CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 4 - Eindrapport Nulmeting gemeente Maashorst

Raadsvergadering 14 november 2024, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel | Rapport Evaluatie gemeente Maashorst (inclusief mogelijkheid tot inspreken)38.998 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

bestuur als een belangrijke voorwaarde om gestelde doelen

samenhangende clustering van taken. De directeuren kunnen

te behalen. Aangegeven wordt dat er veel nieuwe raadsleden

daarmee zorgen voor inhoudelijke verbinding en voeling

evenals onervaren wethouders zijn. Het vergt tijd om in

hebben met wat er speelt in de teams in hun domein. Zo

deze rol te groeien. De zichtbaarheid van in het bijzonder

bewaakt het directieteam gezamenlijk de integraliteit. Binnen

de burgemeester wordt gewaardeerd, vanuit diverse

de domeinen stemmen de teammanagers onderling en waar

gesprekspartners.

wenselijk met de betreffende directeur af.

Partnerschap

In de onderstaande tabel schetsen we de formatie en bezetting

Maatschappelijke organisaties verwachten van de

van de ambtelijke organisatie. Hierbij vergelijken we de

gemeente een faciliterende rol rondom maatschappelijke

situatie tussen 2 januari 2022 en 1 september 2022. Hierbij is

vraagstukken; evenals partnerschap in plaats van een

gekozen voor 2 januari als startsituatie omdat op dit moment

opdrachtgever-/opdrachtnemerbenadering. Daar hoort ook

de meeste functies in het salarissysteem zijn ingevoerd (bij

wederkerigheid bij. En een netwerkbenadering in plaats van

peildatum 1-1-2022 missen er veel functies in het systeem

de gemeente als bolwerk.

van de gemeente). Ter achtergrond geven we in bijlage 2 ook een overzicht van de bezetting van de gemeente volgens het functieboek 2022.

41

Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport

Soort

2 januari 2022

1 september 2022

Algemeen (organisatie)22 Totale formatie in fte

455,28

455,28

FTE bezetting (totaal)

430,53

498,66

+24,75

-43,38

Totale formatie in fte

8,5

8,5

FTE bezetting (totaal)

6,67

8,56

Verschil in FTE (vacatureruimte / overbezetting)

1,83

-0,06

Totale formatie in fte

102

103,75

FTE bezetting (totaal)

96,09

117,77

5,91

-14,02

Totale formatie in fte

178

179,5

FTE bezetting (totaal)

177,32

194,58

0,68

-15,08

Totale formatie in fte

162,53

163,53

FTE bezetting (totaal)

149,89

177,75

Verschil in FTE (vacatureruimte / overbezetting)

12,64

-14,22

Verschil in FTE (vacatureruimte (+) / overbezetting (-)) Verdieping (organisatie)

23

Directie (incl. concerncontrol)

Domein Sociaal

Verschil in FTE (vacatureruimte / overbezetting) Domein Ruimte

Verschil in FTE (vacatureruimte / overbezetting) Domein Dienstverlening

Tabel 17

Formatie en bezetting van de ambtelijke organisatie in 2022

Deze tabel wijst uit dat sprake is van een overbezetting op

b. Circa 17 fte wordt ingezet op projecten of specialismen

1 september 2022 van 43,38 FTE. De gemeente Maashorst

die niet binnen de reguliere functies horen – waarmee dit

geeft hierover aan dat in dit overzicht alle medewerkers

aanvullende werkzaamheden betreft, waarvoor overwegend

zijn meegenomen (vaste/tijdelijke dienst, inhuurkrachten,

separate budgetten beschikbaar zijn.

payrollmedewerkers, etc). De inzet van tijdelijk personeel gebeurt bijvoorbeeld ter vervanging van zieke medewerkers; ter invulling

c. Ten slotte is de meeste inhuur in de loop van 2022

van moeilijk vervulbare vacatures; ten behoeve van de opvang van

ingevoerd in ‘Motion’ (het systeem waarin de gemeente

vluchtelingen uit Oekraïne; ten behoeve van incidentele taken die

deze cijfer bijhoudt). Die capaciteit was dus niet zichtbaar in

voortvloeien uit de herindeling; en voor inzet op specialistische

de bezetting op 2 januari 2022, ondanks dat er toen ook van

projecten (zoals onderzoek naar flora/fauna/archeologie).

inhuurcapaciteit gebruik werd gemaakt. In de bezetting van 1 september 2022 is de inhuur wel grotendeels opgevoerd.

De gemeente geeft de volgende duiding aan deze cijfers:

Dit verklaart mede de toename van 1 september 2022 ten

a. Circa 53 fte is werkzaam ‘op een reguliere functie of om

opzichte van 2 januari 2022.

tijdelijke extra taken binnen reguliere functies te verrichten’. Dan gaat het om reguliere formatie in het functieboek waar de gemeente geen eigen medewerker voor heeft (21 fte) of voor vervanging van ziekte en op reguliere functies waarvoor de formatie volgens de gemeente momenteel onvoldoende is (32 fte). Voor een deel van deze inzet is separaat budget beschikbaar en drukken de lasten niet op de loonsom. 22 23

42

Er zijn in de formatie een vijftal functies toegevoegd in het salarissysteem – na het opstellen van het functieboek – namelijk: Medewerker Handhaving en Naleving Domein Sociaal (1 FTE), Functioneel Applicatiebeheerder B Domein Sociaal (0,75 FTE), Administratief Medewerker Planvorming en Ontwerp (0,5 FTE), Projectleider Groene Leefomgeving (1 FTE), Beleids-/Projectondersteuner Veiligheid (1 FTE). De 4,25 FTE uit bovenstaande voetnoot zijn buiten deze verdieping gelaten.

Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport

Verder geeft de gemeente aan dat de stand van zaken op 1 september een momentopname was, waarin nog niet alle bezettingsoverzichten up to date waren. In de gesprekken is aangegeven dat bij de start van de nieuwe gemeente Maashorst

Principes

Structuur

De structuur is passend bij de

Logische samenhang: er is

opgaven waar Maashorst voor

een logische samenhang in de

staat

clustering van eenheden. Daarbij is inhoud leidend, niet de omvang

circa 80 vacatures open stonden bij de gemeente Maashorst. Het merendeel van deze vacatures is volgens het directieteam intern vervuld. Begin oktober 2022 betreft het aantal openstaande (of

van een eenheid. De structuur maakt het mogelijk

Compacte eenheden: teams

om flexibel en wendbaar te zijn

zijn bij voorkeur klein (rond

snel te verwachten) vacatures bij de gemeente Maashorst er 11,

de 20 collega’s). Maatwerk en

welke zijn verdeeld over de verschillende domeinen.

hulpstructuren zijn mogelijk.

24

4.2.2 Organisatievisie 4.2.2.1 Organisatievisie volgens de documentatie Organisatiefilosofie In de organisatiefilosofie worden de filosofie en de

Samenhang is leidend De structuur faciliteert de realisatie

Programma’s: een

van onze kernwaarden, integrale

programma(matrix)-organisatie

samenwerking en korte lijnen

voor realisatie van opgaven en

tussen collega’s

de strategische koers van de gemeente.

De structuur is duidelijk en goed te

Verbinding tussen (of tegen

begrijpen: de structuur faciliteert

elkaar aan organiseren van) beleid en uitvoering: een duidelijke

hoofdstructuur van de organisatie beschreven. Het document

samenhang tussen beleidsmatige

bouwt voort op de besturingsfilosofie en is bedoeld om de ambitie en het perspectief van de nieuwe organisatie te schetsen. De hoofdstructuur is de manier waarop de taken en afdelingen binnen de gemeente Maashorst zijn verdeeld en samenhangen.

en uitvoerende taken. De structuur is ondersteunend

Koppeling tussen interne en

in het zijn van een aantrekkelijke

externe dienstverlening: er is

werkgever

sprake van een consistente dienstverlening naar buiten.

De structuur draagt bij aan

Clustering van ondersteunende

(doorgroei)mogelijkheden voor

diensten: collega’s van

Inrichtingsprincipes

collega’s en hun professionele

ondersteunende eenheden

Aan de structuur van de ambtelijke organisatie en de clustering

ontwikkeling

(bijvoorbeeld P&O, financiën) zijn vanuit een eigen eenheid

van teams liggen principes ten grondslag. Deze zijn opgenomen

gekoppeld aan inhoudelijke teams

in nevenstaand overzicht.

(advies-/consulentfuncties). De structuur maakt het mogelijk om makkelijk te schakelen tussen de lijnorganisatie, programma’s en projecten Tabel 18

24

43

Het betreft de volgende vacatures: Domein Sociaal: Financieel administratief medewerker, Consulent jeugd, Consulent participatie (=3); Domein Ruimte: Planjurist, Omgevingsadviseur, Allround vakman civiel, Allround vakman groen, Projectleider gebiedsontwikkeling (=5); Domein Dienstverlening: Handhaver/ BOA, Klantadviseur bij Team telefonie en receptie, Medewerker onderhoud Gebouwen bij Team VAF (=3).

Inrichtingsprincipes

Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport

Kernwaarden Aan de inrichting van de ambtelijke organisatie ligt de organisatiefilosofie ten grondslag. Deze is opgesteld in de aanloop naar de fusie. In deze organisatiefilosofie worden eerdergenoemde kernwaarden vertaald voor de organisatie. Kernwaarden

Betekenis voor de organisatie

Ondernemend en lef

Collega’s in de gemeente Maashorst gaan erop uit, binnen de organisatie en daarbuiten. We denken in kansen en mogelijkheden en doen en denken ook buiten bestaande kaders. We pakken zaken soms anders dan anders aan, steken onze nek uit, durven te experimenteren en leren daarvan. We zien dat niet iedere situatie hetzelfde vraagt. Het volgen van protocollen is geen doel op zich: wanneer een situatie om een uitzondering vraagt, vertrouwen we op de professionele blik van onze organisatie om maatwerk te leveren. Lef hebben betekent ook keuzes maken en “nee” durven te zeggen.

Omgevingsbewust

We zijn in staat om te luisteren naar onze inwoners, organisatie, ondernemers en partners in de regio en weten wat daar speelt. Collega’s in de gemeente Maashorst zijn actief in hun netwerk: we weten de juiste mensen te vinden, stellen de juiste vragen en verzamelen relevante data en informatie. En kunnen dat plaatsen in de context van de gemeente Maashorst en binnen de koers die we samen varen. We zijn in staat in te spelen op wat nodig is. We zijn flexibel en in staat om te gaan met onzekerheid in processen waarin de uitkomst vooraf nog niet bekend is.

Samen

We zoeken naar de verbinding en persoonlijk contact. Met onze collega’s, inwoners, organisaties, ondernemers en partners in de regio. Doordat we extern actief zijn in diverse netwerken hebben we een goed beeld waar we in gezamenlijkheid willen optrekken en hoe we de rollen daarbij kunnen verdelen. We zijn daarbij in staat om te gaan met diverse belangen en vanuit daar de juiste afweging te maken. In het samenwerken met anderen, binnen en buiten de organisatie, denken we na over wie wat oppakt, wat ieders rol is en maken hierover afspraken met elkaar.

Eigenaarschap

Medewerkers van de gemeente Maashorst hebben de regie en tonen verantwoordelijkheid voor hun werk: we voelen en tonen ons eigenaar voor het resultaat. Daarbij denken we vanuit het perspectief van de gemeente Maashorst als geheel: hebben niet alleen oog voor ons eigen takenpakket, maar kijken verder dan dat. Verantwoordelijkheden liggen laag in de organisatie. We hebben oog voor het talent van onze collega’s en geven onze collega’s ruimte zich te ontplooien, verantwoordelijkheid te nemen en uitdaging te hebben in het werk. Leidinggevenden ondersteunen en coachen medewerkers hierin, ze geven ruimte en vertrouwen en bieden tegelijkertijd de randvoorwaarden die medewerkers nodig hebben.

Open

Onze collega’s gaan vanuit een open houding met elkaar en anderen in gesprek. We gaan respectvol met elkaar om, staan open voor inbreng en ideeën en geven helder aan waarom we bepaalde keuzes maken. Daarbij houden we altijd de opgaven van de gemeente Maashorst voor ogen. Onze communicatie is duidelijk en transparant. We zijn als organisatie duidelijk in wat we doen, hoe we dat doen, wat het oplevert en wat ieders bijdrage daaraan is. Collega’s staan open voor feedback en durven die te geven en te ontvangen. Leidinggevenden geven hierin het goede voorbeeld en stimuleren het gesprek. Zo dragen we samen bij aan het realiseren van de doelen van de gemeente Maashorst!

Tabel 19

44

Vertaling van kernwaarden naar de organisatie

Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport

Bouwstenen In de organisatiefilosofie noemt de gemeente Maashorst een aantal bouwstenen voor de organisatie. Deze zijn opgenomen in onderstaande tabel met een toelichting op wat daarmee bedoeld wordt en welke ambities de gemeente Maashorst op deze terreinen heeft. Bouwsteen

Toelichting

Strategie (Programmatisch

Op het gebied van strategie heeft Maashorst de volgende ambities:

werken, integraal werken, leren en

y De gemeente Maashorst heeft de basis op orde en kan daardoor ontwikkelen y Programmatisch werken

ontwikkelen, digitaal werken)

y Integraal werken y Leren en ontwikkelen y Digitaal werken Wat hier precies onder verstaan wordt is uitgewerkt in de organisatiefilosofie. Cultuur

In de gemeente Maashorst komen er twee organisatieculturen samen in één organisatie. De kernwaarden vormen daarbij de basis van de nieuwe organisatie en daarmee ook de basis van de nieuwe cultuur. Er wordt geïnvesteerd in de ontwikkeling van de kernwaarden, bijbehorende houding en gedrag van medewerkers en daarmee de organisatiecultuur van de gemeente Maashorst. Ook het HR-instrumentarium ondersteunt deze gewenste organisatieontwikkeling.

Personeel en medezeggenschap

Maashorst wil een aantrekkelijke werkgever zijn en daarom goede collega’s binnenhalen én behouden. Het personeelsbeleid sluit hierbij aan qua opleiding en ontwikkeling, loopbaanmogelijkheden en primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden. Tevens is ons personeelsbeleid flexibel, zodat we maatwerk kunnen bieden. Daarnaast zorgen we voor kwalitatief goede basisfaciliteiten, zoals huisvesting en ICT. We geven vertrouwen aan onze collega’s door verantwoordelijkheden en bevoegdheden laag in de organisatie te beleggen. We bieden ruimte voor de eigen professionaliteit en intrinsieke motivatie. Aantrekkelijk werkgeverschap gaat ook om het bieden van duidelijkheid en een goede basis waar vanuit collega’s door de gehele organisatie de verbinding met elkaar zoeken. In de gemeente Maashorst werken mensen die zich betrokken voelen bij de gemeente Maashorst. Collega’s voelen zich verantwoordelijk en nemen proactief hun verantwoordelijkheid. We zijn niet bang om af en toe buiten de bestaande kaders te denken en te doen en stellen ons flexibel en wendbaar op. We reageren proactief op ontwikkelingen en passen de manier van werken aan als omstandigheden daarom vragen. Dit wordt uitgewerkt in het personeelsbeleid, arbeidsvoorwaarden en functieprofielen.

Wij zoeken samen met onze medezeggenschap naar de optimale balans tussen het hebben van een aantrekkelijke werkomgeving en het behalen van resultaten, dienend aan de doelen van de organisatie. Van wezenlijk belang is dat dat medewerkers betrokken worden bij de gang van zaken binnen de organisatie en organisatieontwikkelingen.

Managementstijl

De managementstijl van leidinggevenden in Maashorst is: y Open, zichtbaar en toegankelijk y Vertrouwen, vrijheid en verantwoordelijkheid geven y Daadkrachtig, koersvast en duidelijk

Systemen

De regels, procedures en faciliteiten dragen bij aan het realiseren van de ambities van de gemeente Maashorst, evenals aan onze kernwaarden. De volgende uitgangspunten zijn van belang bij de vormgeving van systemen: y Fysieke ontmoeting y Betrouwbaar en flexibel y De basis op orde

Tabel 20

45

Toelichting op bouwstenen organisatie

Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport

Programmatisch werken

Bestuursakkoord

In de gemeente Maashorst wordt sinds de herindeling ook

In het bestuursakkoord zijn de volgende drie doelen opgenomen

met programma’s gewerkt. Een programma wordt daarbij

met betrekking tot de organisatie:

omschreven als een tijdelijke samenwerking met een heldere opdracht en verbinding met de hoofdlijnen van college- en

1. Een stevig fundament voor gemeente Maashorst als

raadprogramma’s. Inmiddels is besloten op drie onderwerpen

organisatie

programma’s op te starten. Momenteel wordt gewerkt aan de

Op 1 januari 2022 is de organisatie klaar voor de start

programmaplannen van deze programma’s. Het gaat om de

van onze nieuwe gemeente Maashorst. Dat betekent niet

volgende drie programma’s:

dat alles klaar is. Zeker in 2022 bouwen we nog verder aan de nieuwe organisatie, waarbij de bereikbaarheid en

1. Basis op orde: Aanbrengen van de focus en een

beschikbaarheid van onze dienstverlening voorop staat.

organisatiebrede aanpak om de basis in brede zin

Ons beleid moet nog verder worden geharmoniseerd met

op orde te krijgen. Het belang is gelegen bij zowel

de nieuwe gemeenteraad. De werkwijze rond majeure

inwoners (dienstverlening niet op het niveau dat past

projecten en samenwerking met de raad en inwoners

bij Maashorst) als collega’s (niet optimaal productief en

zetten we voort. En ook letterlijk wordt er nog gebouwd:

dreigende ontevredenheid en/of verzuim).

ons gemeentehuis in de kern Uden wordt een gastvrije en moderne ontmoeten werkomgeving.

2. Versnelling woningbouw: Essentie van het versnellingsvraagstuk voor realisatie van de woonvisie

2. Ontwikkeling van een nieuwe, gezamenlijke

gaat om de keuze voor wie we bouwen, wat we bouwen en

organisatiecultuur

waar we gaan bouwen.

In de gemeente Maashorst komen twee organisatieculturen bij elkaar in één organisatie. Onze

3. Participatie en kernenbeleid (Samen denken, samen

vijf kernwaarden (Ondernemend en lef, Eigenaarschap,

doen): Participatie speelt een belangrijke rol in de

Omgevingsbewust, Samen en Open) vormen de basis van

gemeente Maashorst. We willen de ervaring, kennis,

de nieuwe organisatie en daarmee ook van onze nieuwe

kunde en ideeën van inwoners, bedrijven en organisaties

organisatiecultuur. Wij investeren in de ontwikkeling van

meer gebruiken bij het maken van plannen en beleid.

die kernwaarden, de bijbehorende houding en het gedrag in de organisatie. Maar ook in het samenspel tussen raad,

De conceptprogrammaplannen zijn in september/oktober

bestuur en organisatie.

2022 opgesteld. Op het moment van schrijven zijn deze plannen voor de verschillende programma’s beschikbaar. In

3. Een aantrekkelijke organisatie om in te werken

de programmaplannen is aandacht voor de inhoud en aanpak

Mensen maken het verschil! We bieden onze

van de programma’s. Er wordt ook ingegaan op meetbaarheid

medewerkers een prettige werkomgeving, geven ruimte

van de programma’s, inclusief (meer en minder) meetbare

aan talent(ontwikkeling) en investeren in vitaliteit

indicatoren.

en werkplezier. We hebben daarbij ook aandacht voor inclusie en diversiteit. Door de krapte op de arbeidsmarkt moeten we onze gemeente als werkgever beter onderscheiden en profileren. We passen ons personeelsbeleid hierop aan en zoeken naar nieuwe (innovatieve) manieren om talenten aan ons te binden en te behouden. We vergroten de innovatiekracht en creativiteit van de organisatie. Uitvoeringsprogramma In het uitvoeringsprogramma zijn ten slotte de concrete acties die organisatieontwikkeling vraagt volgens de gemeente uitgewerkt in de tijd.

46

Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport

Wanneer gaan Wat willen we bereiken/doen?

we dat doen?

10.2 Ontwikkeling van een nieuwe, gezamenlijke organisatiecultuur 10.2.1 De vijf kernwaarden zijn leidend in onze manier van (samen)werken De gemeenschap in onze bestaande dienstverleningsonderzoeken bevragen op onze op de kernwaarden.

2022-2023

Een intern cultuurtraject uitvoeren.

2022-2025

10.3 Een aantrekkelijke organisatie om te werken 10.3.1 We zijn een aantrekkelijke werkgever waar mensen graag werken en de ruimte krijgen om hun talenten te ontwikkelen. Extra aandacht voor onze arbeidsmarktcommunicatie realiseren en een goed introductieproces invoeren voor nieuwe

Continu

medewerkers (onboarding). Stages en traineeships aanbieden, mede met het oog op invulling van vacatures. Een plan voor vitaal en veilig werken opstellen en uitvoeren, inclusief aandacht voor de Veilige Publieke Taak en integriteit.

2023

Opleidingsbeleid opstellen en HRM-gesprekken inrichten gericht op ontwikkeling en aanwezig potentieel.

2022-2023

Inclusie en diversiteit opnemen in een toekomstgerichte HRM-visie en toepassen in de uitwerking daarvan.

2023-2024

Tabel 21

Uitvoeringsprogramma over organisatieontwikkeling

4.2.2.2 Organisatievisie uit de gesprekken

y

Wisselende beelden over de arbeidsmarktpositie van

Aanvullend op de documentatie worden de volgende zaken met

de gemeente

betrekking tot de organisatievisie in gesprekken benadrukt:

Er bestaan wisselende beelden onder gesprekspartners over

y

Van belang de basis op orde te krijgen

het effect van de fusie op de arbeidsmarktpositie van de

Uit gesprekken komt naar voren dat het in de eerste jaren er

gemeente. Naar aanleiding van de groei van de gemeente

vooral om gaat de basis op orde te krijgen. Dan gaat het om

wordt enerzijds beargumenteerd dat de gemeente een

het invullen van posities, het wennen aan nieuwe functies

aantrekkelijkere werkgever is geworden en talenten aan

en rollen en de integratie van ambtenaren van het voorma-

zich weet te binden. Andere gesprekspartners geven aan

lige Landerd en Uden. Maar ook om alle ondersteunende

te ervaren dat de grote veranderingen bij de gemeenten

diensten zoals ICT, HR en bedrijfsvoering goed te laten func-

er ook voor zorgen dat potentiële werknemers worden

tioneren. Zo geven bijvoorbeeld zowel de gemeenteraad als de

afgeschrikt – of dat werknemers zich niet meer thuis voelen

medewerkers aan dat er op het vlak van ICT nog efficiëntie-

en vertrekken.

winst te boeken is maar dat hier ook al het nodige is gebeurd. y y

De gemeente als verbinder van het maatschappelijk en

Pas als de basis op orde is zal er meer ruimte ontstaan om

economisch netwerk

grotere stappen te zetten. Hoewel betrokkenen begrijpen dat

Door maatschappelijke partijen wordt de verwachting

‘de basis orde krijgen’ even duurt, geeft de gemeenteraad

uitgesproken dat de gemeente op kan treden als verbinder

aan dat dit tegelijkertijd haast heeft. In de eerste periode

en aanjager van het maatschappelijk netwerk binnen

hebben burgers veel geduld, maar dit raakt een keer op en

de gemeente. In de verschillende kernen zijn tal van

kan dan weerslag hebben op het vertrouwen van burgers in

organisaties actief, bijvoorbeeld binnen het sociaal domein,

de gemeente.

op het gebied van educatie, op het gebied van wonen of cultuur. Deze vormen alleen nog geen netwerk. De

y

Inzetten op cultuurverandering

gemeente zou daarin een rol kunnen spelen door partijen

Van binnenuit de organisatie en van buiten wordt

bij elkaar te brengen. Datzelfde geldt voor het economisch

aangegeven dat ambtenaren moeten leren integraal naar

netwerk, waar dat op dit moment ook gebeurt vanuit

situaties te kijken en mensen te benaderen. Dit geldt zowel

de gemeente.

voor beleidsdossiers als bij de benadering van individuele casuïstiek binnen het sociaal domein. Dit vergt een andere manier van denken en werken. Ditzelfde geldt voor de omgang met (initiatieven vanuit) maatschappelijke partijen en burgers. Hier is nog geen vaste werkwijze voor en hangt volgens gesprekspartners nog te veel af van de ambtenaar waarmee je te maken hebt. 47

Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport

4.3 Financieel beleid en financiële situatie (bekostiging)

De gemeente wil het volgende bereiken ten aanzien van het financieel beleid: 1. Solide financieel beleid voortzetten.

In deze paragraaf gaan we in op het financieel beleid en de

2. Structureel sluitende Programmabegroting.

financiële situatie (bekostiging) van de gemeente Maashorst.

3. Positief oordeel van de toezichthouder (Provincie Noord-Brabant).

4.3.1 Financieel beleid uit de documentatie

4. Goedkeurende controleverklaring inzake getrouwheid en

Bestuursakkoord

rechtmatigheid van de externe accountant.

In het bestuursakkoord is als doel opgenomen dat Maashorst financieel gezond is. Als concreet doel is opgenomen dat de

De volgende acties worden ingezet om deze doelen te bereiken:

financiën structureel op orde zijn en eventuele tegenvallers

1. Structurele lasten worden gedekt door structurele baten.

kunnen worden opgevangen.

2. De financiële consequenties van het nieuwe coalitieakkoord in de Programmabegroting verwerken.

”Maashorst is ambitieus en we zetten onze financiën

3. Systeem van risicomanagement continueren en

maximaal in om die ambities te realiseren. We doen wat

waar mogelijk verbeteren, waarbij risico’s worden

nodig is. Als we constateren dat daar meer capaciteit

gekwantificeerd en in relatie worden gebracht met de

voor nodig is, dan zijn we bereid daarin te investeren.

weerstandscapaciteit.

Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat onze financiën

4. Actief sturen op de schuldpositie door in het bestedings-

structureel op orde blijven. Op dit moment zijn onze

en dekkingsplan daar geld voor te reserver

inkomsten en uitgaven in evenwicht. Er is ruimte om

5. De interne processen op orde en actueel houden.

ambities te realiseren en voldoende ruimte om tegenvallers

6. Een betere koppeling maken tussen risicomanagement en

op te vangen. De gemeentelijke producten en de

interne controle.

afvalstoffenheffing zijn kostendekkend.”

7. Opzetten van een systeem van continuous reporting.

Uitvoeringsprogramma

4.3.1.1 Wanneer gaan

Wat willen we bereiken/doen?

we dat doen?

Aanvullend op de documentatie worden de volgende zaken met betrekking tot het financieel beleid in gesprekken benadrukt: y

10.4 Een financieel gezonde gemeente

zo wordt in diverse gesprekken aangegeven. Volgens

kunnen we opvangen.

betrokkenen zijn er voldoende financiële middelen om

Continu

jaarplanning. De financiële consequenties van het

een realistische en sluitende begroting op te stellen. Het uitvoeringsprogramma is vertaald in de meerjarenbegroting

2022

bestuursakkoord ’Samen bouwen we Maashorst’

en financieel haalbaar. In geen van de gesprekken zijn de

verwerken in de programmabegroting. Ons systeem van risicomanagement verbeteren

financiën als knellende factor genoemd. Er is onder meer

2022

geld over gebleven nadat tijdens de coronacrisis enkele

(waarbij risico’s worden gekwantificeerd en in relatie gebracht met de weerstandscapaciteit). Een nieuw planning- en controlsysteem invoeren

beleidsonderdelen geen doorgang vonden. 2022-2023

(met mogelijkheid voor continuous reporting). De gemeentelijke producten en afvalstoffenheffing

2023

kostendekkend maken. Het project financiële rechtmatigheid uitvoeren. Tabel 22

Financiële situatie is toereikend De gemeente Maashorst staat er financieel positief voor,

10.4.1. Onze financiën zijn structureel op orde. Eventuele tegenvallers De Planning- en controlcyclus aanbieden conform

Financieel beleid uit de gesprekken

2022-2023

Uitvoeringsprogramma over financieel beleid

y

Herprioritering moet financiële situatie houdbaar houden Indien onderdelen meer kosten dan voorzien wordt middels herprioritering geprobeerd om deze financiële tegenvallers op te vangen. Een voorbeeld hiervan is de al eerder genoemde (uiteraard niet gebudgetteerde) opvang van

Programmabegroting 2022

vluchtelingen uit Oekraïne. Vanuit diverse gesprekspartners

Volgens de programmabegroting 2022 is het financieel beleid

is opgemerkt dat het gesprek hiervoor zowel op ambtelijk

van de gemeente Maashorst gebaseerd op drie pijlers, namelijk

als bestuurlijk niveau open kan worden gevoerd in de

dekking, risicomanagement en weerstandscapaciteit en

gemeente. Zonodig is inhuur mogelijk.

financiering. 48

Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport

4.4 Het kernenbeleid

Het eerste speerpunt dat hieraan raakt is: ‘Zes dorpen één gemeente’. Om daaraan tegemoet te komen wordt ingezet

In deze paragraaf beschrijven we het kernenbeleid van de

op (1) Eenheid door diversiteit, (2) Ontmoeting mogelijk

gemeente Maashorst. Daarin raken we ook steeds aan het

maken en een (3) Sterk verenigingsleven.

thema participatie omdat deze onderwerpen nauw met elkaar verbonden zijn.

Het tweede speerpunt dat raakt aan kernenbeleid is ‘Samen denken, samen doen’. Om daaraan tegemoet te komen wordt

4.4.1 Visie op kernenbeleid uit documentatie

ingezet op (1) participatie onder inwoners (als het je raakt praat je mee) en (2) Een nieuwe wijze van dienstverlening.

Toekomstvisie In de toekomstvisie komt het kernenbeleid op twee manieren

Bestuursakkoord

nadrukkelijk naar voren. Twee van de vier speerpunten van de

In het bestuursakkoord wordt nader invulling gegeven aan de

Toekomstvisie hebben hier mee te maken.

ambities zoals geformuleerd in de toekomstvisie.

Ambitie

Uitwerking

Samen denken, samen doen

Maashorst is een dynamische gemeente met een levendige samenleving en een grote aantrekkingskracht. We erkennen en waarderen de enorme inzet vanuit de samenleving. We steunen en faciliteren de inwonersinitiatieven waar gewenst. Bestuur en dienstverlening Open en daadkrachtig bestuur, dienstverlening op maat. We maken in ons beleid ruimte in houding, middelen en mandaat voor opkomende inwonersinitiatieven. Inwoners krijgen op hun beurt de ruimte om met elkaar dingen te regelen en ze kunnen ook meedenken en doen in grotere, betekenisvolle projecten. Onze grondhouding daarbij is dat we meedenken en mee mogelijk maken. We willen de ervaring, kennis, kunde en ideeën van inwoners, bedrijven en organisaties meer gebruiken bij het maken van plannen en beleid. We zoeken slimmere en effectievere manieren om zoveel mogelijk groepen te vinden, binden en verbinden. Vooraf scheppen we duidelijkheid over rol(len) en verwachtingen, maar we laten ook voldoende ruimte voor eigen invulling van participatie. Met participatie vergroten we de maatschappelijke meerwaarde en gemeenschapszin. Het is belangrijk om jongeren en nieuwe dorpsgenoten actief te betrekken. We realiseren ons dat overheidsparticipatie een andere aanpak vereist dan inwonersparticipatie.

We informeren betrokkenen; waar mogelijk en wenselijk vragen we om input en op andere momenten werken we in co-creatie aan een initiatief en moeten we vooral meer loslaten. Niet alleen de rollen verschillen, maar ook de kernen hebben ieder hun eigenheid. De succesfactor voor participatie is maatwerk!

Een evenwichtig kernenbeleid

Het is belangrijk onze kernen, inwoners en bedrijven te kennen, te weten wat er speelt en wat er nodig is. Onder

met oog voor identiteit

kernenbeleid verstaan we: inwoners op dorps-, wijk- of buurtniveau actief betrekken bij de inrichting van hun eigen leefomgeving. Dit kan door middel van gebiedsgericht werken. Het initiatief van een plan ligt soms bij de gemeente (burgerparticipatie) en soms bij inwoners (overheidsparticipatie). We gaan proactief experimenteren met nieuwe vormen van meedenken en meedoen. Kernenbeleid met gebiedsgericht werken is een manier om vorm en inhoud te geven aan de visie ‘samen denken, samen doen’ en ‘als het je raakt, doe je mee’. We willen mét de gemeenschap bouwen aan een goed leefklimaat in de gemeente Maashorst. Per kern maken en realiseren we met inwoners en maatschappelijke organisaties een Maashorstagenda. Het ‘Netwerk van voorzieningen’ en ‘Samen Landerd, Samen beter’, met dorpshuizen, wijkgebouwen en scholen, nemen hierin een prominente plek in. Daarmee maken we ontmoeting, sport, culturele activiteiten, ondersteuning en zorg zo toegankelijk mogelijk en brengen het dichtbij inwoners.

Concrete doelen

y Participatie is in houding en gedrag een vanzelfsprekendheid. y We hebben een breed gedragen kernenbeleid en kerngerichte (ontwikkel)-agenda’s. y We gaan proactief experimenteren met nieuwe vormen van meedenken en meedoen. y Informatie over en tools voor inwonersinitiatieven zijn beschikbaar (kennisplatform) y Voor inwoners is zichtbaar wat het bestuur doet. y Elke kern of wijk heeft een bestuurder als vast aanspreekpunt. y We hebben een kindergemeenteraad die echt meedoet. y Ambtenaren zijn als aanspreekpunt regelmatig zichtbaar in de wijk (MFA).

Tabel 23

49

Bestuursakkoord over kernenbeleid

Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport

Uitvoeringsprogramma In het uitvoeringsprogramma wordt het kernenbeleid tweemaal genoemd. Verder komt het thema (in combinatie met participatie) door het uitvoeringsprogramma onder verschillende onderwerpen aan bod.

Wanneer gaan Wat willen we bereiken/doen?

we dat doen?

9.2 Samen denken, samen doen 9.2.3 We hebben een breed gedragen kernenbeleid en kerngerichte (ontwikkel)agenda’s. Kernen Cv’s, een Maashorstagenda (IST, SOLL, focuspunten per kern) en uiteindelijk het kernenbeleid verkennen en uitwerken.

2022-2023

Het kernenbeleid uitwerken, inclusief periodieke monitoring.

2023-2026

Diversen 3.1.4 Periodiek zijn netwerksessies georganiseerd. Periodiek overleg voeren met de verschillende ondernemersverenigingen uit de kernen

Continu

5.1.1 Een goed, sterk en evenwichtig (geharmoniseerd) subsidiebeleid, evenals huur- en tarievenbeleid voor de lokale sportverenigingen en culturele instellingen/verenigingen. De raad en maatschappelijke organisaties spelen een belangrijke rol bij de vorming van dit nieuwe beleid, waarbij ook oog is voor mogelijk een gefaseerde uitvoering om partijen geleidelijk aan de nieuwe situatie te laten wennen (overgangsrecht). 5.3.1 We stimuleren en waarderen verenigingen en vrijwilligers, van voetbal- tot carnavalsvereniging. Culturele verenigingen ondersteunen en waarderen voor hun inzet door onder andere het verstrekken van een jaarlijkse subsidie,

Continu

bijvoorbeeld voor het aantal leden. Daarnaast gaan we culturele verenigingen en vrijwilligers actief betrekken bij de ontwikkeling van het nieuwe cultuurbeleid en de daarbij behorende subsidieregelingen. 5.3.4 We bewaken én bewaren de geschiedenis van de kernen. Vorm geven (in samenwerking met onder andere heemkundekringen) aan het lokale erfgoedbeleid.

2022

De subsidieregeling Cultuurfonds ter beschikking stellen aan lokale inwoners en organisaties met een initiatief gericht op het

2023

bewaren en uitdragen van de lokale geschiedenis. 6.1.1 De ontmoetingspunten in de wijken en kernen (zelfstandige locaties of onderdelen van maatschappelijk vastgoed zoals schoolgebouwen) bieden deskundigheid op de meest voorkomende vragen om inwoners dicht bij huis te ondersteunen. Wijkgericht werken wordt een belangrijk uitgangspunt in het strategisch beleidskader van het sociaal domein. We streven naar

2022

een sterke sociale basis waarin inwoners in hun directe omgeving laagdrempelig ondersteuning krijgen. We zorgen dat hulpvragen zoveel mogelijk in de wijk worden opgelost. Dit strategische kader wordt in 2022 ontwikkeld. … 6.1.3 De dorpshuizen en multifunctionele accommodaties (MFA’s) worden optimaal benut voor ontmoeting en het elkaar leren kennen. Betaalde en onbetaalde professionals en vrijwilligers werken er samen in activiteiten, waardoor meer inwoners elkaar ontmoeten in deze gebouwen. Het accommodatiebeleid harmoniseren.

2022-2025

6.5.2 Iedereen kan meedoen in Maashorst. We hebben aantoonbaar de acceptatie ten aanzien van de LHBTIQ+ gemeenschap verhoogd. We gaan in gesprek met de LHBTIQ+ gemeenschap over waar zij tegenaan loopt en wat de gemeente Maashorst daaraan kan doen. Tabel 24

50

Uitvoeringsprogramma over kernenbeleid

2023-2024

Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport

4.4.2 Visie op kernenbeleid uit gesprekken

gekeerde organisatie. In de uitvoering vinden sommige

Tijdens de gesprekken wordt door de deelnemers in aanvulling

medewerkers dit tegelijkertijd spannend.

en ter verdieping op hetgeen hierover is opgenomen in de documenten het volgende opgenomen. y

y

Duidelijke verwachtingen en communicatie

Participatie en kernenbeleid als pijlers van de

Vanuit de samenleving wordt verwacht dat de gemeente

nieuwe gemeente

duidelijkere verwachtingen schept over participatie en

Binnen (ambtelijk en bestuurlijk) en buiten de gemeente

kernenbeleid. Het moet volgens inwoners van tevoren

(inwoners, partners, regio, provincie) wordt het belang

duidelijk zijn met welk doel je waarover meepraat en wat

van een goed kernenbeleid benadrukt. Dit thema is in

er met input gedaan wordt. Participatie mag nooit een

alle gesprekken zeer nadrukkelijk naar voren gekomen.

afvinkmechanisme worden zodat door het bestuur gezegd

Maashorst bestaat uit zes verschillende kernen en het is

kan worden dat er geparticipeerd is.

volgens gesprekspartners van belang de kracht van deze kernen te gebruiken en de eigenheid te bewaken. Verder

y

Van belang om een bestuurlijk aanspreekpunt te hebben

is door de gemeente toegezegd fors op kernenbeleid in te

Dorpsinitiatieven en burgerplatforms zijn overwegend

zetten, dit wekt verwachtingen.

positief over het aanwijzen van een ‘aandacht wethouder’ per kern25. Zij vinden dit belangrijk omdat

y

Behoud de verscheidenheid en benut de kracht

dit zorgt voor herkenbaarheid, een vast aanspreekpunt en

van de kernen

belangenbehartiging in het college. Er zijn zorgen dat deze

In de gesprekken wordt onderstreept hoe verschillend de

aandacht wethouder nog niet is aangesteld, dorpsinitiatieven

karakters van de kernen zijn. In het kernenbeleid moet

en burgerplatforms hadden wel deze verwachting. Verder

daarom centraal staan dat wordt aangesloten bij het specifieke

is het van belang om als gemeente een manier te vinden

karakter van de kern. Dit betekent volgens betrokkenen niet

om structureel de kernen te betrekken. Daarvoor zijn

dat in elke kern ander beleid geldt: de kaders moeten gelijk

verschillende manieren maar dit behoeft uitwerking.

zijn. In het kader van transparantie en gelijkheid is harmonisatie van beleid ook van belang. Wel gaat het er volgens betrokkenen om dat goede initiatieven zoals een zorgcoöpe-

4.5 Het regionale beleid

ratie ondersteund blijven worden in de nieuwe gemeente.

4.5.1 Het regionale beleid uit de documentatie y

Gelijke behandeling

Besturingsfilosofie

In het kernenbeleid staat gelijke behandeling van de

In de besturingsfilosofie wordt beschreven dat de gemeente zich

verschillende kernen volgens de gemeente centraal. Dit

volop inzet om een constructieve en sterke bijdrage te (blijven)

wordt door de medewerkers, directie, het college en

leveren aan de samenwerking binnen de regio.

gemeenteraad ondersteund. ‘Wij zijn ons bewust dat we samen sterker staan in de y

Participatie als basishouding

realisatie van onze opgaven. We hebben de ambitie ons in te

Uit gesprekken komt naar voren dat van de gemeente

zetten met en voor de regio, samen te werken en met andere

verwacht wordt dat burgers, maatschappelijke partijen

gemeenten de positie van Noordoost-Brabant te versterken.

en economische partijen als vanzelfsprekend (vooraf)

En we nemen onze regionale verantwoordelijkheid. Daarbij

betrokken worden bij vraagstukken. Dit moet volgens

maken we bewuste strategische keuzes voor onderwerpen waar

die partijen niet afhankelijk zijn de bereidwilligheid en

Maashorst toegevoegde waarde kan bieden. We vervullen op

kwaliteit van een ambtenaar of bestuurder. Hier zijn goede

die onderwerpen een voortrekkersrol en stralen ambitie uit.

ervaringen mee maar het moet structureel worden ingebed

Wij investeren in een goede relatie met gemeenten en andere

in de organisatie. Geopperd wordt een structureel overleg

partners in onze regio, waarbij het voor ons van belang is dat

te houden met dorpsinitiatieven en gebiedsplatformen over

alle partners in staat zijn hun inbreng te hebben. Juist door het

hoe deze participatie zo goed mogelijk vorm te geven. Verder

benutten van elkaars krachten kunnen we synergie bereiken.’

is het van belang dat ambtenaren en bestuurders met eigen ogen komen kijken in de verschillende kernen wat er nodig is. Vanuit de samenleving is behoefte aan een naar buiten 51

25

In het Bestuursakkoord is genoemd dat het bestuur voor elke kern een bestuurder als aanspreekpunt wil benoemen – om bereikbaar en toegankelijk te zijn voor inwoners. Hierover is op dit moment nog onduidelijk of dit inderdaad gaat gebeuren, in de vorm van een ‘aandacht wethouder’..

Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport

Reactienota op zienswijzen herindelingsontwerp

Herindelingsadvies

In het herindelingsontwerp wordt door de colleges van B&W

Regionaal beleid komt als volgt terug in het herindelingsadvies.

van de gemeenten de noodzaak van de herindeling en de samenstelling van partners onderbouwd. Hierop kunnen

‘De nieuwe gemeente Maashorst zet zich volop in om een

andere overheden en inwoners vervolgens zienswijzen indienen.

constructieve en sterke bijdrage te (blijven) leveren aan de

In het herindelingsadvies wordt een reactienota op de

bestuurlijke samenwerking binnen de regio. Wij zijn ons er

zienswijzen opgenomen. Over de positie in de regio wordt in het

terdege van bewust dat wij bij de realisatie van onze opgaven

herindelingsadvies het volgende gezegd.

samen sterker staan en zo kijken wij er ook naar uit om als nieuwe gemeente regionale vraagstukken op te pakken. Wij

‘De gemeenten in de regio pakken opgaven gezamenlijk aan.

investeren in een goede relatie met de gemeenten in onze

Wij zijn blij met de regiotrekkende rol van Oss. De grootte van

regio, waarbij het voor ons van belang is dat alle partners in

de gemeente Oss qua grondgebied en inwonertal maakt dat ze

staat zijn hun inbreng te hebben. Juist door het benutten van

soms als centrumgemeente optreedt voor de regiogemeenten.

elkaars krachten kunnen we synergie bereiken. De nieuwe

In dat geval levert gemeente Oss haar diensten aan de regio

gemeente heeft ambitie zich in te zetten voor de regio,

tegen vergoeding. Voor het overige scheppen alle gemeenten in

samen te werken en met andere gemeenten de positie van

onze regio met elkaar de dynamiek waarbij we samenwerken

Noordoost-Brabant te versterken. Door de samenvoeging van

aan onze opgaven. Uiteraard is er in iedere regio behoefte

onze beide gemeenten dragen we bij aan de vermindering van

aan stevige gemeenten die op thema’s een trekkende rol

de bestuurlijke drukte en aan een goede balans op regionaal

pakken. De nieuwe gemeente heeft ambitie zich in te zetten

niveau. We vormen een robuuste gemeente die op regionaal

voor de regio, samen te werken en met andere gemeenten de

niveau een sterke partner is en bereid én in staat is om haar

positie van Noordoost-Brabant te versterken. Wij kiezen dan

regionale verantwoordelijkheid te nemen.’

ook bewust voor een gemeente die qua schaal en karakter in de toekomst deze rol kan pakken. De nieuwe gemeente

Bestuursakkoord

Maashorst vormt een stevige partner in de regio, die in staat

In het bestuursakkoord is over regionale samenwerking

en bereid is haar verantwoordelijkheid te nemen als het gaat

opgenomen dat in wordt gezet op:

om het oppakken van bovenlokale vraagstukken. Dit doen wij met het oog op onze inwoners, organisaties en bedrijven én

‘een intensieve en constructieve samenwerking in de regio en

met het oog op de regio. Wij investeren in de relaties met onze

daarbuiten. Het aantal gemeentegrens overstijgende opgaven

partners én stimuleren dat alle partners hun inbreng kunnen

neemt immers toe, evenals het aantal thema’s dat we met

hebben. Wij zijn ervan overtuigd dat door elkaars krachten te

buurgemeenten en de provincie oppakken. De regio wordt

benutten we synergie bereiken. Wij hebben er vertrouwen in

door het rijk ook steeds vaker onderkend als een belangrijk

dat we ook in de toekomst op een constructieve manier met

niveau om opgaven op te pakken.

de gemeente Oss kunnen samenwerken in de regio en dat de nieuwe gemeente Maashorst hier een waardevolle bijdrage aan

De Regiodeals, waarvan er ook één met de Regio Noordoost-

kan leveren.’

Brabant is gesloten, zijn daar een bewijs van. Als nieuwe en grotere gemeente willen we een prominentere positie innemen in de regio. We werken daarbij maximaal samen met onder andere AgriFood Capital en Regio NoordoostBrabant. De gemeentenaam is en blijft Maashorst. We brengen focus aan door aan te sluiten bij onze keuzes in dit bestuursakkoord en proberen onze bestuurlijke en ambtelijke inspanningen zo efficiënt mogelijk in te zetten. Daarnaast gaan we op zoek naar ambassadeurs en boegbeelden vanuit het bedrijfsleven en andere grote werkgevers die kunnen helpen om de gemeente Maashorst duidelijker op de kaart zetten.’

52

Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport

Meer concreet zijn in het bestuursakkoord de volgende doelen

Inhoud van regionaal beleid

opgenomen met betrekking tot de regio:

y

Meer zichtbaarheid in de regio dan in de situatie voor 1 januari 2022

y

We hebben een prominente rol in de regionale

De gemeente Maashorst heeft de ambitie om meer zichtbaar

samenwerkingsverbanden die belangrijk zijn voor het

te zijn in de regio en daarin verantwoordelijkheid te pakken.

realiseren van onze ambities.

Buurgemeenten en provincie vinden dit een mooie ambitie. In deze gesprekken is ook meermaals aangegeven dat dit

y

We zijn aangehaakt (gebleven) bij de landelijke,

een ingewikkelde opgave is, gezien alles wat er de komende

provinciale en regionale stikstofaanpak.

jaren binnen de gemeente nog moet gebeuren en de interne gerichtheid die daarmee gepaard gaat. De kunst is volgens

y

We hebben twee pilots draaiende voor meting en

gesprekspartners om als Maashorst in de komende jaren

streefwaardebepaling van milieubelasting (geur en

deze ambitie desondanks overeind te houden. Ondernemers

ammoniak). Daarbij benutten we de kennis uit de regio.

uit de regio vragen hierbij bijvoorbeeld aandacht voor het initiëren van regionaal beleid/samenhang, met betrekking

Uitvoeringsprogramma

tot toerisme en duurzaamheid.

In het uitvoeringsprogramma is het volgende opgenomen over regionaal beleid.

y

in het bijzonder Oss

Wanneer gaan Wat willen we bereiken/doen?

Inzet op relatie met omliggende gemeenten, Het college wil de banden aanhalen en onderhouden met de

we dat doen?

buurgemeenten. Uit de gesprekken komt naar voren dat het

9.2 Samen denken, samen doen

van belang is dat er een goede relatie is tussen Maashorst

9.2.1 We hebben een prominente rol in de regionale samenwerkings­ verbanden die belangrijk zijn voor het realiseren van onze

en Oss. Laatstgenoemde gemeente is een belangrijkste

ambities.

samenwerkingspartner en er speelden perikelen rondom de

Bestuurlijke en ambtelijke capaciteit leveren voor

herindeling. Gesprekken met buurgemeenten zijn inmiddels

Continu

regionale samenwerking binnen Noordoost-Brabant

ingepland en staan de komende maanden (najaar 2022) op

Diversen

de planning.

3.1.3 Boegbeelden uit het lokale bedrijfsleven zijn bereid gevonden om Maashorst beter op de kaart te zetten. In gesprek gaan en blijven met ondernemers en

Continu

ondernemersverenigingen de positie van Maashorst in regio. (continu) Tabel 25

4.6 Eerste ervaringen en resultaten organisatie

Uitvoeringsprogramma over regionaal beleid

De gemeente heeft inmiddels eerste ervaringen opgedaan

4.5.2 Het regionale beleid uit de gesprekken

en resultaten behaald met betrekking tot de organisatie. In

Uit de gesprekken komen de volgende verwachtingen en

deze paragraaf schetsen we de hiervoor relevante inzichten,

ambities naar voren.

gesplitst naar interne en externe ervaringen/resultaten. We volgen hierbij de volgorde van hoofdstuk 4. Het is niet het doel

Organisatie van regionaal beleid y

uitputtend te zijn. Slechts om een eerste beeld te geven van

Opereren in de regio vanuit duidelijke doelstellingen

enkele ervaringen en resultaten die opvallen en/of in meerdere

Uit de gesprekken komt naar voren dat de behoefte

gesprekken naar voren zijn gekomen.

aanwezig is om vanuit duidelijke doelstellingen te gaan opereren in de regio. Hierover zijn en worden gesprekken

y

Bestuurlijke betrokkenheid wordt overwegend

gevoerd. Zo wordt gekeken hoe doelen vanuit de begroting

positief ervaren

vertaald kunnen worden naar een regionale strategie. Ook is

De betrokkenheid vanuit het college bij de verschillende

zichtbaar dat bestuurders van Maashorst inmiddels lid zijn

dorpsinitiatieven/gebiedsplatforms wordt overwegend

van het bestuur van samenwerkingsverbanden die voor de

positief ervaren. Het merendeel geeft aan (meermaals)

gemeente van belang zijn.

contact te hebben gehad met een wethouder terwijl een ander deel (in het bijzonder gebiedsplatforms uit Uden) dit contact juist mist. Vanuit maatschappelijke organisaties

53

Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport

en economische partijen klinken overwegend (zeer)

is het nu nog te veel afhankelijk van de ambtenaar die je

positieve geluiden over de betrokkenheid van bestuurders.

treft hoe met je vraag wordt omgesprongen. Ambtelijke

Bijvoorbeeld op het gebied van toerisme of economie.

wisselingen spelen daarin een rol. Ook is het soms lastig om contact te krijgen met de gemeente. Er is overigens begrip

y

Voor de herindeling zijn organisatorisch de nodige

voor het tekort aan ambtelijke capaciteit.

stappen gezet, toch was sprake van achterstand

Anderen geven juist aan het als zeer positief te ervaren dat

Ter voorbereiding op de herindeling is in verschillende

ze betrokken worden bij het opstellen van beleid en plannen

werkgroepen gewerkt aan de vormgeving van de nieuwe

van de gemeente. Bijvoorbeeld op het gebied van wonen,

organisatie. Daardoor hebben medewerkers elkaar leren

cultuur of toerisme. Ten opzichte van de situatie in de

kennen en kon samen een nieuwe werkwijze worden

voormalige gemeente Landerd lijken de lijnen iets langer te

ontwikkeld. In de periode voor de herindeling was echter

zijn geworden.

tevens sprake van een beleidsluwe periode en werd er geen nieuw personeel aangetrokken in afwachting van de

y

Kernenbeleid moet nog meer van de grond komen

plaatsing binnen de nieuwe organisatie. Er werd alleen

De gemeente is na de fusie gestart met een uitwerking

ingehuurd. Dit betekent dat de organisatie ondanks de

van het kernenbeleid en liet zich hierbij bijstaan door een

voorbereidingen met achterstand moest beginnen. Beleid

externe partij. Er wordt voortgebouwd op kernenbeleid dat

moest opnieuw worden ontwikkeld, er moesten veel nieuwe

reeds in plaats was in Uden en Landerd. In de gemeente

mensen worden geworven en er was (op plekken) sprake

zijn inwonersinitiatieven en burgerplatforms actief en met

van een transitie van inhuur naar vaste medewerkers.

een deel daarvan is ook gesproken. Zowel ambtenaren als bestuurders hebben contact met deze initiatieven. Wanneer

y

Cultuurtraject doorlopen

we naar het overkoepelende kernenbeleid kijken zien we

Om cultuur de nodige aandacht te geven is Maashorst

dat er nog weinig concrete resultaten op dat gebied liggen,

gestart met een cultuurtraject gebaseerd op de 5

terwijl dit wel een van de belangrijkste speerpunten is van

kernwaarden. De gemeente is hierin ondersteund door een

de nieuwe gemeente.

externe partij. Inmiddels wordt dit intern verder opgepakt. Ook wordt gewerkt aan een intern communicatieplan

y

Het programmaplan is onlangs in concept opgesteld. Dit

om regelmatig aandacht te besteden aan de kernwaarden

heeft vertraging opgelopen omdat de programmamanager

en de manier waarop er wordt gewerkt. De wijze waarop

tevens verantwoordelijk was voor opvang van vluchtelingen

kernwaarden in de teams worden toegepast verschilt.

en asielzoekers. In positieve zin wordt de rol van de gemeente genoemd in het bij elkaar brengen van

y

Een hobbelige start van de ambtelijke organisatie

ondernemersverenigingen binnen de gemeente.

In de gesprekken wordt aangegeven dat de gemeente Maashorst best een hobbelige start heeft gekend. Dit had

y

Maashorst is goed zichtbaar in de regio

deels praktische oorzaken zoals een IT-systeem van de

Volgens buurgemeenten en provincie is Maashorst zichtbaar

afdeling VTH dat niet functioneerde. Daarnaast wordt

in de regio. Ten eerste in de houding van Maashorst en in

aangegeven dat een gezamenlijk plek werd gemist. Binnen

het bijzonder de burgemeester in de regio. Maar ook door

teams die vanaf het begin met elkaar fysiek samenwerkten

ambtelijke capaciteit die beschikbaar wordt gesteld. Ten

ging deze integratie vlotter. Andere zaken die hierbij

tweede in de voortrekkersrol die de gemeente Maashorst

meespeelden waren een personeelstekort en strubbelingen

heeft gepakt bij de opvang van vluchtelingen en asielzoekers.

die bij een herindeling horen zoals het wennen aan nieuwe

Daarvoor wordt in de regio waardering uitgesproken. Ten

functies, rollen, teams en werkwijze.

derde heeft de gemeente Maashorst enkele bestuurlijke posities ingenomen binnen samenwerkingsverbanden en

y

Wisselende ervaringen over het ambtelijk contact met

is de gemeentesecretaris van Maashorst voorzitter van het

de gemeente

regionaal overleg van gemeentesecretarissen (dit was zij ook

Uit gesprekken komt naar voren dat de ervaringen met

vanuit Uden).

de gemeente wisselend worden ervaren. Dit geldt voor de gemeentelijke dienstverlening maar ook voor burgers en organisaties met verzoeken en/of vragen. Volgens sommigen 54

HOOFDSTUK 5

Legitimiteit in Maashorst Dit hoofdstuk gaat in op het draagvlak voor de gemeente Maashorst in de 0-situatie. Dan gaat het om draagvlak voor de publieke waarde van de gemeente en draagvlak voor de organisatie (bestaande uit het bestuur en de ambtelijke organisatie) (5.1). Daarnaast brengen we in beeld op welke wijze de gemeente Maashorst wil werken aan draagvlak (5.2). Ook daarbij gaat het om draagvlak voor de ambities van de gemeente en draagvlak voor de wijze waarop deze gerealiseerd worden.

Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport

5.1 Draagvlak voor de gemeente

Het herindelingsadvies is door beide gemeenteraden aangenomen met de volgende stemverhoudingen

Voor de nulmeting vatten we het draagvlak voor de ambities en de organisatie (bestuur en ambtelijke organisatie) samen op

Gemeente

basis van het herindelingsadvies, documenten en gesprekken. We categoriseren dit naar groep belanghebbenden.

Bestuur Maashorst

Voor

Tegen

Afwezig

Landerd

12

5

0

Uden

23

4

0

Totaal

35

9

0

Tabel 26

Stemverhouding herindelingsadvies

Ambities De toekomstvisie van de gemeente Maashorst is vastgesteld door

Ambtelijke organisatie

de gemeenteraden van Uden en Landerd. Door de gemeenteraad van Maashorst is vervolgens een bestuursakkoord aangenomen

Publieke waarde

waarin wordt voortgebouwd op deze toekomstivisie. In het

De ambities die zijn opgenomen in de toekomstvisie en het

bestuursakkoord is opgenomen welke ambities de gemeente

bestuursakkoord zijn leidend voor de ambtelijke organisatie.

Maashorst heeft in de periode 2022-2026. Bij het opstellen

Een punt van zorg is wel dat het uitvoeringsprogramma

van het bestuursakkoord is input gevraagd vanuit alle politieke

ambitieus is en dat het de vraag is of dit allemaal is uit te

partijen. Dit bestuursakkoord is unaniem aangenomen. Op dit

voeren. Ambtenaren geven aan dat ze hier met hun volle

bestuursakkoord is het uitvoeringsprogramma gebaseerd. Het

verstand akkoord mee zijn gegaan. Tegelijkertijd wordt gezegd

uitvoeringsprogramma is voorgelegd aan de gemeenteraad en

dat op het moment dat er nieuwe opgaven op de organisatie

het college. Daarmee kunnen toekomstvisie, bestuursakkoord

afkomen er wel ruimte moet zijn om het gesprek aan te gaan

en uitvoeringsprogramma, en daarmee de inhoudelijk koers

over de haalbaarheid van het uitvoeringsprogramma. Deze

(‘Het wat’) van de gemeente, rekenen op (breed) politiek-

ruimte wordt ook gevoeld.

bestuurlijk draagvlak. In gesprek met het college en de gemeenteraad van

Organisatie

Maashorst wordt verwezen naar het bestuursakkoord en

Wat betreft de fusie komt uit de gesprekken met ambtenaren

uitvoeringsprogramma als de plek waarin de belangrijkste

naar voren dat er veel enthousiasme en energie is voor de

ambities van de gemeente zijn opgenomen. Tijdens het gesprek

nieuwe organisatie. Het is in de eerste periode niet vanzelf

met de gemeenteraad werden specifiek nog de volgende thema’s

gegaan maar gezamenlijk worden binnen de drie domeinen de

genoemd: participatie, kernenbeleid, vervoer en bereikbaarheid,

schouders eronder gezet om van de gemeente Maashorst een

huisvesting en duurzaamheid.

succes te maken. Tegelijkertijd geldt ook dat een deel van de medewerkers zich minder thuis voelt bij de organisatie, hetgeen

Organisatie

tot uitstroom heeft geleid.

Voor wat betreft het draagvlak onder het bestuur van Maashorst voor bestuur en ambtelijke organisatie (‘het hoe’) is in het

Regio en provincie

herindelingsadvies opgenomen: Publieke waarde ‘Beide gemeenteraden [Uden en Landerd] steunen het voornemen

Binnen de regio is overwegend draagvlak aanwezig voor de

tot herindeling. Het draagvlak voor de herindeling is in beide

ambities van de gemeente Maashorst voor zover deze bekend

gemeenten groot. De beide gemeenten hebben op eigen initiatief

zijn. Wel wordt aangegeven dat het een ingewikkelde opgave

en met eigen onderbouwing gekozen voor het samengaan van

wordt om deze in de komende jaren allemaal te realiseren,

gemeenten Landerd en Uden. De gemeenteraden hebben een

zeker aangezien gemeenten na een herindeling vaak eerst intern

principebesluit genomen, daarin hebben zij met ruime meerderheid

gericht zijn. Ook wordt aangegeven dat het twee verschillende

besloten tot samenvoeging van Landerd en Uden tot één gemeente

type gemeenten zijn die zijn samengegaan. Dit betekent volgens

per 1 januari 2022. Vervolgens hebben de gemeenteraden de

gesprekspartners dat bestuurders en ambtenaren geconfronteerd

Colleges van burgemeester en wethouders opgedragen, een herinde-

worden met voor hun minder bekende problematiek, dit heeft

lingsontwerp en -advies voor te bereiden zoals dat staat beschreven

tijd nodig. De regio en provincie ondersteunen verder de

in de Wet algemene regels herindeling, kortweg: Wet arhi.’

ambities van Maashorst om meer zichtbaar te zijn in de regio.

56

Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport

Organisatie

Gemeente Landerd en Uden gebruiken de naam Maashorst als

Bij het merendeel van de gemeenten binnen de regio en bij

werknaam voor de nieuwe gemeente. Over de naam Maashorst

de provincie bestaat draagvlak voor de nieuwe gemeente

verschillen de buurgemeenten van mening. Het merendeel van

Maashorst. Boekel en met name Oss waren het, getuige hun

de buurgemeenten geeft aan geen bezwaar te hebben tegen het

zienswijze op het herindelingsontwerp, niet eens met de

gebruik van deze naam. De twee gemeenten die deel uitmaken van

herindeling. Laatstgenoemde gemeente plaatste kanttekeningen

het natuurgebied De Maashorst hebben beide in de gemeenteraad

bij het draagvlak voor de herindeling, de suboptimale toename

een motie aangenomen over de voorgestelde naam.’

van bestuurskracht, de interne samenhang van de nieuwe gemeente en de regionale samenhang. Het punt dat hieronder

De provincie Noord-Brabant heeft het herindelingsadvies

zit was dat het volgens de gemeente Oss meer voor de hand

beoordeeld aan de hand van de daarvoor geldende

had gelegen en beter was geweest om Schaijk en Reek bij Oss

toetsingscriteria zoals opgenomen in het Beleidskader

te voegen.

gemeentelijke herindeling 2018 (Draagvlak, Bestuurskracht, Interne samenhang en nabijheid van bestuur Regionale

De gemeente Oss geeft hier in het gesprek dat onderdeel is van

samenhang). Op basis daarvan is de provincie tot een positieve

deze nulmeting het volgende over aan: Oss is van mening dat

zienswijze gekomen.

er door dit onderzoek een zwaard van Damocles boven de nieuwe gemeente hangt, dat er voor zorgt dat de energie naar de verkeerde

Onder de inwoners

dingen gaat. Daarom geeft Oss aan het genomen herindelingsbesluit als feit te accepteren en constructief met de buren aan de slag te

Publieke waarde

gaan. Daar past bij dat Oss uitspreekt er niet op uit te zijn om

Over het draagvlak voor de ambities onder inwoners is in het

alsnog Schaijk binnen de eigen gemeente te verwelkomen.

herindelingsadvies het volgende opgenomen:

In het herindelingsadvies is het volgende opgenomen over het

‘Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisatie zijn

draagvlak binnen de regio:

nadrukkelijk bij de toekomstvisie en de naamgeving betrokken. Landerd en Uden hebben hiertoe een gezamenlijk, uniek, proces

‘In de voorbereiding naar de nieuwe gemeente zijn Landerd

geïnitieerd bestaande uit een aantal fasen. In de eerste fase

en Uden in gesprek gegaan met buurgemeenten om het proces

(verkenning) zijn uitdagingen gebruikt om met inwoners en

van de herindeling toe te lichten. Ook hebben zij informatie op

groepen in gesprek te gaan over de nieuwe gemeente. Vanuit deze

gehaald hoe de regiogemeenten aankijken tegen de herindeling

opbrengsten zijn de eerste speerpunten en opgaven voor de nieuwe

van Landerd en Uden. Een afvaardiging van de colleges van

gemeente geformuleerd. In de volgende fase zijn de opbrengsten

Landerd en Uden is in overleg gegaan met de besturen van de

bekend gemaakt en was er ruimte om hierop aan te vullen en te

omliggende gemeenten. In de maanden april-juni 2019 hebben

reageren (verrijking). De derde fase (verdieping) stond in het

deze bestuurlijke besprekingen plaatsgevonden met de volgende

teken van het Festival gemeente Maashorst op 24 juni 2019.

buurgemeenten: Bernheze, Boekel, Grave, Meierijstad, Mill en

Hier zijn de opbrengsten tot op dat moment gepresenteerd en

Sint Hubert, Oss en Sint Anthonis.

hebben verdiepende en verrijkende gesprekken plaatsgevonden. Alle input is verwerkt in de toekomstvisie (bijlage I). Vervolgens

De buurgemeenten staan nagenoeg allemaal positief tegenover

was de maand september een consultatieronde plaatsgevonden.

de voorgenomen samenvoeging. Alleen gemeente Oss heeft

Inwoners zijn persoonlijk en online benaderd en gevraagd of

aangegeven enkele kanttekeningen bij de herindeling te plaatsen.

zij zich herkennen in de toekomstvisie en de hierin benoemde

De buurgemeenten geven aan dat het van belang is dat een

speerpunten.’

herindeling wordt gesteund door de inwoners en dat er een gedegen proces met hen wordt doorlopen. Daarnaast is het een bestuurlijke keuze/afweging die aan iedere gemeente voor zich is om te maken. Een aantal gemeenten heeft aangegeven bewust zelfstandig te willen blijven maar tegelijk de overwegingen van gemeenten Landerd en Uden te begrijpen.

57

Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport

Gedurende de consultatie over de toekomstvisie is aan inwoners gevraagd of ze de vier speerpunten zoals uiteindelijk opgenomen in de toekomstvisie van Maashorst wel of niet belangrijk vonden.26 Hieruit kwam naar voren dat inwoners de vier speerpunten met grote meerderheid belangrijk vinden. Zie voor meer informatie hierover onderstaande tabel.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=d4b68857-4140-403c-a9a0-552075ca1104