CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage ter informatie: Beleidsplan Van Afval naar Grondstof, Maashorst

Raadsvergadering 8 juni 2023, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel Beleid Van Afval Naar Grondstof20.780 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Kwaliteit gescheiden stromen Over de kwaliteit van de gescheiden stromen is er weinig openbaar bekend. Het is ook een relatief nieuw aandachtsveld binnen afval en recycling. Kwaliteit PBD Nedvang heeft in 2021 een Kosten- en Samenstellingsonderzoek (KSO) uitgevoerd. Hierin wordt onder andere meegenomen welk effect de inzamelmethodieken (inzamelmiddel, inzamelfrequentie, diftar) heeft. De uitkomsten moeten nog gepubliceerd worden, maar ze hebben wel al kunnen meegeven dat wijkcontainers (boven- of ondergrondse) de meeste kans hebben op vervuiling en de minicontainers ook een vervuilingsgevoelige methode is. Zakken is het meest ideale systeem, met de minste kans op vervuiling. Bij navraag en met toestemming is contact opgenomen met een gemeente welke uit een breed onderzoek naar voren kwam als een gemeente met goede kwaliteit PBD. De gemeente Dordrecht heeft namelijk maar 15% vervuiling in haar ingezameld PBD. Als reden waarom zij in vergelijk met andere gemeenten zo weinig vervuiling in hun PBD hebben is: inzamelen met een zak en bij inzameling de vervuilde zakken afkeuren en niet inzamelen. Feitelijk de werkwijze welke Maashorst nu ook al hanteert. Maashorst is met haar inzamelmethode voor PBD al aardig op de goede weg. Het ingezamelde PBD uit Landerd en Uden zijn afgelopen jaren niet of verwaarloosbaar afgekeurd.

Kwaliteit GFT+E Over de kwaliteit tussen de verschillende gemeenten is niets openbaar bekend, maar merken composteerders dat de hoeveelheid vervuiling in het GFT+E over het algemeen stijgt. Veel composteerders wijten dit aan diftar. Kwaliteit papier Over de kwaliteit van het ingezamelde papier bij de verschillende gemeenten en verschillende inzamelmethoden (wel/niet verenigingen, in papiercontainer of met dozen, wijkcontainers) zijn geen landelijk gegevens voorhanden. Uit eigen ervaringen van de voormalige gemeenten Uden en Landerd, komt in ieder geval naar voren dat er nog nooit een afkeur van een vracht heeft plaats gevonden. Ook geeft de papierinzamelaar aan dat de vervuiling meevalt en binnen acceptabele grenzen valt. Wel constateren de recyclers landelijk dat er steeds meer niet-papier afval bij het papier wordt aangeboden. Sorteeranalyses van het restafval zou een beter beeld kunnen geven hoe goed inwoners hun papier scheiden.

23

Goede kwaliteit belangrijk voor recycling Landelijk willen we meer gaan hergebruiken en hoogwaardig recyclen. Een hoogwaardige recycling betekent dat de kwaliteit van het te recyclen materiaal goed moet zijn. De verwachtingen is dan ook dat komende jaren de eisen strenger worden voor allerlei materiaalstromen zoals PBD, GFT+E en papier. Of dat gevolgen heeft voor Maashorst is nog onbekend. Het hangt af hoe veel strenger deze eisen gaan worden.

24

Goed presterende gemeenten in Nederland

Gemeente

SK*

Horst aan de Maas

4

Ingezamelde hoeveelheid restafval [kilo pppj] Totaal Fijn 36 24

Inzamelmethode

Afvalstoffenheffing €238 + tariefzakkosten (€1,70 per zak)

Restafval Tariefzak, 1x per 2 weken

Land van Cuijk

4

48

32

€214 + tariefzakkosten (€1,50 per zak)

Tariefzak 1x per 4 weken

Oost Gelre

4

53

39

€205 + aanbiedkosten restafvalcontainer €5 per aanbieden, of €1,20 in ondergrondse container

Bladel

4

60

43

Eersel

4

62

46

€114 + aanbiedkosten restafval- en GFT+E containers €82 + aanbiedkosten restafval- en GFT+E containers of €5 in ondergrondse container

Wegbrengen naar ondergrondse container in bebouwde kom (omgekeerd inzamelen), in buitengebied container (240L, 140L), 1x per 4 weken Container (240L, 140L, 80L, 25L), 1x per 4 weken Container (140L, 80L, 40L), 1x per 4 weken

GFT+E Keukenafval in keukenemmer, 2x per week Tuinafval wegbrengen naar tuinkorf in wijk Container, Winter 1x per 2 weken, overig jaar wekelijks Container, 1x per 2 weken

Container (240L, 140L, 80L, 25L), 1x per 2 weken Container (140L, 80L, 25L), 1x per 2 weken

PBD Container 1x per 2 weken, container

Papier Dozen 1x per maand

Zak, 1x per 2 weken

Periodieke papiercontainers in buurten Container, 1x per 4 weken

Container, 1x per 4 weken

Zak, 1x per 2 weken

Container, 1x per maand

Zak, 1x per 2 weken

Container, 1x per maand

*SK=Stedelijkheidsklasse: klasse 1 zijn grootstedelijk zoals ’s-Hertogenbosch, Utrecht, etc en klasse 5 zijn landelijke gemeenten zoals voormalig Landerd, Mill en Sint Hubert, Sint Anthonis. Maashorst heeft klasse 3.

25

Resultaten 2021 regiogemeenten:

Gemeente

8

Restafval

SK

Fijn 72

Inzamelmethode

Afvalstoffenheffing

Meijerijstad

3

Totaal 92

Bernheze

4

97

75

Oss8

3

163

Ca. 130

€283 tot €455 obv containerformaat

Container (240L, 140L), 1x per 3 weken

Best

3

126

100

€339 (geen diftar)

Container (140L) 1x per 2 weken

Vught

3

98

84

‘sHertogenbosch Eindhoven

2

243

230

€164 + aanbiedkosten restafvalcontainer €282 (geen diftar)

1

261

216

Container 1x per 4 weken Container 1x per 2 weken Container 1x per 2 weken

€161 + aanbiedkosten restafvalcontainer of ondergrondse container €145 + aanbiedkosten restafvalcontainer

€241 2persoons, €351 4 of meerpersoons (geen diftar)

Restafval Container (140L, 240L) 1x per 4 weken

PBD Zak 1x per 2 weken

Container (240L) 1x per 4 weken

Zak 1x per 2 weken Zak 1x per 2 weken, wijkcontainers Container (140L, 240L) 1x per 2 weken Zak 1x per 2 weken wijkcontainer wijkcontainer

Gemeente Oss is in 2022 gestart met diftar, via een positieve prijsprikkel. Inzamelresultaten van 2022 zijn nog niet bekend. 26

GFT+E Container (40L, 140L, 240L) wekelijks Container (140L, 240L) 1x per 2 weken container (240L, 140L) 1x per 2 weken Container (140L, 240L), winter 1x per 2 weken, overig jaar wekelijks Container 1x per 2 weken Container 1x per 2 weken winter 1x per 4 weken, overig jaar 1x per 2 weken

Papier Dozen 1x per maand Dozen, 1x per maand Dozen 1x per maand Dozen 1x per maand Dozen 1x per 2 weken Container 1x per 4 weken Dozen 1x per maand

Samenvatting Inzamelmethoden in Nederland Met de afvalinzameling bieden gemeenten service naar de inwoners, houden ze de kosten beheersbaar en verhogen ze de milieuprestaties. Motivatie, vaardigheid en gelegenheid zijn belangrijke factoren in het willen en kunnen scheiden van afval. Er zijn dan ook een aantal knoppen in de afvalinzameling waar een gemeente aan kan draaien om op deze factoren in te spelen: inzamelfrequenties, soorten inzamelmiddel, ophalen of wegbrengen, nascheiden, milieustraat en/of een financiële prikkel. De best presterende gemeenten in Nederland behalen rond 40 kilo restafval per persoon, en zijn meer landelijke gemeenten dan Maashorst en hanteren een of andere vorm van diftar. Met Maashorst vergelijkbare gemeenten, qua stedelijkheid, zamelen de best presterende gemeenten 60 tot 80 kilo restafval per persoon in en hebben eveneens allen een vorm van diftar.

27

Stand van zaken gemeente Maashorst Ambities van gemeente Maashorst In het Bestuursakkoord van de gemeente Maashorst heeft de coalitie haar doelen voor de komende jaren verwoord. De meest opvallende doelen die met afval te maken hebben zijn: • • • •

Zes dorpen, één gemeente, harmonisatie afvalinzameling; Groenste gemeente, voorlopen in duurzaamheid; Aandacht voor zwerfafval, meest recreatieve gemeente; SDGs als uitgangspunt, streven naar circulaire economie, stimuleringsregeling afvalscheiden, zo min mogelijk restafval, eenmaal per jaar gratis grof vuil storten, laagdrempelig inleveren KCA, voorkeur voor digitale kanalen.

De uitdaging ligt erin om deze doelen dusdanig vorm te geven dat zij elkaar niet tegenwerken. Zo veroorzaakt recreatie zwerfafval, en kan eenmaal gratis grofvuil storten een makkelijke reden zijn om eens niet het afval goed te scheiden of her te gebruiken. Op de informatieavond in september 2022 is de gemeenteraad ingelicht over de ontwikkelingen in Nederland en waar Maashorst nu staat met haar afvalscheiding. Als belangrijkste is naar voren gekomen duidelijke doelen stellen en concrete voorstellen aanreiken met inzicht in afwegingen en uitvoering.

Huidige afvalinzamelmethoden in de beide voormalige gemeenten Elke voormalige gemeente heeft haar eigen inzamelmethoden aan huis, in de wijk en werkwijze op de milieustraten. Het is goed om deze helder te hebben, om te weten wat de inwoners nu zijn gewend, waar eventueel straks de veranderingen optreden, om een bewuste keuze te kunnen maken wat te veranderen of voort te zetten en wat het effect is van de huidige inzamelmethoden en afspraken met partijen. De huidige inzamelmethoden van de beide voormalige gemeenten, verschillen in inzamelfrequenties, containermaten en soms ook in inzamelmiddel. In onderstaande tabel een totaaloverzicht.

Huidige inzamelmethoden

GFT+E9

PBD10

Restafval

9

Odiliapeel, Uden, Volkel

Reek, Schaijk, Zeeland

46x per jaar (1x per week, in winter 1x 2 weken) 25-140-240 liter container

23x per jaar (1x 2 weken, in winter 1x 4 weken) 140-240 liter container

Extra container te huren 52x per jaar, zak

Extra container te huren 16x per jaar, zak

17x 120 - 140

26x 140-240

per jaar liter container

Huishouden van 6 of meer personen kunnen 2e container huren, of gratis bij medische indicatie

GFT+E is Groente, Fruit, Tuinafval en Etensresten PBD is Plastic verpakkingen, Blik en Drinkpakken

10

28

per jaar liter container

Elk huishouden kan extra containers huren, of gratis bij medische indicatie

Oud papier en karton

Luiers Snoeihoutroute Grof afval

Verenigingen 12x per jaar, container 52x in winkelgebied Uden 6x buitengebied Odiliapeel 140-240 liter container Dozen/containers bij hoogbouw

19 locaties, o.a. Kinderdagverblijven e.d.

Verenigingen 12x Binnen bebouwde kom per jaar, dozen 12x Buiten bebouwde kom per jaar, tijdelijke container (sommige zamelen aan huis in, en vullen hiermee de tijdelijke container), sommige delen geen inzameling Geen

Geen snoeihoutroute Blad in berm wordt opgehaald Milieustraat Uden ophalen aan huis, bluebag

1x per jaar, bebouwde kommen Duurzaamheidsplein Oss Geen

De grootste verschillen zitten in: • Inzamelfrequenties aan huis: In voormalig Uden wordt in totaal zo’n 127 keer per jaar restafvalGFT+E-PBD-papier aan huis ingezameld, en in voormalig Landerd zo’n 78 keer. • Inzamelmiddel papier: het papier wordt in Landerd aan huis in dozen ingezameld en in Uden in papiercontainers (met uitzondering van een aantal hoogbouwlocaties waar of in dozen of ook in containers wordt ingezameld). • Buitengebied papier: Voormalig Landerd zamelt papier in buitengebied in met een periodieke brengplek, waarbij sommige verenigingen het papier aan huis inzamelen en vervolgens naar hun periodieke container brengen en in sommige buurten de inwoners het naar de periodieke container zelf moeten brengen. • Luiers: Voormalig Landerd kent geen gescheiden luierinzameling. • Snoeihoutroute: Voormalig Uden kent geen snoeihoutroute in de bebouwde kommen. In voormalig Landerd kunnen inwoners in de bebouwde kommen zich aanmelden voor een gratis ophaalronde van grof tuinafval aan huis in november (eenmaal maximaal 3 kuub). Reden waarom alleen voor bebouwde kommen, is dat het buitengebied te uitgestrekt is voor een dergelijke inzameling en ze meer mogelijkheden hebben om op eigen terrein te composteren.

• Grof afval: De milieustraten in Uden en in Oss hanteren verschillende tarieven en de rijafstanden van midden kern tot milieustraat variëren van 2 km (Volkel, milieustraat Uden) tot 19 km (Zeeland, Duurzaamheidsplein Oss). Verder kunnen inwoners in Odiliapeel, Uden en Volkel tegen betaling een speciale bluebag bij de gemeente kopen à €54,82 en een afspraak maken voor het ophalen van de volle bluebag aan huis. Met het bedrag vergoeden ze deels het transport en het tarief op de milieustraat Uden.

Afvalstoffenheffing In 2022 zijn de afvalstoffenheffingen van beide voormalige gemeenten geharmoniseerd:

Landerd Uden Landerd Uden

2021 €177,00 €190,08 €278,40 €230,28

1-persoonshuishouden 1-persoonshuishouden Meerpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden

2022 €188,04 €251,04

Daarmee zijn de heffingen voor alle huishoudens in gemeente Maashorst gelijk getrokken, terwijl in de dienstverlening richting inwoners nog steeds verschil bestaat tussen de voormalige gemeenten.

Inzamelresultaten Maashorst Om een beeld te krijgen waar we als gemeente Maashorst vandaan komen en hoe zich dit verhoudt met de landelijke doelstelling van 75% afvalscheiding en 100 kilo restafval, volgt hieronder een aantal

29

overzichten van totale hoeveelheid afval, verhouding restafval en afvalscheiding, en de resultaten van afvalscheiding van beide voormalige gemeenten. Om een goede indruk te kunnen verkrijgen zijn de jaren 2017 tot en met 2021 in beeld gebracht. Dat heeft onder andere te maken met dat in 2018 de afvalinzameling in voormalig Uden flink is veranderd, 2020 het covid-jaar was (met uitlopers naar 2021) en een enorme invloed had op de hoeveelheden afval, 2021 als laatste jaar voor de gemeentelijke herindeling en ook het jaar waarin wijzigingen plaats vonden op het Duurzaamheidsplein in Oss met een grote invloed op het aanbod op het Duurzaamheidsplein. In de komende grafieken wordt regelmatig -L of -U gebruikt. Dit om aan te duiden dat het gaat om voormalig Landerd (-L) of om voormalig Uden (-U).

Verschil tussen de voormalige gemeenten Wat als eerste opvalt is dat er een verschil bestaat tussen de totale hoeveelheden afval tussen de voormalige gemeenten. Exacte oorzaken zijn niet aan te geven, maar grote kans dat de grotere hoeveelheden in voormalige Landerd te maken hebben, met: o een grotere hoeveelheid tuinafval aangezien het een meer landelijke gemeente is dan Uden o waarschijnlijk het aanbod van bedrijfsafval in de aan huis inzameling of op de milieustraten. Uit ervaringen bij andere gemeenten kan dit grote invloed hebben op de hoeveelheden van afval. Veel gemeenten gaan om dit ‘illegale’ aanbod te verminderen of te voorkomen over op een inzameling waarbij een chip in de containers zit en daarmee een registratie op adres mogelijk is. Een bijkomstig voordeel van een chip is dat ook andere ongeregistreerde containers niet meer gebruikt kunnen worden. Een andere mogelijkheid is om de tarieven op de milieustraat te verhogen waardoor het voor bedrijven (niet toegestaan, maar moeilijk controleerbaar) onaantrekkelijker wordt om er afval naartoe te brengen. Beide maatregelen heeft gemeente Oss in 2020 en 2021 in haar gemeente en milieustraat ingevoerd. o Covid Wat verder opvalt is dat in beide voormalige gemeenten de totale hoeveelheid afval stijgt in 2020. Het bekende covid-jaar.

Veel mensen moesten thuiswerken, gingen opruimen of verbouwen en hadden daarmee veel meer afval dan in een regulier jaar. Je ziet dat in 2021 de hoeveelheid al weer wat daalt, maar nog niet naar oorspronkelijke hoeveelheid in 2019. o Aan huis inzameling Bekijken we de hoeveelheden van voormalig Uden, zien we dat de totale hoeveelheid afval in 2018 niet vermindert ondanks de nieuwe afvalinzameling aan huis. Blijkbaar heeft de inzamelmethode aan huis geen of beperkte invloed op de totale hoeveelheid. Verderop zullen we zien dat er wel effect te zien is in de mate van scheiden van afval. o Tarieven en controle De hogere tarieven en de strengere controle op het duurzaamheidsplein in Oss sinds 2021 heeft effect op de totale hoeveelheid van afval. Gemeente Oss geeft aan dat dit een gevolg is van dat nu geen of minder bedrijven hun afval naar duurzaamheidsplein brengen en

30

dat inwoners hun afval nu beter scheiden. In een van de volgende tabellen is dit beter zichtbaar gemaakt. In onderstaande tabel zien we de ontwikkelingen van afvalscheiding in afgelopen jaren.

Uit bovenstaande tabel kunnen volgende conclusies worden getrokken: • een grote daling in de hoeveelheid restafval is bij voormalig Uden in 2018 zichtbaar, een gevolg van de nieuwe afvalinzameling aan huis; • er is een duidelijk verschil in de hoeveelheid restafval tussen de beide voormalige gemeenten zichtbaar: In de kernen Odiliapeel, Uden en Volkel hebben de inwoners veel minder restafval dan in de kernen Reek, Schaijk en Zeeland. In 2021 boden de inwoners uit Odiliapeel, Uden en Volkel in totaal 136 kilo restafval per inwoner aan. Uit Reek, Schaijk en Zeeland boden de inwoners 216 kilo aan. Gemiddeld werd in Nederland in 2020 180 kilo restafval per inwoner aangeboden (gegevens van 2021 nog niet bekend). Dat betekent dat er voor de kernen Reek, Schaijk en Zeeland een grotere opgave ligt om de hoeveelheid restafval te verlagen naar 100 kilo dan voor de kernen Odiliapeel, Uden en Volkel. Rekenen we bovenstaande hoeveelheid van 2021 om naar een Maashorst gemiddelde, komen we uit op 158 kilo restafval per persoon. In de volgende tabel is zichtbaar welk afvalscheidingspercentages de twee voormalige gemeenten in 2021 behaalden ten opzichte van het landelijk doel van 75% afvalscheiding. De kernen Odiliapeel, Uden en Volkel schommelen reeds rond het landelijk doel van 75% afvalscheiding. Door de kernen Reek, Schaijk en Zeeland is nog een flinke stap te maken.

Zij schommelen rond de 63%.

31

Afvalscheiding vindt plaats op zowel de milieustraat, als aan huis (GFT+E, PBD, papier) als in de wijk (glas, textiel, luiers). Om een indruk te krijgen hoe de afvalscheiding in de voormalige gemeenten plaats vindt, wordt in onderstaande grafiek de scheiding van diverse materiaalstromen in de wijk en aan huis en op de milieustraat in totaal weergegeven van de afgelopen 5 jaren. Dit is feitelijk de startsituatie van onze toekomstige afvalinzameling als gemeente Maashorst.

*11

De hoeveelheid grof tuinafval uit de takkenroute is berekend op totaal aantal inwoners in voormalig Landerd, niet alleen aantal inwoners in bebouwde kommen. 11

32

Een aantal zaken vallen op: • voormalig Landerd had in totaal veel meer grof afval per inwoner dan voormalig Uden. Dat is in 2021 verandert. Sinds 2021 biedt een inwoner uit deze drie kernen minder grof afval aan (92 kg) dan in 2019 (155 kg) door de strengere controle en flinke stijging in poorttarieven op het Duurzaamheidsplein in Oss sinds 2021. Inwoners gaan daardoor kritischer om met hun afval en is het lastiger en onaantrekkelijker geworden voor illegale bezoekers (bedrijven, inwoners uit andere gemeenten). Inwoners uit voormalig Uden hadden 119 kilo grof afval in 2021 en in 2019 75 kilo; • Voormalig Uden biedt veel meer verpakkingsafval PBD aan dan voormalig Landerd; iets dergelijks zien we ook bij glas, textiel en GFT+E; • Bij papier zijn de verschillen in hoeveelheden kleiner tussen de voormalige gemeenten. In hoeverre papier van bedrijven hier nog invloed op hebben, is onbekend; • In voormalig Uden worden luiers gescheiden ingezameld en in voormalig Landerd niet; • In voormalig Landerd wordt grof tuinafval in de bebouwde kommen eenmaal per jaar ingezameld en in voormalig Uden niet; • Conclusie over het grote geheel is dat het verschil in inzamelmethoden aan huis in voormalig Uden, zorgt voor een betere afvalscheiding (minder restafval, meer PBD, GFT+E, glas, textiel, papier).

Wat zit er nu daadwerkelijk in het restafval dat aan huis wordt ingezameld? In 2018 en in 2019 zijn sorteeranalyses12 uitgevoerd van het restafval dat aan huis wordt ingezameld. Een sorteeranalyse geeft een indruk van de samenstelling van het restafval, maar blijft een momentopname. Vakanties, verhuizingen en seizoenen kunnen zorgen voor wat verschuivingen, maar geen totaal ander beeld. Het is ondertussen 2023 en alweer een aantal jaar verder, maar sinds de jaren na 2018 of 2019 is de afvalinzameling in beide gemeenten niet gewijzigd. De resultaten van deze analyses geven dan ook nog steeds een goede indruk wat een inwoner zoal nog weggooit met haar restafval. Uden 2018

Landerd 2019

kg per persoon per jaar

Bebouwde kom

Buiten gebied

Bebouwde kom

Buiten gebied

Keukenafval

16

12

61

34

Tuinafval

5

10

28

21

Papier en karton

4

2

10

8

PBD

8

6

17

13

Luiers

14

13

5

3

Glas

4

4

6

7

Textiel

6

8

11

4

Plastic voorwerpen

8

8

9

16

Metalen

8

4

3

3

Apparaten

1

2

1

2

Hout

5

3

6

18

Steen/puin

4

7

4

8

KCA

0

0

1

0

Restafval

19

22

39

63

102

102

201

201

De resultaten van de sorteeranalyses zijn in kilo’s weergegeven. Daardoor moet rekening gehouden worden dat sommige materiaalsoorten een hoger soortelijk gewicht hebben (zwaarder) dan anderen en dat dus visueel (volume) een andere indruk kan bestaan. Zo is keukenafval een behoorlijk zwaar materiaal en is het in de container mogelijk maar een dun laagje, en is PBD juist heel licht en neemt misschien wel een kwart van de container in. 12

33

Samenstelling restafval voormalig Landerd In 2019 werd het restafval in Landerd geanalyseerd. In dat jaar werd in Landerd per inwoner 201 kilo van de 227 kilo restafval aan huis ingezameld. De overige 26 kilo werd als grof restafval op het Duurzaamheidsplein in Oss ingezameld. In onderstaande afbeelding de samenstelling van het restafval dat in de grijze containers aan huis in het buitengebied en de bebouwde kommen van Reek, Schaijk en Zeeland werd ingezameld: • Slechts een deel in de grijze container (39 tot 63 kilo) is echt restafval • het buitengebied lijkt meer restafval te hebben dan de inwoners in de bebouwde kommen; • 65 tot 80% (128 tot 172 kilo) bestaat uit allerlei materiaalsoorten die gerecycled kunnen worden.

Samenstelling restafval voormalig Uden In 2018 werd het restafval in Uden geanalyseerd, omdat eind 2017 de afvalinzameling van restafval, GFT+E, papier en PBD flink was gewijzigd. Door de wijziging in de afvalinzameling daalde de hoeveelheid restafval van 233 kilo in 2014 (laatste ‘normale’ jaar, daarna startte allerlei afvalproeven) naar 126 kilo in 2018. In 2018 werd in Uden 102 kilo van de 126 kilo restafval per persoon aan huis ingezameld. De overige 24 kilo werd als grof restafval op de Milieustraat in Uden ingezameld. Hieronder de samenstelling van het restafval dat in de grijze containers aan huis in het buitengebied en de bebouwde kommen van Odiliapeel, Uden en Volkel werd ingezameld: • De containers zijn maar half gevuld omdat de hoeveelheid restafval ten opzichte van Reek, Schaijk en Zeeland is gehalveerd; • De hoeveelheid echt restafval (circa 20 kilo) is nog kleiner dan in Reek, Schaijk en Zeeland. Tussen de bebouwde kommen en buitengebied zit amper verschil; • De overige 80 kilo zijn allerlei materiaalsoorten die gerecycled kunnen worden.

34

Duidelijk te zien is dat bijna alle materiaalsoorten in het restafval drastisch zijn verminderd in voormalig Uden. De hoeveelheid apparaten, steenachtig materiaal en chemisch afval in het restafval zijn vergelijkbaar tussen beide voormalige gemeenten. Ook wordt in verhouding nog veel luiers teruggevonden in het restafval in voormalig Uden en dat terwijl daar wel een gescheiden inzameling voor luiers bestaat. Samengevat zien we dat: • In voormalig Uden minder van de materialen die aan huis en in de wijk worden ingezameld, nog in het restafval zitten; • Het grover te recyclen materiaal zoals metalen, hout, apparaten etc. zijn in vergelijkbare hoeveelheden in voormalig Uden als voormalig Landerd in het restafval aanwezig. • Oftewel de afvalinzameling in voormalig Uden heeft vooral effect gehad op het scheiden van de materiaalsoorten die aan huis en in de wijk worden ingezameld.

Kwaliteit van de gescheiden stromen In 2020, zo’n 10 jaar na de brede uitrol van de gescheiden inzameling van verpakkingen, hebben overheid en bedrijfsleven nieuwe afspraken over de kunststof-keten gemaakt. Gemeenten zijn in dit nieuwe ketenregiemodel allen verantwoordelijk voor de inzameling van de verpakkingen, maar niet meer voor de sortering en de vermarkting. Een van de voorwaarden van deze nieuwe afspraken is, dat er maximaal 15% vervuiling in het brongescheiden ingezamelde PBD mag zitten. Gemeenten die PBD aanbieden op de overslaglocaties waar meer dan 15% stoorstoffen in zitten, moeten er rekening mee houden dat zij meer dan voorheen geconfronteerd kunnen worden met afgekeurde vrachten. De inzamelkwaliteit is dus een bepalende factor geworden voor het slagen van een beleid wat gericht is op bronscheiding van PBD.

35

In 2022 werden er geen enkele vracht van Maashorst bij de aan huis inzameling van papier, GFT+E en PBD afgekeurd. Wel bleek uit sorteeranalyses in 2020 van het PBD uit voormalig Uden dat 80% van het ingezamelde PBD ook echt PBD is, het overige bestaat uit zogenaamde stoorstoffen zoals piepschuim, spuitbussen, etensresten (de verpakkingen zijn niet schraapleeg), karton, etc. Deze vervuiling heeft destijds toch niet tot afkeur van vrachten geleid. De afkeur vindt in eerste instantie visueel plaats. De exacte inhoud van een zak is niet tot op 5% verschil van buitenaf te bepalen en zullen daarom niet tot afkeur hebben geleid.

Resultaten enquêtes inwoners Resultaten enquête inwoners voormalig Uden over hun inzamelmethode In 2015/2016 heeft Uden bij 1400 woningen allerlei inzamelmethoden voor restafval, GFT+E, PBD en papier en karton getest (vaker/minder vaak inzamelen, wel/niet in een container, etc). De beste methodes zijn gecombineerd en aangevuld (kroonringen, tuinafval op milieustraat gratis) tot de huidige inzamelmethode. Deze is op 1 december 2017 in de hele gemeente gestart. Begin 2019 is deze afvalinzamelmethode geëvalueerd13 . Een onderdeel van deze evaluatie was het bevragen van de inwoners over hun ervaringen met behulp van een enquête. Uit de enquête kwam het volgende naar voren: a. Veel inwoners zijn zeer tevreden, de nieuwe afvalinzamelmethode scoort gemiddeld een 7,8 b. De meerderheid vindt het inzamelen van PBD in een zak prima en het wekelijks inzamelen van PBD erg fijn. Veel inwoners maken graag gebruik van de kroonring. Daar waar de PBD-zakken veel te vroeg worden aangeboden en afgekeurde PBD-zakken niet worden teruggenomen, vindt een deel van de inwoners dat het straatbeeld is verslechterd. Vooral communicatie en toezicht zou dit kunnen verbeteren. c. Het merendeel vindt het fijn dat ze kunnen kiezen in maten van containers voor GFT+E en papier en vinden de meesten de gekozen inzamelfrequenties van GFT+E (maart t/m november wekelijks, winter 1x 2 weken) goed. d.

Inwoners ondervinden meer gemak met de papiercontainer (niet meer stapelen en sjouwen met volle dozen, geen lege dozen in huis hoeven halen) en maakt het scheiden van ook de kleine papiertjes makkelijker. Een enkele vindt de papiercontainer minder fijn (ruimte, weinig papier). e. De helft van de inwoners gooit nog grofvuil in de restafvalcontainer. Dit doen zij uit gemak, er is nog steeds ruimte in de restafvalcontainer, in de container is het gratis of men weet niet goed wat anders ermee te doen. Echter het merendeel wil geen hogere afvalstoffenheffing betalen om grofvuil gratis aan huis te laten ophalen. f. Het inzamelen van restafval in een 140 liter container en 1x per 3 weken inzamelen is nog steeds voldoende voor de hoeveelheid restafval die men heeft. Ook veel grotere gezinnen redden het. g. Inwoners scheiden hun afval vooral vanwege het milieu en als ze niet (minder) scheiden zijn de redenen zeer divers en situatieafhankelijk. Resultaten inwoners Maashorst enquête 2022 Aanvullend op deze enquête is deze zomer onder de inwoners van alle zes kernen opnieuw een enquête verspreid. Deze enquête14 bestond uit twee delen: een aantal vragen voor de inwoners uit alle zes kernen en een aantal vragen specifiek voor de inwoners uit de kernen Reek, Schaijk en Zeeland.

Dit omdat de inwoners uit de laatste drie kernen niet eerder hun mening en behoeften inzake afvalscheiding konden meegeven en een inleverpunt voor afval op de voormalige werf in Schaijk wegviel. Met een open vraag over de toekomstige afvalinzameling, konden vervolgens weer alle zes kernen hun ideeën en meningen inbrengen. In totaal hebben 960 huishoudens de enquête ingevuld. Uit deze enquête kwam het volgende naar voren: • 80 tot 95% gooit wel eens grof herbruikbare materialen zoals hout, metaal, steen bij het restafval • 45 tot 65% gooit wel eens apparaten bij het restafval 13 14

Evaluatie nieuwe afvalinzameling Laagbouw, gemeente Uden, 2019 Rapportage enquête Afvalinzameling Maashorst, 2022 36

• •

• • • •

Per jaar hebben veel huishoudens hooguit een grote boodschappentas vol met grof afval De meesten zoeken informatie over afval op de gemeentelijke website, de gemeentepagina in huis-aan-huis blad en 25% zou ook een afval app handig vinden. Men zou graag willen weten wat te doen met het afval dat niet thuis of in de wijk wordt ingezameld en wat wel/niet PBD of GFT+E is 90% uit Reek, Schaijk en Zeeland is zeer tevreden over hun huidige papierinzameling. In Reek, Schaijk en Zeeland heeft een kwart zo’n 2 tot 4 keer per jaar chemisch afval en de rest veelal minder vaak. 25 tot 45% gooit wel eens chemisch afval bij het restafval uit gemak of niet weten wat ermee te doen of geen zin om naar milieustraat te gaan Om beter te kunnen scheiden heeft meer dan de helft in Reek, Schaijk en Zeeland behoefte aan meer informatie en vaker inzamelen van PBD en GFT+E. 20 tot 40% vindt dat met huidige inzamelmethode prima te scheiden is 15 tot 60% van de deelnemers van de enquête hadden ideeën over de toekomstige afvalinzameling in Maashorst. De ideeën gingen over een breed scala van onderwerpen: van het aanbieden van afval, informatie, kosten, specifieke afvalstromen, etc. Een specifiek onderwerp sprong er niet bij een meerderheid eruit.

Samenvatting Stand van zaken Maashorst Op 1 januari 2022 zijn de gemeenten Landerd en Uden samengegaan en vormen sindsdien de nieuwe gemeente Maashorst. Maashorst is ambitieus en wil graag de groenste en een recreatieve gemeente zijn, voorop lopen in duurzaamheid, streven naar een circulaire economie, zo min mogelijk restafval en het afvalscheiden stimuleren. Op dit moment wordt in de voormalige gemeenten nog verschillende inzamelmethoden toegepast. Elke methode behaalt zijn eigen resultaten en varieert in 136 of 216 kilo restafval per persoon en 74% en 63% afvalscheiding. Omgerekend betekent dit dat de voormalige gemeenten Landerd en Uden samen in 2021 gemiddeld 158 kilo restafval per persoon inzamelden en bevatte ongeveer 20% van de grijze container thuis daadwerkelijk restafval en de overige 80% waren allerlei recyclebare stromen. De kwaliteit van de gescheiden stromen zijn in beide voormalige gemeenten nog steeds goed. Met een enquête zijn er ervaringen en ideeën bij de inwoners opgehaald over afval.

37

Nieuwe afvalinzamelmethode Maashorst Wat betekent de Nederlandse doelen voor de gemeente Maashorst? De nieuwe VANG doelstellingen voor 2025: beter scheiden, hoge kwaliteit en afvalpreventie; in 2030 50% minder grondstoffen gebruiken en in 2050 is Nederland circulair. Deze doelen zijn op zichzelf niet SMART. Het is aan de gemeente om voor zichzelf meer meetbare doelen te formuleren om te kunnen toetsen of haar beleid en activiteiten bijdragen aan de Nederlandse doelen en de richting opgaan naar een circulaire economie.

Wat wil Maashorst bereiken en hoe wil zij dit bereiken? Wij stellen voor om haalbare tussendoelen te formuleren. Daardoor blijft de ambitie behapbaar voor inwoners en onze organisatie. Maar Maashorst wil ook voorop lopen in duurzaamheid. Daar horen weer pittige ambities bij. Met 80 kilo restafval per persoon plus hoogwaardige kwaliteit van gescheiden stromen zou Maashorst in de top-10 terecht komen van vergelijkbaar matig-stedelijke gemeenten. Met deze ambities worden ruim 60 matig-stedelijke gemeenten voorbij gestreefd. Het is weliswaar niet in de top3, maar het borgen van de kwaliteit van de gescheiden stromen is naar de toekomst toe te belangrijk om hoogwaardige recycling waar te kunnen maken. In vergelijking met het jaar 2021 waarin in Maashorst omgerekend per persoon nog 158 kilo restafval werd verbrand en de afvalinzameling nog geharmoniseerd moet worden is 80 kilo een pittige uitdaging. Uit de sorteeranalyse van het Maashorst restafval (in 2022 ± 25 kilo echt restafval in container thuis en ±25 kilo grof restafval op milieustraat, in totaal 50 kilo restafval per persoon) blijkt dat 80 kilo niet onmogelijk is, maar wel ambitieus.

In de raadscommissie van 16 maart jl zijn paar punten opiniërend voorgelegd: a) Ambitie (hoeveelheid en kwaliteit) De ambitie van 80 kilo restafval per persoon en goede kwaliteit van gescheiden stromen in 2028 werd als een mooie ambitie benoemd b) Inzamelvariant De voorkeur ging uit naar inzamelvariant 1 en het stimuleren van inwoners. Diftar (variant 2) werd door sommige misschien als optie gezien, maar door sommige ook absoluut niet. Een aantal zorgen werd bij deze variant geuit.

38

Variant 1 en 2 zijn in de volgende paragraaf verder uitgewerkt inclusief een financiële doorkijk. De genoemde zorgpunten over diftar zijn opgenomen in het vorige hoofdstuk Inzamelmethoden in Nederland-diftar. In eerste instantie lijkt de voorkeur uit te gaan om inzamelvariant 1 in te voeren om afvalscheiding te bevorderen en een verdere afvalscheiding te realiseren door positief stimuleren. Mocht blijken dat daarmee de 80 kilo restafval en goede kwaliteit gescheiden stromen niet worden behaald, zijn vervolgstappen, bijvoorbeeld diftar, alsnog nodig. Als een vervolgstap nodig is, is 80 kilo in 2028 niet meer realiseerbaar. Na evaluatie is namelijk opnieuw besluitvorming, contractvernieuwing en implementatie noodzakelijk.

Voorkeursvariant inzamelen restafval, GFT+E en PBD Op de volgende pagina’s worden twee varianten voor het inzamelen van restafval, GFT+E en PBD bij de laagbouw beschreven: Inzamelvariant 1 en twee vormen van variant 2 (diftar). De verwachting is dat met variant 1 ook in Reek, Schaijk en Zeeland meer afval wordt gescheiden en de gemiddelde hoeveelheid in Maashorst daardoor daalt naar zo’n 120 kilo restafval per persoon. Het aanvullend afvalpreventie- en stimuleringsprogramma leidt mogelijk tot nog meer afvalscheiding, maar of daarmee 80 wordt bereikt bereiken is de vraag. Wat dat betreft zijn de verwachtingen van variant 2 hoger. Ter informatie wordt verderop ook twee diftarvarianten uitgewerkt die beiden voldoen aan de zorg dat een inwoner financiële nadelen ervaart als er afval van een ander bijkomt: frequentie-diftar en tariefzak. Bij deze twee vormen, ondervindt de inwoner geen financiële nadelen als er afval van een ander bij komt. De best presterende Nederlandse gemeenten hebben de tariefzak en behalen 40 kilo restafval (Land van Cuijk, Horst aan de Maas, weinig stedelijke gemeenten), en zelfs Maastricht behaalt als een zeer stedelijke gemeente behaalt goede resultaten (100 kilo restafval) met de tariefzak. Bij de tariefzak moet bij het inzamelen met de fysieke belasting bij de inzamelaar en de arbo-eisen rekening gehouden worden.

Het is moeilijk in te schatten of veel inzamelaren geïnteresseerd zijn in deze inzamelmethode vanwege de fysieke belasting en de moeilijke arbeidsmarkt. Risico op openkrabben door dieren, heeft Land van Cuijk niet kunnen constateren en is ook klein doordat eigenlijk alleen nog maar droog afval in de tariefzak zit.

39

Bij frequentie-diftar zal een inwoner meestal de container pas aanbieden als deze al vol is. En als een ander er al afval bijgooit, heeft dat geen financiële gevolgen, omdat per aangeboden container wordt betaald en niet per aangeboden kilo. Voor- en nadelen eerst variant 1 invoeren en eventueel later difar Op dit moment heeft Maashorst twee verschillende inzamelmethoden in haar gemeente. De keus is om of direct naar diftar, of eerst een tussenstap maken door variant 1 in te voeren, te bekijken wat hiermee wordt bereikt en als nodig later mogelijk de diftar-stap. Aan beide opties kleven voor- en nadelen: Voordelen Eerst tussenstap variant 1 + stimuleren en later diftar

-

Nadelen Eerst tussenstap variant 1 + stimuleren en later diftar

-

harmoniseren inzamelmethode in heel Maashorst Bij eventuele vervolgstap naar frequentie-diftar, weinig wijziging voor alle inwoners in het inzamelen zelf. Wijziging zit in de facturering. Bij eventuele vervolgstap naar tariefzak, is iedereen met variant 1 al meer gewend om afval te scheiden. Bij vervolgstap frequentie-diftar zijn de investeringen van de 120 liter restafvalcontainers voor Reek, Schaijk en Zeeland in 2025 overbodig geweest Bij vervolg tariefzak zijn de investeringen van de 120 en 140 liter restafvalcontainers voor Reek, Schaijk en Zeeland in 2025 overbodig geweest Een vervolgstap inzetten vindt op zijn vroegst in 2029 plaats in verband met besluitvorming, contractvernieuwing en implementatie.

40

Variant 1

Variant 2

Goede service en goed resultaat afvalscheiding door vaak GFT+E en PBD in te zamelen + Afvalpreventie en stimuleren

Goede service en beter resultaat afvalscheiding door diftar

Meest vergelijkbaar met huidige inzameling in Odiliapeel, Uden en Volkel. Inzamelfrequenties restafval en PBD zijn goed haalbaar voor veel inwoners. Verwacht resultaat

Risico’s

Restafval

120-140 kilo restafval per persoon

Huidige inzamelmethode

Door diftar de inwoners extra stimuleren om afval te scheiden bij een haalbare inzamelmethode. Immers, inwoner heeft kosten deels zelf in de hand.

Variant 2a Frequentie-diftar

80 – 100 kilo restafval per persoon

Variant 2b Tariefzak Reek Schaijk Zeeland

Odiliapeel Uden Volkel

40 - 100 kilo restafval per persoon

1x per 3 weken inzamelen

1x per 3 weken inzamelen

• Mogelijk weinig interesse door inzamelaren vanwege fysiek zware inzamelmethode; • Strengere arbo-eisen waardoor inzamelkosten waarschijnlijk stijgen; • Desinvestering restafvalcontainers als variant 1 in 2025 als tussenstap wordt ingevoerd. 1x 3 weken inzamelen

Meerpersoonshuishouden: 140 liter met chip en 1-persoonshuishouden: 120 liter met chip (vervangen containers in Reek, Schaijk en Zeeland)

Geen onderscheid meer tussen 1 of meerpersoonshuishouden

30 of 60 liter tariefzak* voor de laagbouw

140 of 240 liter container

120 of 140 liter container

1 maat restafvalcontainer voor iedereen 140 liter (met chip)

Voor de hoogbouw variabel tarief* per aanbieding ondergrondse restafvalcontainer (of ook tariefzak), en bij medische indicatie een aantal zakken gratis**

Extra container huren of gratis bij medische indicatie

2e container huren grote huishoudens of gratis bij medische indicatie

Niet behalen doel van 80 kilo restafval

2e restafvalcontainer te huren* door grote gezinnen, of gratis bij medische indicatie

2e restafvalcontainer te huren* door grote gezinnen, of gratis bij medische indicatie

41

216 kilo

136 kilo

1x per 2 weken

1x per 3 weken

Variant 1 Goede service en goed resultaat afvalscheiding door vaak GFT+E en PBD in te zamelen + Afvalpreventie en stimuleren Meest vergelijkbaar met huidige inzameling in Odiliapeel, Uden en Volkel. Inzamelfrequenties restafval en PBD zijn goed haalbaar voor veel inwoners. *Tarief voor extra container nog te bepalen

1x per week PBD

Huidige inzamelmethode

Goede service en beter resultaat afvalscheiding door diftar

Door diftar de inwoners extra stimuleren om afval te scheiden bij een haalbare inzamelmethode. Immers, inwoner heeft kosten deels zelf in de hand.

Variant 2a Frequentie-diftar

Voor de hoogbouw variabel tarief* per aanbieding ondergrondse restafvalcontainer *tarief nog te bepalen Idem variant 1

Variant 2b Tariefzak Reek Schaijk Zeeland

Odiliapeel Uden Volkel

Idem variant 1

1x per maand, in zomer 1x 2 weken, zak

1x per week, zak, op verzoek kroonring

Idem variant 1

1x per 2 weken, in winter 1x per 4 weken

9 mnd 1x per week, en in winter 1x per 2 weken

140/240 liter container

25/140/240 liter container

Extra container te huren

Extra container te huren

*tarief nog te bepalen ** aantal nog te bepalen

Zak Op verzoek kroonring 9 maanden 1x per week en in drie wintermaanden 1x per 2 weken

GFT+E

Variant 2

25 / 140 / 240 liter containers extra GFTE container te huren* Voor de hoogbouw centrale GFT+E container, als nodig in een GFT+E cocon met toegangssysteem

Idem variant 1 Geen variabel tarief (gratis) voor GFT+E

*tarief voor extra container nog te bepalen

42

Geen variabel tarief (gratis) voor GFT+E

- M.b.t. inzameling restafval, GFT+E en PBD, geen wijziging voor Odiliapeel, Uden, Volkel - goede inzamelresultaten, met goede kwaliteit gescheiden stromen.

Voordelen

Restafval - grote gezinnen (6 of meer personen) kunnen als nodig een extra restafvalcontainer huren - Lagere inzamelkosten voor restafval in Reek, Schaijk en Zeeland - bij wens en noodzaak kan aanvullend later de inzamelmethode worden uitgebreid met diftar. GFT+E - 1x per week GFT+E inzamelen biedt inwoners mogelijkheid om in warmere periodes snel het geurende GFT+E kwijt te zijn en stimuleert hierdoor ook meer het scheiden van keukenafval - Het wekelijks inzamelen biedt inwoners meer gelegenheid om meeste momenten met veel tuinafval beter op te vangen - inwoners met veel tuinafval kunnen met een extra GFT+E nog steeds goed hun tuinafval kwijt.

-

M.b.t. inzameling restafval, GFT+E en PBD, geen wijziging voor Odiliapeel, Uden, Volkel Door financiële prikkel extra stimulans voor inwoners om nog meer afval te scheiden Inwoner heeft restafvalkosten meer in eigen hand

Restafval - grote gezinnen (6 of meer personen) kunnen als nodig een extra restafvalcontainer huren - Lagere inzamelkosten voor restafval in Reek, Schaijk en Zeeland - Minder restafval door meer afvalscheiding GFT+E zie variant 1

- Lagere beheerkosten door geen omwisselingen restafvalcontainers, geen inkoop restafvalcontainers, minder administratie restafvalcontainer (ca 0,4 fte), - Inwoner heeft restafvalkosten meer in eigen hand Restafval - vuilniszak voorkomt weggooien groot of zwaar recyclebaar afval - Verwachting is dat zichtbaarheid hoe weinig of veel zakken men aanbiedt, meer gestimuleerd wordt om afval te scheiden. - Veel minder restafval door meer afvalscheiding GFT+E - zie variant 1 PBD - zie variant 1

PBD - zie variant 1

PBD - PBD snel weg, makkelijk in verband eventuele geur en aantal zakken - door statiegeld: is en wordt PBD op den duur minder.

43

Nadelen

Restafval - Klein verschil tussen 120 en 140 liter restafvalcontainer, maar geeft wel beetje recht aan verschil tussen 1 persoons- en meerpersoonshuishouden. Ook is een 120 liter restafvalcontainer voor een 1persoonshuishouden al zeer ruim en zou een 140 liter container nog meer restafvalruimte bieden - de 1- en 2-persoonshuishoudens kunnen nog steeds relatief veel restafval aanbieden - in praktijk is deze administratie moeilijk beheerbaar.

Restafval - Veel voorwerk om data te koppelen (containers, ledigingen, adressen, tarieven). Eenmaal goed ingeregeld, is administratie 0,05 fte meer - hogere de kosten voor handhaving om goed grip te houden op waarschijnlijk (tijdelijk) ongewenst gedrag (bijplaatsingen) GFT+E - zie variant 1 PBD - Zie variant 1

Restafval - Risico op geen geïnteresseerde inzamelaar vanwege fysieke belasting - Strengere arbo-eisen leiden waarschijnlijk tot hogere inzamelkosten (meer beladers nodig) - Moeilijke arbeidsmarkt - Verkooppunten tariefzakken realiseren GFT+E - Zie variant 1 - Mogelijke verslechtering op de kwaliteit van GFT+E PBD - Zie variant 1 - Mogelijke verslechtering op de kwaliteit van PBD

GFT+E - Huishoudens met zeer veel tuinafval moeten hun GFT+E spreiden over meerdere inzamelingen, een extra groencontainer huren, en bladafval kan men in de bermen aanbieden - Inwoners wisselen in voor- en najaar in inzamelfrequentie - 45x per jaar inzamelen is duurder dan 26x inzamelen (1x per 2 weken). PBD - Hogere inzamelkosten voor PBD in Reek, Schaijk en Zeeland - Hoog zakkengebruik

44

45

Kostenraming

Nieuwe inzameling

Restafval Inzamelkosten Verwerkingskosten Onderhoud en materiaal Inkoop inzamelzakken Opbrengst variabel tarief Administratie, facturatie

Huidig € 1.349.000 € 447.000 € 800.000 € 70.000 nvt nvt € 32.000

€ € € € nvt nvt €

1.018.000 325.000 585.000 72.000

PBD Inzamelkosten Inkoop inzamelzakken Vergoeding

€ € € €

264.000 536.000 128.000 -400.000

€ € € €

230.000 510.000 140.000 -420.000

GFT+E Inzamelkosten Verwerkingskosten

€ € €

1.158.000 € 683.000 € 475.000 €

Handhaving

nvt

Totaal

€

Per huishouden

€

Frequentie diftar

Tariefzak

€ -528.000 € € 310.000 € € 325.000 € € 72.000 nvt nvt € € -1.275.000 € 36.000 € 40.000 nvt € € € €

190.000 505.000 155.000 -470.000

550.000 385.000 325.000 65.000 -225.000

€ € € €

190.000 505.000 155.000 -470.000

1.365.000 € 840.000 € 525.000 €

1.440.000 € 840.000 € 600.000 €

1.435.000 840.000 595.000

€

32.000 €

32.000

2.771.000 €

2.613.000 €

1.102.000 €

2.175.000

110 €

103 €

45 €

87

€

95 €

96

nvt

Per huishouden, incl variabel tarief Investeringskosten 2024 Omwisseling containers

nvt

€

460.000 €

460.000 €

230.000

Exploitatiekosten 2024 Communicatie

nvt

€

55.000,00 €

55.000,00 €

55.000,00

In het overzicht zijn meegenomen de onderdelen die wijzigen door nieuwe inzameling. Reguliere kosten zoals onderhoud ondergrondse containers maken hier geen deel vanuit. Opbrengsten variabel tarief gebaseerd op variabele tarieven buurgemeenten en 80 kilo restafval per persoon Toekomstige wijzigingen in verwerkingskosten, opbrengsten etc. zijn hier niet in meegenomen. Voor de berekeningen is uitgegaan van de behaalde afvalscheiding in Odiliapeel, Uden en Volkel en de huidige inzamel- en inkooptarieven voormalig Uden vanwege de passende inzamelfrequenties en containersoorten.

46

Net zijn een aantal inzamelvarianten uitgewerkt. Om de invoering van de gekozen variant te ondersteunen is communicatie en het actualiseren van de gemeentelijke regelgeving zoals de Afvalstoffenverordening etc. nodig. Deze worden hieronder toegelicht en komen nogmaals terug in het meerjarig uitvoeringsprogramma verderop. Maatregel Communicatieplan Omschrijving

Actie

Inwoners informeren over de nieuwe afvalinzameling Inwoners: Persoonlijke brief Huis-aan-huis bladen Social media Informatiemateriaal Vraagbaak (telefoon, mail, post) Website Gebiedsplatformen Pop-up infoplek Afvalscheidingscoach

Intern: Intranet / projectpagina Q&A KCC, BOA Kennisportaal

Kosten(dekking)

Raming €55.000 voor materiaal en afvalscheidingscoach. De kosten worden gedekt voor voorziening afvalexploitatie

Looptijd

2024/2025

Maatregel Actualiseren gemeentelijke regelgeving

Omschrijving

Actie

Kosten(dekking)

Looptijd

De gemeentelijke regelgeving moet aangepast worden naar het nieuwe grondstoffenbeleid. Om op de regels van aanbieden en inzamelen te kunnen toezien en als nodig te handhaven, loopt de huidige strafrechtelijke handhaving tegen haar grenzen aan van aanspreken, bewijskracht, efficiëntie, etc. Een bestuurlijke boete is een heel direct handhavingsmiddel. Mogelijk zou dit voor Maashorst een betere manier zijn om te handhaven. Na de herindeling en alle marktontwikkelingen van afgelopen jaar is een herijking van de afvalstoffenheffing verstandig. •Afvalstoffenverordening en Uitvoeringsbesluit Afvalstoffenverordening •Opstellen beleidsregels inzamelen oud ijzer, papier, textiel, inclusief inbedding bij toezicht en handhaving •Tarievenregeling afvalinzameling •Onderzoek bestuurlijke boete €2.500 Afvalstoffenverordening en Uitvoeringsbesluit, dekking door voorziening afvalexploitatie. Interne uren voor Tarievenregeling en herijking afvalstoffenheffing Interne uren voor opstellen Beleidsregels €10.000 Onderzoek en inbedding bestuurlijke boete, dekking door prullenbak-vergoeding. 2023/2025

47

Inzameling overige grondstofstromen Naast de afvalinzameling aan huis bij de laagbouw, zijn er nog meer onderdelen van de afvalinzameling die geharmoniseerd moeten worden, of nog verder uitgezocht moeten worden. In het meerjarig uitvoeringsprogramma Van Afval naar Grondstof worden ze samengevat. Hieronder komen ze elk apart aan de orde. Hierin komen ook aan de orde afvalstromen zoals papier en luiers, maar ook de stortbon, milieustraat en de hoogbouw.

Maatregel Harmoniseren luierinzameling

Omschrijving

In de kernen Odiliapeel, Uden en Volkel worden luiers al ruim 15 jaar gescheiden ingezameld. In Maashorst stoppen met de gescheiden inzameling tot er voldoende recyclecapaciteit in Nederland bestaat, zou de huidige inzamelstructuur in de drie kernen maar ook de motivatie en gewoonte van de inwoners die reeds scheiden volledig verstoren. Bovendien kan het niet meer scheiden tot zoveel restafval bij deze inwoners leiden dat zij niet uit de voeten kunnen met de kleinere restafvalcontainers en lagere inzamelfrequentie. Ter voorbereiding op de toekomstige recycling en de aanpassing van de restafvalinzameling per 2025, wordt de gescheiden luierinzameling behouden en in 2024 uitgebreid naar de kernen Reek, Schaijk en Zeeland. De gescheiden inzameling wordt tot dat er weer een recyclemogelijkheid bestaat zo efficiënt mogelijk georganiseerd.

Actie

• Aanbesteden luierinzameling en -verwerking • Gescheiden luierinzameling in 2024 in Reek, Schaijk en Zeeland invoeren

Kosten(dekking)

Binnen begroting

Looptijd

2023/2024

Maatregel Evalueren afvalinzameling hoogbouw Omschrijving

Actie

Binnen Maashorst wordt op meerdere manieren bij de hoogbouw ingezameld. Bekeken moet worden of dit kan geharmoniseerd worden en of de afvalscheiding in de hoogbouw verbeterd kan en moet worden. •Inventariseren hoogbouw en inzamelmethode in de 6 kernen •Samenstelling restafval hoogbouw analyseren •Besluitvorming inzamelmethode hoogbouw Maashorst

Kosten(dekking)

Interne uren en €5.000 voor de analyse. Dit valt binnen de begroting.

Looptijd

2023/2024

Maatregel Snoeihoutroute Omschrijving

In de bebouwde kommen van Reek, Schaijk en Zeeland haalt eenmaal per jaar de buitendienst maximaal 3 kuub snoeihout per huishouden gratis op. Meerdere factoren spelen een rol bij een snoeihoutroute. Denk aan kosten,

48

stookontheffingen, maar ook duurzaamheid zoals transport en verwerking, capaciteit van ophalen, inzamelfrequentie van GFT+E, etc. Actie

Onderzoek haalbaarheid en uitwerking

Kosten(dekking)

Onderzoek zijn interne uren. Afhankelijk van de besloten aanpak zijn er kosten aan verbonden.

Looptijd

2024

Maatregel Papierinzameling optimaliseren

Omschrijving

Actie

Kosten(dekking) Looptijd

De papierinzameling in de zes kernen vindt op verschillende manieren plaats en bestaat de zorg dat er ‘witte’ vlekken zijn waar geen inzameling plaats vindt. Om de verenigingen uit Reek, Schaijk en Zeeland te kunnen betrekken, wordt de papierinzameling dit jaar geëvalueerd en met verenigingen besproken op welke wijze deze geoptimaliseerd kan worden om het scheiden van papier en karton verder te kunnen verbeteren. •Papierinzameling Reek, Schaijk en Zeeland i.o.m. verenigingen en inzamelaar optimaliseren •Besluitvorming inzamelmethode papier Maashorst •Inzameling voorbereiden conform besluit •Start nieuw inzamelcontract voor heel Maashorst Het optimaliseren en proces betreft alleen interne uren. Afhankelijk van wat wijzigt in de inzameling, zijn hier kosten aan verbonden. 2023/2024

Maatregel Harmoniseren glasinzameling

Omschrijving

De glasinzameling vindt momenteel nog plaats door twee verschillende inzamelaren en recyclers. Dit is zeer inefficient en verwarrend. Het inzamelen recyclecontract wordt aanbesteed, zodat in 2025 met één contractpartner gewerkt kan worden.

Actie

Aanbesteden

Kosten(dekking)

Interne uren

Looptijd

2024/2025

Maatregel Textielinzameling Omschrijving

Onlangs is er een UPV in werking getreden voor textiel. Wat de gevolgen zijn voor gemeenten is nog steeds niet bekend gemaakt. Deze ontwikkeling en de

49

behoefte van Maashorst wat te doen met haar textiel wordt dit jaar nog verder uitgezocht. Actie

•Opstellen beleidsregels textielinzameling

Kosten(dekking)

Interne uren

Looptijd

2024

Maatregel Proef KCA-inzameling

Omschrijving

Actie

Het verzoek vanuit de gemeenteraad was om uit te zoeken of KCA niet laagdrempeliger ingezameld kan worden zodat het goed gescheiden wordt. Met de gemeentelijke herindeling is het KCA-inleverpunt voor de inwoners uit Reek, Schaijk en Zeeland op de gemeentewerf in Schaijk verdwenen en moeten zij met hun KCA nu naar de milieustraat in Oss en vanaf 1 januari 2024 naar de milieustraat in Uden of naar de supermarkten, apotheken etc voor batterijen, lampen en oude medicijnen. 1. Begin 2023 is gestart met de proef of een KCA-wagen het scheiden van KCA verbeterd. 2. Na de 4e en laatste inzameling eind 2023 wordt deze manier van KCA inzamelen geëvalueerd.

Kosten(dekking)

Proef viermaal KCA-wagen €2.200 valt binnen de begroting.

Looptijd

2023/2024

50

Stimuleringsprogramma (Zwerf)afvalpreventie en -scheiding Het doel van gemeente Maashorst is om de inwoners te helpen bij het meer en beter scheiden van afval en verminderen van afval om zo als gemeente haar bijdrage te kunnen leveren in de transitie naar een circulaire economie. Het harmoniseren van de verschillende afvalinzamelingen maakt daar deel van uit. Maar er zijn meer thema’s waarover Maashorst zich kan buigen: - Hoe nog meer afvalscheiding stimuleren (bijvoorbeeld educatie, challenges, campagnes)? - Wat kan de gemeente doen in afvalpreventie (bewuster inkopen, reduceren, lenen/delen, hergebruiken)? - Wil de gemeente de milieustraat transformeren in een circulair ambachtscentrum? - Willen we bewustwording creëren over zwerfafval (educatie, participatie)? - Is er nog impact te maken door het grof restafval te gaan nascheiden of te demonteren? - Is er nog impact te maken door het PBD uit het restafval hoogbouw na te laten scheiden? - Gaan we als gemeentelijke organisatie circulaire producten of diensten inkopen? Een aantal onderdelen zoals stimuleren afvalscheiding en zwerfafval kunnen deel uit maken van een stimuleringsprogramma (zwerf)afvalpreventie en -scheiding, anderen maken deel uit van het haalbaarheidsonderzoek naar een circulair ambachtscentrum in Maashorst (grof restafval demonteren of nascheiden).

Maatregel Haalbaarheidsonderzoek circulair ambachtscentrum Met de herindeling gaan ook de inwoners uit Reek, Schaijk en Zeeland gebruik maken van de milieustraat in Uden. De milieustraat in Uden is met haar bordes voor zwaar en groot afval, een aparte route voor gratis afvalstromen en met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt vooral gericht op het ontvangen en sorteren van afval.

Omschrijving

Actie

Kosten(dekking) Looptijd

Een circulair ambachtscentrum zoals bijvoorbeeld het Duurzaamheidsplein in Oss is een locatie of een netwerk waarbij partijen samenwerken aan het verminderen van de afvalstromen op de milieustraat, door de functies van een milieustraat, kringloopwinkel en reparatiewerkplaats te combineren, en spullen en materialen langer in gebruik kunnen blijven en onnodig verbranden wordt voorkomen. Behalve voor duurzaamheid, zorgt een circulair ambachtscentrum vooral voor werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De raad wil graag dat deze optie voor Maashorst wordt onderzocht. •Haalbaarheidsonderzoek circulair ambachtscentrum in Maashorst (locatie, juridisch, kosten, sociaal, inrichting, netwerk, etc) •besluitvorming €20.000 Haalbaarheidsonderzoek In voorkeursvolgorde worden deze kosten gedekt door: Subsidie Circulair Ambachtscentrum RWS, of reservervoorziening afvalexploitatie. 2024/2025

Afvalscheiding stimuleren Het allerbelangrijkst is om de basis in orde te hebben. Dat de inwoners de capaciteit (kennis en weten hoe thuis te organiseren) en de gelegenheid (voldoende mogelijkheden, duidelijke containers, informatie makkelijk vindbaar) hebben om afval te kunnen scheiden. Dan pas kan gewerkt worden aan het

51

stimuleren, de motivatie (verwachtingen, normen, belonen, ontmoedigen, gewoontes, etc). Anders loopt het uit op frustraties. Er wordt een stimuleringsprogramma opgesteld die allereerst zorgt dat de basis in orde is en vervolgens worden aanpakken of acties bedacht die het afvalscheiding nog verder kunnen stimuleren (positieve manier van communiceren, het leuk maken, herinneren, wegnemen weerstand, etc). Denk aan acties met of lessen op scholen, challenges, etc. Gezien de raakvlakken met zwerfafval, wordt zwerfafval ook meegenomen in dit programma. Inzet van de SUP- en verpakkingsvergoeding voor (zwerf)afvalpreventie en -scheiding Met ingang van 2023 is de zwerfafvalvergoeding van €voor extra activiteiten om zwerfafval te verminderen gestopt. Daardoor heeft de gemeente geen extra budget meer voor bijvoorbeeld lessen op scholen, communicatie-acties of om inwoners extra te ondersteunen bij het opruimen van zwerfafval. De nieuwe vergoeding voor de bestrijding van zwerfafval vanaf 2023 en de kostenvergoeding voor het opruimen van zwerfafval in het kader van de SUP-richtlijn (single use plastic) vanaf 2024, kunnen ook ingezet worden voor lessen en acties op scholen, inwoners ondersteunen, communicatie, etc. Gevraagd wordt om deze nieuwe vergoedingen in te mogen zetten voor het Stimuleringsprogramma (zwerf)afvalpreventie en -scheiding.

De hoogte van de SUP-vergoeding is nog niet bekend, maar de nieuwe zwerfafvalbestrijdingsvergoeding bedraagt in 2023 €44.000 (€0,76 per inwoner). Met dat bedrag kan al een groot deel van de educatie op scholen en het faciliteren van inwoners bij hun opruimen worden bekostigd. Mogelijk dat als we in 2024 meer weten over de SUP-vergoeding in 2024 en anders 2025 nog meer kunnen gaan doen in het kader van stimuleren afvalscheiding en -preventie. Inwoners kunnen op verschillende manieren worden beloond voor een goed afvalscheidingsgedrag, maar niet alle manieren worden herkend als beloning. Vaak heeft dat te maken dat de nieuwigheid er vanaf is, of dat het nooit als zodanig is aangegeven. Vaak wordt bij belonen gedacht aan geld, maar het kan ook een bedankje of keuzemogelijkheid zijn. Voorbeelden zijn: - compost als bedankje voor het scheiden van GFT+E; - recyclebare stromen gratis op de milieustraat (tuinafval, harde kunststoffen, piepschuim) en niet recyclebare stromen niet gratis; - kunnen kiezen tussen maten GFT+E containers. Maatregel Stimuleringsprogramma (zwerf)afvalpreventie en afvalscheiding

Omschrijving

Actie

Kosten(dekking) Looptijd

Het doel van gemeente Maashorst is om de inwoners te helpen bij het meer en beter scheiden van afval en verminderen van afval om zo als gemeente haar bijdrage te kunnen leveren in de transitie naar een circulaire economie. Het harmoniseren van de verschillende afvalinzamelingen maakt daar deel van uit. Maar ook het stimuleren van (zwerf)afvalpreventie en -scheiding draagt bij aan het beter scheiden van afval en verminderen van afval. Ontwikkelen meerjarig afvalscheiding- en preventieprogramma, met onder andere: •educatie/gastlessen op scholen over afvalscheiding, hergebruik en zwerfafval •vrijwilligers faciliteren met materiaal en ophalen van opgeruimd zwerfafval •Afhankelijk van toestemming om prullenbak- en SUP-vergoeding in te mogen zetten voor het stimuleringsprogramma kunnen in 2024 en verder acties worden uitgevoerd. De kosten voor educatie (€25.000) en faciliteren vrijwilligers (€10.000) in 2023 worden vergoed uit de prullenbakvergoeding. 2023 starten met educatie en faciliteren vrijwilligers 2024 Opstellen meerjarig stimuleringsprogramma

52

Maatregel Stortbon Het bestuur ziet graag een stortbon terugkomen om kosten voor een inwoner te verminderen.

Omschrijving

Actie

Kosten(dekking)

Terugkijkend naar de ervaringen vanuit Uden over het gebruik van de stortbon, wordt zo’n 30% van de jaarlijkse stortbon gebruikt. Met een stortbon kan een inwoner 1,5 m3 (aanhanger) afval gratis aanbieden. De stortbon heeft bij de huidige milieustraattarieven dan een waarde van minimaal €15, en als het alleen restafval betreft €30. De uiteindelijke kosten van de stortbon moeten worden verrekend in de afvalstoffenheffing en zo draagt elk huishouden zo’n €5 bij voor de stortbon. Daar staat tegenover dat zo’n 30% van de huishoudens 1,5 m3 afval gratis naar de milieustraat kunnen brengen. Productie en verzending stortbon Uit de Afvalstoffenheffing € 136.500 per jaar (€5 meerkosten per huishouden) € 24.000 € 112.500

Looptijd

Productie en verzending waardedocument Inkomstenderving bij 30% gebruik stortbon à €15

2023 voorbereiding, 2024 in werking

Samenvatting Nieuwe afvalinzamelmethode Maashorst Maashorst wil graag voorop lopen in duurzaamheid, zo min mogelijk restafval, streven naar een circulaire economie en het scheiden van afval stimuleren. Daarom bekijkt Maashorst met welke afvalinzameling zij in 2024/2025 het scheiden van afval nog meer kan stimuleren. Concrete ambities en drie varianten van inzamelmethoden met verschillende afvalscheidingsresultaten zijn in maart opiniërend aan de raad voorgelegd. Een ambitie van 80 kilo restafval in 2028 met kwalitatief goed gescheiden stromen past bij een ambitieuze gemeente en werd als een mooie ambitie erkend. Om deze ambities te behalen lijkt in eerste instantie de voorkeur uit te gaan naar inzamelvariant 1 Goede service en goed resultaat afvalscheiding door vaak GFT+E en PBD in te zamelen om afvalscheiding te bevorderen en een verdere afvalscheiding tot 80 kilo restafval te realiseren door positief stimuleren. De andere inzamelvarianten hadden maar van weinigen de voorkeur, hoewel variant 2 met diftar door een aantal ook als optie werd gezien. In dit beleidsplan is variant 1 en twee vormen van variant 2 verder uitgewerkt ter beeldvorming. Ook wordt aandacht besteed aan andere afvalstormen en inzamelingen zoals papier, luiers, stortbon, milieustraat en de hoogbouw.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=e13fe547-51c0-4a31-bbe2-ac7d847ebd66