Bijlage 4 - Eindrapport Nulmeting gemeente Maashorst
Tekst van het document
bestuur als een belangrijke voorwaarde om gestelde doelen
samenhangende clustering van taken. De directeuren kunnen
te behalen. Aangegeven wordt dat er veel nieuwe raadsleden
daarmee zorgen voor inhoudelijke verbinding en voeling
evenals onervaren wethouders zijn. Het vergt tijd om in
hebben met wat er speelt in de teams in hun domein. Zo
deze rol te groeien. De zichtbaarheid van in het bijzonder
bewaakt het directieteam gezamenlijk de integraliteit. Binnen
de burgemeester wordt gewaardeerd, vanuit diverse
de domeinen stemmen de teammanagers onderling en waar
gesprekspartners.
wenselijk met de betreffende directeur af.
Partnerschap
In de onderstaande tabel schetsen we de formatie en bezetting
Maatschappelijke organisaties verwachten van de
van de ambtelijke organisatie. Hierbij vergelijken we de
gemeente een faciliterende rol rondom maatschappelijke
situatie tussen 2 januari 2022 en 1 september 2022. Hierbij is
vraagstukken; evenals partnerschap in plaats van een
gekozen voor 2 januari als startsituatie omdat op dit moment
opdrachtgever-/opdrachtnemerbenadering. Daar hoort ook
de meeste functies in het salarissysteem zijn ingevoerd (bij
wederkerigheid bij. En een netwerkbenadering in plaats van
peildatum 1-1-2022 missen er veel functies in het systeem
de gemeente als bolwerk.
van de gemeente). Ter achtergrond geven we in bijlage 2 ook een overzicht van de bezetting van de gemeente volgens het functieboek 2022.
41
Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport
Soort
2 januari 2022
1 september 2022
Algemeen (organisatie)22 Totale formatie in fte
455,28
455,28
FTE bezetting (totaal)
430,53
498,66
+24,75
-43,38
Totale formatie in fte
8,5
8,5
FTE bezetting (totaal)
6,67
8,56
Verschil in FTE (vacatureruimte / overbezetting)
1,83
-0,06
Totale formatie in fte
102
103,75
FTE bezetting (totaal)
96,09
117,77
5,91
-14,02
Totale formatie in fte
178
179,5
FTE bezetting (totaal)
177,32
194,58
0,68
-15,08
Totale formatie in fte
162,53
163,53
FTE bezetting (totaal)
149,89
177,75
Verschil in FTE (vacatureruimte / overbezetting)
12,64
-14,22
Verschil in FTE (vacatureruimte (+) / overbezetting (-)) Verdieping (organisatie)
23
Directie (incl. concerncontrol)
Domein Sociaal
Verschil in FTE (vacatureruimte / overbezetting) Domein Ruimte
Verschil in FTE (vacatureruimte / overbezetting) Domein Dienstverlening
Tabel 17
Formatie en bezetting van de ambtelijke organisatie in 2022
Deze tabel wijst uit dat sprake is van een overbezetting op
b. Circa 17 fte wordt ingezet op projecten of specialismen
1 september 2022 van 43,38 FTE. De gemeente Maashorst
die niet binnen de reguliere functies horen – waarmee dit
geeft hierover aan dat in dit overzicht alle medewerkers
aanvullende werkzaamheden betreft, waarvoor overwegend
zijn meegenomen (vaste/tijdelijke dienst, inhuurkrachten,
separate budgetten beschikbaar zijn.
payrollmedewerkers, etc). De inzet van tijdelijk personeel gebeurt bijvoorbeeld ter vervanging van zieke medewerkers; ter invulling
c. Ten slotte is de meeste inhuur in de loop van 2022
van moeilijk vervulbare vacatures; ten behoeve van de opvang van
ingevoerd in ‘Motion’ (het systeem waarin de gemeente
vluchtelingen uit Oekraïne; ten behoeve van incidentele taken die
deze cijfer bijhoudt). Die capaciteit was dus niet zichtbaar in
voortvloeien uit de herindeling; en voor inzet op specialistische
de bezetting op 2 januari 2022, ondanks dat er toen ook van
projecten (zoals onderzoek naar flora/fauna/archeologie).
inhuurcapaciteit gebruik werd gemaakt. In de bezetting van 1 september 2022 is de inhuur wel grotendeels opgevoerd.
De gemeente geeft de volgende duiding aan deze cijfers:
Dit verklaart mede de toename van 1 september 2022 ten
a. Circa 53 fte is werkzaam ‘op een reguliere functie of om
opzichte van 2 januari 2022.
tijdelijke extra taken binnen reguliere functies te verrichten’. Dan gaat het om reguliere formatie in het functieboek waar de gemeente geen eigen medewerker voor heeft (21 fte) of voor vervanging van ziekte en op reguliere functies waarvoor de formatie volgens de gemeente momenteel onvoldoende is (32 fte). Voor een deel van deze inzet is separaat budget beschikbaar en drukken de lasten niet op de loonsom. 22 23
42
Er zijn in de formatie een vijftal functies toegevoegd in het salarissysteem – na het opstellen van het functieboek – namelijk: Medewerker Handhaving en Naleving Domein Sociaal (1 FTE), Functioneel Applicatiebeheerder B Domein Sociaal (0,75 FTE), Administratief Medewerker Planvorming en Ontwerp (0,5 FTE), Projectleider Groene Leefomgeving (1 FTE), Beleids-/Projectondersteuner Veiligheid (1 FTE). De 4,25 FTE uit bovenstaande voetnoot zijn buiten deze verdieping gelaten.
Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport
Verder geeft de gemeente aan dat de stand van zaken op 1 september een momentopname was, waarin nog niet alle bezettingsoverzichten up to date waren. In de gesprekken is aangegeven dat bij de start van de nieuwe gemeente Maashorst
Principes
Structuur
De structuur is passend bij de
Logische samenhang: er is
opgaven waar Maashorst voor
een logische samenhang in de
staat
clustering van eenheden. Daarbij is inhoud leidend, niet de omvang
circa 80 vacatures open stonden bij de gemeente Maashorst. Het merendeel van deze vacatures is volgens het directieteam intern vervuld. Begin oktober 2022 betreft het aantal openstaande (of
van een eenheid. De structuur maakt het mogelijk
Compacte eenheden: teams
om flexibel en wendbaar te zijn
zijn bij voorkeur klein (rond
snel te verwachten) vacatures bij de gemeente Maashorst er 11,
de 20 collega’s). Maatwerk en
welke zijn verdeeld over de verschillende domeinen.
hulpstructuren zijn mogelijk.
24
4.2.2 Organisatievisie 4.2.2.1 Organisatievisie volgens de documentatie Organisatiefilosofie In de organisatiefilosofie worden de filosofie en de
Samenhang is leidend De structuur faciliteert de realisatie
Programma’s: een
van onze kernwaarden, integrale
programma(matrix)-organisatie
samenwerking en korte lijnen
voor realisatie van opgaven en
tussen collega’s
de strategische koers van de gemeente.
De structuur is duidelijk en goed te
Verbinding tussen (of tegen
begrijpen: de structuur faciliteert
elkaar aan organiseren van) beleid en uitvoering: een duidelijke
hoofdstructuur van de organisatie beschreven. Het document
samenhang tussen beleidsmatige
bouwt voort op de besturingsfilosofie en is bedoeld om de ambitie en het perspectief van de nieuwe organisatie te schetsen. De hoofdstructuur is de manier waarop de taken en afdelingen binnen de gemeente Maashorst zijn verdeeld en samenhangen.
en uitvoerende taken. De structuur is ondersteunend
Koppeling tussen interne en
in het zijn van een aantrekkelijke
externe dienstverlening: er is
werkgever
sprake van een consistente dienstverlening naar buiten.
De structuur draagt bij aan
Clustering van ondersteunende
(doorgroei)mogelijkheden voor
diensten: collega’s van
Inrichtingsprincipes
collega’s en hun professionele
ondersteunende eenheden
Aan de structuur van de ambtelijke organisatie en de clustering
ontwikkeling
(bijvoorbeeld P&O, financiën) zijn vanuit een eigen eenheid
van teams liggen principes ten grondslag. Deze zijn opgenomen
gekoppeld aan inhoudelijke teams
in nevenstaand overzicht.
(advies-/consulentfuncties). De structuur maakt het mogelijk om makkelijk te schakelen tussen de lijnorganisatie, programma’s en projecten Tabel 18
24
43
Het betreft de volgende vacatures: Domein Sociaal: Financieel administratief medewerker, Consulent jeugd, Consulent participatie (=3); Domein Ruimte: Planjurist, Omgevingsadviseur, Allround vakman civiel, Allround vakman groen, Projectleider gebiedsontwikkeling (=5); Domein Dienstverlening: Handhaver/ BOA, Klantadviseur bij Team telefonie en receptie, Medewerker onderhoud Gebouwen bij Team VAF (=3).
Inrichtingsprincipes
Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport
Kernwaarden Aan de inrichting van de ambtelijke organisatie ligt de organisatiefilosofie ten grondslag. Deze is opgesteld in de aanloop naar de fusie. In deze organisatiefilosofie worden eerdergenoemde kernwaarden vertaald voor de organisatie. Kernwaarden
Betekenis voor de organisatie
Ondernemend en lef
Collega’s in de gemeente Maashorst gaan erop uit, binnen de organisatie en daarbuiten. We denken in kansen en mogelijkheden en doen en denken ook buiten bestaande kaders. We pakken zaken soms anders dan anders aan, steken onze nek uit, durven te experimenteren en leren daarvan. We zien dat niet iedere situatie hetzelfde vraagt. Het volgen van protocollen is geen doel op zich: wanneer een situatie om een uitzondering vraagt, vertrouwen we op de professionele blik van onze organisatie om maatwerk te leveren. Lef hebben betekent ook keuzes maken en “nee” durven te zeggen.
Omgevingsbewust
We zijn in staat om te luisteren naar onze inwoners, organisatie, ondernemers en partners in de regio en weten wat daar speelt. Collega’s in de gemeente Maashorst zijn actief in hun netwerk: we weten de juiste mensen te vinden, stellen de juiste vragen en verzamelen relevante data en informatie. En kunnen dat plaatsen in de context van de gemeente Maashorst en binnen de koers die we samen varen. We zijn in staat in te spelen op wat nodig is. We zijn flexibel en in staat om te gaan met onzekerheid in processen waarin de uitkomst vooraf nog niet bekend is.
Samen
We zoeken naar de verbinding en persoonlijk contact. Met onze collega’s, inwoners, organisaties, ondernemers en partners in de regio. Doordat we extern actief zijn in diverse netwerken hebben we een goed beeld waar we in gezamenlijkheid willen optrekken en hoe we de rollen daarbij kunnen verdelen. We zijn daarbij in staat om te gaan met diverse belangen en vanuit daar de juiste afweging te maken. In het samenwerken met anderen, binnen en buiten de organisatie, denken we na over wie wat oppakt, wat ieders rol is en maken hierover afspraken met elkaar.
Eigenaarschap
Medewerkers van de gemeente Maashorst hebben de regie en tonen verantwoordelijkheid voor hun werk: we voelen en tonen ons eigenaar voor het resultaat. Daarbij denken we vanuit het perspectief van de gemeente Maashorst als geheel: hebben niet alleen oog voor ons eigen takenpakket, maar kijken verder dan dat. Verantwoordelijkheden liggen laag in de organisatie. We hebben oog voor het talent van onze collega’s en geven onze collega’s ruimte zich te ontplooien, verantwoordelijkheid te nemen en uitdaging te hebben in het werk. Leidinggevenden ondersteunen en coachen medewerkers hierin, ze geven ruimte en vertrouwen en bieden tegelijkertijd de randvoorwaarden die medewerkers nodig hebben.
Open
Onze collega’s gaan vanuit een open houding met elkaar en anderen in gesprek. We gaan respectvol met elkaar om, staan open voor inbreng en ideeën en geven helder aan waarom we bepaalde keuzes maken. Daarbij houden we altijd de opgaven van de gemeente Maashorst voor ogen. Onze communicatie is duidelijk en transparant. We zijn als organisatie duidelijk in wat we doen, hoe we dat doen, wat het oplevert en wat ieders bijdrage daaraan is. Collega’s staan open voor feedback en durven die te geven en te ontvangen. Leidinggevenden geven hierin het goede voorbeeld en stimuleren het gesprek. Zo dragen we samen bij aan het realiseren van de doelen van de gemeente Maashorst!
Tabel 19
44
Vertaling van kernwaarden naar de organisatie
Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport
Bouwstenen In de organisatiefilosofie noemt de gemeente Maashorst een aantal bouwstenen voor de organisatie. Deze zijn opgenomen in onderstaande tabel met een toelichting op wat daarmee bedoeld wordt en welke ambities de gemeente Maashorst op deze terreinen heeft. Bouwsteen
Toelichting
Strategie (Programmatisch
Op het gebied van strategie heeft Maashorst de volgende ambities:
werken, integraal werken, leren en
y De gemeente Maashorst heeft de basis op orde en kan daardoor ontwikkelen y Programmatisch werken
ontwikkelen, digitaal werken)
y Integraal werken y Leren en ontwikkelen y Digitaal werken Wat hier precies onder verstaan wordt is uitgewerkt in de organisatiefilosofie. Cultuur
In de gemeente Maashorst komen er twee organisatieculturen samen in één organisatie. De kernwaarden vormen daarbij de basis van de nieuwe organisatie en daarmee ook de basis van de nieuwe cultuur. Er wordt geïnvesteerd in de ontwikkeling van de kernwaarden, bijbehorende houding en gedrag van medewerkers en daarmee de organisatiecultuur van de gemeente Maashorst. Ook het HR-instrumentarium ondersteunt deze gewenste organisatieontwikkeling.
Personeel en medezeggenschap
Maashorst wil een aantrekkelijke werkgever zijn en daarom goede collega’s binnenhalen én behouden. Het personeelsbeleid sluit hierbij aan qua opleiding en ontwikkeling, loopbaanmogelijkheden en primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden. Tevens is ons personeelsbeleid flexibel, zodat we maatwerk kunnen bieden. Daarnaast zorgen we voor kwalitatief goede basisfaciliteiten, zoals huisvesting en ICT. We geven vertrouwen aan onze collega’s door verantwoordelijkheden en bevoegdheden laag in de organisatie te beleggen. We bieden ruimte voor de eigen professionaliteit en intrinsieke motivatie. Aantrekkelijk werkgeverschap gaat ook om het bieden van duidelijkheid en een goede basis waar vanuit collega’s door de gehele organisatie de verbinding met elkaar zoeken. In de gemeente Maashorst werken mensen die zich betrokken voelen bij de gemeente Maashorst. Collega’s voelen zich verantwoordelijk en nemen proactief hun verantwoordelijkheid. We zijn niet bang om af en toe buiten de bestaande kaders te denken en te doen en stellen ons flexibel en wendbaar op. We reageren proactief op ontwikkelingen en passen de manier van werken aan als omstandigheden daarom vragen. Dit wordt uitgewerkt in het personeelsbeleid, arbeidsvoorwaarden en functieprofielen.
Wij zoeken samen met onze medezeggenschap naar de optimale balans tussen het hebben van een aantrekkelijke werkomgeving en het behalen van resultaten, dienend aan de doelen van de organisatie. Van wezenlijk belang is dat dat medewerkers betrokken worden bij de gang van zaken binnen de organisatie en organisatieontwikkelingen.
Managementstijl
De managementstijl van leidinggevenden in Maashorst is: y Open, zichtbaar en toegankelijk y Vertrouwen, vrijheid en verantwoordelijkheid geven y Daadkrachtig, koersvast en duidelijk
Systemen
De regels, procedures en faciliteiten dragen bij aan het realiseren van de ambities van de gemeente Maashorst, evenals aan onze kernwaarden. De volgende uitgangspunten zijn van belang bij de vormgeving van systemen: y Fysieke ontmoeting y Betrouwbaar en flexibel y De basis op orde
Tabel 20
45
Toelichting op bouwstenen organisatie
Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport
Programmatisch werken
Bestuursakkoord
In de gemeente Maashorst wordt sinds de herindeling ook
In het bestuursakkoord zijn de volgende drie doelen opgenomen
met programma’s gewerkt. Een programma wordt daarbij
met betrekking tot de organisatie:
omschreven als een tijdelijke samenwerking met een heldere opdracht en verbinding met de hoofdlijnen van college- en
1. Een stevig fundament voor gemeente Maashorst als
raadprogramma’s. Inmiddels is besloten op drie onderwerpen
organisatie
programma’s op te starten. Momenteel wordt gewerkt aan de
Op 1 januari 2022 is de organisatie klaar voor de start
programmaplannen van deze programma’s. Het gaat om de
van onze nieuwe gemeente Maashorst. Dat betekent niet
volgende drie programma’s:
dat alles klaar is. Zeker in 2022 bouwen we nog verder aan de nieuwe organisatie, waarbij de bereikbaarheid en
1. Basis op orde: Aanbrengen van de focus en een
beschikbaarheid van onze dienstverlening voorop staat.
organisatiebrede aanpak om de basis in brede zin
Ons beleid moet nog verder worden geharmoniseerd met
op orde te krijgen. Het belang is gelegen bij zowel
de nieuwe gemeenteraad. De werkwijze rond majeure
inwoners (dienstverlening niet op het niveau dat past
projecten en samenwerking met de raad en inwoners
bij Maashorst) als collega’s (niet optimaal productief en
zetten we voort. En ook letterlijk wordt er nog gebouwd:
dreigende ontevredenheid en/of verzuim).
ons gemeentehuis in de kern Uden wordt een gastvrije en moderne ontmoeten werkomgeving.
2. Versnelling woningbouw: Essentie van het versnellingsvraagstuk voor realisatie van de woonvisie
2. Ontwikkeling van een nieuwe, gezamenlijke
gaat om de keuze voor wie we bouwen, wat we bouwen en
organisatiecultuur
waar we gaan bouwen.
In de gemeente Maashorst komen twee organisatieculturen bij elkaar in één organisatie. Onze
3. Participatie en kernenbeleid (Samen denken, samen
vijf kernwaarden (Ondernemend en lef, Eigenaarschap,
doen): Participatie speelt een belangrijke rol in de
Omgevingsbewust, Samen en Open) vormen de basis van
gemeente Maashorst. We willen de ervaring, kennis,
de nieuwe organisatie en daarmee ook van onze nieuwe
kunde en ideeën van inwoners, bedrijven en organisaties
organisatiecultuur. Wij investeren in de ontwikkeling van
meer gebruiken bij het maken van plannen en beleid.
die kernwaarden, de bijbehorende houding en het gedrag in de organisatie. Maar ook in het samenspel tussen raad,
De conceptprogrammaplannen zijn in september/oktober
bestuur en organisatie.
2022 opgesteld. Op het moment van schrijven zijn deze plannen voor de verschillende programma’s beschikbaar. In
3. Een aantrekkelijke organisatie om in te werken
de programmaplannen is aandacht voor de inhoud en aanpak
Mensen maken het verschil! We bieden onze
van de programma’s. Er wordt ook ingegaan op meetbaarheid
medewerkers een prettige werkomgeving, geven ruimte
van de programma’s, inclusief (meer en minder) meetbare
aan talent(ontwikkeling) en investeren in vitaliteit
indicatoren.
en werkplezier. We hebben daarbij ook aandacht voor inclusie en diversiteit. Door de krapte op de arbeidsmarkt moeten we onze gemeente als werkgever beter onderscheiden en profileren. We passen ons personeelsbeleid hierop aan en zoeken naar nieuwe (innovatieve) manieren om talenten aan ons te binden en te behouden. We vergroten de innovatiekracht en creativiteit van de organisatie. Uitvoeringsprogramma In het uitvoeringsprogramma zijn ten slotte de concrete acties die organisatieontwikkeling vraagt volgens de gemeente uitgewerkt in de tijd.
46
Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport
Wanneer gaan Wat willen we bereiken/doen?
we dat doen?
10.2 Ontwikkeling van een nieuwe, gezamenlijke organisatiecultuur 10.2.1 De vijf kernwaarden zijn leidend in onze manier van (samen)werken De gemeenschap in onze bestaande dienstverleningsonderzoeken bevragen op onze op de kernwaarden.
2022-2023
Een intern cultuurtraject uitvoeren.
2022-2025
10.3 Een aantrekkelijke organisatie om te werken 10.3.1 We zijn een aantrekkelijke werkgever waar mensen graag werken en de ruimte krijgen om hun talenten te ontwikkelen. Extra aandacht voor onze arbeidsmarktcommunicatie realiseren en een goed introductieproces invoeren voor nieuwe
Continu
medewerkers (onboarding). Stages en traineeships aanbieden, mede met het oog op invulling van vacatures. Een plan voor vitaal en veilig werken opstellen en uitvoeren, inclusief aandacht voor de Veilige Publieke Taak en integriteit.
2023
Opleidingsbeleid opstellen en HRM-gesprekken inrichten gericht op ontwikkeling en aanwezig potentieel.
2022-2023
Inclusie en diversiteit opnemen in een toekomstgerichte HRM-visie en toepassen in de uitwerking daarvan.
2023-2024
Tabel 21
Uitvoeringsprogramma over organisatieontwikkeling
4.2.2.2 Organisatievisie uit de gesprekken
y
Wisselende beelden over de arbeidsmarktpositie van
Aanvullend op de documentatie worden de volgende zaken met
de gemeente
betrekking tot de organisatievisie in gesprekken benadrukt:
Er bestaan wisselende beelden onder gesprekspartners over
y
Van belang de basis op orde te krijgen
het effect van de fusie op de arbeidsmarktpositie van de
Uit gesprekken komt naar voren dat het in de eerste jaren er
gemeente. Naar aanleiding van de groei van de gemeente
vooral om gaat de basis op orde te krijgen. Dan gaat het om
wordt enerzijds beargumenteerd dat de gemeente een
het invullen van posities, het wennen aan nieuwe functies
aantrekkelijkere werkgever is geworden en talenten aan
en rollen en de integratie van ambtenaren van het voorma-
zich weet te binden. Andere gesprekspartners geven aan
lige Landerd en Uden. Maar ook om alle ondersteunende
te ervaren dat de grote veranderingen bij de gemeenten
diensten zoals ICT, HR en bedrijfsvoering goed te laten func-
er ook voor zorgen dat potentiële werknemers worden
tioneren. Zo geven bijvoorbeeld zowel de gemeenteraad als de
afgeschrikt – of dat werknemers zich niet meer thuis voelen
medewerkers aan dat er op het vlak van ICT nog efficiëntie-
en vertrekken.
winst te boeken is maar dat hier ook al het nodige is gebeurd. y y
De gemeente als verbinder van het maatschappelijk en
Pas als de basis op orde is zal er meer ruimte ontstaan om
economisch netwerk
grotere stappen te zetten. Hoewel betrokkenen begrijpen dat
Door maatschappelijke partijen wordt de verwachting
‘de basis orde krijgen’ even duurt, geeft de gemeenteraad
uitgesproken dat de gemeente op kan treden als verbinder
aan dat dit tegelijkertijd haast heeft. In de eerste periode
en aanjager van het maatschappelijk netwerk binnen
hebben burgers veel geduld, maar dit raakt een keer op en
de gemeente. In de verschillende kernen zijn tal van
kan dan weerslag hebben op het vertrouwen van burgers in
organisaties actief, bijvoorbeeld binnen het sociaal domein,
de gemeente.
op het gebied van educatie, op het gebied van wonen of cultuur. Deze vormen alleen nog geen netwerk. De
y
Inzetten op cultuurverandering
gemeente zou daarin een rol kunnen spelen door partijen
Van binnenuit de organisatie en van buiten wordt
bij elkaar te brengen. Datzelfde geldt voor het economisch
aangegeven dat ambtenaren moeten leren integraal naar
netwerk, waar dat op dit moment ook gebeurt vanuit
situaties te kijken en mensen te benaderen. Dit geldt zowel
de gemeente.
voor beleidsdossiers als bij de benadering van individuele casuïstiek binnen het sociaal domein. Dit vergt een andere manier van denken en werken. Ditzelfde geldt voor de omgang met (initiatieven vanuit) maatschappelijke partijen en burgers. Hier is nog geen vaste werkwijze voor en hangt volgens gesprekspartners nog te veel af van de ambtenaar waarmee je te maken hebt. 47
Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport
4.3 Financieel beleid en financiële situatie (bekostiging)
De gemeente wil het volgende bereiken ten aanzien van het financieel beleid: 1. Solide financieel beleid voortzetten.
In deze paragraaf gaan we in op het financieel beleid en de
2. Structureel sluitende Programmabegroting.
financiële situatie (bekostiging) van de gemeente Maashorst.
3. Positief oordeel van de toezichthouder (Provincie Noord-Brabant).
4.3.1 Financieel beleid uit de documentatie
4. Goedkeurende controleverklaring inzake getrouwheid en
Bestuursakkoord
rechtmatigheid van de externe accountant.
In het bestuursakkoord is als doel opgenomen dat Maashorst financieel gezond is. Als concreet doel is opgenomen dat de
De volgende acties worden ingezet om deze doelen te bereiken:
financiën structureel op orde zijn en eventuele tegenvallers
1. Structurele lasten worden gedekt door structurele baten.
kunnen worden opgevangen.
2. De financiële consequenties van het nieuwe coalitieakkoord in de Programmabegroting verwerken.
”Maashorst is ambitieus en we zetten onze financiën
3. Systeem van risicomanagement continueren en
maximaal in om die ambities te realiseren. We doen wat
waar mogelijk verbeteren, waarbij risico’s worden
nodig is. Als we constateren dat daar meer capaciteit
gekwantificeerd en in relatie worden gebracht met de
voor nodig is, dan zijn we bereid daarin te investeren.
weerstandscapaciteit.
Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat onze financiën
4. Actief sturen op de schuldpositie door in het bestedings-
structureel op orde blijven. Op dit moment zijn onze
en dekkingsplan daar geld voor te reserver
inkomsten en uitgaven in evenwicht. Er is ruimte om
5. De interne processen op orde en actueel houden.
ambities te realiseren en voldoende ruimte om tegenvallers
6. Een betere koppeling maken tussen risicomanagement en
op te vangen. De gemeentelijke producten en de
interne controle.
afvalstoffenheffing zijn kostendekkend.”
7. Opzetten van een systeem van continuous reporting.
Uitvoeringsprogramma
4.3.1.1 Wanneer gaan
Wat willen we bereiken/doen?
we dat doen?
Aanvullend op de documentatie worden de volgende zaken met betrekking tot het financieel beleid in gesprekken benadrukt: y
10.4 Een financieel gezonde gemeente
zo wordt in diverse gesprekken aangegeven. Volgens
kunnen we opvangen.
betrokkenen zijn er voldoende financiële middelen om
Continu
jaarplanning. De financiële consequenties van het
een realistische en sluitende begroting op te stellen. Het uitvoeringsprogramma is vertaald in de meerjarenbegroting
2022
bestuursakkoord ’Samen bouwen we Maashorst’
en financieel haalbaar. In geen van de gesprekken zijn de
verwerken in de programmabegroting. Ons systeem van risicomanagement verbeteren
financiën als knellende factor genoemd. Er is onder meer
2022
geld over gebleven nadat tijdens de coronacrisis enkele
(waarbij risico’s worden gekwantificeerd en in relatie gebracht met de weerstandscapaciteit). Een nieuw planning- en controlsysteem invoeren
beleidsonderdelen geen doorgang vonden. 2022-2023
(met mogelijkheid voor continuous reporting). De gemeentelijke producten en afvalstoffenheffing
2023
kostendekkend maken. Het project financiële rechtmatigheid uitvoeren. Tabel 22
Financiële situatie is toereikend De gemeente Maashorst staat er financieel positief voor,
10.4.1. Onze financiën zijn structureel op orde. Eventuele tegenvallers De Planning- en controlcyclus aanbieden conform
Financieel beleid uit de gesprekken
2022-2023
Uitvoeringsprogramma over financieel beleid
y
Herprioritering moet financiële situatie houdbaar houden Indien onderdelen meer kosten dan voorzien wordt middels herprioritering geprobeerd om deze financiële tegenvallers op te vangen. Een voorbeeld hiervan is de al eerder genoemde (uiteraard niet gebudgetteerde) opvang van
Programmabegroting 2022
vluchtelingen uit Oekraïne. Vanuit diverse gesprekspartners
Volgens de programmabegroting 2022 is het financieel beleid
is opgemerkt dat het gesprek hiervoor zowel op ambtelijk
van de gemeente Maashorst gebaseerd op drie pijlers, namelijk
als bestuurlijk niveau open kan worden gevoerd in de
dekking, risicomanagement en weerstandscapaciteit en
gemeente. Zonodig is inhuur mogelijk.
financiering. 48
Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport
4.4 Het kernenbeleid
Het eerste speerpunt dat hieraan raakt is: ‘Zes dorpen één gemeente’. Om daaraan tegemoet te komen wordt ingezet
In deze paragraaf beschrijven we het kernenbeleid van de
op (1) Eenheid door diversiteit, (2) Ontmoeting mogelijk
gemeente Maashorst. Daarin raken we ook steeds aan het
maken en een (3) Sterk verenigingsleven.
thema participatie omdat deze onderwerpen nauw met elkaar verbonden zijn.
Het tweede speerpunt dat raakt aan kernenbeleid is ‘Samen denken, samen doen’. Om daaraan tegemoet te komen wordt
4.4.1 Visie op kernenbeleid uit documentatie
ingezet op (1) participatie onder inwoners (als het je raakt praat je mee) en (2) Een nieuwe wijze van dienstverlening.
Toekomstvisie In de toekomstvisie komt het kernenbeleid op twee manieren
Bestuursakkoord
nadrukkelijk naar voren. Twee van de vier speerpunten van de
In het bestuursakkoord wordt nader invulling gegeven aan de
Toekomstvisie hebben hier mee te maken.
ambities zoals geformuleerd in de toekomstvisie.
Ambitie
Uitwerking
Samen denken, samen doen
Maashorst is een dynamische gemeente met een levendige samenleving en een grote aantrekkingskracht. We erkennen en waarderen de enorme inzet vanuit de samenleving. We steunen en faciliteren de inwonersinitiatieven waar gewenst. Bestuur en dienstverlening Open en daadkrachtig bestuur, dienstverlening op maat. We maken in ons beleid ruimte in houding, middelen en mandaat voor opkomende inwonersinitiatieven. Inwoners krijgen op hun beurt de ruimte om met elkaar dingen te regelen en ze kunnen ook meedenken en doen in grotere, betekenisvolle projecten. Onze grondhouding daarbij is dat we meedenken en mee mogelijk maken. We willen de ervaring, kennis, kunde en ideeën van inwoners, bedrijven en organisaties meer gebruiken bij het maken van plannen en beleid. We zoeken slimmere en effectievere manieren om zoveel mogelijk groepen te vinden, binden en verbinden. Vooraf scheppen we duidelijkheid over rol(len) en verwachtingen, maar we laten ook voldoende ruimte voor eigen invulling van participatie. Met participatie vergroten we de maatschappelijke meerwaarde en gemeenschapszin. Het is belangrijk om jongeren en nieuwe dorpsgenoten actief te betrekken. We realiseren ons dat overheidsparticipatie een andere aanpak vereist dan inwonersparticipatie.
We informeren betrokkenen; waar mogelijk en wenselijk vragen we om input en op andere momenten werken we in co-creatie aan een initiatief en moeten we vooral meer loslaten. Niet alleen de rollen verschillen, maar ook de kernen hebben ieder hun eigenheid. De succesfactor voor participatie is maatwerk!
Een evenwichtig kernenbeleid
Het is belangrijk onze kernen, inwoners en bedrijven te kennen, te weten wat er speelt en wat er nodig is. Onder
met oog voor identiteit
kernenbeleid verstaan we: inwoners op dorps-, wijk- of buurtniveau actief betrekken bij de inrichting van hun eigen leefomgeving. Dit kan door middel van gebiedsgericht werken. Het initiatief van een plan ligt soms bij de gemeente (burgerparticipatie) en soms bij inwoners (overheidsparticipatie). We gaan proactief experimenteren met nieuwe vormen van meedenken en meedoen. Kernenbeleid met gebiedsgericht werken is een manier om vorm en inhoud te geven aan de visie ‘samen denken, samen doen’ en ‘als het je raakt, doe je mee’. We willen mét de gemeenschap bouwen aan een goed leefklimaat in de gemeente Maashorst. Per kern maken en realiseren we met inwoners en maatschappelijke organisaties een Maashorstagenda. Het ‘Netwerk van voorzieningen’ en ‘Samen Landerd, Samen beter’, met dorpshuizen, wijkgebouwen en scholen, nemen hierin een prominente plek in. Daarmee maken we ontmoeting, sport, culturele activiteiten, ondersteuning en zorg zo toegankelijk mogelijk en brengen het dichtbij inwoners.
Concrete doelen
y Participatie is in houding en gedrag een vanzelfsprekendheid. y We hebben een breed gedragen kernenbeleid en kerngerichte (ontwikkel)-agenda’s. y We gaan proactief experimenteren met nieuwe vormen van meedenken en meedoen. y Informatie over en tools voor inwonersinitiatieven zijn beschikbaar (kennisplatform) y Voor inwoners is zichtbaar wat het bestuur doet. y Elke kern of wijk heeft een bestuurder als vast aanspreekpunt. y We hebben een kindergemeenteraad die echt meedoet. y Ambtenaren zijn als aanspreekpunt regelmatig zichtbaar in de wijk (MFA).
Tabel 23
49
Bestuursakkoord over kernenbeleid
Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport
Uitvoeringsprogramma In het uitvoeringsprogramma wordt het kernenbeleid tweemaal genoemd. Verder komt het thema (in combinatie met participatie) door het uitvoeringsprogramma onder verschillende onderwerpen aan bod.
Wanneer gaan Wat willen we bereiken/doen?
we dat doen?
9.2 Samen denken, samen doen 9.2.3 We hebben een breed gedragen kernenbeleid en kerngerichte (ontwikkel)agenda’s. Kernen Cv’s, een Maashorstagenda (IST, SOLL, focuspunten per kern) en uiteindelijk het kernenbeleid verkennen en uitwerken.
2022-2023
Het kernenbeleid uitwerken, inclusief periodieke monitoring.
2023-2026
Diversen 3.1.4 Periodiek zijn netwerksessies georganiseerd. Periodiek overleg voeren met de verschillende ondernemersverenigingen uit de kernen
Continu
5.1.1 Een goed, sterk en evenwichtig (geharmoniseerd) subsidiebeleid, evenals huur- en tarievenbeleid voor de lokale sportverenigingen en culturele instellingen/verenigingen. De raad en maatschappelijke organisaties spelen een belangrijke rol bij de vorming van dit nieuwe beleid, waarbij ook oog is voor mogelijk een gefaseerde uitvoering om partijen geleidelijk aan de nieuwe situatie te laten wennen (overgangsrecht). 5.3.1 We stimuleren en waarderen verenigingen en vrijwilligers, van voetbal- tot carnavalsvereniging. Culturele verenigingen ondersteunen en waarderen voor hun inzet door onder andere het verstrekken van een jaarlijkse subsidie,
Continu
bijvoorbeeld voor het aantal leden. Daarnaast gaan we culturele verenigingen en vrijwilligers actief betrekken bij de ontwikkeling van het nieuwe cultuurbeleid en de daarbij behorende subsidieregelingen. 5.3.4 We bewaken én bewaren de geschiedenis van de kernen. Vorm geven (in samenwerking met onder andere heemkundekringen) aan het lokale erfgoedbeleid.
2022
De subsidieregeling Cultuurfonds ter beschikking stellen aan lokale inwoners en organisaties met een initiatief gericht op het
2023
bewaren en uitdragen van de lokale geschiedenis. 6.1.1 De ontmoetingspunten in de wijken en kernen (zelfstandige locaties of onderdelen van maatschappelijk vastgoed zoals schoolgebouwen) bieden deskundigheid op de meest voorkomende vragen om inwoners dicht bij huis te ondersteunen. Wijkgericht werken wordt een belangrijk uitgangspunt in het strategisch beleidskader van het sociaal domein. We streven naar
2022
een sterke sociale basis waarin inwoners in hun directe omgeving laagdrempelig ondersteuning krijgen. We zorgen dat hulpvragen zoveel mogelijk in de wijk worden opgelost. Dit strategische kader wordt in 2022 ontwikkeld. … 6.1.3 De dorpshuizen en multifunctionele accommodaties (MFA’s) worden optimaal benut voor ontmoeting en het elkaar leren kennen. Betaalde en onbetaalde professionals en vrijwilligers werken er samen in activiteiten, waardoor meer inwoners elkaar ontmoeten in deze gebouwen. Het accommodatiebeleid harmoniseren.
2022-2025
6.5.2 Iedereen kan meedoen in Maashorst. We hebben aantoonbaar de acceptatie ten aanzien van de LHBTIQ+ gemeenschap verhoogd. We gaan in gesprek met de LHBTIQ+ gemeenschap over waar zij tegenaan loopt en wat de gemeente Maashorst daaraan kan doen. Tabel 24
50
Uitvoeringsprogramma over kernenbeleid
2023-2024
Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport
4.4.2 Visie op kernenbeleid uit gesprekken
gekeerde organisatie. In de uitvoering vinden sommige
Tijdens de gesprekken wordt door de deelnemers in aanvulling
medewerkers dit tegelijkertijd spannend.
en ter verdieping op hetgeen hierover is opgenomen in de documenten het volgende opgenomen. y
y
Duidelijke verwachtingen en communicatie
Participatie en kernenbeleid als pijlers van de
Vanuit de samenleving wordt verwacht dat de gemeente
nieuwe gemeente
duidelijkere verwachtingen schept over participatie en
Binnen (ambtelijk en bestuurlijk) en buiten de gemeente
kernenbeleid. Het moet volgens inwoners van tevoren
(inwoners, partners, regio, provincie) wordt het belang
duidelijk zijn met welk doel je waarover meepraat en wat
van een goed kernenbeleid benadrukt. Dit thema is in
er met input gedaan wordt. Participatie mag nooit een
alle gesprekken zeer nadrukkelijk naar voren gekomen.
afvinkmechanisme worden zodat door het bestuur gezegd
Maashorst bestaat uit zes verschillende kernen en het is
kan worden dat er geparticipeerd is.
volgens gesprekspartners van belang de kracht van deze kernen te gebruiken en de eigenheid te bewaken. Verder
y
Van belang om een bestuurlijk aanspreekpunt te hebben
is door de gemeente toegezegd fors op kernenbeleid in te
Dorpsinitiatieven en burgerplatforms zijn overwegend
zetten, dit wekt verwachtingen.
positief over het aanwijzen van een ‘aandacht wethouder’ per kern25. Zij vinden dit belangrijk omdat
y
Behoud de verscheidenheid en benut de kracht
dit zorgt voor herkenbaarheid, een vast aanspreekpunt en
van de kernen
belangenbehartiging in het college. Er zijn zorgen dat deze
In de gesprekken wordt onderstreept hoe verschillend de
aandacht wethouder nog niet is aangesteld, dorpsinitiatieven
karakters van de kernen zijn. In het kernenbeleid moet
en burgerplatforms hadden wel deze verwachting. Verder
daarom centraal staan dat wordt aangesloten bij het specifieke
is het van belang om als gemeente een manier te vinden
karakter van de kern. Dit betekent volgens betrokkenen niet
om structureel de kernen te betrekken. Daarvoor zijn
dat in elke kern ander beleid geldt: de kaders moeten gelijk
verschillende manieren maar dit behoeft uitwerking.
zijn. In het kader van transparantie en gelijkheid is harmonisatie van beleid ook van belang. Wel gaat het er volgens betrokkenen om dat goede initiatieven zoals een zorgcoöpe-
4.5 Het regionale beleid
ratie ondersteund blijven worden in de nieuwe gemeente.
4.5.1 Het regionale beleid uit de documentatie y
Gelijke behandeling
Besturingsfilosofie
In het kernenbeleid staat gelijke behandeling van de
In de besturingsfilosofie wordt beschreven dat de gemeente zich
verschillende kernen volgens de gemeente centraal. Dit
volop inzet om een constructieve en sterke bijdrage te (blijven)
wordt door de medewerkers, directie, het college en
leveren aan de samenwerking binnen de regio.
gemeenteraad ondersteund. ‘Wij zijn ons bewust dat we samen sterker staan in de y
Participatie als basishouding
realisatie van onze opgaven. We hebben de ambitie ons in te
Uit gesprekken komt naar voren dat van de gemeente
zetten met en voor de regio, samen te werken en met andere
verwacht wordt dat burgers, maatschappelijke partijen
gemeenten de positie van Noordoost-Brabant te versterken.
en economische partijen als vanzelfsprekend (vooraf)
En we nemen onze regionale verantwoordelijkheid. Daarbij
betrokken worden bij vraagstukken. Dit moet volgens
maken we bewuste strategische keuzes voor onderwerpen waar
die partijen niet afhankelijk zijn de bereidwilligheid en
Maashorst toegevoegde waarde kan bieden. We vervullen op
kwaliteit van een ambtenaar of bestuurder. Hier zijn goede
die onderwerpen een voortrekkersrol en stralen ambitie uit.
ervaringen mee maar het moet structureel worden ingebed
Wij investeren in een goede relatie met gemeenten en andere
in de organisatie. Geopperd wordt een structureel overleg
partners in onze regio, waarbij het voor ons van belang is dat
te houden met dorpsinitiatieven en gebiedsplatformen over
alle partners in staat zijn hun inbreng te hebben. Juist door het
hoe deze participatie zo goed mogelijk vorm te geven. Verder
benutten van elkaars krachten kunnen we synergie bereiken.’
is het van belang dat ambtenaren en bestuurders met eigen ogen komen kijken in de verschillende kernen wat er nodig is. Vanuit de samenleving is behoefte aan een naar buiten 51
25
In het Bestuursakkoord is genoemd dat het bestuur voor elke kern een bestuurder als aanspreekpunt wil benoemen – om bereikbaar en toegankelijk te zijn voor inwoners. Hierover is op dit moment nog onduidelijk of dit inderdaad gaat gebeuren, in de vorm van een ‘aandacht wethouder’..
Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport
Reactienota op zienswijzen herindelingsontwerp
Herindelingsadvies
In het herindelingsontwerp wordt door de colleges van B&W
Regionaal beleid komt als volgt terug in het herindelingsadvies.
van de gemeenten de noodzaak van de herindeling en de samenstelling van partners onderbouwd. Hierop kunnen
‘De nieuwe gemeente Maashorst zet zich volop in om een
andere overheden en inwoners vervolgens zienswijzen indienen.
constructieve en sterke bijdrage te (blijven) leveren aan de
In het herindelingsadvies wordt een reactienota op de
bestuurlijke samenwerking binnen de regio. Wij zijn ons er
zienswijzen opgenomen. Over de positie in de regio wordt in het
terdege van bewust dat wij bij de realisatie van onze opgaven
herindelingsadvies het volgende gezegd.
samen sterker staan en zo kijken wij er ook naar uit om als nieuwe gemeente regionale vraagstukken op te pakken. Wij
‘De gemeenten in de regio pakken opgaven gezamenlijk aan.
investeren in een goede relatie met de gemeenten in onze
Wij zijn blij met de regiotrekkende rol van Oss. De grootte van
regio, waarbij het voor ons van belang is dat alle partners in
de gemeente Oss qua grondgebied en inwonertal maakt dat ze
staat zijn hun inbreng te hebben. Juist door het benutten van
soms als centrumgemeente optreedt voor de regiogemeenten.
elkaars krachten kunnen we synergie bereiken. De nieuwe
In dat geval levert gemeente Oss haar diensten aan de regio
gemeente heeft ambitie zich in te zetten voor de regio,
tegen vergoeding. Voor het overige scheppen alle gemeenten in
samen te werken en met andere gemeenten de positie van
onze regio met elkaar de dynamiek waarbij we samenwerken
Noordoost-Brabant te versterken. Door de samenvoeging van
aan onze opgaven. Uiteraard is er in iedere regio behoefte
onze beide gemeenten dragen we bij aan de vermindering van
aan stevige gemeenten die op thema’s een trekkende rol
de bestuurlijke drukte en aan een goede balans op regionaal
pakken. De nieuwe gemeente heeft ambitie zich in te zetten
niveau. We vormen een robuuste gemeente die op regionaal
voor de regio, samen te werken en met andere gemeenten de
niveau een sterke partner is en bereid én in staat is om haar
positie van Noordoost-Brabant te versterken. Wij kiezen dan
regionale verantwoordelijkheid te nemen.’
ook bewust voor een gemeente die qua schaal en karakter in de toekomst deze rol kan pakken. De nieuwe gemeente
Bestuursakkoord
Maashorst vormt een stevige partner in de regio, die in staat
In het bestuursakkoord is over regionale samenwerking
en bereid is haar verantwoordelijkheid te nemen als het gaat
opgenomen dat in wordt gezet op:
om het oppakken van bovenlokale vraagstukken. Dit doen wij met het oog op onze inwoners, organisaties en bedrijven én
‘een intensieve en constructieve samenwerking in de regio en
met het oog op de regio. Wij investeren in de relaties met onze
daarbuiten. Het aantal gemeentegrens overstijgende opgaven
partners én stimuleren dat alle partners hun inbreng kunnen
neemt immers toe, evenals het aantal thema’s dat we met
hebben. Wij zijn ervan overtuigd dat door elkaars krachten te
buurgemeenten en de provincie oppakken. De regio wordt
benutten we synergie bereiken. Wij hebben er vertrouwen in
door het rijk ook steeds vaker onderkend als een belangrijk
dat we ook in de toekomst op een constructieve manier met
niveau om opgaven op te pakken.
de gemeente Oss kunnen samenwerken in de regio en dat de nieuwe gemeente Maashorst hier een waardevolle bijdrage aan
De Regiodeals, waarvan er ook één met de Regio Noordoost-
kan leveren.’
Brabant is gesloten, zijn daar een bewijs van. Als nieuwe en grotere gemeente willen we een prominentere positie innemen in de regio. We werken daarbij maximaal samen met onder andere AgriFood Capital en Regio NoordoostBrabant. De gemeentenaam is en blijft Maashorst. We brengen focus aan door aan te sluiten bij onze keuzes in dit bestuursakkoord en proberen onze bestuurlijke en ambtelijke inspanningen zo efficiënt mogelijk in te zetten. Daarnaast gaan we op zoek naar ambassadeurs en boegbeelden vanuit het bedrijfsleven en andere grote werkgevers die kunnen helpen om de gemeente Maashorst duidelijker op de kaart zetten.’
52
Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport
Meer concreet zijn in het bestuursakkoord de volgende doelen
Inhoud van regionaal beleid
opgenomen met betrekking tot de regio:
y
Meer zichtbaarheid in de regio dan in de situatie voor 1 januari 2022
y
We hebben een prominente rol in de regionale
De gemeente Maashorst heeft de ambitie om meer zichtbaar
samenwerkingsverbanden die belangrijk zijn voor het
te zijn in de regio en daarin verantwoordelijkheid te pakken.
realiseren van onze ambities.
Buurgemeenten en provincie vinden dit een mooie ambitie. In deze gesprekken is ook meermaals aangegeven dat dit
y
We zijn aangehaakt (gebleven) bij de landelijke,
een ingewikkelde opgave is, gezien alles wat er de komende
provinciale en regionale stikstofaanpak.
jaren binnen de gemeente nog moet gebeuren en de interne gerichtheid die daarmee gepaard gaat. De kunst is volgens
y
We hebben twee pilots draaiende voor meting en
gesprekspartners om als Maashorst in de komende jaren
streefwaardebepaling van milieubelasting (geur en
deze ambitie desondanks overeind te houden. Ondernemers
ammoniak). Daarbij benutten we de kennis uit de regio.
uit de regio vragen hierbij bijvoorbeeld aandacht voor het initiëren van regionaal beleid/samenhang, met betrekking
Uitvoeringsprogramma
tot toerisme en duurzaamheid.
In het uitvoeringsprogramma is het volgende opgenomen over regionaal beleid.
y
in het bijzonder Oss
Wanneer gaan Wat willen we bereiken/doen?
Inzet op relatie met omliggende gemeenten, Het college wil de banden aanhalen en onderhouden met de
we dat doen?
buurgemeenten. Uit de gesprekken komt naar voren dat het
9.2 Samen denken, samen doen
van belang is dat er een goede relatie is tussen Maashorst
9.2.1 We hebben een prominente rol in de regionale samenwerkings verbanden die belangrijk zijn voor het realiseren van onze
en Oss. Laatstgenoemde gemeente is een belangrijkste
ambities.
samenwerkingspartner en er speelden perikelen rondom de
Bestuurlijke en ambtelijke capaciteit leveren voor
herindeling. Gesprekken met buurgemeenten zijn inmiddels
Continu
regionale samenwerking binnen Noordoost-Brabant
ingepland en staan de komende maanden (najaar 2022) op
Diversen
de planning.
3.1.3 Boegbeelden uit het lokale bedrijfsleven zijn bereid gevonden om Maashorst beter op de kaart te zetten. In gesprek gaan en blijven met ondernemers en
Continu
ondernemersverenigingen de positie van Maashorst in regio. (continu) Tabel 25
4.6 Eerste ervaringen en resultaten organisatie
Uitvoeringsprogramma over regionaal beleid
De gemeente heeft inmiddels eerste ervaringen opgedaan
4.5.2 Het regionale beleid uit de gesprekken
en resultaten behaald met betrekking tot de organisatie. In
Uit de gesprekken komen de volgende verwachtingen en
deze paragraaf schetsen we de hiervoor relevante inzichten,
ambities naar voren.
gesplitst naar interne en externe ervaringen/resultaten. We volgen hierbij de volgorde van hoofdstuk 4. Het is niet het doel
Organisatie van regionaal beleid y
uitputtend te zijn. Slechts om een eerste beeld te geven van
Opereren in de regio vanuit duidelijke doelstellingen
enkele ervaringen en resultaten die opvallen en/of in meerdere
Uit de gesprekken komt naar voren dat de behoefte
gesprekken naar voren zijn gekomen.
aanwezig is om vanuit duidelijke doelstellingen te gaan opereren in de regio. Hierover zijn en worden gesprekken
y
Bestuurlijke betrokkenheid wordt overwegend
gevoerd. Zo wordt gekeken hoe doelen vanuit de begroting
positief ervaren
vertaald kunnen worden naar een regionale strategie. Ook is
De betrokkenheid vanuit het college bij de verschillende
zichtbaar dat bestuurders van Maashorst inmiddels lid zijn
dorpsinitiatieven/gebiedsplatforms wordt overwegend
van het bestuur van samenwerkingsverbanden die voor de
positief ervaren. Het merendeel geeft aan (meermaals)
gemeente van belang zijn.
contact te hebben gehad met een wethouder terwijl een ander deel (in het bijzonder gebiedsplatforms uit Uden) dit contact juist mist. Vanuit maatschappelijke organisaties
53
Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport
en economische partijen klinken overwegend (zeer)
is het nu nog te veel afhankelijk van de ambtenaar die je
positieve geluiden over de betrokkenheid van bestuurders.
treft hoe met je vraag wordt omgesprongen. Ambtelijke
Bijvoorbeeld op het gebied van toerisme of economie.
wisselingen spelen daarin een rol. Ook is het soms lastig om contact te krijgen met de gemeente. Er is overigens begrip
y
Voor de herindeling zijn organisatorisch de nodige
voor het tekort aan ambtelijke capaciteit.
stappen gezet, toch was sprake van achterstand
Anderen geven juist aan het als zeer positief te ervaren dat
Ter voorbereiding op de herindeling is in verschillende
ze betrokken worden bij het opstellen van beleid en plannen
werkgroepen gewerkt aan de vormgeving van de nieuwe
van de gemeente. Bijvoorbeeld op het gebied van wonen,
organisatie. Daardoor hebben medewerkers elkaar leren
cultuur of toerisme. Ten opzichte van de situatie in de
kennen en kon samen een nieuwe werkwijze worden
voormalige gemeente Landerd lijken de lijnen iets langer te
ontwikkeld. In de periode voor de herindeling was echter
zijn geworden.
tevens sprake van een beleidsluwe periode en werd er geen nieuw personeel aangetrokken in afwachting van de
y
Kernenbeleid moet nog meer van de grond komen
plaatsing binnen de nieuwe organisatie. Er werd alleen
De gemeente is na de fusie gestart met een uitwerking
ingehuurd. Dit betekent dat de organisatie ondanks de
van het kernenbeleid en liet zich hierbij bijstaan door een
voorbereidingen met achterstand moest beginnen. Beleid
externe partij. Er wordt voortgebouwd op kernenbeleid dat
moest opnieuw worden ontwikkeld, er moesten veel nieuwe
reeds in plaats was in Uden en Landerd. In de gemeente
mensen worden geworven en er was (op plekken) sprake
zijn inwonersinitiatieven en burgerplatforms actief en met
van een transitie van inhuur naar vaste medewerkers.
een deel daarvan is ook gesproken. Zowel ambtenaren als bestuurders hebben contact met deze initiatieven. Wanneer
y
Cultuurtraject doorlopen
we naar het overkoepelende kernenbeleid kijken zien we
Om cultuur de nodige aandacht te geven is Maashorst
dat er nog weinig concrete resultaten op dat gebied liggen,
gestart met een cultuurtraject gebaseerd op de 5
terwijl dit wel een van de belangrijkste speerpunten is van
kernwaarden. De gemeente is hierin ondersteund door een
de nieuwe gemeente.
externe partij. Inmiddels wordt dit intern verder opgepakt. Ook wordt gewerkt aan een intern communicatieplan
y
Het programmaplan is onlangs in concept opgesteld. Dit
om regelmatig aandacht te besteden aan de kernwaarden
heeft vertraging opgelopen omdat de programmamanager
en de manier waarop er wordt gewerkt. De wijze waarop
tevens verantwoordelijk was voor opvang van vluchtelingen
kernwaarden in de teams worden toegepast verschilt.
en asielzoekers. In positieve zin wordt de rol van de gemeente genoemd in het bij elkaar brengen van
y
Een hobbelige start van de ambtelijke organisatie
ondernemersverenigingen binnen de gemeente.
In de gesprekken wordt aangegeven dat de gemeente Maashorst best een hobbelige start heeft gekend. Dit had
y
Maashorst is goed zichtbaar in de regio
deels praktische oorzaken zoals een IT-systeem van de
Volgens buurgemeenten en provincie is Maashorst zichtbaar
afdeling VTH dat niet functioneerde. Daarnaast wordt
in de regio. Ten eerste in de houding van Maashorst en in
aangegeven dat een gezamenlijk plek werd gemist. Binnen
het bijzonder de burgemeester in de regio. Maar ook door
teams die vanaf het begin met elkaar fysiek samenwerkten
ambtelijke capaciteit die beschikbaar wordt gesteld. Ten
ging deze integratie vlotter. Andere zaken die hierbij
tweede in de voortrekkersrol die de gemeente Maashorst
meespeelden waren een personeelstekort en strubbelingen
heeft gepakt bij de opvang van vluchtelingen en asielzoekers.
die bij een herindeling horen zoals het wennen aan nieuwe
Daarvoor wordt in de regio waardering uitgesproken. Ten
functies, rollen, teams en werkwijze.
derde heeft de gemeente Maashorst enkele bestuurlijke posities ingenomen binnen samenwerkingsverbanden en
y
Wisselende ervaringen over het ambtelijk contact met
is de gemeentesecretaris van Maashorst voorzitter van het
de gemeente
regionaal overleg van gemeentesecretarissen (dit was zij ook
Uit gesprekken komt naar voren dat de ervaringen met
vanuit Uden).
de gemeente wisselend worden ervaren. Dit geldt voor de gemeentelijke dienstverlening maar ook voor burgers en organisaties met verzoeken en/of vragen. Volgens sommigen 54
HOOFDSTUK 5
Legitimiteit in Maashorst Dit hoofdstuk gaat in op het draagvlak voor de gemeente Maashorst in de 0-situatie. Dan gaat het om draagvlak voor de publieke waarde van de gemeente en draagvlak voor de organisatie (bestaande uit het bestuur en de ambtelijke organisatie) (5.1). Daarnaast brengen we in beeld op welke wijze de gemeente Maashorst wil werken aan draagvlak (5.2). Ook daarbij gaat het om draagvlak voor de ambities van de gemeente en draagvlak voor de wijze waarop deze gerealiseerd worden.
Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport
5.1 Draagvlak voor de gemeente
Het herindelingsadvies is door beide gemeenteraden aangenomen met de volgende stemverhoudingen
Voor de nulmeting vatten we het draagvlak voor de ambities en de organisatie (bestuur en ambtelijke organisatie) samen op
Gemeente
basis van het herindelingsadvies, documenten en gesprekken. We categoriseren dit naar groep belanghebbenden.
Bestuur Maashorst
Voor
Tegen
Afwezig
Landerd
12
5
0
Uden
23
4
0
Totaal
35
9
0
Tabel 26
Stemverhouding herindelingsadvies
Ambities De toekomstvisie van de gemeente Maashorst is vastgesteld door
Ambtelijke organisatie
de gemeenteraden van Uden en Landerd. Door de gemeenteraad van Maashorst is vervolgens een bestuursakkoord aangenomen
Publieke waarde
waarin wordt voortgebouwd op deze toekomstivisie. In het
De ambities die zijn opgenomen in de toekomstvisie en het
bestuursakkoord is opgenomen welke ambities de gemeente
bestuursakkoord zijn leidend voor de ambtelijke organisatie.
Maashorst heeft in de periode 2022-2026. Bij het opstellen
Een punt van zorg is wel dat het uitvoeringsprogramma
van het bestuursakkoord is input gevraagd vanuit alle politieke
ambitieus is en dat het de vraag is of dit allemaal is uit te
partijen. Dit bestuursakkoord is unaniem aangenomen. Op dit
voeren. Ambtenaren geven aan dat ze hier met hun volle
bestuursakkoord is het uitvoeringsprogramma gebaseerd. Het
verstand akkoord mee zijn gegaan. Tegelijkertijd wordt gezegd
uitvoeringsprogramma is voorgelegd aan de gemeenteraad en
dat op het moment dat er nieuwe opgaven op de organisatie
het college. Daarmee kunnen toekomstvisie, bestuursakkoord
afkomen er wel ruimte moet zijn om het gesprek aan te gaan
en uitvoeringsprogramma, en daarmee de inhoudelijk koers
over de haalbaarheid van het uitvoeringsprogramma. Deze
(‘Het wat’) van de gemeente, rekenen op (breed) politiek-
ruimte wordt ook gevoeld.
bestuurlijk draagvlak. In gesprek met het college en de gemeenteraad van
Organisatie
Maashorst wordt verwezen naar het bestuursakkoord en
Wat betreft de fusie komt uit de gesprekken met ambtenaren
uitvoeringsprogramma als de plek waarin de belangrijkste
naar voren dat er veel enthousiasme en energie is voor de
ambities van de gemeente zijn opgenomen. Tijdens het gesprek
nieuwe organisatie. Het is in de eerste periode niet vanzelf
met de gemeenteraad werden specifiek nog de volgende thema’s
gegaan maar gezamenlijk worden binnen de drie domeinen de
genoemd: participatie, kernenbeleid, vervoer en bereikbaarheid,
schouders eronder gezet om van de gemeente Maashorst een
huisvesting en duurzaamheid.
succes te maken. Tegelijkertijd geldt ook dat een deel van de medewerkers zich minder thuis voelt bij de organisatie, hetgeen
Organisatie
tot uitstroom heeft geleid.
Voor wat betreft het draagvlak onder het bestuur van Maashorst voor bestuur en ambtelijke organisatie (‘het hoe’) is in het
Regio en provincie
herindelingsadvies opgenomen: Publieke waarde ‘Beide gemeenteraden [Uden en Landerd] steunen het voornemen
Binnen de regio is overwegend draagvlak aanwezig voor de
tot herindeling. Het draagvlak voor de herindeling is in beide
ambities van de gemeente Maashorst voor zover deze bekend
gemeenten groot. De beide gemeenten hebben op eigen initiatief
zijn. Wel wordt aangegeven dat het een ingewikkelde opgave
en met eigen onderbouwing gekozen voor het samengaan van
wordt om deze in de komende jaren allemaal te realiseren,
gemeenten Landerd en Uden. De gemeenteraden hebben een
zeker aangezien gemeenten na een herindeling vaak eerst intern
principebesluit genomen, daarin hebben zij met ruime meerderheid
gericht zijn. Ook wordt aangegeven dat het twee verschillende
besloten tot samenvoeging van Landerd en Uden tot één gemeente
type gemeenten zijn die zijn samengegaan. Dit betekent volgens
per 1 januari 2022. Vervolgens hebben de gemeenteraden de
gesprekspartners dat bestuurders en ambtenaren geconfronteerd
Colleges van burgemeester en wethouders opgedragen, een herinde-
worden met voor hun minder bekende problematiek, dit heeft
lingsontwerp en -advies voor te bereiden zoals dat staat beschreven
tijd nodig. De regio en provincie ondersteunen verder de
in de Wet algemene regels herindeling, kortweg: Wet arhi.’
ambities van Maashorst om meer zichtbaar te zijn in de regio.
56
Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport
Organisatie
Gemeente Landerd en Uden gebruiken de naam Maashorst als
Bij het merendeel van de gemeenten binnen de regio en bij
werknaam voor de nieuwe gemeente. Over de naam Maashorst
de provincie bestaat draagvlak voor de nieuwe gemeente
verschillen de buurgemeenten van mening. Het merendeel van
Maashorst. Boekel en met name Oss waren het, getuige hun
de buurgemeenten geeft aan geen bezwaar te hebben tegen het
zienswijze op het herindelingsontwerp, niet eens met de
gebruik van deze naam. De twee gemeenten die deel uitmaken van
herindeling. Laatstgenoemde gemeente plaatste kanttekeningen
het natuurgebied De Maashorst hebben beide in de gemeenteraad
bij het draagvlak voor de herindeling, de suboptimale toename
een motie aangenomen over de voorgestelde naam.’
van bestuurskracht, de interne samenhang van de nieuwe gemeente en de regionale samenhang. Het punt dat hieronder
De provincie Noord-Brabant heeft het herindelingsadvies
zit was dat het volgens de gemeente Oss meer voor de hand
beoordeeld aan de hand van de daarvoor geldende
had gelegen en beter was geweest om Schaijk en Reek bij Oss
toetsingscriteria zoals opgenomen in het Beleidskader
te voegen.
gemeentelijke herindeling 2018 (Draagvlak, Bestuurskracht, Interne samenhang en nabijheid van bestuur Regionale
De gemeente Oss geeft hier in het gesprek dat onderdeel is van
samenhang). Op basis daarvan is de provincie tot een positieve
deze nulmeting het volgende over aan: Oss is van mening dat
zienswijze gekomen.
er door dit onderzoek een zwaard van Damocles boven de nieuwe gemeente hangt, dat er voor zorgt dat de energie naar de verkeerde
Onder de inwoners
dingen gaat. Daarom geeft Oss aan het genomen herindelingsbesluit als feit te accepteren en constructief met de buren aan de slag te
Publieke waarde
gaan. Daar past bij dat Oss uitspreekt er niet op uit te zijn om
Over het draagvlak voor de ambities onder inwoners is in het
alsnog Schaijk binnen de eigen gemeente te verwelkomen.
herindelingsadvies het volgende opgenomen:
In het herindelingsadvies is het volgende opgenomen over het
‘Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisatie zijn
draagvlak binnen de regio:
nadrukkelijk bij de toekomstvisie en de naamgeving betrokken. Landerd en Uden hebben hiertoe een gezamenlijk, uniek, proces
‘In de voorbereiding naar de nieuwe gemeente zijn Landerd
geïnitieerd bestaande uit een aantal fasen. In de eerste fase
en Uden in gesprek gegaan met buurgemeenten om het proces
(verkenning) zijn uitdagingen gebruikt om met inwoners en
van de herindeling toe te lichten. Ook hebben zij informatie op
groepen in gesprek te gaan over de nieuwe gemeente. Vanuit deze
gehaald hoe de regiogemeenten aankijken tegen de herindeling
opbrengsten zijn de eerste speerpunten en opgaven voor de nieuwe
van Landerd en Uden. Een afvaardiging van de colleges van
gemeente geformuleerd. In de volgende fase zijn de opbrengsten
Landerd en Uden is in overleg gegaan met de besturen van de
bekend gemaakt en was er ruimte om hierop aan te vullen en te
omliggende gemeenten. In de maanden april-juni 2019 hebben
reageren (verrijking). De derde fase (verdieping) stond in het
deze bestuurlijke besprekingen plaatsgevonden met de volgende
teken van het Festival gemeente Maashorst op 24 juni 2019.
buurgemeenten: Bernheze, Boekel, Grave, Meierijstad, Mill en
Hier zijn de opbrengsten tot op dat moment gepresenteerd en
Sint Hubert, Oss en Sint Anthonis.
hebben verdiepende en verrijkende gesprekken plaatsgevonden. Alle input is verwerkt in de toekomstvisie (bijlage I). Vervolgens
De buurgemeenten staan nagenoeg allemaal positief tegenover
was de maand september een consultatieronde plaatsgevonden.
de voorgenomen samenvoeging. Alleen gemeente Oss heeft
Inwoners zijn persoonlijk en online benaderd en gevraagd of
aangegeven enkele kanttekeningen bij de herindeling te plaatsen.
zij zich herkennen in de toekomstvisie en de hierin benoemde
De buurgemeenten geven aan dat het van belang is dat een
speerpunten.’
herindeling wordt gesteund door de inwoners en dat er een gedegen proces met hen wordt doorlopen. Daarnaast is het een bestuurlijke keuze/afweging die aan iedere gemeente voor zich is om te maken. Een aantal gemeenten heeft aangegeven bewust zelfstandig te willen blijven maar tegelijk de overwegingen van gemeenten Landerd en Uden te begrijpen.
57
Nulmeting gemeente Maashorst | Eindrapport
Gedurende de consultatie over de toekomstvisie is aan inwoners gevraagd of ze de vier speerpunten zoals uiteindelijk opgenomen in de toekomstvisie van Maashorst wel of niet belangrijk vonden.26 Hieruit kwam naar voren dat inwoners de vier speerpunten met grote meerderheid belangrijk vinden. Zie voor meer informatie hierover onderstaande tabel.