Document · PDF

Bijlage 1 Regiovisie op de zorg

Thema-avond 2 29 juni 2021, gemeente MaassluisBij agendapunt: 20.00-21.15 uur: Toelichting op de regiovisie ouderenzorg WSD21.581 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Lessons learned & Succesfactoren Landelijke onderzoeken naar uitbreiding van intramurale capaciteit benoemen onderstaande belangrijkste succesfactoren: ▪ Prestatieafspraken tussen huurders, gemeenten, woningcorporaties en zorgaanbieders, waarbij investeerders vroegtijdig zijn betrokken1,2 ▪ Stabiele- meerjarige financieringsafspraken met zorgverzekeraars en gemeenten, voor zowel vastgoed als zorg1,2 ▪ Goede en volledige informatievoorziening, waaronder inzicht in capaciteit en de functionele en technische kwaliteit van de gebouwen3 Bron: 1Oud en zelfstandig in 2030 Aangepast REISadvies – Commissie Toekomst zorg thuiswonende ouderen 2020, 2Capaciteitsontwikkeling verpleeghuiszorg – Rapportage ActiZ Leden enquête 2020, 3Prognose capaciteitsontwikkeling verpleeghuiszorg – TNO rapport 2019, 4DSW analyse intramuraal *Geen rekening gehouden met de effecten van een lager mantelzorgpotentieel en toename alleenstaande of effect van nieuwe woonvormen en intensivering © IG&H - Utrecht 2021 van zorg in de thuissituatie. Daarnaast zijn er tussen gemeente van WSD onderling verschillen (zie vorige pagina)

Regiovisie WSD

3.1

VVT | intramurale capaciteit: tekort aan intramurale plekken stijgt Overzicht verwacht tekort aan bedden in de intramurale Wlz op basis van verwachten zorgvraag* en capaciteit** (2025-2040)

Delft Lansingerland Maassluis Midden-Delfland Pijnacker-Nootdorp

Schiedam Vlaardingen Westland Totaal

2025 160

Al gepland -28*

2025 bij 5% verplaatsing

2030 280

2035 420

2040 540

140

230

340

100

130

150

190

+9*

100

180

280

+75

170

280

390

110

+40

110

180

250

+94

190

310

440

120

510

190

1110

1780

2460

720

In Delft staat een uitbreiding van 18 plekken gepland, maar ook een reductie van 46 plekken In Pijnacker-Nootdorp staat een uitbreiding gepland van 21 plekken, maar ook een reductie van 12 plekken

◼ In de tabel wordt uitgegaan van een 10% verplaatsing van zorg naar nieuwe woonvormen of de thuissituatie, hierdoor zou de huidige capaciteit in Schiedam, Vlaardingen en Westland voldoen. Gaan we uit van een ingroeimodel waarbij er in 2025 5% zorg is verplaatst en pas per 2030 10%, gelden de cijfers in de laatste kolom Bron: DSW analyse data intramuraal, *Zorgvraag o.b.v. aantal indicaties Wlz (VV-4 t/m VV-10), zonder MPT op 01-01-2020 en verwachte groei 75-plussers. ** Capaciteit o.b.v. aantal beschikbare plaatsen en uitbreidingsplannen zoals bekend per mei 2020. © IG&H - Utrecht 2021 Regiovisie WSD

3.1

Belemmeringen uitbreiding: ondanks duidelijke opgave komen uitbreidingen moeilijk van de grond door tekorten, onzekerheden en beperkte samenwerking Het belang van uitbreiding in intramurale capaciteit wordt breed erkend, maar zorgorganisaties en andere partijen ervaren verschillende belemmeringen waardoor het nog moeilijk van de grond komt

Tekort aan personeel, ruimte en geld

Beperkte samenwerking en afspraken

Onzekerheid

▪ De voornaamste belemmeringen die worden aangegeven1 zijn: ▪ Tekorten op de arbeidsmarkt: er is vaak te weinig geschikt personeel beschikbaar om te kunnen groeien ▪ Tekort aan geschikte of beschikbare locaties. Creatieve oplossingen voor alternatieve woonvormen worden steeds vaker ingezet ▪ Te weinig investeringsruimte wordt ook (maar in mindere mate) aangegeven als belemmering

▪ Zorgorganisaties, zorgkantoren, gemeenten en woningcorporaties zijn welwillend om samen te werken, maar dit komt nog moeilijk van de grond doordat: ▪ Politieke prioriteiten van de partijen regelmatig verschillend zijn ▪ Onderlinge samenwerkingsafspraken over rol en inzet onduidelijk zijn of ontbreken ▪ Besluitvorming of het vrijgeven van budget vaak lang duurt ▪ Landelijke richtlijnen vertragend kunnen werken op regionale initiatieven2

▪ Er worden nog te weinig lange-termijn productie en/of capaciteitsafspraken gemaakt tussen zorgaanbieders, gemeenten en zorgkantoren ▪ Hierdoor is er regelmatig onzekerheid of de ambitie om te groeien wel mogelijk is met de toekomstige financiering1

Bron: 1Rapportage ActiZ Leden enquête 2020 - capaciteitsontwikkeling verpleeghuiszorg, 2Skipr (2020): Zorgen voor capaciteit voor ouderenzorg in de regio © IG&H - Utrecht 2021

Regiovisie WSD

3.2

Woonsituatie ouderen: Vlaardingen, Schiedam en Delft kennen veel alleenstaande ouderen; maar beschikken ook over de meeste (intramurale) woonvormen

In Vlaardingen, Schiedam en Delft wonen relatief veel alleenstaande ouderen 1

Gemiddeld wonen er minder ouderen in de WSD regio in een instelling1

Gemeenten MVS hebben relatief de meeste intramurale woonplekken2

Andere partijen dan VVinstellingen realiseren ook geclusterde woningen3*

% 75+-ers dat alleen woont, 2019

% 75+-ers dat in een instelling woont, 2019

# intramurale woonplekken van VVinstellingen per 1.000 75+-ers, 2019

# geclusterde woningen per 1.000 75+-ers, excl. VV-instellingen

Delft

Lansingerland Maassluis

46%

6,5%

34%

7,7%

38% 35%

5,1%

Pijnacker-N

36%

5,3%

Schiedam

46%

Vlaardingen

44%

Nederland

35% 40%

180 43 30 73

102

112

5,6%

Midden-D

Westland

157

122

10 74 122

119

7,6%

132

9,5%

6,1%

167

272

26 1

Koop

5 90

Corporatie Particuliere verhuur

▪ Het aanbod aan intramurale woonvormen of geclusterde woningen lijkt redelijk afgestemd op de zorgvraag. Gemeenten met een relatief hogere zorgvraag (zie hoofdstuk 1) beschikken vaak ook over meer (intramurale) woonvormen ▪ Er zijn in de regio verschillende geclusterde woningen gerealiseerd. Let op: hierin zijn de geclusterde woningen van VV-instellingen niet meegenomen Bron: 1CBS Statline huishoudens (2019), 2Data DSW (2016-2020), 3RIGO Research & Advies Monitor woonvormen voor ouderen, afkomstig vanuit een inventarisatie bij gemeenten, mogelijk dat de aantallen hoger liggen dan is aangegeven. Daarnaast zijn geclusterde woningen van VV-instellingen niet © IG&H - Utrecht 2021 meegenomen. *Definitie geclusterde woning: minimaal 5 ruimtelijk geclusterde zelfstandige wooneenheden met een gemeenschappelijke ruimte

Regiovisie WSD

3.2

VVT | wijkverpleging: top 6 aanbieders leveren 80% van de wijkverpleging in de regio, waarvan Careyn de grootste aanbieder is; overig aanbod is versnipperd Zes grootste wijkverpleging aanbieders

Omzet Zvw alle regio’s (2019, in mln)

Uren productie (extramuraal excl dagbest.)

Zorgkaart (thuiszorg)

35,7 mln Gehele district DWO/NWN (district NWO/NWN)

Niet openbaar

8.5

Delft, Westland, Midden Delfland en Pijnacker Nootdorp

21 mln

Niet openbaar

8.9

Schiedam en Vlaardingen

6 mln

87.661

9.1

Delft, Lansingerland, Westland, Vlaardingen en Pijnacker-Nootdorp

323 mln

Niet openbaar

9.1 (landelijk)

82.744

8,2

Niet openbaar

Geen score N < 30

Verzorgingsgebied

(881 teams waarvan 16 in regio WSD)

Maassluis, Vlaardingen en 3,2 mln (2018) Schiedam

Vlaardingen

Overige aanbieders1

8 mln (waarvan 2.5 mln wijkverpleging)

Marktaandeel in regio WSD (aantallen verzekerden in Zvw)

Bovenstaande zorgaanbieders leveren zo’n 80% van de zorg. Careyn en Buurtzorg zijn van oudsher extramurale aanbieders waar de overige aanbieders hun intramurale aanbod hebben uitgebreid naar de wijkverpleging. Overige aanbieders die wel actief zijn in de regio maar op veel kleinere schaal zijn o.a. Direct Zorg, Florence, Laurens, Vierstroom Zorg Thuis, Zorghaven Woonzorggroep. In totaal zijn er 200+ aanbieders actief in de regio

Bron: jaarverslagen en websites van aanbieders, 1VNG, waarstaatjegemeente.nl, data Vektis, *Geen onderscheid gemaakt tussen extra- en intramurale zorgopbrengsten uit Zvw. Marktaandeel van Careyn en Buurtzorg is een ruwe schatting o.b.v. aantal teams in de regio

Regiovisie WSD

3.3

Netwerkzorg: samenwerking in de keten staat hoog op de agenda van WSD regio en is ondergebracht in twee programmalijnen van regionaal project Kwetsbare Ouderen Selectie van lopende projecten / samenwerkingen binnen project Kwetsbare Ouderen WSD

Doorstroom in de keten (Transmuraal bureaus ziekenhuizen)

Urgentie thuis en dan?

Verkorten of voorkomen van onnodig verblijf van ouderen in het ziekenhuis wanneer de behandeling al is voltooid maar overplaatsing nog niet mogelijk is

Samenwerking in een urgente situatie* om samen (wijkverpleging, huisarts, VVTinstelling, ziekenhuis) een passende interventie te realiseren voor de oudere, het liefst in de thuissituatie. Wanneer het naar inschatting thuis niet verantwoord is, zoekt het regionale coördinatiepunt naar een geschikt bed met behulp van Verwijshulp

Bij Franciscus betreft dit gemiddeld zo’n 600 aanvragen per maand, voor Reinier de Graaf rond de 400 à 500 uitplaatsingen. Reinier de Graaf kiest ervoor te focussen op 4 doelgroepen: PG Screening, GGZ problematiek, Patienten met onheldere kortdurend verblijf hulpvraag en patiënten met een Wlz indicatie.

Het traject is gezamenlijk uitgewerkt voor de regio’s MVS en DWO, maar de implementatie is apart gebeurd. Eerste resultaten (jul / aug ’20) laten zien dat het coördinatiepunt ~70% van de aanvragen plaatst, de rest bleek geen acute situatie (vaak op een WLZ-crisis bed)

Vroegsignalering

Met aanbieders in de regio Westland is uitgezocht hoe signalen van kwetsbaarheid binnenkomen en worden opgepakt in 'de driehoek huisarts, wijkverpleegkundige, welzijnsadviseur’. Uit inventarisatie blijkt dat veel organisaties wel aandacht besteden aan signalering van kwetsbaarheid en vergelijkbare factoren typeren als kwetsbaar. Over het algemeen worden signalen wel opgevolgd, maar dit is niet structureel geborgd en de manier waarop wisselt per organisatie O.a. bewustzijn, training en procesafspraken worden genoemd als vervolgstappen

In beide huizen is dit volledig operationeel

Bron: Transmuraal bureaus; projectomschrijving (dec 2018), aanvragen in Point (2018-2020) UTED notulen evaluatie (sept 2020). Vroegsignalering voorbereiding werkgroep (sept 2019) en inventarisatie (mei 2019)

Regiovisie WSD

3.4

Mantelzorg: regio WSD heeft relatief weinig ontvangers van mantelzorg, maar ook weinig mantelzorgers waardoor de belasting op mantelzorgers alsnog hoog is Mantelzorg ontvangers (pers. 65+ per wijk, 2016)

Mantelzorgers (pers. 19+ per wijk, 2016)

Zwaar belaste mantelzorgers (per gemeente, 2016)

▪ In de minder stedelijke gebieden van de regio (o.a. Westland, Midden-Delfland) zijn veel ouderen relatief gesloten en vooral gericht op de nabije familie, waardoor de zorg beperkt blijft tot de vertrouwde huisarts en mantelzorgers ▪ De druk op de mantelzorgers is relatief hoog. Ondersteuning via welzijnsorganisaties biedt een oplossing.

Regiovisie WSD

3.4

Mantelzorg | potentieel: dubbele vergrijzing laat theoretisch potentieel aan mantelzorgers afnemen en de druk verplaatst zich naar professionele zorg Mantelzorg potentieel als Oldest Old Support Ratio (# personen 50 tot 75 t.o.v. # 85 jaar en ouder) 22 Delft Lansingerland

Maassluis 18

Midden-Delfland Pijnacker-Nootdorp

Schiedam Vlaardingen

Westland

Nederland

▪ In alle gemeenten daalt het mantelzorg potentieel – gedefinieerd als het aantal 5075’ers per 85+-er tot 5 tot 7 in 2040 ▪ De hardste daling vindt plaats in Lansingerland, Pijnacker-Nootdorp en Westland ▪ Dit zijn ook nu al gemeenten waar de ervaren druk op mantelzorgers hoog is (zie vorige pagina) ▪ Deze maat geeft aan hoeveel mensen theoretisch potentieel in staat zijn informele zorg te bieden aan één hoogbejaarde. Of dit ook daadwerkelijk gebeurt is een tweede

10 8 6 4 2 0 2015

2020

2025

2030

2035

2040

Bron: Planbureau voor de leefomgeving (2018) Regionale ontwikkelingen in het aantal potentiele helpers van ouderen tussen 1975-2040 © IG&H - Utrecht 2021

Regiovisie WSD

3.5

Personeel: aantal zorgmedewerkers groeit in de regio, net als landelijk is het arbeidsmarktkrapte het grootst bij gespecialiseerde verpleegkundigen Aantal werknemers1 in de zorg groeit

Arbeidsmarktkrapte2 is met name hoog voor (gespecialiseerde) verpleegkundigen

Aantal werknemers in zorg en welzijn* (x.1000, Q1 2018- Q1 2020) RegioPlus arbeidsmarkt regio Haaglanden en NWN**

Spanningsindicator**** per beroepsgroep (Q1 2020) UWV Arbeidsmarktregio Haaglanden en Rijnmond **** 40

73,0 71,4

73,7

74,0

74,4

Rijnmond

Haaglanden

Nederland

71,6

70,3

2020

Verzorgenden

2019

Medisch vakspecialisten

2018

Laboranten

Verpleegkundigen (mbo)

5 Gespecialiseerd verpleegkundigen

70,3

73,1

▪ Totale arbeidsmarktkrapte in de zorg ligt in arbeidsmarktregio Rijnmond (met gemeenten MVS) is iets onder het landelijk gemiddelde en in arbeidsmarktregio regio Haaglanden (met de overige gemeenten) daarboven, beiden door het UWV getypeerd als ‘krap’ ▪ Met name het tekort aan gespecialiseerd verpleegkundigen loopt sterk op het afgelopen jaar. Begin 2019 lag dit nog rond het Nederlands gemiddelde ▪ Landelijk wordt er in 2022 een tekort van 80.000 zorgmedewerkers verwacht, waarvan ruim 60.000 in de VVT. Gezien de gelijkwaardige vergrijzing in de regio en het feit dat dit vooral speelt in de VVT, is hetzelfde beeld ook te verwachten in regio WSD 1AZW-CBS statline: werkzame beroepsbevolking, 2UWV Spanningsindicator, * Alle cijfers hebben betrekking op alle branches in zorg en welzijn exclusief de kinderopvang

** Regioplus Arbeidsmarktregio Haaglanden en NWN kent de gemeenten Delft, ‘s-Gravenhage (gemeente), Leidschendam-Voorburg, Maassluis, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Schiedam, Vlaardingen, Wassenaar, Westland en Zoetermeer. Gemeente Lansingerland behoort tot de Regioplus arbeidsmarktregio van Rijnmond en is niet meegenomen in deze analyse *** Spanningsindicator: # openstaande vacatures t.o.v. # geregistreerde werkzoekenden dat direct inzetbaar is **** UWV Arbeidsmarktregio’s Rijnmond en Haaglanden omvatten ook Rotterdam en Den Haag, waardoor het beeld voor regio WSD mogelijk is vertekent © IG&H - Utrecht 2021

Regiovisie WSD

3.5

Personeel | instroom: relatieve instroom is in de regio WSD hoger dan landelijk, werknemers hebben een vergelijkbaar opleidingsniveau Instroom* in de zorg1 is hoger dan landelijk, maar vlakt het laatste jaar iets af

Hoogste instroom* bij VVT en relatief lagere instroom bij ziekenhuizen en GHZ

Relatieve instroom* van werknemers in de zorg (%, nieuwe werknemers t.o.v. alle werknemers in de zorg, 2017-2020)

Aandeel per sector van relatieve instroom (%, nieuwe werknemers per sector t.o.v. alle nieuwe werknemers in de zorg, Q1 2020)

VVT

GHZ

Alg. Ziekenhuis + MSZ overig

12 11 10 2018

2019

2020

Opleidingsniveau2 naar verhouding hetzelfde als landelijk. Het niveau van de functie is vaak hoger dan waarvoor men gestudeerd heeft3 Opleidingsniveau instroom (# werknemers x1.000) Haaglanden en NWN

RegioPlus arbeidsmarkt regio

Haaglanden en NWN NL

Nederland

41,4 40,5 9,5 13,2 10,1 11,9

GGZ

5,7 6,3

UMC’s

4,0 5,0

Jeugdzorg

3,5 2,6

Huisarts

3,2 2,1

MBO

58%

60%

59%

57%

58%

59%

HBO

31%

28%

30%

32%

29%

11%

12%

11%

13%

12%

17-’18 18-’19 19-’20

Aandeel waarbij het functieniveau hoger is dan het onderwijsniveau (%, Q2 2019)

17-’18 18-’19 19-’20 Haaglanden en NWN

17,4% Nederland

17,9%

▪ Instroom in de regio ligt ~1%-punt hoger dan landelijk. De instroom in de zorg is wel afgenomen in het afgelopen jaar, deze afname was het grootst bij de Jeugdzorg, GGZ en de MSZ-zorg (excl. UMC’s) ▪ Het opleidingsniveau van de instromers is vergelijkbaar met landelijk, maar dit sluit onvoldoende aan bij de arbeidsvraag. Ruim 17% heeft een functie boven zijn/haar opleidingsniveau ▪ Landelijk is er een stijging in aantal inschrijvingen HBO-verpleegkundigen te zien4 (+17%, t.o.v. 2019) i.v.m. corona. Mogelijk dat over een aantal jaar de instroom met hoger opleidingsniveau groter zal zijn

Bron: 1AZW-CBS statline: mobiliteit van werknemers, 2AZW-CBS statline: Mbo, Hbo en Wo instroom, 3Werknemersenquête 2019 (WNE), 4Skipr (2020): Fikse stijging aantal studenten hbo-verpleegkunde * Er is sprake van instroom als iemand aan het eind van het vorige kwartaal geen dienstverband had bij een aansluitnummer en Regiovisie WSD aan het eind van dat kwartaal wel

3.5

Personeel | uitstroom: de uitstroom groeit o.a. doordat personeel steeds ouder wordt, maar ook door hoge werkdruk, veel taakeisen en weinig doorstroomperspectief Uitstroom1 in de zorg is hoger in Haaglanden dan landelijk en groeit afgelopen jaar

Netto verloop2 relatief hoog, vooral bij werknemers in de VVT en huisartsenzorg

Aandeel 55-plussers3 loopt op in regio maar is nog wel lager dan landelijk

Relatieve uitstroom van werknemers in de zorg (% t.o.v. van alle werknemers in de zorgsector)

Netto verloop van werknemers in de zorg (% van totaal aantal medewerkers in de zorg, 2017/2019)

Percentage 55-plus van werknemers (%, 2017-2020)

10,4% 9,4%

9,5% 8,5%

12 11

8,0%

6,1%

5,6%

23 22

21 2018

2019

2020

Totaal

Zkh

Huisarts

VVT

Nederland

7 2017

Haaglanden en NWN

7,5% 6,1%

6,2%

RegioPlus arbeidsmarkt regio

GGZ

20 2017

2018

2019

2020

▪ Uitstroom is hoger in de regio dan landelijk, met name bij VVT en huisartsen ▪ Vergrijzing van het zorgpersoneel (aandeel 55-plussers) is één van de mogelijke verklaringen voor de hoge uitstroom in de regio. Daarnaast is het percentage dat aangeeft een veel te hoge werkdruk ervaart hoog4 (maar liefst 47%, landelijk is dit 44%). Het verzuim in de regio ligt op 5,7% (vergelijkbaar met landelijk) ▪ Andere mogelijke oorzaken die landelijk spelen zijn: ▪ Gebrek aan doorstroomperspectief (speelt vooral bij jongere werknemers): binnen twee jaar is 43% van de nieuwe medewerkers weer vertrokken5 ▪ Gebrek aan waardering of vertrouwen6 ▪ Afnemende autonomie en (te) veel taakeisen7 1AZW-CBS statline: Mobiliteit van werknemers, 2 AZW-CBS statline: Netto verloop op de arbeidsmarkt 3AZW-CBS statline: Werkzame beroepsbevolking Werknemers in de zorg en welzijn, 4AZW

werknemersenquête Q2c2019 , 4Ziekteverzuim volgens werknemers 2017/2019 vanuit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA), 5 NOS.nl (2020): Veel jonge zorgmedewerkers binnen twee jaar weer weg,6 AZW-CBS (2019) Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn.7 TNO (2018) Arbobalans 2018, Kwaliteit van de arbeid, effecten en maatregelen in Nederland Regiovisie WSD

3.5

Personeel | dienstverband: dienstverband bestaat gemiddeld uit meer uur per week en is vaker flexibel dan landelijk, het aandeel zelfstandigen in de regio is hoog Deeltijdfactor1 is in de regio iets hoger dan landelijk

Aandeel zelfstandigen2 is hoger dan landelijk en neemt toe

Loondiensters hebben minder vaak een vast contract2

Deeltijdfactor* in zorg en welzijn (Q1 2020) RegioPlus arbeidsregio Haaglanden en NWN

Percentage zelfstandige van de totaal werkzame beroepsbevolking in de zorg en welzijn

Percentage in loondienst met type contract (2019)

RegioPlus arbeidsmarkt regio

Percentage met uitzicht op vast contract (2019)

Haaglanden en NWN Nederland

12%

0,72

0,68

10% 8% 6%

Vast contract

82,8%

80,9%

Flexibel contract

17,3%

19,1%

22,8%

4% 2% 0% 2014

2015

2016

2017

2018

2019

Nederland Haaglanden - NWN

▪ Deeltijdfactor is hoger in de regio dan landelijk. Dit betekent dat het aantal contract uren per week van de werknemers in de regio hoger ligt dan landelijk ▪ Het deeltijdfactor verschilt per branche: bij academische ziekenhuizen ligt de deeltijdfactor landelijk vrij hoog op ongeveer 0,81, in de thuiszorg vrij laag op 0,543 ▪ Het aandeel zelfstandigen is hoger dan landelijk en neemt daarnaast toe ▪ Het personeel in de regio heeft minder vaak een vast dienstverband. Van diegene met een flexibel dienstverband heeft ~23% zicht op een vast contract, de rest is tijdelijk of als oproepkracht werkzaam 1AZW-CBS statline: Werkgelegenheid in de zorg en welzijn, 2AZW-CBS statline Werkzame beroepsbevolking; positie in de werkkring (2014-2019) 3Stichting Het Potentieel Pakken (2020) De kansen rondom

grotere deeltijdbanen * Deeltijdfactor is het aantal contracturen van banen van werknemers in zorg en welzijn gedeeld door het aantal contracturen van een volle werkweek. In de gemiddelde arbeidsduur worden overuren en onbetaalde uren niet meegerekend

Regiovisie WSD

Opgave in de regio

4 © IG&H - Utrecht 2021

Regiovisie WSD

4.1

Samenvatting feitenboek: huidige tekorten in ouderenzorg spelen sector parten en de druk loopt komende jaren op; behoefte aan verschillende oplossingsrichtingen 1.

Zorgvraag ▪

Vergrijzing in de regio is nu nog relatief laag, maar vooral de dubbele vergrijzing slaat toe tussen 2025 en 2030

▪

Inwoners van MVS-gemeenten hebben een lagere sociaaleconomische status met een ongezondere leefstijl en hoger aantal chronisch zieken dan in de DWO-gemeenten. O.a. door vergrijzing is een stijging in chronische zorgvraag voorzien (m.n. artrose/reuma en dementie), het tempo in DWO gemeenten ligt hoger dan in de MVS gemeenten

Zorggebruik ▪

Zvw zorgkosten zijn lager dan de benchmark, vooral de kosten voor huisartsenzorg, wijkverpleging en GGZ. MSZ-kosten variëren sterk per gemeente, met name bij 80-plussers zijn de kosten hoger dan het landelijk gemiddelde voor deze leeftijdsgroep

▪

Intramuraal zorggebruik is relatief laag maar we zien een forse stijging in het aantal indicaties zorg voor dementerenden. Het gebruik van extramurale zorgvormen is de afgelopen jaren hard gestegen.

▪

Thuiswonende 65-plussers hebben in totaal lagere zorgkosten dan 65-plussers die intramuraal verblijven, maar zij gebruiken relatief meer ziekenhuiszorg, GGZ, paramedie en farmacie

▪

Het gebruik van Wmo wisselt sterk per gemeente, waarbij het gebruik van Wmo voorzieningen in de MVS gemeenten relatief het hoogst is

Zorgaanbod

▪

Het tekort aan intramurale capaciteit zorgt voor (sterk) oplopende wachtlijsten in de verpleeghuiszorg

▪

In de thuissituatie wordt al veel zorg geleverd vanuit de wijkverpleging maar ook met Wmo voorzieningen. Er zijn steeds minder mantelzorgers waardoor de druk op professionele zorg verder toeneemt

▪

Er zijn allerlei nieuwe woonvormen ontwikkeld, maar het aantal geclusterde woningen ligt in een aantal gemeenten nog laag

▪

Personeelstekort loopt op, met name onder (gespecialiseerd) verpleegkundigen. Er is gemiddeld meer instroom maar ook meer uitstroom dan landelijk

▪

Het verloop is vooral onder huisartsen en in de VVT hoog (o.a. door vergrijzing, werkdruk en weinig doorstroomperspectief). Voor zo’n 17% geldt dat het functieniveau boven het opleidingsniveau ligt

Regiovisie WSD

4.2

Regio opgave | Zorgpiramide: toenemende druk op ouderenzorg door vergrijzing vraagt om aandacht in alle lagen van de ‘zorgpiramide’ Zorgpiramide ouderen

Opgave

Demografische ontwikkelingen waaronder vergrijzing, langere levensverwachting, dalend mantelzorgpotentieel zorgen voor toenemende druk op professionele zorg

Zorg met verblijf

▪ Uitbreiding van nieuwe woonvormen met extramurale capaciteit waar verpleging en verzorging efficiënt aan huis kan worden geleverd ▪ Betere begeleiding en signalering voorkomt of stelt intramurale opnames uit waar mogelijk

▪ Verbeteren van keten/netwerksamenwerking op specifieke groepen waarbij vroegtijdige multidisciplinaire samenwerking een zware zorgvraag kan voorkomen

▪ Uitbreiding van intramurale capaciteit om huidige wachtlijsten te verkorten en te voldoen aan stijgende zorgvraag van de ‘babyboomgeneratie’

Zorg dichtbij

Netwerkzorg

Leven zonder zorg

E Personeel (randvoorwaardelijk)

▪ Bevorderen van gezondheid, leefstijl en zelfstandigheid van ouderen door gerichte ondersteuning en begeleiding ▪ Preventie van aandoeningen en zorggebruik, betreft vooral chronische en vroeg-chronische zorg ▪ Gezamenlijke activiteiten die bijdragen aan hogere instroom of hogere kwaliteit van instroom van personeel, voorkomen van uitstroom of uitval of optimalere inzet van huidig personeel

Regiovisie WSD

4.2

Regio opgave: tijdig opvangen van stijgende intramurale zorgvraag door in te zetten op een mix aan maatregelen met ieder een substantiële omvang

Schematische weergave van de ontwikkeling van vraag en aanbod in (intramurale) ouderenzorg ?

D | preventie

C | netwerkzorg

▪ ▪ 300

B | nieuwe woonvormen

A | uitbreiding intramurale capaciteit wachtlijst

1000

▪

Het aantal indicaties stijgt met zo’n 300 per jaar Met het huidige tempo creëren we zo’n 100 plekken extra per jaar Maatregelen dienen dus te leiden tot materieel resultaat om de vraag op te vangen

Huidige wachtlijst is ongeveer 1.000 cliënten

huidige capaciteit

Zorgvraag 2020

Zorgvraag 2025

Regiovisie WSD

4.3

Regiovisie ouderenzorg WSD: gezamenlijke doelstelling verbetering ouderenzorg richting 2025 en verder Gezamenlijke doelstelling We hebben in de regio een opgave om de stijgende zorgvraag in de ouderenzorg goed op te vangen. Huidige intramurale capaciteit is onvoldoende en verplaatsing naar eigen woningen is gezien de complexer wordende zorgvraag en huidige manier van werken niet de (volledige) oplossing. Alle betrokken partijen kunnen door intensief samen te werken de druk op de ouderenzorg verminderen en de kwaliteit van leven van ouderen doen stijgen.

De afgelopen maanden is door VVT-aanbieders, ziekenhuizen, gemeenten, eerstelijnsorganisaties en DSW samen gewerkt aan een gezamenlijke werkagenda voor de komende jaren om de druk op de ouderenzorg te verlichten. De oplossingsrichtingen in deze werkagenda zijn afkomstig uit vijf verschillende themawerkgroepen. Deze plannen worden in komende periode verder uitgewerkt A | Intramurale capaciteit

B | Nieuwe woonoplossingen

~300 extra intramurale plekken in de regio in 2025, waarna meer volgt

Uitbreiding van zorg voor 1850 ouderen in nieuwe woonoplossingen

C | Netwerkzorg

Inzicht in & koppelen van vraag en aanbod wijkverpleging (voor de huisartsen)

Multidisciplinaire ouderenbenadering bij ouderen met verminderend geheugen

D | Preventie

E | Personeel

Sociale benadering bij ouderen met dementie

Betere inzet en behoud van personeel door samenwerking en uitwisseling van kennis en expertise

NB: nadere uitwerking en achtergrond informatie is te vinden in de werkagenda’s van de afzonderlijke themagroepen © IG&H - Utrecht 2021

Regiovisie WSD

4.3

Regiovisie ouderenzorg WSD: gezamenlijke werkagenda verbetering ouderenzorg richting 2025 en verder Deel 1: samen bouwen aan capaciteit

Deel 2: samen werken en verbeteren

❑ Opstellen bestuurlijk convenant in iedere gemeente voor uitbreiding intramurale capaciteit en nieuwe woonoplossingen incl richtlijn op aantallen per gemeente en prestatieafspraken

❑ Inzicht geven in aanbod van wijkverpleging voor huisartsen met coördinatie door transferverpleegkundige in ambulante situaties (Netwerkzorg)

(Intramurale capaciteit en nieuwe woonoplossingen)

❑ Vergroten draagvlak bij lokale politiek en divisies wonen, zorg en gebiedsontwikkeling van gemeenten met concrete cijfers en werkagenda

❑ Opzetten van vroegtijdige multidisciplinaire samenwerking tussen huisarts, wijkverpleegkundige, maatschappelijk werker, SO etc. bij ouderen met verminderend geheugen (Netwerkzorg)

(Intramurale capaciteit en nieuwe woonoplossingen)

❑ Inrichten regelmatige lokale gesprekken tussen zorgkantoor, aanbieder, gemeente en corporatie / belegger mbv checklist succesfactoren

❑ Aanbieden van vroegtijdig psychosociale ondersteuning aan thuiswonende ouderen met dementie (sociale benadering dementie) (Preventie)

(Intramurale capaciteit en nieuwe woonoplossingen)

❑ Ouderen informeren over en begeleiden naar nieuwe woonoplossingen (nieuwe woonoplossingen)

❑ Ontwikkelen platform waarop professionals hun kennis en expertise kunnen uitwisselen over inzet van arbeidsbesparende technologie en ontwikkeling (Personeel)

NB: nadere uitwerking en achtergrond informatie is te vinden in de werkagenda’s van de afzonderlijke themagroepen © IG&H - Utrecht 2021

Regiovisie WSD

Bijlage

a. b. c. d. e. f. g.

Samenvatting per gemeente van H1 t/m H3 Aanbod huisartsenzorg Aanbod medisch specialistische zorg Aanbod GGZ Inspirerende voorbeelden van binnen of buiten de regio Samenvatting werkagenda themawerkgroepen Beschrijving gekoppelde declaratiedata DSW en zorgkantoor

Regiovisie WSD

Samenvatting per gemeente: Delft en Westland Delft ~100.000 inwoners Vergrijzing relatief laag maar oudere populatie kent veel chronisch zieken en daarmee hoge zorgkosten in MSZ Demografie ▪ Vergrijzing is relatief laag, 3% (4% NL) is 80+ en 11% 65-80 (14% NL) ▪ Tempo van vergrijzing is vergelijkbaar met landelijk ▪ Inkomen is relatief laag ▪ Er zijn relatief veel inwoners met een migratieachtergrond ▪ Hoge studentenpopulatie vertekent het beeld met een lage leeftijd, laag inkomen maar hoog opleidingsniveau Gezondheid ▪ Inwoners van Delft hebben over het algemeen een gezonde leefstijl ▪ Chronische ziektelast onder ouderen ligt echter hoog, 54% heeft 1 of meerdere langdurige aandoeningen en het aandeel dat 3 of meer aandoeningen heeft ligt hoger dan landelijk Zorggebruik ▪ Totale Zvw-kosten voor ouderen (zowel 65-80 als 80+) liggen boven de benchmark. Dit komt vooral door hoge MSZ-kosten ▪ Vergeleken met de WSD regio is het GGZ-gebruik relatief hoog, dit zijn vooral meer angsstoornissen Woonsituatie ouderen ▪ 46% van de 75-plussers woont alleen, dit is relatief hoog ▪ Delft beschikt over 550 geclusterde woningen van VV-instellingen ▪ Gebruik van Wmo voorzieningen is gemiddeld

Westland ~109.000 inwoners Relatief gezonde gemeente, waarbij alleen het alcoholgebruik opvalt Demografie ▪ Vergrijzing is gemiddeld, 4% (4% NL) is 80+ en 14% 65-80 (14% NL) ▪ Ook het tempo van vergrijzing volgt de landelijke trend, waarbij zowel het aantal 65-80 als het aantal 80+-ers groeit ▪ Inkomen en opleidingsniveau zijn gemiddeld ▪ Het aantal inwoners met een migratieachtergrond is relatief laag Gezondheid ▪ Inwoners van Westland leven over het algemeen gezond, maar het alcoholgebruik is opvallend hoog ▪ We zien relatief weinig ouderen met 1 of meer chronische aandoeningen (45% tov 50% NL) Zorggebruik ▪ Zorgkosten (Zvw) in Westland liggen onder de benchmark ▪ De kosten voor de huisarts zijn vergeleken met de regio relatief hoog ▪ MSZ kosten, wijkverpleging en GGZ zijn allen relatief laag Woonsituatie ouderen ▪ Er wonen relatief weinig ouderen in een instelling of alleen ▪ Westland heeft 730 geclusterde woningen van VV-instellingen ▪ Gebruik van Wmo voorzieningen is relatief laag

Regiovisie WSD

Samenvatting per gemeente: Pijnacker-Nootdorp en Lansingerland Pijnacker-Nootdorp ~54.000 inwoners Nu relatief gezonde gemeente maar sterke vergrijzing verwacht

Lansingerland ~62.000 inwoners Nu relatief gezonde gemeente maar sterke vergrijzing verwacht

Demografie ▪ Vergrijzing is gemiddeld, 4% (4% NL) is 80+ en 11% 65-80 (14% NL) ▪ Tempo van vergrijzing ligt hoger dan landelijk, vooral het aantal 65+-ers, maar ook het aantal 80+ers stijgt flink ▪ Inkomen ligt iets hoger dan gemiddeld en opleidingsniveau is gemiddeld

Demografie ▪ Vergrijzing is relatief laag, 3% (4% NL) is 80+ en 11% 65-80 (14% NL) ▪ Tempo van vergrijzing de komende jaren ligt hoger dan gemiddeld, zowel in de groep 65 tot 80 als 80+ ▪ Lansingerland heeft een hoog gemiddeld inkomen, hoog opleidingsniveau en kent een laag aandeel met migratieachtergrond

Gezondheid ▪ Leefstijl van inwoners van Pijnacker-Nootdorp is relatief gezond ▪ Chronische ziektelast onder ouderen ligt lager dan gemiddeld, vooral het aandeel dat 3 of meer aandoeningen heeft

Zorggebruik ▪ Totale Zvw-kosten voor ouderen (zowel 65-80 als 80+) liggen rond de benchmark. We zien vooral relatief lage kosten in eerstelijn en wijkverpleging ▪ MSZ-kosten, vooral voor 80+-ers, liggen met 3.700 ongeveer 500 euro hoger dan de benchmark Woonsituatie ouderen ▪ Ouderen wonen vaak zelfstandig, 5,3% van de 75+-ers woont in een instelling ▪ Pijnacker-Nootdorp beschikt over 250 geclusterde woningen van VVinstellingen ▪ Gebruik van Wmo voorzieningen is relatief laag

Gezondheid ▪ Inwoners van Lansingerland zijn over het algemeen gezond ▪ Chronische ziektelast onder ouderen is gemiddeld

Zorggebruik ▪ Lansingerland kent de laagste zorgkosten (Zvw) in de WSD regio, vooral in MSZ en wijkverpleging ▪ Huisartskosten liggen relatief hoog maar nog onder de benchmark Woonsituatie ouderen ▪ Lansingerland kent weinig alleenstaande ouderen en relatief veel ouderen in een instelling ▪ Lansingerland beschikt over 360 geclusterde woningen van VVinstellingen ▪ Gebruik van Wmo voorzieningen is laag

Regiovisie WSD

Samenvatting per gemeente: Maassluis en Midden-Delfland Maassluis ~33.000 inwoners Hoge vergrijzing en iets hogere chronische ziektelast Demografie ▪ Vergrijzing is relatief hoog, 4% (4% NL) is 80+ en 17% 65-80 (14% NL) ▪ Tempo van vergrijzing ligt lager dan landelijk ▪ Inkomen en opleidingsniveau is gemiddeld ▪ Maassluis kent relatief veel inwoners met een migratieachtergrond Gezondheid ▪ Veel inwoners Maassluis roken en ze bewegen relatief weinig ▪ Chronische ziektelast onder ouderen ligt iets hoger dan gemiddeld, 52% heeft 1 of meerdere langdurige aandoeningen (50% NL) ▪ In alle MVS gemeenten zien komen chronische aandoeningen als hartfalen, COPD en diabetes evenveel voor als landelijk ▪ Naar verwachting stijgt vooral het aantal reumapatiënten en het aantal mensen met dementie Zorggebruik ▪ Totale Zvw-kosten voor ouderen (zowel 65-80 als 80+) liggen onder de benchmark, vooral door lagere kosten voor huisarts en wijkverpleging ▪ MSZ-kosten, vooral voor 80+-ers, zijn relatief hoog Woonsituatie ouderen ▪ Ouderen wonen vaak zelfstandig, 5,6% van de 75+-ers woont in een instelling ▪ Maassluis beschikt over 320 geclusterde woningen van VV-instellingen ▪ Er wordt relatief vaak gebruik gemaakt van Wmo-voorzieningen

Midden-Delfland ~19.000 inwoners Kleine gemeente met gezonde inwoners die veelal zelfstandig wonen, toch is de verwachte vergrijzing wel hoog Demografie ▪ Vergrijzing is gemiddeld, 4% (4% NL) is 80+ en 13% 65-80 (14% NL) ▪ Tempo van vergrijzing ligt hoog, vooral het aantal 65+-ers stijgt hard ▪ Midden-Delfland heeft een hoog gemiddeld inkomen, hoog opleidingsniveau en kent een laag aandeel met migratieachtergrond Gezondheid ▪ Inwoners van Midden-Delfland zijn over het algemeen gezond ▪ Chronische ziektelast onder ouderen ligt ook laag

Zorggebruik ▪ Zorgkosten in gemeente Midden-Delfland liggen relatief laag, zowel in de MSZ, huisartsenzorg, wijkverpleging en GGZ ▪ Alleen de MSZ-kosten voor 80+-ers ligt iets boven de benchmark. Woonsituatie ouderen ▪ Veel ouderen wonen nog zelfstandig, slechts 5% van de 75-plussers woont in een instelling ▪ Midden-Delfland beschikt over 80 geclusterde woningen van VVinstellingen ▪ Gebruik van Wmo voorzieningen is ook relatief laag

Regiovisie WSD

Samenvatting per gemeente: Vlaardingen en Schiedam Vlaardingen ~72.000 inwoners Sterk vergrijsde en relatief ongezonde gemeente, wat zich vertaalt in hoge zorgkosten

Schiedam ~78.000 inwoners Ondanks ongezonde leefstijl en hoge chronische ziektelast zijn de zorgkosten lager dan verwacht

Demografie ▪ Vergrijzing is hoog, 5% (4% NL) is 80+ en 15% 65-80 (14% NL) ▪ Tempo van vergrijzing is gemiddeld, al vlakt het aantal 80+-ers af ▪ Inkomen is onder gemiddeld en het aantal praktisch opgeleiden is hoog ▪ 31% van de inwoners in Vlaardingen heeft een migratieachtergrond

Demografie ▪ Vergrijzing is gemiddeld, 4% (4% NL) is 80+ en 12% 65-80 (14% NL) ▪ Tempo van vergrijzing is gemiddeld, zowel in de groep 65 tot 80 als 80+ ▪ Schiedam heeft een laag inkomen en gemiddeld opleidingsniveau ▪ 42% van de inwoners heeft een migratieachtergrond

Gezondheid ▪ Inwoners van Vlaardingen kennen een ongezonde leefstijl met relatief veel roken, weinig beweging en veel mensen hebben overgewicht ▪ Chronische ziektelast onder ouderen ligt iets hoger dan gemiddeld, 53% heeft 1 of meerdere langdurige aandoeningen (50% NL)

Gezondheid ▪ Schiedam kent relatief veel rokers en mensen met overgewicht ▪ We zien ook relatief veel ouderen met 1 of meer chronische aandoeningen (54% tov 50% NL) ▪ In alle MVS gemeenten zien komen chronische aandoeningen als hartfalen, COPD en diabetes evenveel voor als landelijk ▪ Naar verwachting stijgt vooral het aantal reumapatiënten en het aantal mensen met dementie

Zorggebruik ▪ Totale Zvw-kosten liggen boven de benchmark. Dit komt o.a. door ▪ Hoge kosten voor wijkverpleging bij zowel 65-80 als 80+-ers ▪ Hoge MSZ-kosten, maar niet voor de ouderen Woonsituatie ouderen ▪ Vlaardingen kent iets meer ouderen in een instelling en iets meer alleenstaande ouderen dan gemiddeld ▪ Vlaardingen heeft de meeste geclusterde woningen in de regio (760) ▪ Er wordt veel gebruik gemaakt van Wmo-voorzieningen

Zorggebruik ▪ Zorgkosten (Zvw) in Schiedam liggen rond de benchmark, zowel in MSZ als wijkverpleging. Huisartskosten liggen relatief laag Woonsituatie ouderen ▪ Schiedam heeft relatief veel ouderen in een instelling (9,5% tov 7,6% NL) en veel alleenstaande ouderen ▪ Schiedam beschikt over 660 geclusterde woningen van VV-instellingen ▪ Gebruik van Wmo voorzieningen is hoog

Regiovisie WSD

Huisartsenzorg: regio WSD heeft relatief weinig huisartsen, waarvan veel 60 jaar of ouder; alleen in Westland werken huisartsen veel in groepspraktijken Huisartsendichtheid (# FTE / 10.000 inw, 2017)

▪ ▪ ▪

Huisartsen in een groepspraktijk (% per COROP gebied, 2017)

Huisartsen ouder dan 60 jaar (% per COROP gebied, 2017)

In westelijke regio zijn, met uitzondering van Westland, nog veel eenpitters actief Het aandeel huisartsen ouder dan 60 jaar ligt relatief hoog, juist in gemeente Westland Ondanks dat er relatief weinig huisartsen zijn per 10.000 inwoners, wordt dit niet overal ervaren als een tekort (Nivel 2018) Bron: Nivel (2018) Balans in vraag en aanbod huisartsenzorg

Regiovisie WSD

Huisartsenzorg | prognose: ontwikkelingen vraag en aanbod in balans door voldoende instroom van huisartsen, aandeel van grote steden hierin onbekend Verwacht verschil tussen huisartsenaanbod en zorgvraag (verschil in % instroom en % uitstroom per regio voor resp 2023 en 2028)

Minimum zorgvraag scenario

▪

Huidige aanbod van huisartsen, assistenten en POH per 10.000 inwoners is voor beide regio’s redelijk gemiddeld

▪

Regio Haaglanden heeft iets meer POH-ers per 10.000 inwoners. Desalniettemin wordt hier toch een tekort verwacht

▪

Voor regio’s Rijnmond en Haaglanden wordt voldoende instroom van huisartsen verwacht. De uitstroom ligt rond het Nederlands gemiddelde

▪

Daarmee is de ontwikkeling in aanbod van huisartsenzorg redelijk in lijn met de vraag; in het minimum scenario ontstaat een klein overschot, in het maximum scenario een klein tekort

Maximum zorgvraag scenario

Toelichting op de analyse

▪

Nivel maakt gebruik van de GGD regio’s waarin ook de steden Den Haag en Rotterdam zijn opgenomen. In hoeverre dit beeld representatief is voor de regio WSD is onbekend

▪

Nivel gaat uit van gelijkblijvend instroompatroon. Uitstroom van huisartsen is gebaseerd op uitstroomkans naar leeftijd.

▪

Zorgvraag is gebaseerd op consumptie naar leeftijd en geslacht en de demografische ontwikkelingen. Het verwachte effect van substitutie, epidemiologie en vakinhoudelijke ontwikkelingen op de zorgvraag zijn opgenomen in een minimum en maximum scenario

Bron: Nivel (2018) Balans in vraag en aanbod huisartsenzorg © IG&H - Utrecht 2021

Regiovisie WSD

MSZ | regionale spreiding: groot zorgaanbod medisch specialistische zorg in de regio, vooral aan de randen van de WSD-regio richting beide steden Spreiding van ziekenhuizen en poliklinieken in regio WSD en omringende regio’s

▪ Reinier de Graaf en Franciscus Gasthuis & Vlietland bedienen beiden een eigen deel van de regio. ▪ Reinier de Graaf bedient vooral het noordelijke deel van de regio en heeft een hoofdlocatie in Delft, electieve kliniek in Voorburg, buitenpoli’s in Naaldwijk, Ypenburg en Zoetermeer (RHOC*) en een eerstelijnspoli in Pijnacker ▪ Franciscus bedient de zuidelijke regio en heeft 2 hoofdlocaties in Rotterdam en Schiedam, poliklinieken in Maassluis, Berkel en Rodenrijs en de Havenpolikliniek en een polikliniek Interne Geneeskunde in het oogziekenhuis

▪ Reinier de Graaf zit in een unieke situatie waarin de fusie met Haga in Den Haag en Langeland in Zoetermeer is ontbonden ▪ Mede door de recente locatieprofilering met planbare ingrepen in Vlietland en complexe zorg en bijv geboortezorg in het Gasthuis, bedienen beide locaties van het Franciscus de regio Nieuwe Waterweg Noord ▪ Daarnaast zijn er een aantal ZBC’s in de regio actief, bijv DC klinieken in Schiedam die zich focust op MDL, dermatologie, radiologie en neurologie of Bergman clinics voor orthopedische zorg in de regio

Bron: RIVM overzicht ziekenhuislocaties 2019, * RHOC: Reinier Haga Orthopedisch Centrum (buitenpolikliniek in samenwerking met Langeland en HagaZiekenhuis © IG&H - Utrecht 2021

Regiovisie WSD

MSZ | profielen: regio WSD bediend door twee topklinische huizen die beiden ouderenzorg als speerpunt benoemen en daar via projecten (in de keten) aan werken

▪

481 bedden

€ 344 mln omzet

2.400 medewerkers 170 med. specialisten

▪ Topklinisch huis met als specifieke functies: Fertiliteitscentrum, expertisecentrum Chronische leukemie en Centrum Allergie en Kind ▪ Speerpunten Moeder en Kind, Oncologie en Ouderen ▪ Score op kwaliteitsindicatoren ouderenzorg deels boven gemiddeld ▪ Controle op plotselinge ernstige verwardheid: 97,8% tov 87,5% ▪ Screening op ondervoeding 84,2% tov 89,3% ▪ Projecten ihkv JZoJP (na nulmeting JUMP): ▪ Samenwerking huisartsen & lagere instroom ▪ Verplaatsen laagcomplex naar huis mbv technologie (COPD) ▪ Samenwerking ketenpartners & betere doorstroom met transmurale zorgbrug en inzet van Specialist Ouderengeneeskunde op SEH en transferverpleegkundige

~750 bedden

€ 480 mln omzet

4.600 medewerkers 300 med. specialisten

▪ Topklinisch huis met de speerpunten Oncologie, Obesitas Centrum, Vrouw en Kind en Ouderenzorg ▪ Score op kwaliteitsindicatoren ouderenzorg nog onder gemiddeld ▪ Controle op plotselinge ernstige verwardheid: 82,9% tov 87,5% ▪ Screening op ondervoeding 78,8% tov 89,3% ▪ Projecten ihkv JZoJP: ▪ Inzet op digitalisering en gegevensuitwisseling ▪ Doorstroom naar VVT in regio NWN ▪ Transferverpleegkundige op de SEH ▪ FGV en de Huisartsenkring WSD - afdeling NWN nemen deel aan elkaars vergaderingen om zo de onderlinge samenwerking en transparantie te bevorderen. Ook is er een intensieve samenwerking tussen de SEH en HAP Schievliet (waarvoor een intentieverklaring geïntegreerde spoedzorg ia getekend) en met HAP Vlietland

Bron: Reinier Haga Groep Bestuursverslag 2019, jaarrekening en jaarverslag 2019 Stichting Sint Franciscus Vlietland Groep, ziekenhuischeck.nl Cijfers Franciscus betreft beide locaties, zowel Vlietland als het Gasthuis in Rotterdam © IG&H - Utrecht 2021

Regiovisie WSD

MSZ | wachttijden: wachttijd veel specialismen boven de treeknorm; regio WSD wijkt hierin niet sterk af van het landelijke beeld Poliklinieken met langere wachttijd dan treeknorm (dagen wachttijd boven treeknorm per specialisme, stand per aug 2020) Reinier de Graaf

Reinier de Graaf

Franciscus

ALL

OOG

MDL

KIN

Top 10 wachttijden behandeling per huis (dagen wachttijd boven treeknorm per behandeling, stand per aug 2020)

PYN

NEU

DER

REV

URO

CAR

PYN

22 13

REU INT

GER

202

Dupuytren

171

Borstverkleining

CAR MDL

Borstvergroting

Knievervanging

154

Neustussenschot

148

Stressincontinentie

Buisjes oor

77 76

INT

OOG

CHI

NEU

DER

161

Staaroperatie

NCH

Franciscus

▪

Alleen voor cardiologie, dermatologie en interne geneeskunde geldt dat beide ziekenhuizen in regio WSD de treeknorm overschrijden, waar het landelijk gemiddelde wel onder de norm ligt

▪

Verder zien we voor de poliklinieken MDL, neurologie en oogheelkunde ook het landelijk gemiddelde de treeknormen overschrijdt

117

Spataderen Stressincontinentie

Borstverkleining

Staaroperatie

Dupuytren

Tonsillectomie

Knievervanging

Sterilisatie vrouw

Liesbreuk

Baarmoederverw.

Sterilisatie vrouw

▪

Voor vrijwel alle getoonde behandelingen geldt dat ook de gemiddelde wachttijd in Nederland hoger ligt dan de norm

Bron: registratie wachttijden Nza, stand per augustus 2020 NB: zorgverlening was in juli/aug weer op het niveau van voor de coronacrisis. Mogelijk heeft de nasleep nog effect op wachttijden © IG&H - Utrecht 2021

Regiovisie WSD

Acute zorg | bereikbaarheid: met huidige spreiding van huisartsenposten en SEH’s is de acute zorg goed bereikbaar vanuit WSD regio Indeling ROAZ-regio’s en zorgkantoorregio WSD

Reistijd met de auto naar ziekenhuis met SEH (in minuten naar 24/7 basis-SEH, 2020)

Reistijd met de auto naar een huisartsenpost (in minuten, 2018)

▪ Locatie Vlietland in Schiedam kent een nachtsluiting SEH, waardoor in de nacht moet worden uitgeweken naar de andere locaties (locatie Gasthuis is wel dichtbij) ▪ Reistijd vanuit zuidwestelijk deel van de regio beduidend langer ▪ Regio beschikt niet over een traumacentrum, hiervoor moet worden uitgeweken naar bijv Erasmus MC

▪ Huisartsenposten in Delft en Schiedam (NWN) zijn onlangs gefuseerd tot HAP Schievliet

ROAZ Regio West Zorgkantoorregio WSD in ROAZ Regio West ROAZ Regio Zuidwest- Nederland Zorgkantoorregio WSD in ROAZ Regio Zuidwest- Nederland

▪ Regio WSD neemt deel aan twee ROAZ-regio’s: ▪ Regio Zuidwest-Nederland met gemeenten Maassluis, Vlaardingen, Schiedam en Lansingerland ▪ Regio West met Westland, MiddenDelfland, Delft en Pijnacker-Nootdorp ▪ Organisatie acute zorg vraagt extra afstemming

NB: houtskoolschets acute zorg van VWS heeft mogelijk impact op bovenstaande overzichten. Regiovisie WSD

GGZ | aanbod: GGZ delfland meest dominante aanbieder van GGZ in de regio, naast enkele vestigingen van landelijk opererende aanbieders en vrijgevestigden Organisatie

Verzorgingsgebied

Omzet (totaal)

FTE

Aanbod

Regio WSD, o.a. Delft, Maassluis, Naaldwijk, Nootdorp, Schiedam

€ 95,3 mln (2018)

932

Basis en gespecialiseerde GGZ, Jeugd, Forensisch, Wmo, WLZ en Acuut

Landelijk, met locaties in Delft, Vlaardingen en ‘s Gravenzande

€ 49,3 mln (2019)

335

Basis- en gespecialiseerde GGZ, Jeugd

Landelijk, met locaties in Delft, Schiedam

€ 36,8 mln (2018)

405

Basis- en gespecialiseerde GGZ, Jeugd

Overige aanbieders in de regio zijn kleine instellingen of vrijgevestigden ▪

GGZ Delfland is de grootste aanbieder in de regio met ook een breder aanbod aan type zorg en locaties verspreid over de regio

▪

Mentaalbeter en HSK groep hebben een minder breed aanbod GGZ-zorg en zijn naast Delft, Schiedam/Vlaardingen ook gelokaliseerd in de rest van het land

Regiovisie WSD

GGZ | wachttijden: lange wachttijden in de GGZ zijn een landelijk probleem, ten opzichte daarvan is de toegang tot GGZ voor ouderen in de WSD-regio relatief goed Wachttijden GGZ naar diagnose t.o.v. treeknorm (zorgkantoorregio WSD, totale gewogen gemiddelde wachttijd in weken)

▪

Gemiddelde wachttijd voor het starten met een behandeling in regio WSD voor deze stoornissen ligt onder de treeknorm (14 weken) en onder het Nederlands gemiddelde.

▪

Lange wachttijden zijn landelijk een probleem, in deze regio ligt een aandachtspunt vooral bij aandacht-, persoonlijkheidsstoornissen en stoornissen bij kinderen en minder bij GGZ voor ouderen

▪

Als gevolg van de corona-crisis liep de behandelwachttijd voor delirium sterk op in april – juni, maar daalde daarna tot onder het niveau van de maanden voor de crisis (zie onder)

16 21

Aandacht

17 17

Persoonlijkheid

Pervasief

21 15

Overig

17 16

Schizo

12 12

Angst

Verloop totale wachttijd 2019-2020

Middelen (overig)

Alcohol Depressie Somatoforme

13 12 11 13 10 10

Bipolair

Angst

B-GGZ

Delirium

B-GGZ Delirium

Veel voorkomende psychische stoornissen onder (kwetsbare) ouderen zijn dementie (delirium), depressie en angst.

Kind (overig)

Eetstoornis

▪

WSD

4 10

Depressie

NL 0

Treeknorm (14 wk)

nov

dec

2019

jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

2020

Regiovisie WSD

Nieuwe woonoplossingen | Inspirerende voorbeelden: nieuwe woonoplossingen die naast zorg ook gericht zijn op sociale interactie en zelfredzaamheid

De Zeeuwse Huiskamer1 Geschikt maken van bestaande woningen op basis van de behoefte van ouderen

Het Ouden Huis2 Zelfstanding wonen met zorg dichtbij

Hof van Leijh3 Langer zelfstandig thuis wonen door interactie met (jongere) bewoners, de buurt en zorgteam

▪ Tijdelijk project (2014-2018) om in Zeeland samen te leren hoe je bestaande woningen kunt aanpassen naar behoefte van ouderen ▪ Enerzijds brengen de bewoners hun behoefte in kaart door proef te logeren in één van de huiskamers om verschillende woonvormen en/of domotica (tijdelijk) te ervaren ▪ Anderzijds ontwikkelen bedrijven en (zorg)organisaties innovaties, oplossingen en samenwerkingsverbanden

▪ Betaalbare huurwoningen die zijn ingericht op de wensen en behoefte van zelfstandige ouderen met een laag/ middelhoog inkomen ▪ Uitgangspunt is dat bewoners niet meer hoeven te verhuizen, ook als de zorgvraag toeneemt. Zo is er is een ‘zorgdrager’ (verpleegkundige) aanwezig voor ondersteuning en zorg (bekostigd uit pgb) en zijn er kamers voor eerstelijnsverblijf ▪ Interactie wordt gestimuleerd d.m.v. een gemeenschappelijke keuken en zitkamer

▪ Huur- en koopwoningen dat d.m.v. een mix van leeftijd en interactie met buurtbewoners bijdraagt aan langer zelfstandig thuis wonen ▪ Zo wordt onderlinge interactie door een ‘wijkregisseur’ gestimuleerd en is er een ‘buurtteam’ van Zorgbalans fysiek aanwezig ▪ Mensen met een zorgindicatie (Wmo, Wlz of Zvw) of een Wmo verhuisadvies krijgen voorrang en kunnen hun huidige huurprijs ‘meenemen’ naar de nieuwe woning

Locatie

Aantal

Gestart per

Status

Zeeland

7 huiskamers

2014

Afgerond

Locatie

Aantal

Regio Gouda 30 woningen

Klaar in

Status

Locatie

2021

Actief

Haarlem

Aantal Gestart per 77 plekken 2020 voor ouderen

Status Actief

Lessons learned & Succesfactoren ▪ Ouderen zijn zich niet altijd bewust van hun woonbehoefte, het helpt om het niet te bevragen maar henzelf te laten ontdekken en ervaren ▪ Nauwe en structurele samenwerking tussen gemeente, wooncorporaties en zorgorganisaties is essentieel voor het ontwikkelen van (nieuwe) woonvormen ▪ Stimuleer zelfredzaamheid en sociale interactie, ook bij woonvormen waarbij zorg de hoofdzaak is ▪ Bevorder de doorstroom naar de woningen voor ouderen met financieringsregelingen* Bron: 1www.dezeeuwsehuiskamer.nl 2www.hetoudenhuis.nl, 3www.platform31.nl * Er loopt een onderzoek in opdracht van VWS naar de financiering van kleinschalige woonvormen: vaak worden deze bekostigd uit (bundeling van) pgb’s of VPT/MPT © IG&H - Utrecht 2021

Regiovisie WSD

Nieuwe woonoplossingen | Regiovoorbeelden: leren en mogelijk hergebruiken van de bestaande afspraken of initiatieven om tot meer passende woonvormen te komen Initiatiefnota gemeente Delft Voor meer passende woonvormen in Delft

Pact wonen en zorg Schiedam Afspraken voor meer geclusterde woningen

Woerdblok – Careyn Zelfstandig wonen met Wlz

PlusWonen - Frankeland Zelfstandig wonen met Wmo

Voor het vervolg van het convenant “Langer en Weer Thuis” zijn er in mei 2020 een aantal concrete voorstellen opgesteld om tot meer passende woonvormen te komen voor ouderen in Delft*: ▪ Maak concrete prestatieafspraken met woningcorporaties ▪ Bepaal het percentage woningen dat potentie heeft voor een seniorenwoning ▪ Overweeg een afwegingskader/ puntensysteem bij de verkoop van maatschappelijk vastgoed ▪ Neem financiële drempels weg voor het realiseren van ontmoetingsruimten ▪ Voer actief beleid op nieuwe woonvormen, zoals groepswonen (Nevel Nemas)

In Schiedam is in 2019 ook een overeenkomst getekend ‘Pact wonen en zorg’ om samen meer geclusterde woningen te realiseren met afspraken over: ▪ Het beschikbaar stellen van voldoende financiële middelen om extra Wlzcapaciteit te kunnen realiseren ▪ De inzet en juiste prioritering van de betrokken partijen ▪ Het behoud van huidig vastgoed dat al bestemd is voor wonen en zorg Hierbij zijn Frankeland, Argos Zorgroep, Woonplus, DSW en de gemeente betrokken

▪ Wooncomplex waarin zelfstandig wonen wordt gecombineerd met zorg en voorzieningen ▪ Bewoners hebben een Wlzindicatie met verblijf nodig en kunnen er samen met hun partner wonen ▪ De mate van zorg/ondersteuning is aangepast op de behoeften van de bewoners** ▪ Careyn huurt de ruimte van woningcorporatie Arcade

▪ Huur appartementen in Schiedam en Vlaardingen met extra Wmoondersteuning dat gezamenlijk is vormgegeven door Frankeland, ROGplus en gemeenten ▪ PlusWonen wordt gefinancierd via ROGplus. Huurders betalen een kleine eigen bijdrage ▪ Ouderen hebben slechts één beschikking nodig wat de regeldruk verlaagt voor ouderen, gemeente en personeel

Locatie Naaldwijk

Aantal 63 appartementen 4 groepswoningen

Locatie Schiedam en Vlaardingen

Aantal 230 plekken uitbreiding naar 310

Lessons learned & Succesfactoren ▪ Maak de intentie en inspanning van de betrokken partijen concreet in bijv een pact ▪ Doorvertaling van afspraken naar iedere betrokken partij, door bijv prestatieafspraken ▪ Zorgen dat alle belangen worden afgewogen door afgesproken prioritering of een puntensysteem of afwegingskader ▪ Houd in onderlinge afspraken ruimte voor voortschrijdend inzicht *Meer passende woonvormen voor ouderen heeft positief effect op de doorstroom in de woningmarkt en effectiviteit in de thuiszorg **Bijvoorbeeld groepswoning voor mensen met dementie of beschut wonen voor ouderen die veel zorg en ondersteuning nodig hebben in het dagelijks leven © IG&H - Utrecht 2021

Regiovisie WSD

Netwerkzorg| Inspirerende voorbeelden: voor succesvolle netwerkzorg is nauwe samenwerking, informatie-uitwisseling en goede digitale inrichting nodig

Havenue project1 MDO voor eerder ingrijpen

OZOverbindzorg2, “Virtueel verzorgingstehuis”

Wijkkliniek3 “acute zorg in de wijk”

▪ Initiatief in 2017 van vier Rotterdamse ziekenhuizen om de poliklinische zorg van het voormalige Havenziekenhuis te continueren ▪ Samen met vijf VVT organisaties, huisartsen en welzijnspartijen is een integraal samenwerkingsverband ‘Havenue’ ontwikkeld ▪ Doel is om onnodige SEH-bezoeken of opnamen te voorkomen door eerder in te grijpen als een oudere op medisch, verpleegkundig of sociaal gebied achteruitgaat

▪ Webbased communicatie platform met toegang voor cliënt, mantelzorger, vrijwilliger, huisarts, verpleegkundig en gemeente ▪ Voor iedere oudere wordt er een zorgplan opgesteld met één of meerdere dossiers waar alle betrokken bij kunnen ▪ Dit heeft geleid tot minder intramurale opnames, betere onderlinge samenwerking, toename doelmatigheid en kwaliteit van zorg en betere kwaliteit van leven voor de cliënt

▪ Initiatief in Amsterdam met AMC, Cordaan en Zilveren Kruis, waarbij ouderen met een acute (nietspecialistische) zorgvraag terecht kunnen in de Wijkkliniek in de buurt ▪ Hierbij ligt de focus op herstel en functiebehoud in de thuissituatie (opnameduur is max. 14 dagen) ▪ Er is nauwe samenwerking met alle ketenpartners en mogelijk ook een financiering over de schotten heen ▪ De kans op heropname of functieverlies en de druk op spoedzorg wordt hiermee verkleind

Locatie

Locatie Gebruikers Gestart per Landelijk 40.000 (m.n. actief in 2013 Oost-NL) 2018

Status

Locatie

Actief

Amsterdam

Regio Rotterdam

Partijen Gestart per Status 4 zkh, huisarts 2017 Afgerond* 5 VVT

Beter dichtbij4 Via een app contact tussen arts en patiënt

Gebruikers Gestart per

Status

Plek voor 23 ouderen

Actief

2018

▪ Gezamenlijk initiatief van 28 ziekenhuizen uit 2018 om een app te ontwikkelen waarin de patiënt medische gegevens en/of informatie kan nalezen en kan beeldbellen/ appen met (huis)arts of zorgverlener ▪ De app is gekoppeld aan het EPD/HIS van de zorgorganisatie ▪ 30 ziekenhuizen zijn aangesloten en vanaf oktober 2020 gebruikt de eerste VVT-organisatie de app voor (na)zorg en uiteindelijke ook specialistische (thuis)zorg5 Locatie Gebruikers Gestart per Landelijk ~3.000 30 zkh, 2018 dagelijks6 1 VVT

Status Actief

Lessons learned & Succesfactoren ▪ Zorg voor een gezamenlijke visie en doel dat leeft bij alle betrokken partijen ▪ Creëer een heldere proces- en samenwerkingsafspraken (bijvoorbeeld o.b.v. zorgplan) ▪ Opzetten van gebruiksvriendelijke en veilige data- en kennisuitwisseling helpt Bron: 1www.havenuerotterdam.nl, 2www.ozoverbindzorg.nl, 3www.cordaan.nl/nieuw-zorgconcept-de-wijkkliniek, 4www.beterdichtbij.nl, 5www.zuidoostzorg.nl/nieuws/zuidoostzorg-eerstevvt-organisatie-in-nederland-die-beterdichtbij-app-inzet, 6www.beterdichtbij.nl/trots-op-het-technisch-team-achter-beterdichtbij *Sinds 1 november 2020 is Havenue afgerond en worden de lopende projecten ondergebracht bij de partners of de al lopende programma’s in Rotterdam © IG&H - Utrecht 2021 Regiovisie WSD

Netwerkzorg | Regiovoorbeelden: regionaal project kwetsbare ouderen verbetert ouderenzorg vanuit samenwerking in de keten op projectbasis

Urgentie Thuis en dan? Wat kan er nog wel in de thuissituatie

Doorstroom in de keten Betere doorstroom d.m.v. onderlinge afspraken

▪ Samenwerking in een urgente situatie* om met elkaar te kijken (wijkverpleging, huisarts, VVT-instelling, ziekenhuis) welke interventie passend is voor de oudere, het liefst in de thuissituatie ▪ Wanneer het naar inschatting niet mogelijk is dat de cliënt thuis kan blijven met (extra) zorg en ondersteuning, zoekt het regionale coördinatiepunt naar een geschikt bed met behulp van Verwijshulp ▪ Het traject is gezamenlijk uitgewerkt voor de regio’s MVS en DWO, maar de implementatie is apart gebeurd ▪ Eerste resultaten (jul / aug ’20) laten zien dat het coördinatiepunt ~70% van de aanvragen plaatst, de rest bleek geen acute situatie ▪ Daarnaast heeft dit geleid tot uniforme werkwijze en meer onderling begrip ▪ Mogelijke vervolgstappen zijn het verbeteren van de kwaliteit van aanvraag en communicatie maar ook uitbreiding met wijkverpleging

▪ Ketenafspraken tussen ziekenhuis, VVT instellingen en andere zorgaanbieders voor moeilijk plaatsbare patiënten voor de(na)zorg ▪ Bij Reinier de Graaf wordt het transferproblematiek in kaart gebracht voor vier patiëntgroepen** ▪ Bij Franciscus Gasthuis & Vlietland worden actuele beddencapaciteit in de keten inzichtelijk gemaakt ▪ Ook zijn er meekijkconsulten bij Reinier de Graaf, zodat er sneller geschakeld kan worden tussen specialist en huisarts dat de druk op de tweedelijnszorg inperkt*** ▪ Daarnaast is er ook in de acute keten gezorgd voor betere doorstroom d.m.v. inzet van Specialist Ouderengeneeskunde en/of transferverpleegkundige op SEH bij RdGG en Franciscus G&V

Lessons learned & Succesfactoren ▪ Regionale vormgeving met sub regionale implementatie geeft voldoende ruimte voor regionale verschillen ▪ Inzet van digitale middelen (zoals meekijkconsulten) versnelt onderlinge ketensamenwerking ▪ Bevorderen van onderling begrip door inzicht te geven in ieders positie en werkwijze * Een instabiele thuissituatie waarbij binnen 24 uur een beoordeling door een professional noodzakelijk is om te bepalen welke interventie er moet worden ingezet om tot een veilige en verantwoorde situatie te komen * Patiëntgroepen: patiënten met GGZ problematiek, patiënten die wachten op PG-screening of Wlz-indicatie en patiënten met onheldere verblijf hulpvraag ** De eerste resultaten laten zien dat bij 56% van de patiënten een consult in de tweede lijn voorkomen kon worden © IG&H - Utrecht 2021

Regiovisie WSD

Preventie | Inspirerende voorbeelden: d.m.v. technologie, nauwe samenwerking en de juiste bekostiging kan preventie bijdragen aan een lagere druk op de zorg

Preventieve technologie Preventie in de extra- en intramurale zorg

Oak Street Health Gezondheidscentra met proactieve preventie

Sociale benadering bij dementie Persoonsgerichte dementiezorg

▪ Obli1 is een systeem dat ouderen eraan herinnert water te drinken om uitdrogingen te voorkomen Gemiddeld 65% hogere vochtinname ▪ cAlarm Sense van FocusCura2 kan d.m.v. sensor technologie thuis risico’s, zoals een val, dwaalgedrag of depressiviteit waarnemen. Er wordt automatisch of via een wooncoach* actie ondernomen om escalatie (opname) te voorkomen Er zijn in nu ~55.000 gebruikers in NL en BE ▪ Inzet van sensoren onder het matras/stoelzitting van Early Sense3 die continu medische gegevens meten en vroegtijdig veranderingen in vitale functies kan voorspellen. Dit leidt tot significant minder doorligplekken, valpreventie en betere zorg ▪ Uit recent onderzoek blijkt thuis telemonitoring bij patiënten met COPD of hartfalen effectief in het verlagen van zorgkosten en/of zorggebruik4

▪ Oak Street Health is een gezondheidscentra in Chicago die naast eerstelijnszorg focust op preventie, medicatiebegeleiding en gedrag van kwetsbare ouderen ▪ In het zorgmodel wordt er (pro)actief dagelijks overlegd welke patiënten gezien moeten (o.b.v. bepaalde indicatoren) ▪ Daarnaast is het gezondheidscentrum een buurthuis waar ouderen terecht kunnen voor sociale activiteiten en voorlichting. ▪ Dit heeft geresulteerd in 15% minder (her)opnamen in het ziekenhuis

▪ Pilot samenwerking met meerdere partijen** om mensen met dementie te helpen bij het herstellen van het regie op eigen leven ▪ In een team van 5 of 6 (zorg)medewerkers en vrijwilligers wordt er samen met de mantelzorger gezocht naar ondersteuning op maat waarin de gevolgen van dementie op het dagelijks leven centraal staan en niet de ziekte zelf. Het team brengt ook het sociale netwerk in kaart ▪ Zo worden activiteiten die nog wél mogelijk zijn voor een zinvolle dag invulling vormgegeven ▪ Mensen leven prettiger en daardoor langer thuis (gem. +6,5 maanden) en besparing op Wlz

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10305313/2