aanvullend toezicht in de openbare ruimte is, naast onder meer het politietoezicht en ‘sociale controle’ door bewoners Afwegingen maken welke vorm van toezicht passend is (technisch, fysiek) Bewerkstelligen dat de verschillende vormen van toezicht elkaar versterken, in een goede balans staan Beleidskader formuleren (veelal het integrale handhavingsbeleid of -programma) dat in een effectieve verbinding staat met het IVP (in het bijzonder wat betreft de inhoudelijke speerpunten) Optimale benutting, eventuele doorontwikkeling van de specifieke kwaliteiten van gemeentelijke handhavers (inclusief aspecten als gastheerschap, balans preventie/repressie, ‘wijknetwerker’)

• • •

•

partners in de aanpak

• •

wet- en regelgeving

• • • • • • • •

aanpak, maatregelen

• • •

• • • beschikbare instrumenten, • formats, websites, achtergrondinfo, e.d. • • • • • •

30

intern: afdelingen OOV, VTH, Wijkgericht werken, Zorg en Welzijn, Horecaen Evenementenbeleid, Openbare ruimte extern: politie, Openbaar Ministerie, LSI, woningcorporaties, ondernemers, bewonersorganisaties, buurgemeenten (bij samenwerking m.b.t. inzet BOA’s) APV Afvalstoffenverordening (Asv) Wet bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte (= onderdeel van de Gemeentewet) Wet Administratiefrechtelijke Handhaving Verkeersvoorschriften (WAHV/’Wet Mulder’) Besluit OM-afdoening Strafrecht (257ba Sv) (Bestuurlijke strafbeschikking) Artikel 151c Gemeentewet i.v.m. cameratoezicht Boa circulaire Inpassen BOA’s in het bredere wijkgericht werken – wijk-BOA’s, BOA’s als netwerkers Ontwikkelen ‘gastheerschap’ van BOA’s, mede irt tot bijv. toerisme-, centrum- en evenementenbeleid gemeente Inzet BOA’s voor de prioriteiten in het IVP, zowel uitvoerend (aanpak overlast, ondersteuning burgerparticipatie) als signalerend (voor bijv. aanpak ondermijnende criminaliteit) Focus op ‘oplossen vóór het boekje’ (waarschuwen ipv verbaliseren, inzet communicatieve vaardigheden) Samenwerking en taakverdeling gemeentelijke handhavers en politie borgen in handhavingsarrangement Aanpak sociale fraude Webdossier Buitengewoon Opsporingsambtenaar (boa) CCV: https://hetccv.

nl/onderwerpen/buitengewoon-opsporingsambtenaar-boa/ Webdossier Naleving, toezicht en handhaving CCV: https://hetccv.nl/onderwerpen/naleving-toezicht-en-handhaving/ Webdossier Cameratoezicht CCV: https://hetccv.nl/onderwerpen/cameratoezicht/ Stijlwijzer Handhaving CCV: https://hetccv.nl/onderwerpen/buitengewoon-opsporingsambtenaar/stijlwijzer-handhaving/ Interventiekompas CCV: https://hetccv.nl/onderwerpen/naleving-toezicht-en-handhaving/interventiekompas/ Regiemodel Slim samen toezien CCV: https://hetccv.nl/onderwerpen/ hic-preventiewijzer/regiemodel-slim-samen-toezien/ https://vng.nl/naleving/multidisciplinair-handhaven

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Veiligheidsveld 1: Veilige woon- en leefomgeving - aspect 1.5 aanpak: Toezicht en handhaving belangrijke ontwikkelingen •

• • • •

Bestuurlijk streven naar volwaardige gemeentelijke handhavers die een majeure bijdrage kunnen leveren aan gemeentelijk veiligheidsbeleid én ander gemeentelijk beleid Kwaliteitsimpulsen personeel & organisatie: beleid en management, kennis en vaardigheden, geweldsbevoegdheden, faciliteiten/randvoorwaarden Op veel plekken: verbeterende samenwerking tussen gemeentelijke handhavers en politie Intergemeentelijke samenwerkingsvormen met betrekking tot inzet BOA’s Fraude met sociale voorzieningen en (zorgbudgetten)

Veiligheidsveld 1: Veilige woon- en leefomgeving - aspect 1.6 aanpak: Aanpak van specifieke criminaliteitsfenomenen uitleg aspect

De gerichte inzet op afzonderlijke/specifieke criminaliteitsproblemen/-items in de alledaagse vindt- en leefomgeving van bewoners, eventueel in aanvulling op/wisselwerking met een integrale wijkaanpak. Deze aanpak van vormen van criminaliteit vindt vaak op het niveau van de gemeente plaats. Voorbeelden zijn een stedelijke aanpak van woninginbraak (High Impact Crimes), huiselijk geweld.

rol gemeente

• •

• • partners in de aanpak

• •

Regievoering integrale aanpak specifieke vormen van criminaliteit (zoals woninginbraak, auto-inbraak, overvallen, huiselijk geweld) In dat kader balans en samenhang vormgeven en borgen op de dimensies preventie/repressie, gebiedsgericht/themagericht/persoonsgericht, lokaal/ bovenlokaal, publiek/privaat Benodigde verbindingen met flankerend beleid Regievoering PGA intern: OOV, VTH, Zorg, Welzijn, Wonen, Openbare Ruimte, Wijkgericht werken extern: Politie, OM, zorg- en welzijnsinstellingen, woningcorporaties, Zorgen Veiligheidshuis, bewoners(platforms), ondernemers, VVE’s

wet- en regelgeving

• • •

Wet Tijdelijk Huisverbod Bouwbesluit APV

aanpak, maatregelen

• • • • •

PGA daders/veelplegers (‘Top X’, Zorg- en Veiligheidshuis) Nazorg ex-gedetineerden Buurtpreventievormen (waaronder WhatsApp-groepen) Preventievoorlichting aan doelgroepen Integrale hotspotaanpak met o.a. omgevingsgerichte maatregelen op basis van schouwronde, preventieve surveillance. Helingaanpak: Digitaal Opkopersregister (DOR) en Digitaal Opkopersloket (DOL) Specifiek woninginbraak: Politiekeurmerk Veilig Wonen (PKVW), voorlichting aan slachtoffers en buren (‘besmettingsbrieven’, tent in de buurt), donkere dagen-campagne, prestatieafspraken met woningcorporaties, overheidscampagne maak’tzeniettemakkelijk.nl, strafbaar stellen van in bezit zijn inbrekerswerktuig (APV) CPTED: Crime Prevention Through Environmental Design (CPTED), Veiligheidseffectrapportage (VER) Inzet huisverbod Implementatie meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling MDA++: specialistische, multi-sectorale multidisciplinaire aanpak bij huiselijk geweld en kindermishandeling

• •

• • • •

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

31

Veiligheidsveld 1: Veilige woon- en leefomgeving - aspect 1.6 aanpak: Aanpak van specifieke criminaliteitsfenomenen beschikbare instrumenten, • formats, websites, achter- • grondinfo, e.d. • • • • • • • • belangrijke ontwikkelingen • • •

32

Webdossier Heling CCV: https://hetccv.nl/onderwerpen/heling/ Webdossier Aanpak Overvallen CCV: https://hetccv.nl/onderwerpen/aanpak-overvallen/ Webdossier High Impact Crimes CCV: https://hetccv.nl/onderwerpen/ high-impact-crimes/ Webdossier Woninginbraak CCV: https://hetccv.nl/onderwerpen/woninginbraak/ Webdossier Autokraak CCV: https://hetccv.nl/onderwerpen/autokraak/ Webdossier Senioren en Veiligheid CCV: https://hetccv.nl/onderwerpen/ senioren-en-veiligheid/ Webdossier Straatroof CCV: https://hetccv.nl/onderwerpen/straatroof/ www.politiekeurmerk.nl Themawebsite www.zorgenveiligheidshuizen.nl Barrièremodel Mobiele bendes + Interventiematrix, CCV: https://www.barrieremodellen.nl/ (inloggen verplicht) Doorontwikkeling aanpak complexe casuïstiek, incl. verbindingen met PGA/’Top X’ en nazorg ex-gedetineerden Groeiend belang van/beroep op maatschappelijke awareness en weerbaarheid Verschuiving naar criminaliteit via het internet

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Veiligheidsveld 2: Bedrijvigheid en veiligheid - veiligheidsthema 2.1: Veilig winkelgebied uitleg thema

In winkelgebied kunnen zich verschillende vormen van onveiligheid voordoen. Het gaat bijvoorbeeld om winkeldiefstal, zakkenrollerij en overvallen maar ook om jongerenoverlast, vernielingen, fietsen en bromfietsen in voetgangersgebied en de mate van brandveiligheid van de winkelpanden. Daarnaast kunnen zwerfvuil en andere tekenen van verloedering tot subjectieve onveiligheid leiden.

rol gemeente

• •

• partners in de aanpak

• •

Aanpak van en/of regievoering rond criminaliteit en overlast in de openbare ruimte Stimuleren en faciliteren dat ondernemers aan actieve rol daarbij hebben (ondernemersinitiatief, publiek-private samenwerking) via bijvoorbeeld het Keurmerk Veilig Ondernemen-winkelgebied/KVO-w Ondernemers wijzen op info/tools voor ondernemers op de website veiligondernemenbeginhier.nl van het CCV intern: afdelingen Economie, Beheer & Onderhoud/Stadsbeheer, ‘city management’, OOV, VTH extern: ondernemers(verenigingen), Kamer van Koophandel, politie en brandweer/Veiligheidsregio, MKB, RIEC’s, regionale Platforms Veilig Ondernemen (PVO), woningcorporaties (bij complexen met combinatie van woon, werk, winkel-functies)

wet- en regelgeving aanpak, maatregelen

Generiek: • Faciliteren van PPS-instrumenten zoals KVO-w • Ondernemers wijzen op info/tools voor ondernemers op website CCV • Bevorderen actieve deelname van ondernemers • Digitaal opkopers register (DOR) in het kader van aanpak heling Specifiek: • Toezicht in winkelgebied (fysiek toezicht, cameratoezicht) • Beveiligingsmaatregelen parkeergarages, geparkeerde auto’s, fietsenstallingen, e.d. • Collectief winkelverbod • Voorkoming/aanpak leegstand winkelpanden • Beperken straatparkeren, verkeersluw maken winkelgebied • Verlichting, ‘veilig ontwerp’ en andere fysieke maatregelen (ook: toegankelijkheid voor senioren van winkelgebied) • Situationele preventie van vernieling (‘hufterproof’ straatmeubilair) • Preventie van overvallen via maatregelen binnen bedrijfspanden • Flankerend c.q. als ‘onderdeel van’: investeren in economische kwaliteit en uitstraling van winkelgebied • Cameratoezicht (Live-view) • Instelling vergunningstelsel in de APV

effectinformatie

• • • • •

Politieregistratie Meldpunt ‘veiligheid/leefbaarheid’ (van gemeente) Veiligheidsmonitor en andere bewonersenquêtes Eventuele ondernemersenquêtes (‘binnenstadsmonitor’ e.d.) Veilig Ondernemen in Beeld (VOiB): criminaliteitscijfers planmatige winkelgebieden, stad- en dorpscentra in Nederland (op te vragen bij Platform Veilig Ondernemen)

effectindicatoren

•

Veiligheidsmonitor: veiligheidsgevoel in centrumgebied woonplaats, veiligheidsgevoel in winkelgebied/winkelcentrum Politieregistratie: Incidenten/aangiften winkeldiefstal en inbraak winkel (VNG/INP ...)

•

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

33

Veiligheidsveld 2: Bedrijvigheid en veiligheid - veiligheidsthema 2.1: Veilig winkelgebied beschikbare instrumenten, • formats, websites, achtergrondinfo, e.d. • • • • • •

Themasite Keurmerk Veilig Ondernemen CCV: https://hetccv.nl/keurmerken/ expert/keurmerk-veilig-ondernemen/ Procesondersteuning KVO door CCV Publiek-private samenwerking en platform Veilig Ondernemen: https://hetccv.nl/onderwerpen/platform-veilig-ondernemen/samen-wijzer/instrumenten/ Collectief winkelverbod CCV https://hetccv.nl/onderwerpen/aanpak-veilig-winkelgebied/maatregelen/collectief-winkelverbod/ www.deweekvandeveiligheid.nl Handreiking APV en ondermijning voor gemeenten: https://vng.nl/nieuws/ handreiking-apv-en-ondermijning-voor-gemeenten https://hetccv.nl/onderwerpen/heling/digitaal-opkopers-register-dor/

raakvlakken/verbindingen Veiligheidsveld 1: 1.3: objectieve veiligheid/veelvoorkomende en high impact crime met andere veiligheidstheVeiligheidsveld 2: 2.2: veilige bedrijventerreinen, 2.3: veilig uitgaan, 2.5: veilig ma’s? toerisme Veiligheidsveld 3: 3.1: jeugdoverlast, 3.2: jeugdcriminaliteit/individuele probleemjongeren, 3.3: jeugd, alcohol en drugs, 3.4: veilig in en om de school Veiligheidsveld 4: 4.1: verkeersveiligheid, 4.2: brandveiligheid Veiligheidsveld 2: Bedrijvigheid en veiligheid - veiligheidsthema 2.2: Veilige bedrijventerreinen uitleg thema

Onveiligheid op bedrijventerreinen kent zowel sociale als fysieke aspecten: bedrijfsinbraak, diefstal, overvallen en vernieling aan de ene kant en aan de andere kant inrichting en onderhoud van de terreinen, verkeersveiligheid en brandveiligheid. Ook kunnen zich illegale bewoning en drugsdelicten als hennepplantages voordoen (NB: ‘externe veiligheid’ ofwel veiligheid rond inrichtingen waarin gevaarlijke stoffen worden opgeslagen en/of bewerkt, is onderdeel van veiligheidsveld 4: Fysieke veiligheid).

rol gemeente

• •

partners in de aanpak

• •

Aanpak van en/of regievoering rond criminaliteit en overlast in de openbare ruimte op bedrijventerreinen Stimuleren en faciliteren dat ondernemers aan actieve rol daarbij hebben (ondernemersinitiatief, publiek-private samenwerking) via bijvoorbeeld het Keurmerk Veilig Ondernemen-bedrijventerrein/KVO-b intern: afdelingen Economie, Beheer & Onderhoud/Stadsbeheer, OOV, VTH extern: ondernemers(verenigingen), Kamer van Koophandel, politie en brandweer/Veiligheidsregio, MKB, RIEC’s regionale Platforms Veilig Ondernemen (PVO)

wet- en regelgeving

34

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Veiligheidsveld 2: Bedrijvigheid en veiligheid - veiligheidsthema 2.2: Veilige bedrijventerreinen aanpak, maatregelen

Generiek: • Faciliteren van PPS-instrumenten zoals KVO-b • Ondernemers wijzen op info/tools voor ondernemers op website CCV • Bevorderen actieve (financiële) deelname van ondernemers • Digitaal opkopers register (DOR) in het kader van aanpak heling Specifiek: • Stimuleren/faciliteren van vormen van parkmanagement • Stimuleren/faciliteren van vormen van collectieve beveiliging (Stichting Beveiliging Bedrijventerreinen) • Ondersteunen KVO-trajecten bedrijven door bijv. het secretariaat daarvan te voeren • Fysiek onderhoud/beheer in openbare ruimte van bedrijventerreinen • Inzet van vormen van technisch toezicht (camera’s, kentekenregistratie) • In ontwerpfase: rekening houden met vereisten ‘veilig ontwerp’ • Maatregelen met betrekking tot verkeersveiligheid • Preventie van overvallen via maatregelen in en om bedrijfspanden • Aanpak van/controles op illegale bewoning c.q. vormen van oneigenlijk gebruik • Flankerend c.q. als ‘onderdeel van’: investeren in economische kwaliteit en uitstraling van bedrijventerreinen • Cameratoezicht (PPS) • Bedrijven Investeringszones (BIZ) • Instelling vergunningstelsel in de APV • Inzetten campagne Meld Misdaad Anoniem

effectinformatie

• • • • •

Politieregistratie (aantallen meldingen/incidenten) Meldpunt ‘veiligheid/leefbaarheid’ (van gemeente) Ondernemersenquêtes M-meldingen Onderzoeken vastgoed met een luchtje en blackbox over opslagunits

effectindicatoren

•

Politieregistratie: incidenten diefstal/inbraak in bedrijven en kantoren (VNG/ INP), incidenten overvallen (VNG/INP)

beschikbare instrumenten, • formats, websites, achtergrondinfo, e.d. • • •

Themasite Keurmerk Veilig Ondernemen CCV: https://hetccv.nl/keurmerken/ expert/keurmerk-veilig-ondernemen/ Procesondersteuning KVO door MKB-Nederland www.deweekvandeveiligheid.nl Keurmerk Veilig Ondernemen-bedrijventerreinen (KVO-b): https://hetccv.nl/ onderwerpen/veiligheidsbeleving/wat-is-het-probleem/veilig-ondernemen/ bedrijventerreinen/ Task force mobiel banditisme: https://hetccv.nl/onderwerpen/mobiele-bendes/taskforce-mobiel-banditisme/ www.slimbekeken.nu Handreiking APV en ondermijning voor gemeenten https://vng.nl/nieuws/ handreiking-apv-en-ondermijning-voor-gemeenten Meldmisdaadanoniem.nl https://hetccv.nl/onderwerpen/heling/digitaal-opkopers-register-dor/

• • • • •

raakvlakken/verbindingen Veiligheidsveld 1: 1.3: objectieve veiligheid/veelvoorkomende en high impact crime met andere veiligheidstheVeiligheidsveld 2: 2.1: veilig winkelgebied, 2.4: veilige evenementen ma’s? Veiligheidsveld 3: 3.2: jeugdcriminaliteit/individuele probleemjongeren Veiligheidsveld 4: 4.1: verkeersveiligheid, 4.2: brandveiligheid, 4.3: externe veiligheid, 4.4: rampenbestrijding en crisisbeheersing Veiligheidsveld 5: 5.2: georganiseerde/ondermijnende criminaliteit

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

35

Veiligheidsveld 2: Bedrijvigheid en veiligheid - veiligheidsthema 2.3: Veilig uitgaan uitleg thema

Uitgaansvoorzieningen hebben enerzijds een positief effect op de veiligheid: het culturele en sociale klimaat varen er wel bij. Ook zijn er economische voordelen. Maar er kunnen zich ook veiligheidsproblemen rond uitgaansvoorzieningen voordoen, zoals geweld, overlast en vernielingen (eventueel vernielingen rond de zgn. (s)looproutes).

rol gemeente

• • •

• partners in de aanpak

• •

wet- en regelgeving

• • • • • •

aanpak, maatregelen

Aanpak van en/of regievoering rond geweld, vernieling, overlast en andere vormen van onveiligheid/criminaliteit in het uitgaansgebied Stimuleren en faciliteren dat de horecaondernemers een actieve rol daarbij hebben (ondernemersinitiatief, publiek-private samenwerking) Samenhang met aanpak overmatig alcoholgebruik gestalte geven (onder meer via implementatie Drank- en Horecawet, bijv. wat betreft het onderdeel voorkoming verkoop alcohol aan minderjarigen) en dronkenschap/ doorschenken) NB: handhaving brandveiligheid van de horeca is onderdeel van thema 4.2 intern: afdelingen Horecabeleid, Economie, Toerisme/Recreatie, Beheer & Onderhoud/Stadsbeheer, OOV, VTH extern: horecaondernemers(verenigingen), bewoners, Koninklijke Horeca Nederland (lokale afdeling), politie, Openbaar Ministerie, brandweer/Veiligheidsregio, City management APV Gemeentewet artikel 151b (preventief fouilleren) Gemeentewet artikel 151c (cameratoezicht) Gemeentewet artikelen 172a en b (‘Voetbalwet’/bevelen bestrijding ernstige overlast) Drank en Horecawet (DHW) Wet middelenonderzoek geweldplegers

Generiek: • Kader voor PPS-Samenwerking implementeren en regisseren, bijvoorbeeld Convenant Veilig Uitgaan en Kwaliteitsmeter Veilig Uitgaan Specifiek: • Toezicht in openbare ruimte uitgaansgebied (fysiek toezicht, cameratoezicht) • Controle en handhaving DHW, nalevingsonderzoeken • Inzet alcohol- en drugsonderzoek bij geweld (Wet middelenonderzoek geweldplegers) • Exploitatievergunning • Preventief fouilleren (wapens) • Gebiedsverbod (‘Voetbalwet’), APV of art. 172, 3e lid Gemeentewet • Collectieve horecaontzegging • Deurbeleid • Sluitingstijdenbeleid / Cool down-uur • ‘Zachtere’ beïnvloeding uitgaanspubliek via omgeving-/inrichtingsfactoren (‘nudging’) • Horecatelefoon • Aanpak seksuele intimidatie

effectinformatie

36

• • • •

Politieregistratie Meldpunt ‘veiligheid/leefbaarheid’ (van gemeente) Veiligheidsmonitor Enquêtes onder uitgaanspubliek en ondernemers

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Veiligheidsveld 2: Bedrijvigheid en veiligheid - veiligheidsthema 2.3: Veilig uitgaan effectindicatoren

•

• • • beschikbare instrumenten, • formats, websites, achtergrondinfo, e.d. • •

Veiligheidsmonitor: veiligheidsgevoel rondom uitgaansgelegenheden woonplaats, veiligheidsgevoel in centrumgebied woonplaats, hinder van horecagelegenheden zoals cafés, restaurants of snackbars Politieregistratie: Incidenten overlast horeca (VNG/INP ...) Incidenten geweld tijdens uitgaansuren in uitgaansgebied (specifieke bevraging politie) Aanpak ‘slooproutes’: monitoren en aanpak overlast /vernielingen ‘stappers’, in afstemming met vervoerders, omwonenden, politie. Bedrijfsoverval https://hetccv.nl/onderwerpen/aanpak-overvallen/bedrijfsoverval/ Roadshow laat je niet overvallen: https://hetccv.nl/advies-en-training/ ccv-academie/roadshow-laat-je-niet-overvallen/ Webdossier Veilig uitgaansgebied CCV, met Kwaliteitsmeter Veilig Uitgaan, Keuzewijzer veilig uitgaan, CHO, e-learnings en trainingen: https://hetccv.nl/ onderwerpen/veilig-uitgaansgebied/

raakvlakken/verbindingen Veiligheidsveld 1: 1.1: sociale kwaliteit, 1.2: fysieke kwaliteit, 1.4: subjectieve veiligheid met andere veiligheidstheVeiligheidsveld 2: 2.1: veilig winkelgebied, 2.4: veilige evenementen, ma’s? 2.5: veilig toerisme Veiligheidsveld 3: 3.1: jeugdoverlast, 3.2: jeugdcriminaliteit/individuele probleemjongeren, 3.3: jeugd, alcohol en drugs Veiligheidsveld 4: 4.1: verkeersveiligheid, 4.2: brandveiligheid, 4.4: rampenbestrijding en crisisbeheersing Veiligheidsveld 5: 5.2: georganiseerde/ondermijnende criminaliteit, 5.3: Veilige Publieke Taak, 5.5: ambtelijke en bestuurlijke integriteit belangrijke ontwikkelingen •

•

• • •

Drank en Horecawet (DHW): deze wordt aangepast waarbij weder-verstrekking strafbaar wordt voor meerderjarige en prijsacties aan banden worden gelegd. Wetsvoorstel seksuele misdrijven: (non)-verbale en fysieke seksuele intimidatie in de openbare ruimte, en daarmee in het gehele uitgaansleven, wordt mogelijk strafbaar (2022) Opiumwet: recreatief gebruik van lachgas wordt strafbaar. Preventief toezicht in uitgaansleven: minder politie, steeds meer particuliere beveiliging / jongerenwerk Mogelijk meer overlast door verbod op rookruimtes in de horeca (per 1 april 2020)

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

37

Veiligheidsveld 2: Bedrijvigheid en veiligheid - veiligheidsthema 2.4: Veilige evenementen uitleg thema

Evenementen, zeker de grootschalige, kunnen behoorlijke veiligheidsrisico’s opleveren. Het is aan de organisator voorwaarden voor de veiligheid te realiseren en aan de gemeenten om de juiste voorwaarden te stellen en die te handhaven. De risico’s zijn met name gelegen in geweld, overlast, vernieling, brandveiligheid en crisisbeheersing. Daarnaast er mogelijke dwarsverbanden met externe veiligheid (evenementenlocaties nabij EV-inrichtingen) en aanpak georganiseerde criminaliteit.

rol gemeente

• • • • • • • • •

partners in de aanpak

• •

Verantwoordelijk voor Openbare orde; uit dien hoofde bewaken van randvoorwaarden/effecten voor omwonenden Balans economisch belang en veiligheidsbelang bepalen en vormgeven Aanspreken evenementenmaker op zijn verantwoordelijkheid voor de veiligheid van het evenement Formuleren (flankerend!) algemeen evenementenbeleid (vanuit invalshoeken economie, citybranding, welzijn, cultuur, toerisme) Formuleren uitvoeringsregels evenementenbeleid, o.m. ten aanzien vergunningverlening, veiligheidsplannen, typen veiligheidsmaatregelen Bewaken doorvoering/handhaving uitvoeringsregels Regie op de (tijdige) afstemming met hulpdiensten Inrichten ‘intern’ systeem van procesbewaking en -afstemming met betrekking tot evenementenprocedures Aanpak drugs op evenementen (vergunningverlening, toezicht en handhaving) intern: afdelingen Economie, Toerisme/Recreatie, Evenementenbeleid, Beheer & Onderhoud/Stadsbeheer, OOV, VTH extern: evenementenmaker(s), bewoners, politie, brandweer/Veiligheidsregio, City management/City Promotion

wet- en regelgeving

•

APV

aanpak, maatregelen

Generiek: • Inrichten ‘systeem’ van (kritische) vergunningverlening, inclusief afstemmingsprincipes • Evenementencoördinatie en -overleg • Locatieprofielen • Kalenderoverleg Specifiek: • Veiligheidsplan organisator (inclusief beveiligingsmaatregelen) • Crowdmanagement • Evenementenglas • Evenementenbier • Convenant • Preventieve dwangsom (jegens potentiële overlastveroorzakers) • Gebiedsverboden (‘Voetbalwet’) • DHW • Aanpak drugs (Opiumwet)

effectinformatie

• •

Politieregistratie Bewonersenquêtes

effectindicatoren

•

Politieregistratie: incidenten overlast evenementen’ (VNG/INP ...)

beschikbare instrumenten, • formats, websites, achter- • grondinfo, e.d. •

•

38

Handreiking Evenementenveiligheid; 5 delen (www.ifv.nl) Kaders van Veiligheidsregio’s voor evenementenveiligheid (www.ifv.nl) Rapport Inspectie Justitie en Veiligheid en Inspectie Gezondheidszorg: Meer aandacht nodig voor veiligheid en gezondheidsbescherming bij publieksevenementen (www.ifv.nl) Handreiking aanpak alcohol en drugs bij evenementen (Trimbos): Handreiking aanpak alcohol en drugs bij evenementen (Trimbos)

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Veiligheidsveld 2: Bedrijvigheid en veiligheid - veiligheidsthema 2.4: Veilige evenementen raakvlakken/verbindingen Veiligheidsveld 1: 1.1: sociale kwaliteit, 1.2: fysieke kwaliteit, 1.4: subjectieve veiligheid met andere veiligheidstheVeiligheidsveld 2: 2.1: veilig winkelgebied, 2.2: veilige bedrijventerreinen, ma’s? 2.3: veilig uitgaan, 2.5: veilig toerisme Veiligheidsveld 3: 3.1: jeugdoverlast, 3.2: jeugdcriminaliteit/individuele probleemjongeren, 3.3: jeugd, alcohol en drugs Veiligheidsveld 4: 4.1: verkeersveiligheid, 4.2: brandveiligheid, 4.3: externe veiligheid, 4.4: rampenbestrijding en crisisbeheersing Veiligheidsveld 5: 5.2: georganiseerde/ondermijnende criminaliteit, 5.3: Veilige Publieke Taak, 5.5: ambtelijke en bestuurlijke integriteit

Veiligheidsveld 2: Bedrijvigheid en veiligheid - veiligheidsthema 2.5: Veilig toerisme uitleg thema

Dit thema heeft betrekking op de onveiligheid die zich kan voordoen in en rond recreatiegebieden zoals strand- en duingebied, natuurgebieden, recreatieplassen en op en rond toeristische verblijfslocaties zoals campings, bungalowparken en jachthavens. De risico’s betreffen bijvoorbeeld beroving, diefstal uit/van vaartuigen, inbraak, geweld, overlast, vernieling. Ook kan het gaan om concentraties van ‘minder zichtbare’ vormen van criminaliteit, waarbij niet zozeer toeristen rechtstreeks het slachtoffer zijn: bepaalde locaties vormen een knooppunt van verschillende vormen van georganiseerde criminaliteit (drugsgerelateerd, heling, mensenhandel).

rol gemeente

• • • •

partners in de aanpak

• •

Aanpak van en regievoering op de veiligheid van openbare recreatiegebieden (voorkomen en terugdringen van slachtofferschap toeristen) Stimuleren en waar nodig faciliteren dat recreatieondernemers hun eigen rol invulling geven (maatschappelijke awareness en verantwoordelijkheid) Verbindingen leggen tussen de domeinen Economie, Ruimte, Veiligheid (invalshoek ‘vitaliteit’) Alertheid op en waar nodig normalisering van situaties waarin sprake is van een ‘handhavingsknelpunt’ (verbindingen met ondermijningsaanpak) intern: afdelingen Natuur & Milieu, Economie, Toerisme/Recreatie, Beheer & Onderhoud/Stadsbeheer, OOV, VTH extern: recreatieondernemers, bezoekers/toeristen, politie, brandweer/Veiligheidsregio, RUD/omgevingsdienst, City management/City Promotion

wet- en regelgeving aanpak, maatregelen

•

•

Visie ontwikkelen ten aanzien van een vitale recreatiesector, met aandacht voor de veiligheidscomponent Samen optrekken met de recreatie-ondernemers Integrale handhavingsacties/interventieaanpak in het geval van handhavingsknelpunten Nachtregister (evt. digitaal)

effectinformatie

• • • •

Politieregistratie Ondermijningsbeeld RIEC Meldpunt ‘veiligheid/leefbaarheid’ (gemeente) Enquêtes onder bezoekers/toeristen

effectindicatoren

•

Politieregistratie: o.a. incidenten watergerelateerde criminaliteit (VNG/INP)

beschikbare instrumenten, • formats, websites, achtergrondinfo, e.d. •

Veilige Vakantieparken: https://hetccv.nl/onderwerpen/veilige-vakantieparken/ Tool Aanpak ondermijning op recreatieparken: https://www.platform31.nl/ publicaties/tool-aanpak-ondermijning-vakantieparken RIEC: Handboek Bestuurlijk Juridische instrumenten: https://www.riec.nl/ maatregelen-en-documenten/handboek-bestuurlijke-aanpak-georganiseerde-criminaliteit\

• •

•

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

39

Veiligheidsveld 2: Bedrijvigheid en veiligheid - veiligheidsthema 2.5: Veilig toerisme raakvlakken/verbindingen Veiligheidsveld 1: 1.1: sociale kwaliteit, 1.3: objectieve veiligheid/veelvoorkomende en high impact crime met andere veiligheidstheVeiligheidsveld 2: 2.1: veilig winkelgebied, 2.3: veilig uitgaan, 2.4: veilige evema’s? nementen Veiligheidsveld 3: 3.2: jeugdcriminaliteit/individuele probleemjongeren, 3.3: jeugd, alcohol en drugs Veiligheidsveld 4: 4.1: verkeersveiligheid, 4.2: brandveiligheid, 4.3: externe veiligheid, 4.4: rampenbestrijding en crisisbeheersing Veiligheidsveld 5: 5.2: georganiseerde/ondermijnende criminaliteit, 5.5: ambtelijke en bestuurlijke integriteit belangrijke ontwikkelingen •

40

Onderkenning mogelijke handhavingsknelpunten op bepaalde recreatieparken, bijvoorbeeld gerelateert aan concentratie arbeidsmigranten/MOE-landers; ontwikkeling landelijke kaders en voorbeeldaanpakken (Noordwest-Veluwe)