Bijlage 1 Programmabegroting 2023-2026 - Gemeente Maassluis
Tekst van het document
taakveld en de extracomptabele lasten (zoals overhead) weer. In de overzichten staan ook de geraamde opbrengsten genoemd. De definitieve tarieven voor 2023 worden in december met een apart raadsbesluit vastgesteld. Huishoudelijk afval Op het gebied van de inzameling van huishoudelijk afval nemen de kosten al enige jaren toe. Ook landelijk is dat de trend (landelijke stijging van de afvalstoffenheffing in 2021 10% en in 2022 2,1%). Dit wordt onder meer veroorzaakt door een stijging van de stort- en verwerkingskosten voor onder andere grofvuil, restafval en enkele andere afvalstromen. Gedurende 2022 zijn ook de brandstofkosten en energiekosten flink toegenomen. Al deze stijgingen moeten worden doorberekend in de gemeentelijke afvalstoffenheffing, wanneer de raad er voor kiest om de heffing kostendekkend te houden. Om te voorkomen dat er kosten vanuit andere gemeenten worden neergelegd bij onze inwoners, zijn acties geïmplementeerd om het afvaltoerisme uit te bannen. Daarnaast wordt vol ingezet op het scheiden van afval (onder andere omgekeerd inzamelen), het genereren van inkomsten voor grondstoffen en het efficiënter werken om op die manier de kosten van de afvalinzameling beheersbaar te houden. De kosten die we maken met betrekking tot de inwoners van Maasland die in Maassluis hun afval bij de milieustraat komen brengen, worden volledig doorbelast aan Avalex.
In de exploitatie van de reiniging wordt ook (een deel van) enkele taken gedekt die niet geraamd worden op het product huishoudelijk afval, maar elders in de begroting. Voor de huisvuilinzameling gaat het om 65% van het product Straatreiniging en 100% van de lasten van kwijtschelding. Daarnaast wordt afgerond € 1 miljoen aan overhead toegerekend, conform de afgesproken methodiek in de financiële verordening. Omdat de toename van de kosten van afvalinzameling al enkele jaren gaande is, is de voorziening afvalinzameling geheel uitgeput. De voorziening moet zich op termijn weer langzaam vullen. Er wordt voor gekozen om dit niet op voorhand te ramen, aangezien dat tot een extra verhoging van de heffing zou
Begroting 2023 gemeente Maassluis
63
leiden. Eventuele overschotten op rekeningbasis in de komende boekjaren worden wel toegevoegd aan de voorziening. Ondanks dat we door alle maatregelen de tarieven van 2022 gelijk hebben kunnen houden aan die van 2021, zal voor 2023 toch weer een tariefsverhoging van circa 3% noodzakelijk zijn om de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing te garanderen. Het dekkingspercentage komt hiermee uit op 100%. (bedragen x € 1)
Lasten Overhead taakvelden
BCF BTW
Lasten totaal
Overige inkomsten
Heffingen
Baten totaal
% Kosten dekkendheid
4.310.383
969.792
382.287 5.662.462
-244.603 -6.331.320 -6.575.923
Straatreiniging (65%)
529.750
29.048
558.798
0
Kwijtschelding gem.bel. (100%)
354.663
354.663
0
0
0
0
382.287 6.575.923
-244.603 -6.331.320 -6.575.923
Verwijderen huishoudelijk afval
Mutatie voorziening Totaal
5.194.796
998.840
100,0%
Rioolheffing Rioolheffing is een bestemmingsheffing en dient als bekostigingsinstrument van de gemeentelijke watertaken, zoals het inzamelen en transporteren van huishoudelijk en bedrijfsafvalwater en het inzamelen en verwerken van hemelwater. De kosten worden verhaald op de eigenaren van woningen en de eigenaren en/of gebruikers van niet‐woningen (verbruik > 1.000 m3). De uitvoering van de gemeentelijke watertaken is vastgelegd in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP). In 2019 is het huidige GRP vastgesteld. In dat GRP is onder andere aandacht voor maatregelen in het kader van klimaatadaptatie en voor prijsstijgingen en areaalontwikkelingen. In de exploitatie van de riolering wordt ook (een deel van) enkele taken gedekt die niet geraamd worden op het product riolering, maar elders in de begroting. Voor de riolering gaat het om 35% van het product Straatreiniging en 50% van de onderhoudskosten van vijvers en sloten in het kader van waterberging. Daarnaast wordt een bedrag aan overhead toegerekend, conform de in de financiële verordening vastgestelde methode. De exploitatie van de riolering kent in de begroting een dekkingspercentage van 100%. Dit is inclusief een onttrekking aan de voorziening riolering die op dit moment een saldo heeft van ruim boven € 1 miljoen.
In het GRP wordt aangegeven dat een dergelijk hoge voorziening op lange termijn niet nodig is, waardoor deze aangewend kan worden om de verwachte tariefstijgingen te temperen. Vooralsnog is het dus niet noodzakelijk om af te wijken van de tarieven uit het GRP. In december zal de raad het tarief voor 2023 vaststellen.
Begroting 2023 gemeente Maassluis
64
(bedragen x € 1)
Lasten Overhead taakvelden Riolering
2.681.152
217.531
BCF BTW
Lasten totaal
Overige inkomsten
Rechten
Baten totaal
% Kosten dekkendheid
35.088 2.933.771
-3.190.950 -3.190.950
Straatreiniging (35%)
285.250
285.250
0
Vijvers en sloten (50%)
55.448
55.448
0
Mutatie voorziening
-83.519
-83.519
0
35.088 3.190.950
0 -3.190.950 -3.190.950
Totaal
2.938.331
217.531
100%
Gemeentelijke leges De wettelijke grondslag van de leges algemene dienstverlening (hoofdstuk 1 van de legesverordening) is opgenomen in artikel 229, eerste lid, onderdeel b van de Gemeentewet. Op basis van dit artikel mag de gemeente de kosten van dienstverlening in rekening brengen bij de mensen die deze dienst aanvragen. De omgevingsvergunningen (hoofdstuk 2 van de legesverordening) worden geregeld op basis van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en/of de Omgevingswet. De leges en vergunningen rond horeca, seksbedrijven, winkeltijden en het organiseren van een evenement of markt (hoofdstuk 3 van de legesverordening), zijn vastgelegd in de Europese Dienstenrichtlijn. Ten behoeve van de invoering van de Omgevingswet (verwachte datum inwerkingtreding 1 januari 2023) is er een nieuwe model legesverordening uitgebracht, deze is gebruikt als basis voor de nieuwe concept legesverordening en berekening van de kostendekkendheid. De nieuwe verordening bestaat uit drie hoofdstukken, met verschillende paragrafen (voorheen: titels en hoofdstukken). In het eerste hoofdstuk zijn enkele voormalige titels (nu: paragrafen) samengevoegd, zodat er tien paragrafen overblijven. Bij het opstellen van de begroting is niet zeker of de Omgevingswet en de daaraan gekoppelde Wet kwaliteitsborging voor het bouwen daadwerkelijk per 1 januari 2023 inwerking zullen treden.
In de begroting, bij de berekening van de kostendekkendheid en het opstellen van de concept legesverordening zijn wij hier echter wel vanuit gegaan. Indien (in de loop van november) blijkt dat de invoeringsdatum tóch wordt verschoven, zal een voorstel worden gedaan om de begroting hierop aan te passen. Voor wat betreft de legesverordening houdt dit in dat hoofdstuk 2/ titel 2 van de legesverordening, zoals deze tot en met 2022 gold, wordt geactualiseerd. In de volgende tabel is de onderbouwing van de kosten van de gemeentelijke leges en tarieven 2023 in beeld gebracht. Per onderdeel is uitgesplitst welke kosten worden toegerekend aan een gemeentelijk product en met welke inkomstenraming rekening wordt gehouden. Op basis van deze gegevens kan de mate (%) van kostendekkendheid worden bepaald.
Begroting 2023 gemeente Maassluis
65
(bedragen x € 1)
Legesverordening
Lasten totaal
Baten totaal
% Kosten dekkendheid
Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening Paragraaf 1 Burgerlijke stand
75.485
-33.796
45%
Paragraaf 2 Reisdocumenten & Ned. identiteitskaart
489.035
-272.689
56%
Paragraaf 3 Rijbewijzen
251.246
-178.121
71%
395
-129
33%
Paragraaf 5 Bestuursstukken e.d.
0
0
0%
Paragraaf 6 Vastgoedinformatie
0
0
0%
39.807
-38.175
96%
Paragraaf 8 Gemeentearchief
0
0
0%
Paragraaf 9 Bijzondere wetten
124.092
-56.270
45%
Paragraaf 10 Diversen
51.220
-75.366
147%
Subtotaal hoofdstuk 1
1.031.280
-654.546
63%
216.481
-202.992
94%
6.337
-3.063
48%
1.254.098
-860.601
69%
Paragraaf 4 Verstrekkingen uit de basisregistratie personen
Paragraaf 7 Overige publiekszaken
Hoofdstuk 2 Dienstverlening fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Paragraaf 1 Algemeen t/m 9 Niet genoemde beschikking Hoofdstuk 3 Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn Paragraaf 1 Horeca t/m 4 Organiseren evenement of markt Totaal
Toelichting Algemene opmerking Voor enkele paragrafen uit de legesverordening ontbreekt een raming in de begroting. Het volume is te klein om een raming te maken. De opbrengsten zijn overwegend incidenteel en komen slechts sporadisch voor. Derhalve worden er geen lasten en opbrengsten geraamd. De kostendekkendheid per hoofdstuk mag niet hoger zijn dan 100%, binnen de paragrafen van een hoofdstuk mag er sprake zijn van kruissubsidiëring. Dat wil zeggen dat een kostendekkendheid >100% op een paragraaf (bijvoorbeeld paragraaf 10 diversen) in principe is toegestaan, omdat de kostendekkendheid op het totaal van hoofdstuk 1 op 63% uitkomt. Reisdocumenten, Nederlandse identiteitskaarten en rijbewijzen Gemeente Maassluis hanteert de maximumtarieven die door het Rijk zijn vastgesteld. Dit houdt in dat naast de rijkskosten voor het document, de maximale bijdrage voor de gemeente wordt gevraagd. De maximale bijdrage blijkt onvoldoende te zijn om de volledige kostendekkend op dit product te realiseren. Hoofdstuk 2 Bij de berekening van de kostendekkendheid van hoofdstuk 2 (omgevingsvergunning) is uitgegaan van een invoeringsdatum van de Omgevingswet/ Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) per 1 januari 2023. De cijfers (zowel de inkomsten als de uitgaven) zijn gebaseerd op schattingen.
In de begroting is reeds rekening gehouden met een daling van de legesinkomsten als gevolg van het wegvallen van de bouwtechnische toets als gevolg van de invoering van de Wkb. De afgelopen jaren is gewerkt om tijdig klaar te zijn met alle aanpassingen in het proces en de digitale omgeving. In de praktijk zal de impact
Begroting 2023 gemeente Maassluis
66
van de wetswijziging pas in de loop van het jaar/ enkele jaren zichtbaar worden. Hierdoor kunnen de komende jaren de kostendekkendheid en de tarieven fluctueren. Overige belastingen en heffingen Verordening lijkbezorgingsrechten In de verordening lijkbezorgingsrechten worden de tarieven bepaald waarmee de lasten in de exploitatie van de begraafplaatsen worden gedekt. De tarieven zijn marktconform maar niet kostendekkend. In programma 7 worden de lasten voor het begraven en cremeren verantwoord. Daarnaast vindt groenonderhoud plaats, die lasten komen terug in programma 5. Ook worden overheadkosten toegerekend conform de afgesproken methodiek uit de financiële verordening. In de voorziening bevinden zich nog bedragen die in het verleden betaald zijn voor de aankoop van particuliere graven. Van deze bedragen wordt jaarlijks een evenredig deel onttrokken aan de voorziening. In onderstaand overzicht komen deze lasten en baten samen. De huidige ramingen leiden tot een kostendekkendheid van 95%. Wanneer de onttrekking aan de voorziening buiten beschouwing wordt gelaten, is het dekkingspercentage alsnog 89%. (bedragen x € 1)
Lasten taakveld
Overhead
Begraafplaatsen
601.608
101.804
Openbaar Groen
39.844
39.844
Mutatie voorziening
-48.542
-48.542
Totaal
592.910
101.804
BCF BTW
Lasten totaal 703.412
0
694.714
Overige inkomsten
Rechten
Baten totaal
% Kosten dekkendheid
-15.061
-644.344
-659.405 0
-15.061
-644.344
-659.405
95%
Havengelden (zeehavengeld, binnenhavengeld, bruggeld, ligplaatsgelden en liggeld pleziervaartuigen) Bij het vaststellen van de hoogte van het zeehaven‐ en binnenhavengeld wordt, conform de overige gemeenten van de regio, aangesloten bij het Havenbedrijf Rotterdam. De tarieven voor 2023 zijn op dit moment nog onbekend. Bij de Bruggen wordt alleen rekening gehouden met de kosten voor de beweegbare bruggen over de haven. De vaste bruggen in de rest van de stad worden uit dit overzicht gefilterd. Bij de Havens en ligplaatsen is alleen rekening gehouden met de exploitatielasten van de havens. De kapitaallasten van de kademuren worden in dit overzicht buiten beschouwing gelaten. Pleziervaart Haven betreft voornamelijk de lasten en baten van de passantensteiger in de binnenhaven. (bedragen x € 1)
Lasten Overhead taakvelden
BCF BTW
Lasten totaal
Overige inkomsten
Leges
Baten totaal
-14.889
-25.412
Bruggen, tunnels en viaducten
589.329
79.228
668.557
Havens en ligplaatsen
151.916
1.955
153.871
-84.194
-84.194
Pleziervaart Haven
36.663
631
37.294
-33.054
-33.054
Totaal
777.908
81.814
-132.137
-142.660
Begroting 2023 gemeente Maassluis
0
859.722
-10.523
-10.523
% Kosten dekkendheid
17%
67
Rechtenverordening De tarieven in de Rechtenverordening worden conform de VNG‐richtlijn 'Tarieven (graaf)werkzaamheden telecom' berekend. De tarieven voor 2023 zijn nog onbekend. Door het gebruik van een digitaal systeem van melden en direct factureren, kunnen de leges en rechten vollediger en efficiënter geïnd worden. De werkzaamheden binnen deze verordening worden gecombineerd uitgevoerd met de werkzaamheden voor Hoofdstuk 12 Kabels en leidingen in de legesverordening. Deze worden dus ook altijd in samenhang met elkaar beschouwd. (bedragen x € 1)
Lasten Overhead taakvelden Rechtenverordening
16.883
6.077
BCF BTW
Lasten totaal 22.960
Overige inkomsten
Leges
Baten totaal
-18.877
-18.877
% Kosten dekkendheid 82%
Precariobelasting Precariobelasting is een belasting voor personen of bedrijven die voorwerpen hebben op, onder of boven openbare gemeentegrond. In dit verband valt te denken aan uithangborden of markiezen, maar ook een terras. De precariobelasting voor nutsnetwerken (leidingen en kabels) is per 1 januari 2022 afgeschaft. Aan Evides werd tot en met 2021 jaarlijks een bedrag van ruim 2 ton in rekening gebracht. Bedrijven investeringszone (BIZ) heffing Een Bedrijven Investeringszone (kortweg BI‐zone) maakt het voor ondernemers mogelijk om gezamenlijk te investeren in hun bedrijfsomgeving. Een BI‐zone is een door de gemeente aangewezen gebied waarbinnen een bestemmingsheffing wordt geheven ter financiering van door de ondernemers in dat gebied gewenste voorzieningen. Het te hanteren tarief, dat door de ondernemers zelf wordt bepaald, is afhankelijk van de WOZ‐waarde (van niet-woningen) zoals die gold voor het jaar 2020 (waardepeildatum 1 januari 2019). Het tarief is vastgesteld op 0,12% van de WOZ‐waarde. Het genoemde tarief mag gedurende de looptijd van vijf jaar, uit wettelijk oogpunt, niet worden gewijzigd. De huidige BIZ-heffing is ingegaan in 2022 en heeft een looptijd tot en met 2026. Het initiatief om deze looptijd te verlengen ligt bij de desbetreffende ondernemers.
Lastenontwikkeling inwoners De volgende tabel geeft de verwachte jaarlijkse gemeentelijke lasten weer die een eigenaar en een huurder van een woning gaan betalen. De berekening gaat uit van een woning met een gemiddelde WOZ‐waarde en een gemiddelde waardeontwikkeling. In Maassluis is de gemiddelde WOZ‐waarde op dit moment (in 2022) ongeveer € 252.000 (waardepeildatum 1 januari 2021). De genoemde tarieven zijn indicatief. Naast de geraamde opbrengsten zijn de tarieven onder meer afhankelijk van de daadwerkelijke waardeontwikkeling van de woningen en het aantal huishoudens in Maassluis. De definitieve tarieven worden in december separaat door de raad vastgesteld.
Begroting 2023 gemeente Maassluis
68
(bedragen x € 1)
2022
2023
OZB
389,00
417,01
Afvalstoffenheffing (meerpersoonshuishouden)
418,80
433,20
Rioolheffing
185,00
189,00
Totaal
992,80
1.039,21
418,80
433,20
Eigenaar van een woning met een gemiddelde waarde
Huurder van een woning Afvalstoffenheffing
Lastenontwikkeling bedrijven Hieronder geven wij ook aan hoe de jaarlijkse gemeentelijke lasten zich in 2022 voor een gemiddeld bedrijfspand zullen ontwikkelen. Voor de berekening gaan we uit van de gemiddelde WOZ‐waarde van een niet‐woning (in Maassluis circa € 481.000) en een gemiddelde waardeontwikkeling. Hierbij wordt opgemerkt dat het genoemde bedrag slechts een indicatie is. Naast de geraamde opbrengsten zijn de tarieven onder meer afhankelijk van de waardeontwikkeling. De definitieve tarieven worden in december separaat door de raad vastgesteld. (bedragen x € 1)
2022
2023
OZB-eigenarendeel
1.135
1.217
OZB-gebruikersdeel
973
1.043
Rioolheffing
185
189
2.293
2.449
Eigenaar van een bedrijfspand met gemiddelde waarde
Totaal
Kwijtschelding gemeentelijke belastingen en heffingen Aantallen kwijtscheldingen
Rekening
Begroting
2020
2021
2022
2023
1.106
1.098
1.150
1.150
Aantal (gedeeltelijk) toegekend
884
1.031
1.025
1.025
Aantal afgewezen
63
186
125
125
Aantal aanvragen*)
*) Inclusief automatische kwijtschelding
Aangezien kwijtschelding het gehele jaar kan worden aangevraagd, kan het zijn dat een aanvraag uit het voorgaande jaar in het daarop volgende jaar wordt behandeld. Daarbij komt dat er in 2020 als gevolg van corona en de overgang naar een nieuw softwarepakket minder aanvragen zijn afgehandeld. Daarom sluiten de aantallen in de tabel op rekeningbasis niet. In Maassluis wordt alleen kwijtschelding verleend met betrekking tot de afvalstoffenheffing (100%). Of kwijtschelding wordt verleend, hangt af van de betalingscapaciteit van belastingplichtigen. Bij de bepaling daarvan wordt rekening gehouden met 100% van de kosten van levensonderhoud, zoals die normatief zijn
Begroting 2023 gemeente Maassluis
69
opgenomen in de landelijke richtlijnen voor het kwijtscheldingsbeleid. Cliënten van de gemeentelijke uitkeringsinstantie krijgen automatisch kwijtschelding toegekend, mits het vermogen binnen de kwijtscheldingsnorm blijft. Inwoners die de AOW-gerechtigde leeftijd hebben bereikt hoeven in Maassluis maar eenmaal kwijtschelding aan te vragen. Wanneer de aanvraag wordt gehonoreerd en de financiële- en/of gezinsomstandigheden niet wijzigen, geldt de kwijtscheldingsbeschikking de rest van hun leven. Als gevolg van de oorlog in Oekraïne is de inflatie sterk toegenomen. De prijs van met name energie en levensmiddelen is gestegen. Hierdoor is het de verwachting dat het aantal aanvragen kwijtschelding in 2023 zal toenemen. De toekenning van kwijtschelding is echter afhankelijk van inkomen en vermogen, en niet van uitgaven. De verwachting is daarom dat bij ongewijzigd beleid er geen toename in het aantal toegekende kwijtscheldingen zal zijn. Op dit moment wordt al het toegestane maximum wettelijke percentage (100%) kwijtschelding verleend. Het, naar aanleiding van de coronacrisis, verruimde beleid op het gebied van betalingsregelingen en dwangbevelen zal worden voortgezet. Overzicht geraamde inkomsten (bedragen x € 1.000)
Opbrengst lokale heffingen
Rekening
Begroting
2020
2021
2022
2023
OZB eigenaren
5.821
6.262
6.380
7.123
OZB gebruikers
791
841
794
850
Reinigingsheffingen
5.998
5.915
5.882
6.331
Rioolheffing
2.821
2.884
3.036
3.191
-
-
Hondenbelasting
-
Precariobelasting
283
279
45
48
15.714
16.181
16.137
17.543
Totaal
(bedragen x € 1.000)
Kosten lokale heffingen: Kwijtschelding belastingen
341
390
333
354
Kaderstellende documenten • •
Nota lokale heffingen 2019‐2022* Belastingverordeningen *eind 2022 wordt de Nota lokale heffingen 2023-2026 aan de gemeenteraad aangeboden.
Begroting 2023 gemeente Maassluis
70
Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze paragraaf wordt ingegaan op het weerstandsvermogen en in hoeverre de gemeente Maassluis in staat is maatregelen te treffen om de risico's te beheersen. Naast het weerstandsvermogen gaan we in op de financiële kengetallen. Ze geven een indicatie van de robuustheid van de begroting. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft aan of wij grote tegenvallers kunnen opvangen. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat voornamelijk uit de algemene reserve. De structurele weerstandscapaciteit wordt gevormd door de eventuele onbenutte belastingcapaciteit. Risicobeheersing Belangrijkste kenmerk van de risicobeheersing is dat op gestructureerde wijze risico’s worden geïnventariseerd en gemonitord. Belangrijkste doel van risicomanagement is risico’s beter te beheersen door maatregelen te nemen om te voorkomen dat risico’s werkelijkheid worden of om de financiële gevolgen te beperken. Met Monte Carlo-simulaties wordt bepaald hoeveel middelen we beschikbaar moeten houden om de risico's, als ze optreden, het hoofd te kunnen bieden. Beleid risicomanagement De raad heeft in 2016 de nota Risicomanagement en weerstandsvermogen vastgesteld. Het gemeentebestuur en de gemeentelijke organisatie voeren een adequaat risicomanagement om onverwachte financiële tegenvallers zo veel mogelijk te voorkomen en consequenties tijdig in te kunnen schatten.
Financieel staan wij voor een solide beleid. Dit betekent onder meer dat de financiële reserves voldoende moeten zijn om tegenslagen op te kunnen vangen. De aanbevelingen uit het onderzoek naar risicomanagement van de Rekenkamercommissie zullen worden gebruikt om het risicomanagement (als proces) en het beleid in de nota verder te verbeteren en te actualiseren. Kaderstellende documenten •
Nota risicomanagement en weerstandsvermogen
Risicoprofiel- en simulatie 2023 (bedragen x € 1 mln.)
Risicoprofiel 2023 Zekerheidspercentage 90% Totaal risico's
Begroting 2022 8,9 Begroting 2022
Begroting 2023 9,0 Begroting 2023
Totaal grote risico’s
12,5
11,2
Overige risico's
30,7
30,4
Totaal alle risico’s
43,2
41,6
Begroting 2023 gemeente Maassluis
71
Toelichting op de mutaties Het risicoprofiel neemt toe met € 1 ton ten opzichte van de begroting 2022. Dit is gebaseerd op een zekerheid van 90% om de risico's te kunnen dekken. De gevolgen van de herverdeling van het gemeentefonds zijn met de meicirculaire 2022 verwerkt in deze begroting en maakt dus geen onderdeel meer uit van het risicoprofiel. Het nadeel is uiteindelijk circa € 37,50 per inwoner. In het kader van de coronacrisis en de gestegen prijzen kunnen nog diverse risico's optreden. Twee risico's die prominent in de top 10 staan, zijn vastgoed gerelateerd. Een aantal gemeentelijke gebouwen is onderzocht op bestendige bruikbaarheid. Er is een aantal noodzakelijke investeringen in het stadhuis en voor Stroomopwaarts nodig om de gebouwen te revitaliseren en/of te vervangen om duurzaam te kunnen gebruiken. Er is een stuurgroep geformeerd die dit verder onderzoekt en begeleidt. Een eerder gesignaleerd risico maar nu in de top 10 betreft de stijging van de marktrente. Met de omvang van het investeringsplan voor de komende jaren zal er ook meer geld moeten worden aangetrokken. Wanneer de rente nog verder stijgt, betekent dat over een aantal jaar hogere lasten. Het risico op het gebied van jeugdzorg is iets verlaagd ten opzichte van de vorige begroting.
Met de inzet de reserve jeugd en de toestemming van het Rijk om ook de laatste 25% van de extra rijksbijdrage te mogen ramen, is het risico iets lager geworden. Het risico van tegenvallende opbrengsten als gevolg van vertraagde woningbouw staat iets lager. In de komende jaren verwachten wij een forse toename van nieuwbouwwoningen. Tegenvallers op dit gebied geven een direct een nadeel op de inkomsten in het gemeentefonds en de OZB. Met de rekening 2021 en de eerste bestuursrapportage was het risico voor ICT al opgenomen met een hoge plaatst. Door de middelen die zijn opgenomen in het coalitieakkoord is het risico lager maar nog steeds relevant. Verder zijn er in de diverse programma’s ook risico’s die niet in de top 10 komen maar wel van materiële omvang kunnen zijn. Voorbeelden hiervan zijn de huisvesting van de asielzoekers, stijging van de (energie-) prijzen en de effecten van de invoering van de Omgevingswet en gelijktijdige invoering Wet Kwaliteitsborging (Wkb). Top 10 grootste risico's Belangrijkste risico's gemeente Maassluis Om de risico's van de gemeente Maassluis in kaart te brengen, is een risicoprofiel opgesteld. Dit risicoprofiel is tot stand gekomen met behulp van een informatiesysteem waarmee risico's systematisch in kaart worden vastgelegd en beoordeeld.
In het onderstaande overzicht worden de tien risico's gepresenteerd die de grootste invloed hebben op de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Belangrijk is om te weten dat het risicoprofiel een momentopname is. Via de planning- en control documenten, waaronder bij de bestuursrapportage en jaarstukken, wordt gerapporteerd over de wijzigingen. Onder de tabel volgen nog de beheersmaatregelen.
Begroting 2023 gemeente Maassluis
72
Positie
Beleidsterrein /
2023
project
Invloed
Positie t.o.v.
Risico
Begr '22
1
Vastgoed
Huisvesting SOW: vorming centrale kantooromgeving in combinatie met WL-bedrijven
4,4%
N
2
Vastgoed
Het gemeentehuis voldoet niet geheel meer aan de eisen en moet mogelijk vervangen of gerenoveerd worden
3,9%
+1
3
Gemeentefonds
Negatieve afwijkingen gemeentefonds
3,7%
+1
4
Algemene middelen
Marktrente stijgt
3,3%
N
5
Corona
Faillissement/surseance maatschappelijke instellingen (bijv. sport of culturele sector)
3,3%
-
6
Algemene middelen
Ombuigingen in de meerjarenbegroting worden (deels) niet gerealiseerd
3,3%
+2
7
Jeugdhulp
De kosten van jeugdhulp stijgen
3,3%
-1
8
Woningbouw
Tegenvallende groei inwoners als gevolg van stagnerende bouwvolumes
3,3%
-1
9
Projecten
Renterisico door vertraging projecten
3,3%
+1
10
ICT
Onvoldoende kennis om ICT te waarborgen en beveiligen
3,0%
N
+= gestegen, - = gedaald, N = nieuw in top 10, - = ongewijzigd
Maatregelen grootste risico's Hieronder worden de belangrijkste beheersmaatregelen voor de risico's uit de top 10 beschreven. Hiermee proberen we te voorkomen dat risico’s werkelijkheid worden of om de financiële gevolgen te beperken. Vastgoed Een aantal gemeentelijke gebouwen is onderzocht op bestendige bruikbaarheid. In 2021 en 2022 zijn een aantal noodzakelijke investeringen in het stadhuis aangebracht om het gebouw te revitaliseren en duurzaam te kunnen gebruiken. We hebben hierbij oog voor de nabije toekomst van het stadhuis qua bezettingsgraad, technische noodzaak om installaties aan te pakken en vereiste verduurzaming. We maken dat concreet inzichtelijk en voeren daarover het overleg met de gemeenteraad en organisatie. Op dit moment maakt Stroomopwaarts (SOW) om niet gebruik van de kantoorruimtes van de stadhuizen MVS. De huisvesting van het WL-bedrijf is in eigendom van de gemeente Maassluis. Er zijn plannen in ontwikkeling om de huisvesting van de WL-bedrijven over te dragen aan SOW en voor SOW een eigen centrale kantooromgeving vormt te geven. Herverdeling en negatieve afwijkingen gemeentefonds Als kleinere gemeente hebben wij weinig directe invloed op de uitwerking van het gemeentefonds. Bij onderwerpen die voor Maassluis van belang zijn, trekken wij actief op met andere gemeenten en nemen we gezamenlijk initiatief richting de fondsbeheerders.
Marktrente stijgt We zien momenteel een stijgende marktrente. Op het moment van schrijven heeft de ECB de rente met 75 procentpunt verhoogd. Wanneer we vasthouden houden aan het investeringsplan met een aanhoudende hoge rente dan zullen we hier voorstellen voor moeten doen in de volgende planning- en controldocumenten.
Begroting 2023 gemeente Maassluis
73
Corona De directe en indirecte gevolgen van de coronacrisis voor inwoners, ondernemers, maatschappelijke instellingen en gemeenten eindigen niet als er grootschalig gevaccineerd is. De ernst van de economische gevolgen lijken vooralsnog mee te vallen. Desalniettemin verwachten wij de komende jaren nog nadelige effecten waarvoor we aan de lat staan. Voor wat betreft de urgente gevallen is het Corona noodfonds ingesteld. Ombuigingen worden (deels) niet gerealiseerd In middels zijn er al veel ombuigingen gerealiseerd. De uitdagingen voor de nog resterende taakstellingen worden echter wel steeds groter. Voor elke ombuiging is er een eigenaar die verantwoordelijk is voor de realisatie van de betreffende taakstelling. MVS-jeugdmodel Het MVS jeugdmodel gaat van start in 2023. Het consortium Mevis ontvangt één integraal reëel budget. Het budget van de wijkteams gaat vanaf 2024 volledig mee, 2023 is een overgangsjaar. Deze populatiebekostiging geeft de ruimte aan Mevis om met middelen te schuiven tussen verschillende zorgtypes en daarmee doelmatig In te zetten. Het woonplaatsbeginsel is meegenomen in het budget. Het berekende budget voor de effecten van het woonplaatsbeginsel staat nog niet vast. In het kader van het woonplaatsbeginsel is de verwachting dat de bijdrage Mevis hoger zal worden omdat de doelgroep nu nog niet volledig in beeld is.
Eind van het derde kwartaal 2022 zal een businesscase worden opgesteld over de werkelijke productie 2022 en zal het budget 2023 bijgesteld worden. De extra rijksmiddelen jeugd zijn voor 100% verwerkt in de gemeentebegroting, waarvan alleen 2023 definitief is toegekend. De bestaande taakstellingen zijn met deze begrotingswijziging gerealiseerd. Mevis heeft bij de inschrijving van de aanbesteding de inverdieneffecten aangegeven. Vanaf 2025-2028 is dit effect van 1 naar 5 procent hier meegenomen. Gezien de duur van de opdracht (6-11 jaar) en het transformatiekarakter is niet alles voor de hele looptijd van de opdracht te voorspellen. Bij veranderingen in de aard en omvang van de vraag die buiten de invloedsfeer van de opdrachtnemer liggen, kan aanspraak worden gemaakt op veiligheidsventiel. Hiermee kan het budget worden bijgesteld. Woningbouw Wij zijn samen met de ontwikkelaars volop bezig om de woningbouw op gang te houden en nieuwe projecten te initiëren. Hiertoe is onder andere een programmamanager aangesteld. De continuïteit van de woningbouw is ook afhankelijk van de beschikbare ambtelijke capaciteit. Renterisico projecten Hogere rentelasten worden met name veroorzaakt door projectopbrengsten die later worden gerealiseerd dan gepland. Daarnaast speelt ook voor de projecten het risico dat trend van rentestijging een negatief effect heeft op het resultaat.
Een goede acquisitie, een effectieve samenwerking met ontwikkelaars en snelle besluitvorming kunnen een positieve bijdrage leveren aan het tijdig realiseren van geplande opbrengsten. ICT Bij het vormen van een toekomstbestendig ICT-team is er gekeken naar het inkopen van bepaalde specifieke diensten. Belangrijkste zaken daarbij zijn servicedesk, werkplekbeheer en systeembeheer.
Begroting 2023 gemeente Maassluis
74
Door dit onder te brengen bij een gespecialiseerd ICT bedrijf kopen we niet alleen deze diensten in, maar ook specifieke kennis op deze gebieden. Daarnaast maken we in onze interne organisatie ruimte voor nieuwe functies. Te denken valt aan een privacy officer en een ICT-architect. Met behulp van deze maatregelen kunnen we de diensten en infrastructuur op ICT gebied, beter vormgeven en ook accurater beheren dan eerder het geval was. De service voor de interne organisatie, maar ook de veiligheid worden daarmee verbeterd. Weerstandsvermogen Het gemeentelijke weerstandsvermogen geeft de mate aan waarin gemeenten in staat zijn financiële tegenvallers het hoofd te bieden. Wil een gemeente dat kunnen, dan moet zij beschikken over een zekere mate van vrije ruimte binnen de begroting en/of de vermogenspositie. Deze vrije ruimte - ofwel buffer wordt de weerstandscapaciteit genoemd. In het BBV wordt het weerstandsvermogen aangegeven als de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s. Behalve het aanhouden van een financieel weerstandsvermogen zijn er andere manieren om de financiële gevolgen van risico's op te vangen: • Veel gebeurtenissen zijn weliswaar onverwacht, maar doen zich zo regelmatig voor dat over meerdere jaren bekeken vrij goed is aan te geven wat de financiële gevolgen daarvan kunnen zijn.
Hiervoor reserveert de gemeente bedragen in de begroting of in de reserves en voorzieningen. • Bij investeringsprojecten is het gebruikelijk dat in de kostenraming en het investeringskrediet een post voor onvoorziene tegenvallers wordt meegenomen. • Risico’s kunnen beperkt worden door het afsluiten van verzekeringen, bijvoorbeeld tegen brandschade aan gemeentelijke gebouwen. De relevante risico’s voor het weerstandsvermogen zijn de risico’s die niet of onvoldoende op een andere manier zijn ondervangen. Deze risico’s kunnen een beroep gaan doen op de onderdelen van de weerstandscapaciteit. Weerstandscapaciteit Of de gemeente in staat is de gevolgen van de risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt, wordt weergegeven door de 'weerstandscapaciteit'. Onder weerstandscapaciteit verstaan we de middelen en mogelijkheden die de gemeente heeft om onverwachte, niet-begrote kosten te kunnen dekken. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen het structurele en het incidentele weerstandsvermogen. Met de structurele weerstandscapaciteit worden de middelen bedoeld die permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers in de lopende exploitatie op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van de bestaande taken.
De incidentele weerstandscapaciteit is het vermogen om calamiteiten en andere tegenvallers eenmalig op te kunnen vangen zonder dat dit invloed heeft op de voortzetting van taken op het geldende niveau. Met de nota Risicomanagement en weerstandsvermogen 2016 is de samenstelling beperkt tot de algemene reserve en de stille reserve (materiële activa). Daarmee heeft de weerstandscapaciteit hoofdzakelijk een incidenteel karakter.
Begroting 2023 gemeente Maassluis
75
De totale weerstandscapaciteit van de gemeente Maassluis voor 2023 wordt geraamd op € 28,5 miljoen:
(bedragen x € 1 mln.)
Weerstandscapaciteit
Begroting
Begroting
Incidenteel/
2022
2023
Structureel
1.
Algemene Reserve
25,0
27,0
I
2.
Verwacht resultaat 2021/2022
-1,6
1,0
I
3.
Stille reserves
0,6
0,5
I
24,0
28,5
Totaal
Weerstandsvermogen versus risico's Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, wordt de relatie gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. Onderstaand diagram geeft de opbouw van de weerstandscapaciteit weer. Visueel wordt weergegeven hoe de verhouding ligt ten opzichte van de benodigde weerstandscapaciteit € 9 miljoen. De totale weerstandscapaciteit bedraagt € 28,5 miljoen.
Begroting 2023 gemeente Maassluis
76
Vervolgens verloopt de verhouding tussen de werkelijke en de benodigde weerstandscapaciteit (weerstandsratio) als volgt:
Kengetallen financiële positie De landelijk voorgeschreven financiële kengetallen zijn opgenomen in de financiële begroting, onder het kopje 'beoordeling financiële positie'.
Begroting 2023 gemeente Maassluis
77
Onderhoud kapitaalgoederen Kapitaalgoederen zijn zaken die in het verleden zijn aangeschaft en over een bepaalde periode worden afgeschreven. Tot de kapitaalgoederen in de openbare ruimte rekenen we onder andere de wegen, de riolering en het (oppervlakte)water, het groen en de bomen, de speelgelegenheden, de civiele kunstwerken, de openbare verlichting en de gemeentelijke gebouwen. Een stad wordt nergens zo beleefd als in de openbare ruimte. Het goed beheren en onderhouden van de buitenruimte is belangrijk om de leefbaarheid te vergroten en om Maassluis mooier te maken. Per discipline worden beheerplannen opgesteld waarin is vastgelegd hoe we dit doen. Gemeentelijke gebouwen kunnen worden onderscheiden in gebouwen die nodig zijn als bedrijfsruimte en gebouwen die als maatschappelijk vastgoed door de gemeente zijn gerealiseerd en aan maatschappelijke organisaties ter beschikking worden gesteld. Dit is heel breed, van zwembad en sportaccommodaties, tot scholen en gebouwen met een culturele functie of monumenten. De gemeente heeft een belangrijke rol bij de realisatie en instandhouding van deze gebouwen. Kaderstellende documenten Hieronder volgt een overzicht van de verschillende bestaande beleidsplannen (kaders) en bestaande of nog op te stellen beheerplannen die op worden gebruikt voor het bepalen en prioriteren van het onderhoud aan de kapitaalgoederen.
Kaders Onderwerp Looptijd Door de raad vastgesteld in Ruimtelijke structuurvisie 2011-2025 2020 Wegenstructuurvisie 2010-2025 2010 Visie openbare ruimte 2015-2030 2015 Duurzaamheidsvisie 2012-2015 2012 Basis Rioleringsplan (BRP) * 2020-2024 2020 Nota onderhoud 2007 * In besluitvorming onderdeel van het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP), zie volgende tabel "Beheerplannen". Beheerplannen Onderwerp Gemeentelijk rioleringsplan (GRP) (1) Beheerplan Wegen (2) Beheerplan Sterrenbos (3) Beheerplan Kunstwerken (4) Beheerplan Openbare Verlichting (5) Beheerplan Weg- en straatmeubilair (6) Beheerplan Groen (7) Beheerplan Gemeentelijke Gebouwen
Begroting 2023 gemeente Maassluis
Looptijd 2020-2024 2017-2021 2013-2021 2021-2025 2018-2022 2022-2026 2022-2026 2017-2021
Door de raad vastgesteld in 2020 2017 2013 2021 2018 (gepland 2022) (gepland 2022) 2017
78
Toelichting (1) Inclusief gemalen en water (2) Voor de periode 2022-2026 zal een nieuw Beheerplan Wegen opgesteld worden. Naast het beheer van de wegen, zal hierin het beheer van weg- en straatmeubilair en het beheer van de Openbare verlichting en verkeersregelinstallaties integraal worden opgenomen. (3) Het in 2021 aflopende Beheerplan Sterrebos zal worden opgenomen het in nieuw op te stellen Beheerplan Groen 2022-2026. (4) Beheerplan Kunstwerken 2021-2025 (is een samenvoeging van de eerdere Beheerplannen Kademuren en Bruggen en onderdoorgangen) (5) Het Beheerplan openbare verlichting zal een jaar eerder aflopen en opgenomen worden als integraal onderdeel van het nieuw op te stellen Beheerplan Wegen 2022-2026. (6) Beheerplan Weg- en straatmeubilair is in ontwikkeling. Deze beheerdiscipline zal ook in zijn geheel opgenomen worden als integraal onderdeel van het nieuw op te stellen Beheerplan Wegen 2022-2026. (7) Voor de periode 2022-2026 zal een Beheerplan Groen opgesteld worden. Naast het beheer van Groen, zal hierin ook het beheer van het Sterrebos, beheer watergangen en oevers, beheer speelvoorzieningen, beheer groen begraafplaatsen en het beheer van de sportvelden integraal worden opgenomen.
Meerjarige planning onderhoud kapitaalgoederen De afgelopen jaren is een proces van verdere professionalisering van regie, visie, beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen in gang gezet. Logisch samenhangende onderdelen worden samengevoegd. Hiermee ontstaat meer overzicht en samenhang in sterk verwante onderwerpen naar de uitvoeringsprogramma’s en de uiteindelijke uitvoering. In 2015 is de Visie Openbare Ruimte (onderdeel van het kader) vastgesteld door de gemeenteraad. In opvolgende jaren zijn het beheerplan Wegen, het beheerplan Openbare Verlichting en het beheerplan Gebouwen en het Gemeentelijk rioleringsplan (GRP) vastgesteld. De komende jaren zullen de beheerplannen waar nodig verder gebundeld worden in een vijftal overzichtelijke disciplines met veel samenhang, te weten; 1. Beheerplan Gebouwen (stadhuis, gemeentewerf, aula begraafplaats, gemaal gebouwen, scholen en culturele- en binnensportaccommodaties); 2. Beheerplan Rioleringen (riolen, gemalen, duikers, waterplan, fonteinen en blusvoorzieningen); 3. Beheerplan Groen (groen, watergangen en oevers, speelvoorzieningen, sportvelden, groen op begraafplaatsen en beheer Sterrebos); 4. Beheerplan Wegen (wegen, kabels & leidingen, VRI's, openbare verlichting, straatmeubilair, laadpalen en camperplaatsen); 5. Beheerplan Kunstwerken (bruggen en onderdoorgangen, keerwanden, trappen, kademuren havens en vlieten).
Uitvoeringsprogramma buitenruimte 2023 Op basis van de verschillende beheerplannen wordt er jaarlijks een uitvoeringsprogramma buitenruimte opgesteld. Met dit uitvoeringsprogramma wordt de uitvoering van de beheerplannen op elkaar afgestemd met als doel het projectmatig onderhoud integraal aan te pakken. Het jaarlijkse Uitvoeringsprogramma Buitenruimte is sinds 2015 uitgebreider dan de Uitvoeringsprogramma's van de jaren daarvoor, omdat er ook een meerjarige doorkijk voor
Begroting 2023 gemeente Maassluis
79
beheerprojecten in is opgenomen. Deze werkwijze geeft inzicht in de actuele prioriteiten en wat er in latere jaren op het beheerbordje terecht gaat komen. De basis voor het Uitvoeringsprogramma Buitenruimte wordt gevormd door de beschikbare beheerplannen, begrotingsproducten en begrotingsposten. Bij het opstellen van het Uitvoeringsprogramma Buitenruimte wordt gebruik gemaakt van de actuele onderhoudsbehoefte voortkomend uit: • onderzoek- en inspectiegegevens; • analyse van klachten en meldingen; • de stand en evaluatie van het uitvoeringsprogramma van het vorige jaar; • lopende of nieuwe gebiedsontwikkelingen, nieuwe bestuurlijke besluiten, c.q. nieuw beleid. Informatie, wensen en noodzakelijkheid van onderhoudswerkzaamheden worden geïnventariseerd en waar mogelijk geografisch gecombineerd, zodat projecten integraal kunnen worden opgepakt. Dit geldt ook voor de synergie tussen de wegen, de riolering en het groenareaal. De prioritering van de projecten wordt bepaald met de argumenten: technische noodzaak, veiligheid, functionaliteit, efficiency, overlastbeperking, contractuele verplichtingen en overige bestuurlijke doelen. De in 2023 in voorbereiding/ uitvoering te nemen projecten worden in het najaar van 2022 in het nog op te stellen "Uitvoeringsprogramma Buitenruimte 2023" aan het college ter goedkeuring voorgelegd.
In 2022 is in de aanneemsommen voor infrastructurele projecten een aanzienlijke stijging van kosten voor materialen, arbeid en brandstoffen waargenomen. Ook de afnemende beschikbaarheid van materialen en arbeid, zorgt voor steeds langere doorlooptijden van de uit te voeren projecten en onderhoudswerkzaamheden. Het is echter nog niet duidelijk of zich dit in 2023 nog verder door zal zetten. Verkeer, vervoer en waterstaat Wegen De afgelopen jaren is stevig ingezet op verbetering van het hoofdwegennet. Het meest in het oog springend hiervan is de Westlandseweg. Komende jaren zullen ook de andere hoofdwegen opgepakt worden. Doordat de focus op de hoofdwegen lag, en door de vertragingen rond de metropolitane fietsroute (MFR) zijn voet- en fietspaden naar de achtergrond geschoven. In de komende periode zullen deze voor een flink deel aangepakt worden, hopelijk ondersteund door subsidies van MRDH. Beleidskader De wegen kennen twee belangrijke beleidskaders; Het mobiliteitsplan vormt de basis voor de verbeteringen in de doorstroming en het wegbeheerplan vormt de basis voor de kwaliteit. Eind 2022 zal het wegbeheerplan voorgelegd worden; op basis hiervan zal een prioritering worden opgesteld. Kwaliteitsniveau Dankzij de extra investeringen die in het collegeakkoord 2018-2022 zijn vrijgemaakt is de daling van de gemiddelde kwaliteit tot staan gebracht.
Ook in het collegeakkoord van 2022 is extra ruimte vrijgemaakt. In het wegbeheerplan zal uitgewerkt worden welke invloed dit kan hebben op de kwaliteit.
Begroting 2023 gemeente Maassluis
80
Openbare verlichting Het hoofddoel van openbare verlichting is om bij duisternis het openbare leven zo goed mogelijk te laten functioneren en zodoende bij te dragen aan een veilige woon- en leefomgeving. Het uitgangspunt ‘Niet verlichten tenzij…’, speelt hierin een nadrukkelijke rol. Om economische, landschappelijke en milieuredenen wordt de openbare ruimte alleen verlicht wanneer verlichting onmisbaar is voor een veilig gebruik van die ruimte. Soort en aantal weggebruikers, functie en inrichting van de ruimte, zijn belangrijke criteria in deze afweging. Ten aanzien van de verkeersveiligheid en de persoonlijke veiligheid moet de straatverlichting er voor zorgen dat de weg inrichting, medeweggebruikers en eventuele obstakels in de donkerte voldoende en tijdig herkenbaar zijn. Optimale geleiding en oriëntatie van de verkeersdeelnemers is daarbij een belangrijke voorwaarde. Verder is het SER-Energieakkoord 2013 gesloten, waarin alle overheden doelstellingen met betrekking tot energiebesparing en energiezuinige verlichting hebben afgesproken. Inmiddels heeft LED-verlichting in de openbare verlichting zijn intrede gedaan en kan de verlichting op ieder gewenst tijdstip en plaats worden gemonitord en zo nodig gedimd. Beleidskader In de visie van de gemeente Maassluis verlicht zij haar openbare ruimte duurzaam, bewust en doelmatig.
De gemeente Maassluis draagt zorg voor een kwalitatief goede, duurzame en veilige openbare verlichting. De gemeente conformeert zich daarbij aan de doelstellingen uit het landelijke Energieakkoord 2013 (20% energiebesparing in 2020, 50% energiebesparing in 2030, 40% slim energiemanagement in 2020 en 40% energiezuinige openbare verlichting in 2020). Het doel voor de komende beleidsperiode is om tegen acceptabele kosten, een duurzame, energiezuinige en kwalitatief goede openbare verlichtingsinstallatie in stand te houden. Daarbij dienen de meest gangbare en duurzaamste oplossingen gekozen te worden. De belangrijkste gemaakte beleidskeuzes voor de komende periode zijn: • Beleidskeuze 1: lichtmasten niet na 40 jaar, maar pas na 50 jaar vervangen; • Beleidskeuze 2: armaturen na 20 jaar vervangen; • Beleidskeuze 3: niet verlichten tenzij dit aantoonbaar vereist is voor de sociale- en/of verkeersveiligheid; • Beleidskeuze 4: versneld vervangen van conventionele armaturen door LED armaturen. Tevens wordt, afhankelijk van het wegtype een dimprofiel ingesteld op het moment dat oude armaturen worden vervangen door nieuwe LED-armaturen. Het dimprofiel zal in het algemeen een dimregime zijn waarbij tussen 23:00 en 06:00 uur naar een bepaald percentage terug wordt gedimd.
Bij vervanging wordt niet alleen gekeken naar de leeftijd van de materialen, maar ook naar de daadwerkelijke kwaliteit (condities in beeld en technische staat) en verschillen in de specifieke eigenschappen (zoals energieverbruik en het lichtbeeld) van de huidige en een nieuwe installatie. Daarnaast willen wij kijken naar de constructie van de gevelarmaturen en waar dit mogelijk is deze van de (veelal particuliere) gevels te verwijderen en hiervoor in de plaats lichtmasten te plaatsen in het openbaar gebied Civiele kunstwerken Civiele kunstwerken zijn bruggen, tunnels, grond- en waterkeringen, maar ook trappen en andere constructies in de openbare ruimte. Beleidskader Het beheerplan kunstwerken dat in 2021 is vastgesteld vormt het beleidskader.
Begroting 2023 gemeente Maassluis
81
Kwaliteitsniveau Voor kunstwerken is de technische kwaliteit doorslaggevend voor het plannen van onderhoud. Voor deze technische kwaliteit zijn landelijke normen en richtlijnen. Financiële consequenties (bedragen x € 1.000)
Onderhoud programma 2
Begroting
Begroting
Investeringen
2022 bijgesteld
2023
2023
1.264
1.737
3.501
511
658
200
Civiele kunstwerken
1.002
1.197
2.458
Eigen uren onderhoud programma 2
1.430
1.657
Totaal
4.207
5.249
Wegen Openbare verlichting en VRI
6.159 (bedragen x € 1.000)
Reserves
1-1-2023
Mutaties
31-12-2023
2023 Reserve onderhoud wegen
270
270
Reserve bruggen
33
-25
8
Reserve onderhoud kademuren
211
-25
186
Totaal
514
-50
464
Groen en speelgelegenheden Groen zorgt voor een gezonde en prettige leefomgeving en draagt bij aan het woongenot van bewoners. Groen faciliteert verschillende functies in de openbare ruimte, zoals ruimte voor wandelroutes en ontmoetingsplekken en zorgt voor geleiding van verkeersroutes. Openbaar groen heeft een grote invloed op de waardering van de openbare ruimte en biedt flora en fauna de ruimte om zich te ontwikkelen. Sporten en spelen in de openbare ruimte is van belang, daarom zijn kleine en grotere speelplekken gecreëerd. Beleidskader Groen In de "Visie Openbare Ruimte 2030" is op basis van ruimtelijke en functionele aspecten de 'Maat van Maassluis' vastgesteld. Het zogenaamde 'glas in lood'. Op basis van deze indeling wordt het groen op gedifferentieerde beeldkwaliteitsniveaus onderhouden. Na vaststelling van een nieuw Groenbeleidsplan wordt een nieuw Beheerplan Groen en binnenwater opgesteld. Naast beeldkwaliteit zullen biodiversiteit en klimaatadaptatie belangrijke pijlers van het plan vormen. Het beheerplan vormt de basis voor de onderhoudswerkzaamheden welke door, of onder verantwoordelijkheid van de gemeente uitgevoerd worden. Boombeheer Ziektes en plagen zoals bijvoorbeeld de iepziekte en essentaksterfte maken het noodzakelijk om. volwassen bomen te verwijderen.
De betreffende soorten zullen gemonitord worden om verder verspreiding van de ziektes en plagen te voorkomen en de veiligheid voor de omgeving te garanderen.
Begroting 2023 gemeente Maassluis
82
De overlast van de eikenprocessierups zal door middel van afzuigen bestreden worden. Daarnaast zal, door het plaatsen van nestkasten en een natuurlijker bermbeheer, het aantal natuurlijke vijanden van de rups toenemen. Vervanging en omvorming In de winterperiodes worden diverse verouderde plantvakken vervangen of omgevormd, waarbij de inrichting aangepast wordt op de in de Visie Openbare Ruimte Maassluis 2030 vastgestelde kwaliteitsniveaus. Ter bevordering van de biodiversiteit gaan we diverse gazons en stroken beheren als grof gras of bloemenweide. Uitgangspunt daarbij is het garanderen van de verkeersveiligheid op kruispunten en oversteekplaatsen. Spelen Maassluis heeft naast natuurspeeltuinen Avonturis en Willem Marislaan circa 120 grotere of kleinere speelplekken en verharde trapvelden in beheer. Driemaandelijks worden alle speelgelegenheden gekeurd. Het onderhoud aan speeltoestellen bestaat uit periodiek onderhoud en storingsonderhoud. Het "Actieplan spelen" vormt de basis voor het creëren van grotere en natuurlijker, groen ingerichte, speelvoorzieningen. De speellocatie Pelmolen zal in 2023 worden aangepast. Areaal In 2023 komen enkele delen van de groenvoorziening in het Wilgenrijk en Balkon in beheer bij de gemeente.
De buitenruimte in het Wilgenrijk is conform de realisatieovereenkomst voorzien van een kwalitatief hogere inrichting dan de andere woongebieden en daardoor ook duurder in beheer en onderhoud. Op het Balkon worden de laatst gereedgekomen fases aan de gemeente Maassluis in eigendom en beheer overgedragen. Categorie
Hoeveelheid
eenheid
(stand per 16-8-2022) Bomen
11.855
stuks
Hagen
6.485
m1
Bosplantsoen
119.415
m2
Heesters
120.920
m2
Rozen
3.710
m2
Blokhagen
26.980
m2
Vaste planten
2.140
m2
Wijkdeals
4.200
m2
Gazon
478.290
m2
Grof Gras
219.990
m2
Bloemenweide
200.070
m2
Speelondergronden
11.600
m2
Speelplekken/pleinen verharding
20.965
m2
1.208.280
m2
Totaal in onderhoud
Begroting 2023 gemeente Maassluis
83
Categorie
Hoeveelheid
eenheid
(stand per 16-8-2022) Vijvers en watergangen (binnenwater)
118.090
m2
Oever met beschoeiing
18.900
m1
Natuurvriendelijke oevers
8.670
m1
Kunstgras voetbal
35.785
m2
Kunstgras korfbal
4.600
m2
Kunstgras hockey
11.515
m2
Natuurgras voetbal
44.195
m2
Natuurgras Honk/softbal
13.385
m2
Natuurgras overig
34.320
m2
Halfverhard
4.455
m2
Verhard
2.125
m2
150.380
m2
Buitensportvoorzieningen
Totaal in onderhoud
Financiële consequenties (bedragen x € 1.000)
Onderhoud programma 5
Begroting
Begroting
Investeringen
2022 bijgesteld
2023
2023
Groen
1.284
1.657
Eigen uren onderhoud groen
1.381
1.586
Totaal
2.665
3.243
0
Riolering We hebben als gemeente (wettelijke) verplichtingen op het gebied van afvalwater. Deze zijn omschreven en vastgelegd in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP). We verwerken de verschillende "afvalwaterstromen", zo doelmatig mogelijk. Om dit goed te doen investeren we en leveren inspanningen voor het beheer en onderhoud van het afvalwatersysteem. Beleidskader Bij een goed rioolbeheer moet er verantwoord en doeltreffend worden omgegaan met beschikbare middelen. De belangrijkste rol van de riolering is het zorg dragen voor de volksgezondheid en de leefomgeving. Het milieu moet worden ontlast en beschermd. Het verbeteren van de waterkwaliteit en anticiperen op klimaatveranderingen blijven een belangrijke rol spelen. Om dit efficiënt te kunnen doen zal het afvalwatersysteem zich moeten door ontwikkelen naar een toekomstbestendig robuust en flexibel systeem. We maken het afvalwatersysteem robuuster, door het te integreren in wegen-en groenvoorzieningen, Maassluis Rainproof. Elke druppel telt! Daarom praten we tegenwoordig niet meer alleen van riolen, maar veel breder over systemen om de afwatering van de stad. De traditionele buizen, worden steeds meer uitgebreid met infiltratie velden, greppels, wadi's, watergangen, goten en andere zichtbare objecten in de buitenruimte.
Begroting 2023 gemeente Maassluis
84
Financiële consequenties (bedragen x € 1.000)
Onderhoud programma 7 Riolering Eigen uren onderhoud riolering Totaal
Begroting
Begroting
Investeringen
2022 bijgesteld
2023
2023
2.073
2.277
2.448
276
397
2.349
2.674
2.448 (bedragen x € 1.000)
Riolering
1-1-2023
Mutaties
31-12-2023
2023 Voorziening riolering
1.288
-84
1.205
Totaal
1.288
-84
1.205
Gebouwen Onder gemeentelijke gebouwen wordt in deze paragraaf verstaan het vastgoed dat eigendom is van de gemeente Maassluis en waarvoor er een (gedeeltelijke) groot onderhoudsplicht is. Hierbij kan worden gedacht aan dienstgebouwen, scholen, sport- cultuur- en welzijnsaccommodaties. Voor dit vastgoed zijn onderhoudsplannen opgesteld. Beleidskader De gemeentelijke gebouwen vormen als vastgoed een bepaald kapitaal. Dit kapitaal dient op een goede wijze te worden onderhouden zodat de waarde bewaard blijft. In het Beheerplan Gemeentelijke Gebouwen is inzichtelijk gemaakt wat het areaal van de gemeentelijke gebouwen in kwantitatieve en kwalitatieve zin is. In dit plan is onder andere beschreven welke ontwikkelingen ten aanzien van gebouwen worden verwacht, welke kwaliteitsniveaus voor het onderhoud worden gehanteerd en met welke aspecten rekening moet worden gehouden. De duurzaamheid speelt hierin een steeds belangrijker rol. Bij de opstelling van nieuwe meerjarige onderhoudsplannen (MJOP's) wordt een duurzaamheidsparagraaf opgenomen. De basis voor het onderhoud ligt vast in meerjarenonderhoudsplannen. De MJOP's vormen de basis van de noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden. De MJOP's worden vervolgens vertaald in de meerjarenbegroting, vanuit de onderhoudsreserve als het gaat om onderhoud en in het investeringsprogramma, als het gaat om vervangingsinvesteringen.
Voor 2023 staan er geen grote investeringen vanuit de MJOP’s. Alle gebouwen worden onderhouden volgens de meerjarenplanning. Een aantal gebouwen wordt in de toekomst gesloopt. In afwachting daarvan worden deze gebouwen beheerd en onderhouden volgens het principe “schoon, heel en veilig”. Voor het MFA Startpunt staat een bedrag begroot voor het aanbrengen van Led verlichting in het gehele gebouw. Echter is dit in de huidige markt niet voldoende om het uit te voeren. Hiervoor is dekking in het (restant)budget van de Roadmap 2015 -2020. We willen hier een gedeelte van gebruiken om de meerkosten voor MFA startpunt te bekostigen en de rest voor het aanbrengen van Led verlichting in de bibliotheek en/of Koningshof. Begroting 2023 gemeente Maassluis
85
In 2022 is voor een tweetal multifunctionele accommodaties (MFA’s) van de gemeente subsidie (SUVIS: specifieke uitkering ventilatie in scholen) aangevraagd ten behoeve van de verbetering van het binnenklimaat. De subsidie dekt slechts een derde deel van wat financieel benodigd is voor de uitvoering. De plannen moeten verder worden uitgewerkt en er wordt onderzocht welke scholen er verder in aanmerking komen. Daarbij zetten we het budget in dat met het coalitieakkoord hiervoor is vrijgemaakt.
Gepland onderhoud gebouwen 2023 Accommodatie
Geplande activiteit(en) *
Douanehuisje
warmtevoorziening
IKC Ichthus
warmtevoorziening
Inblik
luchtbehandeling, sanitaire voorziening
Schuurkerk
afvoeren
Wethouder Smithal
buitenwanden, schilderwerk
Vraagraak
schilderwerk
Startpunt
schilderwerk, buitenwandopeningen, vloerafwerking
Koningshof
schilderwerk
Bibliotheek
schilderwerk
Stadhuis
verlichting
Haydnlaan gymzaal
verlichting
Olympiahal
schilderwerk, vloeren en binnenwanden
Molen
schilderwerk, kozijnen
* uitgaande van reguliere instandhouding
Financiële consequenties Voor de verschillende gemeentelijke gebouwen zijn in de begroting onderhoudsbudgetten geraamd. Voor het klein dagelijks onderhoud zijn structureel budgetten opgenomen in de begroting. Voor de uitvoering van het groot onderhoud zijn de geraamde budgetten gebaseerd op de MOP's voor de diverse accommodaties. Er wordt uitgegaan van de reguliere instandhouding van de accommodaties, waarbij de budgetten per jaarschijf kunnen fluctueren. Er kan zodoende onderhoudswerk ingepland en onderhoudsbudget geraamd staan, terwijl plannen voor sloop en/of nieuwbouw ontwikkeld worden. Op voorhand worden die werkzaamheden en budgetten niet geschrapt, maar aangehouden in afwachting van de besluitvorming.
Begroting 2023 gemeente Maassluis
86
Om de reserve op peil te houden wordt jaarlijks € 213.000 in de reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen gestort. Het verloop van de reserve is als volgt: (bedragen x € 1.000)
Verloop reserve onderhoud gebouwen
2023
2024
2025
2026
Stand per 1 januari
1.518
1.448
1.176
896
213
213
213
213
Panden bedrijfsvoering
-128
-176
-83
-130
MFA/Scholen
-20
-37
-137
-43
Binnensportaccommodaties
-25
-38
-68
-62
Verhuurde panden
-87
-204
-158
-93
Bijzondere gebouwen (molen/carillon)
-23
-30
-47
-50
1.448
1.176
896
731
Toevoegingen: Jaarlijkse storting Onttrekkingen:
Stand per 31 december
In het Investeringsprogramma is een jaarlijkse stelpost opgenomen voor het uitvoeren van investeringen in de gemeentelijke gebouwen. Omdat er op dit moment onderzoeken worden uitgevoerd naar de gemeentelijke huisvesting, denk bijvoorbeeld aan de verhuizing Vraagraak, de verhuizing van de gemeentewerf, het huisvestingsplan van Stroomopwaarts en het gemeentehuis, zijn alle grote investeringen in deze panden doorgeschoven naar latere jaren. Hierdoor loopt het bedrag de komende jaren aanzienlijk op. Het verloop van de stelpost is als volgt: (bedragen x € 1.000)
Stelpost
2023
2024
2025
2026
Meerjarenonderhoud gemeentelijk vastgoed
865
1.909
1.947
2.812
Begroting 2023 gemeente Maassluis
87
Financiering De paragraaf financiering beschrijft de leningen en de actuele ontwikkelingen op financieringsgebied. Hier staat de gemeentelijke treasuryfunctie centraal. Treasury is het woord dat gebruikt wordt voor het beheer van het geld van de gemeente. Binnen de treasuryfunctie is financiering een belangrijk onderdeel. De gemeente moet altijd over voldoende geld beschikken om aan alle verplichtingen te kunnen voldoen: op tijd betalen van subsidies, salarissen en facturen van derden. Hiervoor kunnen op dagelijkse basis korte geldleningen aangetrokken. Om investeringen in de stad mogelijk te maken, worden geldleningen aangetrokken met een langere looptijd. Het andere belangrijke aandachtsveld binnen de treasuryfunctie is het verstrekken van leningen en het verlenen van garanties door de gemeente uit hoofde van de publieke taak. Kenmerkend voor de treasuryfunctie is dat er grote bedragen mee gemoeid zijn en de financiële risico’s aanzienlijk kunnen zijn. De wijze waarop de gemeente de benodigde geldmiddelen aantrekt en overtollige geldmiddelen uitzet hangt af van de geprognosticeerde liquiditeitspositie en de verwachte renteontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt. Het treasurybeheer is gericht op het minimaliseren van de gemeentelijke rentelasten op de korte en lange termijn en op de beheersing van rente- en financieringsrisico's.
Wettelijk kader Het gemeentelijke financieringsbeleid is er op gericht om: • Te voorzien in de financieringsbehoefte op korte en lange termijn; • Het beheersen van de risico’s die met deze transacties verbonden zijn; • Het zoveel mogelijk beperken van de rentekosten van de leningen; • Het beperken van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële consequenties. De uitvoering van het financieringsbeleid vindt plaats binnen de kaders zoals gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Om vooral de financieringsrisico’s te beperken is in de Wet fido een tweetal instrumenten opgenomen, te weten de renterisiconorm en de kasgeldlimiet.
Kaderstellende documenten •
Financieringsstatuut 2016
Risicobeheer De Wet fido besteedt expliciet aandacht van het (financieel) risicobeheer. Risicobeheer in dit verband heeft betrekking op activiteiten gericht op het voorkomen en beheersen van (financiële) risico’s. Tot het risicobeheer worden onder andere gerekend het renterisico en het kredietrisico. In deze paragraaf wordt hierop verder ingegaan.
Begroting 2023 gemeente Maassluis
88
Kredietrisico In deze tabel worden de geldnemers weergegeven, waarbij de risicogroepen naar oplopend risico zijn opgenomen. Uit de tabel blijkt dat het kredietrisico 100% van de verstrekte gelden bedraagt. Dit zijn de niet aan (semi)overheden verstrekte geldleningen zonder achtervang (risicogroepen 5 en 7). (bedragen x € 1 mln.)
Kredietrisico op verstrekte gelden
Restant schuld
Per 31-12-2023
Risicogroep
%
1. Gemeenten/Provincies
-
-
2. Overheidsbanken
-
-
3. Woningcorporaties met garantie WSW
-
-
4. Semi overheidsinstellingen
-
-
0,2
5,1
-
-
3,2
94,9
-
-
3,4
100
5. Overige (hypotheken) 6. Financiële instellingen (A en hoger) 7. Toegestane instellingen volgens treasurystatuut 8. Niet toegestane instellingen volgens treasurystatuut Totaal
Gegarandeerde geldleningen Naast kredietrisico op verstrekte gelden loopt de gemeente ook risico op gegarandeerde geldleningen. De gemeente heeft per 1 januari 2023 voor € 149 miljoen aan garanties uitstaan. Van de totaal uitstaande garanties is er voor € 148 miljoen sprake van achtervang bij het waarborgfonds voor Sociale Woningbouw. Voor de uitstaande garanties die betrekking hebben op sport en zorg bestaan ook waarborgfondsen. Deze fondsen staan voor 50% garant en de gemeente voor de andere 50%, te weten € 0,8 miljoen. Als extra zekerheid bij deze garantstelling is er een recht van eerste hypotheek gevestigd of komen de eigendommen door natrekking in bezit van de gemeente. Als laatste staat de gemeente samen met het Rijk, ieder voor 50%, garant voor geldleningen (ca. € 0,3 miljoen) voor particuliere woningen, die voor de komst van de Nationale Hypotheekgarantie zijn aangegaan. De bank heeft hier het recht van eerste hypotheek. Bij een eventuele restschuld wordt de gemeente aangesproken. Het risico op gegarandeerde geldleningen is opgenomen in het risicoprofiel van de gemeente. Rente en risico's De wettelijke renterisiconorm ziet erop toe dat gemeenten in elk jaar slechts een deel van hun leningenportefeuille hoeven te herfinancieren. Door deze norm zijn gemeenten minder afhankelijk van renteschommelingen en wordt het renterisico over de jaren gespreid.