CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Programmabegroting 2025 (pdf)

Raadsvergadering 7 november 2024, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel | Programmabegroting 202530.723 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Ontwikkelingen Investeren in preventie en vroegsignalering is noodzakelijk om inwoners in staat te stellen om hun eigen leven vorm te geven en tijdig te voorkomen dat zwaardere ondersteuning nodig is. Omdat we liever voorkomen, dan genezen. Het positieve effect van dit principe geldt zowel voor de individuele inwoners, als voor de realisatie van een reële en toekomstbestendige zorg. Dit veranderend perspectief op zorg vergt zowel van de gemeente als van de inwoners een andere aanpak. Hierin hebben we als gemeente Maashorst met maatschappelijke partners een gedeelde verantwoordelijkheid. De sociale cohesie in de wijken en kernen van de gemeente Maashorst is redelijk hoog. De lijnen zijn kort en over het algemeen kent men elkaar en weet men elkaar te vinden. Dat is een kracht die we willen benutten en versterken. Preventie en vroegsignalering zijn voor ons de basis in het werken in de wijk/kern. Ontmoeten is nauw verbonden met preventie. Hoe meer inwoners elkaar ontmoeten, hoe meer netwerken ontstaan of worden uitgebreid.

61

Leefgemeenschappen met veel informele netwerken, zijn sterk en in staat om veel vraagstukken uit het dagelijks leven met elkaar op te lossen. Behoeften of problemen die vroegtijdig aan het licht komen, kunnen daardoor vaak worden opgelost binnen dit netwerk. Behoeften worden tijdig gesignaleerd waarbij het samenspel binnen het netwerk ervoor zorgt dat in die behoeften laagdrempelig en passend wordt voorzien. We zien gastvrije en fysieke plekken voor spontane ontmoeting in elke wijk/kern dan ook als een belangrijke basisvoorwaarde om inwoners te stimuleren om de deur uit te gaan en hun medebewoners te ontmoeten. Dit is de eerste stap om te kunnen komen tot sterke informele netwerken. We bepalen samen met maatschappelijke partners en de inwoners welke basisvoorzieningen en preventief aanbod in de wijk/kern nodig zijn. Hierbij houden we rekening met de diversiteit van de inwoners en de synergie in de wijk. Belangrijke data ondersteunt ons hierbij. Evenals andere gemeenten wordt ook de gemeente Maashorst geconfronteerd met een scala aan nieuwkomers, zoals vluchtelingen, ontheemden uit Oekraïne en statushouders. De hiervoor beschreven aanpak is ook voor deze groepen onverkort van toepassing. Binnen dit programma krijgen ook de opvang- en huisvestingsopgaven voor deze migranten een plek.

Wat willen we bereiken? Een in gezamenlijkheid, gezond en zelfstandig leven voor alle inwoners bevorderen door een integrale benadering van 0-100+ We hebben oog voor iedereen. Positieve gezondheid zetten we in als aanpak om gezond leven voor alle inwoners bereikbaar te maken. We zijn ons als gemeente ook bewust van de verschillende behoeften van specifieke doelgroepen en we ondernemen actie om aan deze behoeften tegemoet te komen. Hierbij zetten we specifiek in op het jongerenwerk. Speciale aandacht vergt ook de doelgroep senioren, vanwege de vergrijzing van onze bevolking in combinatie met langer thuis wonen. Verder besteden we extra aandacht aan de groep inwoners met dementie en dragen we bij aan oplossingen hiervoor in onze gemeente. In Maashorst kun je gezond en gelukkig oud worden. Om dit te bereiken willen we programmatisch gaan werken over de domeinen heen. Door een programmatische aanpak zijn we beter in staat om regie te voeren over de activiteiten die een bijdrage leveren aan onze doelstellingen, maar zijn ondergebracht in de afzonderlijke beleidsvelden en domeinen.

Wat gaan we ervoor doen? Werken aan een Sterke Sociale basis in de wijken In 2025 starten we met de implementatie van de Sterke Sociale basis. Hierbij investeren we in lokale teams en stimuleren we de vrijwillige inzet. We stimuleren samenwerkende professionals uit het maatschappelijk veld die inwoners dichtbij huis in de wijk/kern ondersteunen met vragen uit het dagelijks leven. 62

Om deze werkwijze mogelijk te maken zijn ontmoetingsplekken dichtbij nodig om met elkaar in contact te blijven en betrokken te blijven. Ook verenigingen en de inzet van samenwerkende professionals en vrijwilligers zijn nodig.

Stimuleren van activiteiten en ontmoeting in maatschappelijk vastgoed In 2025 geven we uitvoering aan het nieuwe accommodatiebeleid. Onderdeel hiervan is het optimaal benutten van de dorpshuizen en multifunctionele accommodaties (MFA’s) voor ontmoeting tussen inwoners. Daarnaast is er een financiële doorrekening voor de komende jaren, zowel structureel als incidenteel, gemaakt. De exploitatie van o.a. de wijkgebouwen is hier een belangrijk onderdeel van omdat ontmoetingsruimten behoren tot de 5 bouwstenen van de sterke sociale basis.

Vitaal oud(er) worden stimuleren Door de uitvoering van het beleidsplan Gezond en Gelukkig Oud in Maashorst, willen we aan de fors groeiende groep kwetsbare senioren passende zorg en welzijnsvoorzieningen blijven bieden. Daarom zetten we in op de zelf- en samenredzaamheid van de senior. We doen dat in samenwerking met alle belanghebbenden en versterken de rol van bestaande diensten die het welzijn bevorderen. Daarnaast bevorderen en ondersteunen we het zorgen voor elkaar. Vanuit het beleidsprogramma wonen en zorg werken we aan het toevoegen van geschikte, betaalbare en passende woonvormen voor ouderen in alle kernen. Hierin kunnen zij zo lang mogelijk thuis en zelfstandig wonen.

Vanuit IZA/GALA dragen we bij aan het programmatisch werken aan een gezonde samenleving Inrichten van een gezonde leefomgeving en het stimuleren van een gezonde leefstijl, zijn zaken die een gemeente zelf kan en moet doen. Alle opgaven uit GALA, Gezond en Actief Leven Akkoord, behoren tot het werkveld van gemeenten. Als er zorg nodig is die medische of GGZdeskundigheid vraagt, overstijgt dit het werkveld van gemeenten. Die deskundigheid is niet op dezelfde schaal georganiseerd als een gemeente. Drie ziekenhuizen bestrijken heel NoordoostBrabant. De GGZ die hier actief is, bestrijkt heel Oost-Brabant. We moeten allemaal anders leren werken om ‘gezond en vitaal oud(er) te kunnen worden’: de gemeenten maar ook de zorgpartijen. De verbinding leggen en houden tussen dit netwerk op alle niveaus is de grote opgave. Dit netwerk is zichzelf aan het hervormen om de juiste zorg bij de juiste plek te krijgen. In onze eigen organisatie vraagt dat om domeinoverstijgend samenwerken, tussen fysiek en sociaal domein. Buitenshuis vraagt dat om domein overstijgend samenwerken tussen gemeentelijk- en medisch domein.

63

Wat willen we bereiken? Problemen voorkomen en behoeften van inwoners tijdig signaleren, zodat er een verschuiving kan plaatsvinden van gespecialiseerde hulp naar preventie We willen dat er netwerken ontstaan of worden uitgebreid, zodat de behoeften en problemen van inwoners tijdig worden gesignaleerd. Voorkomen is beter dan genezen. We versterken het lokale basisaanbod zodat er een verschuiving kan plaatsvinden van gespecialiseerde hulp naar preventie. Vanuit jeugd doen we dit onder andere op thema’s zoals scheidingsproblematiek en middelengebruik. Daarnaast geven we uitvoering aan kinderwerk. Met kinderwerk wordt via activiteiten gewerkt aan doelen als talentontwikkeling, een gezonde leefstijl of het bevorderen van competenties. Hoe eerder potentiële probleemsituaties worden aangepakt, hoe meer baat kinderen daarvan hebben in de rest van hun leven. Dit alles vergroot de kansengelijkheid en de mogelijkheid op te groeien tot evenwichtige volwassenen. Vanuit Wmo dragen we bij aan de verschuiving van gespecialiseerde zorg naar preventie door in te zetten op thema's zoals zelfredzaamheid en samenredzaamheid.

Wat gaan we ervoor doen? Uitvoering geven aan het preventief jeugdbeleid We zorgen dat hulpvragen, ook van jeugdigen en hun ouders, zoveel mogelijk in de wijk worden opgelost in een vroeg stadium, zodat zwaardere zorg wordt voorkomen of beperkt.

Implementeren van het kinderwerk Kinderwerk is een preventieve voorziening. Een belangrijke pijler hiervan is het vroegtijdig signaleren van uitdagingen in opgroei en opvoedproblemen. Kinderwerk kan laagdrempelig inspelen op de behoefte en belevingswereld van kinderen en ouders. Door te starten met Kinderwerk, dragen we bij aan de doorgaande lijn in de pedagogische basis van de gemeente Maashorst. Door gemeenschappelijk Kinderwerk te organiseren wordt de sociale cohesie onder kinderen en ouders, verzorgers en opvoeders in de gemeenschap bevorderd. Kinderwerk is een onderdeel van het preventief jeugdbeleid

Uitvoering geven aan het WMO beleidsplan We starten we met de uitvoering van het Wmo beleidsplan. Hierin worden algemene en collectieve voorzieningen zoals hulpmiddelen en diensten aangeboden die zonder indicatie kunnen worden gebruikt. Ook alternatieve vormen van dagbesteding en op herstelgerichte activiteiten proberen we zodanig vorm te geven dat hiervoor minder vaak individuele maatwerk beschikking nodig is.

64

Wat willen we bereiken? Voldoende opvang- en huisvestingsoplossingen voor nieuwkomers In 2025 moet de gemeente Maashorst zorg dragen voor de opvang van circa 400 ontheemden uit Oekraïne. Ook moeten we voor 1 juli 2025 groeien tot 350 opvangplekken voor asielzoekers. Daar komt bij dat we voor 1 oktober 2026 we een duurzame asielopvanglocatie gerealiseerd moeten hebben, ter vervanging van de huidige noodopvanglocatie. Tenslotte is de gemeente verantwoordelijk voor de huisvesting van gemiddeld 140 statushouders op jaarbasis. Hiervoor werken we samen met de woningcorporaties.

Wat gaan we ervoor doen? Werken aan het programma migratieopgaven Vooralsnog wordt via een programma-aanpak gewerkt aan de migratieopgaven. Dit programma werkt zowel aan de harde als zachte kant van het opvangen van nieuwkomers. Op termijn zal deze opgave in het reguliere werk moeten worden opgenomen en een integraal onderdeel uitmaken van de domeinen: sociaal-maatschappelijk, veiligheid, zorg en wonen.

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inleiding Tot dit taakveld behoren alle loketvoorzieningen die gericht zijn op het identificeren van eigen kracht, en het begeleiden naar de juiste vorm van individuele ondersteuning (maatwerkvoorzieningen en dienstverlening): • voorlichting • advisering • cliëntondersteuning • toegang tot eerste- en tweedelijnsvoorzieningen • preventie • vroegsignalering • PraktijkOndersteuner Huisarts voor Jeugd (POH Jeugd). Geïndiceerde hulp en ondersteuning is alleen toegankelijk met een indicatie die door onder meer de gemeentelijke toegang wordt afgegeven. De algemene en collectieve voorzieningen gaan hieraan vooraf. Pas als deze niet toereikend zijn, komt geïndiceerde ondersteuning in beeld. Die wordt verleend vanuit 'De Toegang'. Dit is de wettelijke aanduiding van ondersteuning vanuit sociaal domein van gemeenten. Het gaat hierbij om hulp en ondersteuning vanuit de Wmo en de Jeugdwet. Maar ook om inzet van uitkeringen, bijzondere bijstand, armoedevoorzieningen, re-integratie trajecten en Beschut Werk vanuit de Participatiewet en schuldhulpverlening uit de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening. Voor iedere inwoner hebben we als gemeente de mogelijkheid voor het inzetten van passende cliëntondersteuning.

65

Ontwikkelingen Inwoners doen naar vermogen mee aan de samenleving. Iedereen is anders en situaties zijn niet gelijk. Wanneer hulpvragen van inwoners niet opgelost kunnen worden door de eigen draagkracht of het netwerk binnen de sterke sociale basis, is gespecialiseerde hulp en ondersteuning beschikbaar. De tendens van de afgelopen paar jaar, waarbij de complexiteit van vragen toeneemt en de wachtlijsten groeien, proberen we te doorbreken door meer in te zetten op vroegsignalering en preventie (programma 6.1). Het is immers het fijnste als inwoners met al hun vragen terecht kunnen bij vertrouwde gezichten in de wijk. Die professionals kunnen via warme overdracht de vraag doorzetten naar de gemeentelijke toegang als er meer nodig is dan waarin het systeem en/of de wijk of kern voorziet. De uitvoeringsteams gaan vervolgens kijken wat de best passende hulp is. Dat kan gaan om geïndiceerde tweedelijnszorg, maar we verwachten ook dat we veel vaker een passend aanbod kunnen doen met beschikbaarheid van eerstelijnszorg (samenwerking tussen (para-)medisch en sociaal domein). Daarvoor beschikken we over een sterk netwerk van lokale hulpverleners en overige deskundigen. Zodat wachtlijsten verminderen of zelfs voorkomen kunnen worden.

Wat willen we bereiken? Een vindbare, herkenbare en professionele toegang voor vragen en voorzieningen Voor situaties waarin professionele ondersteuning nodig is, willen we een vindbare, herkenbare en professionele toegang. Inwoners kunnen daar terecht met al hun vragen over zaken waarvoor wij als gemeente verantwoordelijk zijn.

Wat gaan we ervoor doen? De gemeentelijke toegang voor ondersteuning verder professionaliseren, waarbij we inzetten op een verhoging van de kwaliteit zoals die door de gebruikers wordt ervaren. In 2025 optimaliseren we de gemeentelijke toegang. Een proces waar we in 2024 reeds een start mee hebben gemaakt. Dit betekent dat we gaan monitoren waar we moeten bijsturen of opschalen, en dat ook doen. Ook gaan we de samenwerking tussen de sociale basis in de wijk/kern en de gemeentelijke toegang optimaliseren.

6.3 Inkomensregelingen (incl. armoedebeleid en eerstelijns schuldhulpverlening) Inleiding Tot dit taakveld behoren alle inkomens- en bijstandsvoorzieningen: • Inkomensvoorzieningen en loonkostensubsidies (LKS) op grond van de Participatiewet • Bijzondere bijstand voor bijzondere en noodzakelijke kosten vanuit de Participatiewet • Geneeskundige en andere adviezen in verband met de bijstandsverlening 66

• IOAW (wet Inkomensvoorzieningen Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte werkloze Werknemers) • IOAZ (wet Inkomensvoorzieningen Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte gewezen Zelfstandigen) • Kosten van levensonderhoud en kapitaalverstrekking voor gevestigde ondernemers uit het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz 2004) • Kosten levensonderhoud voor startende ondernemers uit het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 • Sociale zekerheidsregelingen van het rijk, bijvoorbeeld eenmalige uitkeringen voor minima • Schuldhulpverlening en vroegsignalering van schulden vanuit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) • Gemeentelijk minimabeleid: regelingen gericht op maatschappelijke participatie voor inwoners die tot de doelgroep minimabeleid horen (tot 120% sociaal minimum) vanuit de Gemeentewet. Ontwikkelingen Participatiewet De regering wil de regelgeving en toepassing van de Participatiewet eenvoudiger en klantvriendelijker maken, met meer ruimte voor maatwerk. Ten tijde van de voorbereiding van deze programmabegroting, was de verwachting dat het wetvoorstel “Participatiewet in Balans” in het derde of vierde kwartaal 2024 aan de Eerste Kamer zou worden voorgelegd.

Op de uitvoering hiervan is lokaal al inhoudelijk voorgesorteerd door de samenwerking te versterken met lokale ketenpartners en onze dienstverlening zo dichtbij mogelijk bij de inwoner te organiseren. Schulden en Armoedebestrijding We hebben als gemeente de taak om (bijzondere) bijstand, minimaregelingen en brede ondersteuning bij schuldhulpverlening te verlenen aan inwoners die het nodig hebben. Deze wettelijke taak blijven we uitvoeren, met als doel om de negatieve effecten van het leven met geldzorgen zoveel mogelijk te beperken. We zetten in op preventie en vroegsignalering van schulden. In onze aanpak streven we naar financiële zelfredzaamheid en zetten we ons in voor een integrale aanpak. Hierbij geven we specifiek aandacht aan kinderen in armoede, omdat armoede vaak leidt tot stress, wat het opgroeien in een gezonde leefomgeving belemmert. We vinden dat kinderen, ongeacht de gezinssituatie waarin ze opgroeien, alle kansen moeten krijgen om zich op sociaal, mentaal en fysiek vlak te ontwikkelen. Onze diverse meedoenregelingen hebben tot doel dat inwoners actief mee kunnen blijven doen. Wij spannen ons maximaal in zodat hier ook gebruik van wordt gemaakt. Kennis van de doelgroep en inzicht in samenstelling, draagt bij aan een effectieve besteding van de middelen.

Om een compleet beeld te krijgen zetten we een armoede index in: Een instrument waarmee we de omvang en samenstelling van de doelgroep voor het armoedebeleid en het gebruik van regelingen en voorzieningen in kaart brengen. Wat willen we bereiken? Inkomensondersteuning beter bereikbaar maken voor de doelgroep

67

Wat gaan we ervoor doen? Doorvoeren van de wetswijzigingen die de lokale toepassing van de participatiewet verbeteren De lokale toepassing van de Participatiewet is dan eenvoudiger, biedt maatwerk en is vriendelijker voor de inwoner die hier gebruik van moeten maken. We werken vanuit de bedoeling van de wet, niet vanuit de letter ervan. Naast de participatiewet zijn er meer mogelijkheden tot het bieden van evenwicht tussen inkomsten en uitgaven. Die faciliteiten moeten ook makkelijk bereikbaar zijn voor de beoogde doelgroep.

Wat willen we bereiken? Het aantal inwoners dat te maken heeft met armoede en schulden, laten afnemen

Wat gaan we ervoor doen? Uitvoeren van het beleidskader Armoede & Schulden waarin we beide problemen (armoede en schulden) integraal aanvliegen We richten ons op kindarmoede, complexe schuldenproblematiek en nieuwe kwetsbare groepen inwoners. Voor deze drie hoofdsporen ontwikkelen we verschillende interventies. Onze informatievoorziening aan de inwoners maken zo dat deze aansluit op de aard en behoefte van de inwoners. Een ‘sociale kaart’ is onderdeel van deze informatievoorziening. Deze draagt bij aan meerdere doelen van sociaal domein. We maken optimaal gebruik van de gegevens uit onze eigen systemen en maken waar nodig gebruik van externe expertise om informatie te verkrijgen. Kinderen en jongeren blijven onze aandacht verdienen. We gaan inzetten op (extra) financiële educatie op (basis)scholen onder het motto jong geleerd is oud gedaan.

Intensiveren van de inzet van vroegsignalering We bouwen verder aan onze huidige werkwijze bij het vroegsignaleren van schulden om zwaardere problematiek te voorkomen. Onze werkwijze is klantgericht en outreachend. Met outreachend bedoelen we dat we inwoners proberen te bereiken waarvoor hulp niet altijd vanzelfsprekend is. Op bekende vindplaatsen is een vroegsignaleerder regelmatig fysiek aanwezig. Ook onze schuldhulpconsulenten werken zo dicht mogelijk bij de inwoner. Verder hebben we hierover afspraken gemaakt met de woningbouwcorporaties, een belangrijke ketenpartner als het gaat om armoede en schulden.

68

Samen met ervaringsdeskundigen werken aan het oplossen en voorkomen van complexe schuldenproblematiek We werken nauw samen met onze ketenpartners en betrekken ervaringsdeskundigen waar mogelijk bij de aanpak van deze complexe vraagstukken Dit is een vervolg op de vroegsignalering, wat wordt ingezet op schulden te voorkomen. Als de problematiek al is ontstaan, is de samenwerking met ketenpartners essentieel om het weer hanteerbaar te maken.

In beeld brengen en aanpakken van verborgen armoede We spannen ons maximaal in om onze inkomensondersteunende en meedoenregelingen onder de aandacht van inwoners te brengen. We laten daarom periodiek onderzoek verrichten om de doelgroep minimabeleid beter inzichtelijk te krijgen. Met een goed beeld van de situatie van onze inwoners kunnen we gericht inzetten op het op maat maken van de meedoen-regelingen en daarmee het tegengaan van de gevolgen van weinig inkomen.

Data-gedreven werken Data-gedreven werken biedt de gemeente de kans om beslissingen te nemen op basis van feiten. Dat helpt ons om efficiënter en effectiever onze diensten te verlenen aan onze inwoners. We gaan daarom aan de slag met ontwikkeling van een visie rond data-gedreven werken en ontwikkeling van concrete plannen om data-gedreven werken verder door te ontwikkelen en te integreren in onze dienstverlening.

6.4 Maatschappelijke en arbeidsparticipatie Inleiding Het taakveld Maatschappelijke en Arbeidsparticipatie bestaat uit 2 deeltaakvelden. Het gaat om gemeentelijke taken op het gebied van: Wsw en Beschut Werk Tot dit taakveld behoren voorzieningen om maatschappelijke participatie te bevorderen, maar niet gericht op doorstromen naar arbeid: • beschut werken • bestaande werkverbanden sociale werkvoorziening, bestaande Wsw- en begeleid werken dienstbetrekkingen • arbeidsmatige dagbesteding. Arbeidsparticipatie Hiertoe behoren alle op arbeid gerichte participatie- en re-integratievoorzieningen: • re-integratie-instrumenten • ondersteuning bij starten van een eigen bedrijf • bepaalde vormen van tijdelijke loonkostensubsidie (voor zover ingezet als re-integratieinstrument) 69

• stimuleringsmaatregelen, waaronder de No-riskpolis • loon-waardebepaling • voorzieningen ter voorbereiding van een zelfstandig bestaan als startend ondernemer en ter begeleiding van startende ondernemers uit het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz). Ontwikkelingen Op de arbeidsmarkt is sprake van een uitzonderlijke krapte. Dit geeft naast veel knelpunten ook kansen voor iedereen, met name voor mensen die een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Het kabinet stelt een kabinetsbrede aanpak van de krapte voor met zes acties en bijbehorende maatregelen: 1. Stimuleren van technologie- en procesinnovatie 2. Inzet op arbeidsaanbod 3. Verbeteren van de match 4. Stimuleren van meer uren werken 5. Inzet op leven lang ontwikkelen 6. Verbeteren aansluiting initieel onderwijs en arbeidsmarkt. Wij gaan in Maashorst aan de slag met deze zes acties. We nemen maatregelen om krapte op de arbeidsmarkt te bestrijden. Dit doen wij regionaal binnen onze arbeidsmarktregio (Noordoost Brabant Werkt, WSP) en lokaal samen met onderwijs, economie, werkgevers en overige partners (waaronder IBN). Op regioniveau, zoals NOB Werkt!, worden acties en plannen ontwikkeld. Daar waar lokale partijen uit onze gemeente betrokken zijn of kunnen worden, wordt een regionale actie vertaald naar lokaal project.

Dit project kan op meerdere plekken in de programmabegroting landen (economie, onderwijs e/o participatie) . Daarnaast krijgt de gemeente het komende jaar van het Rijk (naar verwachting) middelen om het ontwikkelbedrijf (IBN) en daarbinnen het beschut werk te versterken. In 2024 zijn al extra middelen hiervoor toegekend. We gaan deze middelen inzetten voor deze doelen. Toeleiding van onze brede doelgroep in de P-wet naar (reguliere) arbeid is, en blijft belangrijk. We gaan steeds meer op basis van data werken, onder andere door bestand analyse, werkgevers (nog meer) actief betrekken en onze re-integratie instrumenten aanpassen op de ontwikkelingen van data-gestuurd werken binnen de arbeidsmarkt. Wat willen we bereiken? Arbeidsparticipatie verhogen We pakken arbeidsmarktbeleid in de volle breedte op met alle betrokken partijen. Een belangrijk doel daarbinnen is de duurzame uitstroom van personen met een bijstandsuitkering naar werk. We willen op 1 januari 2026 het aantal mensen dat afhankelijk is van deze uitkering met 25% verminderen ten opzichte van 1 januari 2022. Voor inwoners waarbij uitstroom niet haalbaar is, kan arbeid wel bijdragen aan hun herstel. Werken is vaak het beste medicijn, ook als deze arbeid niet (geheel) loonvormend is. De samenwerking tussen ontmoetingspunten en lokale bedrijvigheid wordt daarom geïntensiveerd.

Hierin werken we samen met onderwijsinstellingen.

70

Wat gaan we ervoor doen? Benutten van het Partnership met IBN We hebben een partnership met IBN, waarbij we veel mensen in de uitkering en met een arbeidsbeperking aanmelden bij IBN. IBN onderzoekt of deze mensen een dienstverband kunnen krijgen bij IBN (met of zonder loonkostensubisidie) en of ze (na een ontwikkeltraject) aan de slag kunnen bij een reguliere werkgever. We werken aan continue verbetering van de samenwerking met IBN. De extra middelen van het Rijk voor versterking van IBN en van beschut werk zetten we daarbij in om ook op langer termijn de doelgroep met een arbeidsbeperking een dienstverband te kunnen bieden bij IBN.

Opstellen van arbeidsmarktbeleid op de lange termijn in afstemming met partners binnen en buiten de organisatie op het terrein van economie, ruimte, regio, werkgelegenheid. We stellen een beleidsplan op waarin staat welke doelen we willen bereiken in het lokale arbeidsmarktbeleid, geplaatst binnen het kader van het regionale arbeidsmarktbeleid. In 2024 hebben we hier een start mee gemaakt. We geven hierin aan welke sturingslijnen we inzetten om deze doelen te bereiken, en betrekken hierbij economische, sociale en ruimtelijke aspecten. In 2025 zetten we deze sturingslijnen uit.

Uitvoeren Plan van aanpak vermindering bestand P-wet in samenwerking met ketenpartners We intensiveren de begeleiding van uitkeringsgerechtigden richting werk. Daarnaast proberen we te voorkomen dat mensen een uitkering nodig hebben, door ze vroegtijdig richting werk te geleiden. Dit doen we met verschillende activiteiten, in afstemming en samenwerking met werkgevers en maatschappelijke partners. We zetten de ontwikkelde sturingslijnen binnen het project Iedereen Kans op Werk in 2025 voort en verankeren deze in onze reguliere werkprocessen en werkwijzen, met het doel instroom in de uitkering te beperken en uitstroom te bevorderen.

6.5 Maatwerkvoorzieningen WMO Inleiding Tot dit taakveld behoren de volgende voorzieningen: • • • •

Wmo Rolstoelen Wmo Vervoersvoorzieningen Wmo, waaronder de scootmobiel Wmo Vervoersdiensten, waaronder de Regiotaxi Wmo Woningaanpassingen 71

• • •

Wmo Overige maatwerkvoorzieningen Wmo Eigen bijdragen Parkeerbeleid invaliden, inclusief leges.

Ontwikkelingen We zetten in op het behouden en/of vergroten van de zelfredzaamheid in de directe woonomgeving. We bevorderen hiermee de participatie in de samenleving. Hierbij staat positieve gezondheid centraal. Deze ambitie staat onder druk vanwege schaarste bij een aantal maatwerkvoorzieningen. We zetten daarom zoveel mogelijk in op het gebruik van algemene voorzieningen. We werken hierin samen met ketenpartners. We houden oog voor de individuele situatie en zorgen voor maatwerk als dat noodzakelijk is. Wat willen we bereiken? Een verbeterde inrichting van de directe leefomgeving van kwetsbare inwoners zodat zij zoveel en zolang mogelijk in de voor hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen en meedoen in de samenleving Er zijn verschillende redenen waarom we dit streven naar zelfstandigheid en thuis wonen ondersteunen. Ten eerste kan het bijdragen aan het welzijn en de kwaliteit van leven van individuele inwoners. Veel mensen voelen zich comfortabeler en gelukkiger in hun eigen vertrouwde omgeving. Daarnaast is het de verwachting dat het bevorderen van zelfstandigheid en thuis wonen de druk op de intramurale zorg kan verminderen. Het meetbaar maken van effecten, zoals langer thuis wonen, op gebruik van formele e/o intramurale zorg is onderdeel van de uitwerking van de IZA/GALA-transformatieplannen.

Wat gaan we ervoor doen? Implementeren van algemene voorzieningen en stimuleren van het gebruik We willen de participatie en zelfredzaamheid van onze inwoners bevorderen. We leggen de focus op eigen kracht, het netwerk en een sterke sociale basis in de wijken en kernen. Naar aanleiding van het beleidsplan Wmo gaan we (algemene) voorzieningen in de wijk beschikbaar maken en gaan we doorlopend stimuleren deze voorzieningen te gebruiken.

Prestatieafspraken maken vanuit volkshuisvesting met de woningcorporaties, waarin ook de zorgaspecten worden meegenomen. We hebben versnellingsafspraken vastgelegd in de samenwerkingsovereenkomst (prestatieafspraken). In 2025 starten we het proces om de (meerjarige) prestatieafspraken te actualiseren. De verantwoording loopt via programma 8.3.

72

Een huisvestingverordening met urgentiebeleid regionaal ontwikkelen die in 2025 vertaald moet worden naar lokaal urgentiebeleid om bij woningtoewijzing voorrang te kunnen geven aan specifieke doelgroepen Het wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting gaat gemeenten verplichten een Huisvestingsverordening voor het onderdeel ‘urgenties’ op te stellen en dit regionaal af te stemmen. Het gaat om urgenties voor onder andere mantelzorgverleners/-ontvangers, mensen met een ernstige en chronische medische achtergrond, dak- en thuislozen, mensen uit maatschappelijke opvang, uit beschermd wonen, uit de GGZ, uit jeugdhulp, uit detentie, of uitstap uit prostitutie. In 2025 stellen we de huisvestingsverordening met in ieder geval de urgentieregels op en door de gemeenteraad vastgesteld. (Programma 8.3).

6.6 Maatwerkdienstverlening WMO Inleiding Het taakveld maatwerkdienstverlening Wmo bestaat uit 2 deeltaakvelden met gemeentelijke taken op gebied van:

Maatwerkdienstverlening Wmo

Hiertoe behoort dienstverlening aan individuele cliënten met een beperking (fysiek/psychisch), die zelfstandig wonen en (eventueel op basis van een toekenningsbeschikking) ondersteuning nodig hebben in de vorm van: • Wmo Hulp bij het Huishouden • Wmo Begeleiding en Persoonlijke Verzorging • Wmo Dagbesteding, waaronder de inloopfunctie GGZ • Wmo Overige Maatwerkarrangementen.

Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Wmo

Hierbij gaat het om alle opvang en beschermd wonen voorzieningen, met inbegrip van eventuele maatwerkdienstverlening en maatwerkvoorzieningen voor personen die in de opvangvoorzieningen verblijven: • Wmo Beschermd Wonen • Wmo Maatschappelijke- en Vrouwenopvang Ontwikkelingen We zien dat steeds meer inwoners gebruik maken van gespecialiseerde hulp en ondersteuning. Ook groeit de groep steeds ouder wordende inwoners. De vergrijzing speelt een grote rol in het gebruik van maatwerkvoorzieningen. Samen met een krapte op de arbeidsmarkt legt dit druk op de beschikbaarheid van Wmo-ondersteuning. We proberen deze druk te verlichten door de realisatie van algemene voorzieningen met onderliggende diensten op maat voor dat gebied. Daarmee wordt de vraag naar individueel maatwerk verkleind. Gespecialiseerde hulp en ondersteuning die wordt geboden is gericht op herstel, ontwikkeling, stabilisering of begeleiding. De hulp en ondersteuning is altijd maatwerk. We voeren regie en 73

zijn betrokken bij de inwoner. We stellen realistische doelen. We zijn ons daarbij bewust van de kosten, goed is goed genoeg. Dit betekent dat we vooral kijken wat de inwoner nodig heeft om zo zelfredzaam mogelijk te zijn. De verandering van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis vindt de komende jaren plaats. Dit betekent dat inwoners met een psychische kwetsbaarheid zo veel mogelijk thuis en in hun eigen gemeente wonen. Zij zijn hierbij zoveel mogelijk zelfredzaam en participeren naar vermogen. De zorg en ondersteuning die iemand nodig heeft, wordt in samenhang geboden en is ondersteunend aan herstel. Lukt het een inwoner (tijdelijk) niet om zelfstandig te wonen of om op eigen kracht te zorgen voor een dak boven het hoofd? Dan zijn er voldoende passende (tijdelijke) opvangvarianten beschikbaar. Het uitvoeringsplan WMO beleidsplan, doel 4: we zorgen voor een goede transitie van Beschermd wonen naar Beschermd thuis.” Wat willen we bereiken? Een passend aanbod voor inwoners die zorg nodig hebben Met onder andere de (dubbele) vergrijzing en de personeelstekorten in de zorg komt de beschikbaarheid van zorg onder druk. Het is belangrijk om de zorg beschikbaar te houden voor de mensen die dit nodig hebben. We zorgen lokaal voor een passend ondersteuningsaanbod. Dit aanbod sluit aan bij hetgeen vanuit preventie en sterke sociale basis al beschikbaar is.

Op deze manier kunnen we de doelgroep passende ondersteuning bieden in aanvulling op het aanbod uit de algemene voorzieningen.

Wat gaan we ervoor doen? Uitvoering van het WMO beleidsplan en Gezond en gelukkig in Maashorst We leggen hierin focus op eigen kracht, het netwerk en een sterke sociale basis in de wijken en kernen. Naar aanleiding van het beleidsplan Wmo en Gezond en Gelukkig Oud in Maashorst gaan we (algemene) voorzieningen in de wijk beschikbaar maken en gaan we doorlopend stimuleren deze voorzieningen te gebruiken.

Een passend aanbod voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid Met de verandering van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis, krijgt de gemeente steeds meer verantwoordelijkheid voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid. We zorgen lokaal voor een ondersteuningsaanbod zodat we deze doelgroep passende ondersteuning kunnen bieden. Vanuit de regionale woondeal wordt gestuurd op realisatie van andersoortige woningbouw. Hierdoor wordt de interactie tussen zorgvragers en buurtbewoners gestimuleerd . Doordat buurtbewoners een stukje van de begeleiding op zich nemen, is minder of andersoortige professionele zorg nodig, zoals we dat beogen bij Houdthof.

74

De lokale ontwikkelagenda ‘Opvang, ondersteuning en zorg voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid’ doorontwikkelen. We geven uitvoering aan het WMO Beleidsplan waar de lokale ontwikkelagenda “opvang ondersteuning en zorg voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid“ onderdeel van uitmaakt.

Ontwikkelen van het nieuwe lokale Wmo-product "Beschermd Thuis". We werken in 2025 verder aan een nieuw lokaal product ‘Beschermd Thuis’, een belangrijke toevoeging aan het palet 'Individuele ondersteuning'. Qua zorgzwaarte valt het tussen Beschermd Wonen en het huidige product 'Individuele ondersteuning extra'. In 2024 hebben we hier een start mee gemaakt.

6.7 Maatwerkdienstverlening Jeugdhulp Inleiding Het taakveld maatwerkdienstverlening Jeugdhulp bestaat uit 4 deeltaakvelden met gemeentelijke taken op het gebied van:

Jeugdhulp zonder verblijf

Hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het gaat om hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. De jongere verblijft thuis in het eigen gezin. • Jeugdhulp Begeleiding • Jeugdhulp Behandeling • Jeugdhulp Dagbesteding • Jeugdhulp zonder Verblijf Overig.

Jeugdhulp met verblijf

Hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het gaat om hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. De jongere verblijft formeel niet thuis in het eigen gezin. Dit betekent dat het hier alleen om de verblijfsvormen gaat waarbij er sprake is van een overnachting. Ook verblijf in logeerhuizen, alleen tijdens weekenden of juist door de week, vallen onder jeugdhulp met verblijf. • Jeugdhulp Pleegzorg • Jeugdhulp Gezinsgericht • Jeugdhulp met Verblijf Overig.

75

Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ

Dit betreft jeugdhulp die vanwege een crisissituatie verleend wordt thuis of bij een aanbieder, alle jeugdhulp die valt onder het Landelijk Transitiearrangement (LTA), en GGZ-handeling. • Jeugdhulp Behandeling GGZ zonder Verblijf • Jeugdhulp Crisis/LTA/GGZ-verblijf • Jeugdhulp Gesloten Plaatsing.

Jeugdbescherming en Jeugdreclassering

Hiertoe behoren maatregelen gericht op de opvang en het verbeteren van de veiligheid van kinderen en jeugdigen. • Jeugdbescherming • Jeugdreclassering Ontwikkelingen In de periode 2023 – 2028 wordt uitvoering gegeven aan de Landelijke Hervormingsagenda Jeugd. De Hervormingsagenda heeft als doel: Verbeteren van kwaliteit en passende zorg voor kinderen en gezinnen en op lange termijn betaalbaar houden van het stelsel. Dit heeft onder andere gevolgen voor de reikwijdte en de omvang van de Jeugdwet. De hoofdlijnen zijn vastgesteld door het rijk en worden nu landelijk verder uitgewerkt. Voor het jeugddomein is grip krijgen op de stijgende uitgaven van gespecialiseerde jeugdhulp belangrijk. Belangrijke uitgangspunten zijn beschikbaarheid en continuïteit van hulp. Dit staat onder druk, mede door de krappe arbeidsmarkt. We zoeken met zorgaanbieders naar oplossingen hiervoor. Tegelijk blijven we sturen op kostenbeheersing. Specialistische jeugdhulp is een schaars goed en moet beschikbaar zijn voor de jeugdigen die dit het hardst nodig hebben. Het is daarom belangrijk dat we hulpvragen zo vroeg mogelijk signaleren en problemen zo klein mogelijk houden. Ook zetten we in op normaliseren en de-medicaliseren.

Uitdagingen die horen bij het gewone opvoeden en opgroeien kunnen in de meeste gevallen opgevangen worden door de eigen draagkracht (normaliseren) van ouders en verwanten, het netwerk en een sterke sociale basis. Hierbij is het niet altijd nodig om gespecialiseerde hulp of ondersteuning in te zetten. We investeren in preventie. We hebben praktijkondersteuners huisarts (POH’s) jeugd en preventiewerkers in de gehele gemeente waar kinderen of ouders naartoe kunnen met hulpvragen. Wanneer ze merken dat meerdere ouders vragen hebben over een specifiek thema, organiseren zij een collectief aanbod. Gespecialiseerde jeugdhulp is bedoeld voor, en blijft beschikbaar voor de complexere vraagstukken van jeugdigen. We versterken voor de complexere vraagstukken van jeugdigen de (gemeentelijke) toegang en verbinden deze met partners uit de jeugdketen, zoals het voorliggend veld, voorschoolse voorzieningen en onderwijs. Wat willen we bereiken? In Maashorst groeien kinderen en jongeren gezond, veilig en kansrijk op. Dat doen ze thuis, bij hun eigen ouders. Hierbij ontwikkelen zij zich tot veerkrachtige (jong)volwassen die naar vermogen actief meedoen in de samenleving. Ouders zijn daarvoor 76

primair verantwoordelijk. Het kan zijn dat de ontwikkeling van een jeugdige hapert of zelfs vastloopt en in het voorliggend veld niet opgelost kan worden. De toegang beoordeelt samen met ouders en jeugdige of gespecialiseerde jeugdhulp noodzakelijk is en geeft zo nodig een beschikking af.

Wat gaan we ervoor doen? Zorgdragen voor een sluitende aanpak Jeugdhulpverlening Wij zorgen voor passende jeugdhulp voor de meest kwetsbare jeugdigen en hun gezin. Jeugdhulp die past bij de zwaarte en aard van de problematiek en die zo dichtbij mogelijk wordt ingezet. We sluiten aan bij het onderwijs door het inzetten van aansluitfunctionarissen. We werken in de driehoek van jeugdige/gezin, jeugdprofessional en jeugdhulpaanbieder en kijken daarbij welke hulp het best past en in welke omvang. De samenwerking rond veiligheid van jeugdigen krijgt extra aandacht en leidt tot wijzigingen in de inzet van jeugdbescherming. We blijven werken aan verbeteringen in het aanbod van jeugdhulp. dit doen we onder meer door te sturen op meer gezinsgerichte hulpverlening, meer ambulante hulp in de omgeving van de jeugdige en een betere ondersteuning van jongeren bij de stap naar zelfstandigheid als ze 18 jaar worden. Daarnaast zetten we in op praktijkondersteuner huisartsenzorg voor de geestelijke gezondheidszorg (POH GGZ) Jeugd om verwijzingen vanuit huisartsen te stroomlijnen. Dit past in de landelijke hervormingsagenda jeugd.

Uitvoering geven aan het nieuwe Regionaal Beleidsprogramma Jeugdhulp en Uitvoeringsplan Jeugdhulp In 2025 geven we uitvoering aan het regionaal beleidsprogramma jeugdhulp. Het beleidsprogramma is bedoeld om richting te geven aan de regionale samenwerking ten aanzien van gespecialiseerde jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering.

Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000

77

Exploitatie

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

14.821

18.786

11.788

11.521

10.800

10.805

6.2 Toegang en Eerstelijnsvoorzieningen

4.311

4.526

5.395

5.428

5.420

5.420

6.3 Inkomensregeling (incl. Armoedebeleid en Schuldhulpverlening)

22.286

20.322

19.734

19.741

19.724

19.724

6.4 Maatschappelijke en Arbeidsparticipatie

11.711

12.491

12.407

11.996

11.377

11.301

6.5 Maatwerkvoorzieningen WMO

2.203

2.462

2.911

2.936

2.959

2.984

6.6 Maatwerkdienstverlening Wmo

14.602

19.259

16.810

16.778

16.757

16.752

6.7 Maatwerkdienstverlening Jeugdhulp

18.010

18.849

19.159

17.668

17.646

17.646

Totaal Lasten

87.944

96.695

88.204

86.067

84.682

84.631

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

8.158

6.311

1.608

1.590

1.389

1.409

6.3 Inkomensregeling (incl. Armoedebeleid en Schuldhulpverlening)

17.611

17.803

17.603

17.603

17.603

17.603

6.4 Maatschappelijke en Arbeidsparticipatie

236

0

0

0

0

0

6.5 Maatwerkvoorzieningen WMO

35

38

117

114

111

108

6.6 Maatwerkdienstverlening Wmo

1.135

2.009

1.928

1.928

1.928

1.928

Totaal Baten

27.175

26.162

21.257

21.236

21.032

21.048

Geraamd resultaat exclusief mutaties reserves

60.769

70.533

66.947

64.832

63.650

63.584

Stortingen in reserves

2.940

838

818

818

818

818

Onttrekkingen uit de reserves

4.483

6.991

13

13

13

13

Totaal mutaties reserves

-1.543

-6.153

805

805

805

805

Geraamd resultaat inclusief mutaties reserves

59.226

64.381

67.752

65.636

64.455

64.388

Lasten

Baten

78

Programma 7 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid Inleiding Het doel van Volksgezondheid is het bevorderen van de algehele gezondheid en het welzijn van de mensen die in ons land wonen. In Maashorst streven we naar 'positieve gezondheid' (= een benadering binnen de gezondheidszorg die niet de ziekte, maar een betekenisvol leven van mensen centraal stelt. De nadruk ligt op de veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens en niet op beperkingen of ziekte). Mensen moeten om kunnen gaan met de uitdagingen op fysiek, emotioneel en sociaal gebied. Ze moeten zoveel mogelijk zelf de regie kunnen voeren over hun eigen leven. Preventieve maatregelen zijn dan ook voornamelijk gericht op de kwaliteit van de dagelijkse leefomgeving. Die leefomgeving bestaat uit onder andere uit school, werk, vrije tijd en de bereikbaarheid van deze locaties. Als beperkingen toenemen, wordt de leefwereld kleiner. Het is daarom belangrijk dat we als gemeente voorwaarden creëren die ervoor zorgen dat de leefomgeving bereikbaar/toegankelijk blijft voor iedereen. Ontwikkelingen De effecten van klimaatverandering hebben een steeds grotere invloed op onze gezondheid en welzijn. Dit geldt met name voor kwetsbare mensen die zich moeilijk buiten hun eigen buurt kunnen verplaatsen. Maar het heeft ook bredere gevolgen.

Denk bijvoorbeeld aan scholen met goede ventilatie, de kwaliteit van bedrijventerreinen en de mogelijkheid om te voet of per fiets naar winkels, werk, school en verenigingen te gaan. In Nederland wordt gemiddeld bijna 6% van de ziektelast toegeschreven aan milieufactoren. Op lokaal niveau kan dit percentage sterk variëren, tussen de 4% en 14%. Dit zijn factoren waar individuele burgers weinig of geen invloed op hebben. Een belangrijke partner voor ons op dit gebied van gezondheid is de GGD-Hart voor Brabant. Wij geven als gemeente opdracht aan de GGD om verantwoordelijkheden uit te voeren die voortvloeien uit de Wet publieke gezondheid (WPG). De WPG is gebaseerd op preventie. Preventie kan zich richten op individuen of groepen, maar ook op de omgeving, zoals wijken en buurten. De GGD geeft advies aan de gemeente op verschillende terreinen: • Leefstijl, inclusief het gebruik van middelen zoals roken, alcohol en drugs. Dit leggen we vast in het nieuwe plan GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord). Daar werken veel verschillende partners op het gebied van preventie aan mee, zoals Sportservice Noord-Brabant, Ons-Welzijn, Compass en wijkondersteuners.

• De inrichting van de omgeving wat betreft groen, beweging, hygiëne (afval, riolering, toezicht op risicovolle gebouwen, etc.), milieu (geluid, licht, etc.) en het binnenmilieu van openbare voorzieningen (zoals scholen met goede ventilatie). Dit is onderdeel van de werkwijze volgens de Omgevingswet, die vanaf 1 juli 2023 wordt toegepast. De GGD heeft als belangrijkste taak ervoor te zorgen dat kinderen gezond zijn, en staat aan de lat om problemen vroegtijdig op te sporen en ouders te ondersteunen. De taken van de GGD die op maat gemaakt zijn voor individuele gevallen, vallen onder programma 6. We hebben als gemeente een grote verantwoordelijkheid om de omgeving gezond en veilig te houden. We verzamelen en verwerken bijvoorbeeld afval en afvalwater en zorgen voor een goede leefomgeving bij ruimtelijke ontwikkelingen. We concentreren ons op vermindering van de hoeveelheid afval en afvalwater en op verbetering van de kwaliteit van het afval. Naast 79

problemen zoals wateroverlast en droogte, heeft ook extreme hitte een grote invloed op de gezondheid en het comfort van onze leefomgeving. Door meer groen in de buurt, kunnen we bijdragen aan de aanpak van grotere uitdagingen zoals klimaatverandering, hitte, waterbeheer, biodiversiteit en gezondheid. Bij het ontwerpen en bouwen van onze woonomgeving kijken we dan ook zorgvuldig naar geschikte oplossingen, zodat na periodes van zware regenval, hitte en droogte de leefomgeving snel en gemakkelijk kan herstellen. We streven ernaar om in 2050 energieneutraal te zijn. Ook promoten we maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) onder ondernemers en passen dit zelf toe in onze eigen organisatie. In 2020 hebben we als onderdeel van de Regio Noordoost-Brabant een plan ingediend bij de Rijksoverheid: de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0. Daarin staat beschreven hoe we gaan bijdragen aan de nationale doelstelling van 49% CO2-reductie. Momenteel werken we aan een RES 2.0 om te voldoen aan onze regionale afspraken in de RES.

7.1 Volksgezondheid Inleiding Gemeenten hebben een wettelijke taak op het gebied van volksgezondheid. Tot dat taakveld behoren maatregelen om de gezondheid te beschermen van de bevolking als geheel, van specifieke risicogroepen, van jeugd en van ouderen. Het gaat om de volgende maatregelen:           

Het monitoren van de gezondheidssituatie. Uitvoering van preventieprogramma's en vroegtijdige signalering van specifieke stoornissen en gezondheidsbedreigende factoren. Uitvoering van programma's voor gezondheidsbevordering en maatregelen tegen bedreigingen van de gezondheid. Bestrijding van infectieziekten en aanbod van vaccinaties. Het geven van voorlichting, advies en begeleiding. Het geven van prenatale voorlichting aan aanstaande ouders. Het bewaken van gezondheidsaspecten in bestuurlijke beslissingen. Het bevorderen van medisch milieukundige zorg. Het bevorderen van technische hygiënezorg. Het bevorderen van psychosociale hulp bij rampen en ambulance.

Het laten uitvoeren van het basistakenpakket jeugdgezondheidszorg.

Ontwikkelingen Onze gezondheid is geen vanzelfsprekendheid. Dat de kwaliteit van ons voedsel en drinkwater is toegenomen, betekent niet automatisch dat we er een gezondere leefstijl op nahouden. Overgewicht, te weinig beweging, geen voedzame maar goedkope voeding, en infectieziektes behoren ook tot de kenmerken van deze tijd. Die kenmerken - in combinatie met de manier waarop we tegenwoordig (digitaal) met elkaar zijn gaan communiceren- hebben invloed op onze mentale veerkracht. Door de inzet van preventieve voorzieningen kunnen we een aantal van deze ontwikkelingen ombuigen. We doen dat in het belang van onze inwoners, maar ook vanuit de overtuiging dat voorkomen in alle opzichten- beter is dan genezen.

80

Daarom is gezondheid speerpunt van ons beleid. We willen dit onderwerp integraal (= vanuit alle mogelijke invalshoeken) benaderen en onderdeel maken van ál ons gemeentelijk beleid in samenwerking met de relevante partners. In het fysieke domein is gezondheid al een integraal onderdeel van de Omgevingsvisie. We sturen hierbij nadrukkelijk op schone lucht en zuiver water. In het sociaal domein zien we een zelfde beweging naar een integrale benadering van gezondheid. We werken op verschillende bestuurlijke niveaus aan versterking van netwerken en aanleg van dwarsverbanden tussen de domeinen wonen, zorgen en leven. De projecten en acties die hieruit voortkomen, zouden dan ook op diverse plekken in deze programmabegroting moeten landen. Wat willen we bereiken? Vitaal oud(er) worden, mentale gezondheid versterken en gezondheidsverschillen verkleinen De gemeente Maashorst wil activiteiten en netwerken stimuleren die een bijdrage leveren aan:   

vitaal oud(er) worden in een gezonde leefomgeving. versterking van mentale gezondheid. verkleining van gezondheidsverschillen tussen inwoners.

Wat gaan we ervoor doen? Toewerken naar integraal gezondheidsbeleid Het is van belang om te omschrijven hoe we tot een gezonde samenleving, leefomgeving en leefstijl komen. Dit vergt een integrale en gedragen aanpak.

Positieve gezondheid als basis nemen voor de versterking van informele gemeenschappen en benadering van individuele inwoners In de uitvoering willen we onze inwoners benaderen volgens de principes van positieve gezondheid. Dit is een benadering die niet ziekte centraal stelt, maar een betekenisvol leven van mensen. En die de nadruk legt op de veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens en niet op de beperkingen of ziekte zelf. Het op een gezonde manier kunnen omgaan met de veranderingen in het leven, is onderdeel van deze aanpak. Door te werken volgens de principes van positieve gezondheid kunnen we de informele gemeenschappen versterken en de leefomgeving beter inrichten.

Verder ontwikkelen van goede gezondheidspreventieprogramma's Ook vanuit het Integraal Zorg Akkoord (IZA) werken we op regionaal en subregionaal niveau met de brede benadering van gezondheid. Het samenwerkingsverband rondom ziekenhuis 81

Bernhoven, met de naam Samen in Gezondheid (SIG), is bezig met het uitwerken van een transformatieplan. Dit transformatieplan richt zich op drie speerpunten: 1. vitaal oud(er) worden, 2. mentale gezondheid en 3. werken vanuit de principes van positieve gezondheid. Die brede benadering zien we ook terug in de sterke sociale basis die lokaal gericht is op uitvoering van 'het Gezond en actief leven akkoord' (GALA). Hiermee sturen we op lokaal niveau op sterke gemeenschappen en een gezonde samenleving door de wisselwerking tussen formele en informele netwerken optimaal te benutten. In deze aanpak wordt op alle niveaus gewerkt aan versterking van de samenwerking met partners en de bouw van een netwerk met partijen binnen het sociaal en medisch domein. Hiermee leggen de landelijke akkoorden (IZA en GALA) ook een directe lijn naar het rijksprogramma 'Wonen en Zorg voor ouderen' (WOZO).

7.2 Riolering Inleiding Uit het oogpunt van volksgezondheid en veiligheid zorgen wij voor de afvoer van stedelijk afvalwater en afvloeiend hemelwater, en voor het grondwater. Als gemeente zijn wij verantwoordelijk voor: • inzameling en transport van huishoudelijk en bedrijfsafvalwater. • inzameling, transport en verwerking van hemelwater. • voorkomen van grondwaterproblemen, onder meer door afvoer van overtollig grondwater. • bestrijding van verontreiniging van oppervlaktewater. • de baten van riool- en waterzorgheffing voor niet-woningen en voor woningen. • de kosten en invordering van de riool- en waterzorgheffing. In het Programma Omgevingswet Water & Riolering (POW&R ) staat omschreven hoe we invulling geven aan de plicht die we hebben voor het zorgen voor het riool en de taken voor water. Ontwikkelingen Het klimaat verandert. Met als gevolg meer hitte, droogte en wateroverlast. In 2020 hebben we gekeken op welke plekken onze (woon)omgeving kwetsbaar is voor extreem weer. Het nationale Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) verplicht gemeenten om elke zes jaar dit onderzoek naar kwetsbare plekken te doen. In 2025 starten we met een nieuwe ronde stresstesten, zoals we die onderzoeken noemen. De uitkomsten gebruiken we bij overleggen met de omgeving en belanghebbenden, in onze gemeente en in de regio.

De klimaatmonitor is een hulpmiddel om kwetsbare plekken in kaart te brengen. Wat willen we bereiken? Verbeteren van het functioneren van drukriolering en het lokaal vasthouden van regenwater in het buitengebied. In het buitengebied ligt een ander soort riool dan in de gebouwde omgeving. Het vuile water wordt hier via pompen naar het riool in het centrum geduwd. Er is in deze buizen geen ruimte om ook regenwater mee te nemen. Daarom is het verboden regenwater aan te sluiten op dit 82

riool. We weten door onderzoek in welke gebieden er nog verboden aansluitingen voor regenwater zitten. We laten eigenaren deze verbindingen afsluiten.

Wat gaan we ervoor doen? Waar in het buitengebied nog regenwateraansluitingen zijn op het riool, gaan we op bezoek. We gaan het gesprek aan met de bewoners en leggen uit waarom het belangrijk is het regenwater op eigen grond op te vangen. Als de verbinding van het regenwater niet wordt afgesloten, leggen we een boete op.

Wat willen we bereiken? Een klimaat veerkrachtige inrichting van onze fysieke leefomgeving We kijken samen waar het nodig is om maatregelen te treffen. Een belangrijk uitgangspunt hierbij is dat maatregelen nut hebben en dat ze betaalbaar zijn. Het belangrijkste punt bij hoe we omgaan met regenwater (hemelwaterbeleid), is dat we ‘water neutraal ontwikkelen'. Dit betekent dat er voor elke extra vierkante meter aan daken, tegels en inritten (verhard oppervlak) berging van water moet worden aangelegd. De berging moet minimaal 60 mm water (60 liter) per vierkante meter verhard oppervlak aan inhoud hebben. Vanuit deze berging moet het water in de bodem weg kunnen zakken. Het werkt goed om het regenwater niet meer direct naar het riool te laten stromen. Daardoor verminderen de gevolgen van klimaatverandering . We bedoelen hier de regen die op onze daken en inritten valt, maar ook op de wegen en voetpaden. We leggen projecten aan om het regenwater te verzamelen, te bergen en in de bodem te laten zakken. Of als dit niet snel genoeg lukt, om dit water naar een plek te laten stromen waar het geen overlast geeft.

Wat gaan we ervoor doen? We onderzoeken of onze leefomgeving weerbaar is tegen extreem weer We starten in 2025 met de voorbereiding en uitvoering van de stresstesten en pakken dit (net als in 2020), gezamenlijk op binnen de watersamenwerking as50+. De stresstesten worden elke 6 jaar opnieuw gedaan. Daarbij wordt de informatie geactualiseerd met de laatste stand van het klimaat. Het rapport over ‘wereldwijde klimaatverandering 2022’ van het IPCC is door KNMI in 2023 vertaald naar de situatie voor Nederland. Net als bij de vorige versie uit 2014 is een aantal klimaatscenario’s uitgewerkt, die als uitgangspunt dienen voor onze nieuwe ronde van stresstesten in 2025.

83

7.3 Afval Inleiding Het inzamelen en laten verwerken en/of recyclen van huishoudelijk afval is onderdeel van onze dienstverlening. We heffen voor deze dienstverlening de afvalstoffenheffing. Ontwikkelingen De wereld is in beweging. De wereldbevolking neemt toe en ook onze welvaart groeit. Voor onze materiële behoeften en de technologische ontwikkelingen doen we een steeds groter beroep op grondstoffen en materialen. Dat beroep is veel groter dan de planeet ons kan bieden. Het laat onze kwetsbaarheid en afhankelijkheid zien. We zijn bovendien ook vaak afhankelijk van grondstoffen uit andere landen en dat maakt ons extra kwetsbaar. Dat dwingt ons tot actie. We moeten slimmer en efficiënter omgaan met grondstoffen en materialen. Omschakeling naar een circulaire economie, waarin sprake is van volledig hergebruik, helpt hierbij. Daarom werkt de Rijksoverheid samen met het bedrijfsleven en kennisinstituten om zuiniger en slimmer met grondstoffen om te gaan. Het doel: Nederland is volledig circulair in 2050. Dat is haalbaar. Bijvoorbeeld door producten beter te ontwerpen en produceren, door milieubelastende producten niet meer te kopen, door ze te delen, en door ze langer en intensiever te gebruiken, bijvoorbeeld door reparatie.

Ook helpt het als we de grondstoffen van de producten recyclen en niet-hernieuwbare grondstoffen of grondstoffen met een grote milieudruk vervangen door hernieuwbare grondstoffen, secundaire grondstoffen of andere primaire meer algemeen beschikbare grondstoffen met minder milieudruk. Sinds 2019 wordt jaarlijks het Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie gepubliceerd. Daarin staat beschreven welke acties we moeten uitvoeren om de transitie te realiseren naar een circulaire economie. Voor ons als gemeenten staat daar bijvoorbeeld in:   

We moeten méér, maar ook beter (kwalitatief) huishoudelijk afval scheiden. We moeten zelf ook secundaire grondstoffen gaan toepassen. We moeten afval voorkomen.

Zo kunnen wij als gemeente een bijdrage leveren aan de gewenste verandering om te komen tot een circulaire economie. Wat willen we bereiken? We willen onze afvalinzameling uniformiseren en dat er meer afval wordt gescheiden en voor recycling beschikbaar komt. Belangrijk is dat de gescheiden grondstoffen van voldoende kwaliteit zijn om gerecycled te kunnen worden. In 2028 willen we dat de hoeveelheid restafval per inwoner is verminderd van 158 tot 80 kilo – een eerste stap richting een circulaire economie in 2050.

84

Wat gaan we ervoor doen? Optimaliseren papierinzameling We gaan de papierinzameling in Maashorst evalueren. We kijken hierbij naar de efficiëntie en of de kosten in verhouding zijn met de in te zamelen hoeveelheden. We gaan beoordelen of de huidige inzamelmethode de meest geschikte is om zo optimaal mogelijk papier gescheiden in te zamelen. En we gaan daar waar nodig een verbeterplan opstellen.

Optimaliseren afvalinzameling bij hoogbouw We gaan de afvalinzameling bij de hoogbouw evalueren. We kijken hierbij naar de efficiëntie en of de kosten in verhouding zijn met de in te zamelen hoeveelheden. We gaan beoordelen of de huidige inzamelmethode de meest geschikte is om zo optimaal mogelijk alle afvalstromen gescheiden in te zamelen. En we gaan daar waar nodig een verbeterplan opstellen.

Uitvoering uitvoeringsprogramma Van Afval naar Grondstof We voeren het uitvoeringsprogramma 'Van Afval Naar Grondstof' uit, waarbij we invulling geven aan het doel om de hoeveelheid afval per inwoner terug te dringen. In 2025 gaan we meten wat het effect is van de afvalinzameling in Reek, Schaik en Zeeland. Ook leggen we de inzameling van textiel onder de loep. In de uitrol van de nieuwe afvalinzameling in geheel Maashorst zetten we meer in op positieve communicatie over de meerwaarde van goed scheiden.

7.4 Milieubeheer Inleiding Tot onze gemeentelijke taken ter bescherming van het milieu en het realiseren van een duurzame leefomgeving behoren onder meer: • (kwalitatieve) Bescherming en sanering van de bodem. • Bescherming van de atmosfeer. • Beheersing van geluidhinder. • Bescherming tegen straling. • Verplaatsing van milieuhinderlijke bedrijven. • Ongediertebestrijding. • Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) . • Treffen van maatregelen om de effecten van klimaatverandering te beperken (klimaatadaptatie). • Werken volgens de principes van de circulaire economie. • Uitvoering 'Schone lucht-akkoord'. • Regie op de uitvoering van de energietransitie. We houden toezicht op bedrijfsactiviteiten en zorgen voor de inzameling van afval en afvalwater. Ook bij ruimtelijke ontwikkelingen krijgt milieu veel aandacht, bijvoorbeeld op het 85

gebied van geluid, luchtkwaliteit, volksgezondheid in relatie tot veehouderijen, bodemkwaliteit, externe veiligheid (bv. transport en opslag gevaarlijke stoffen, straling door hoogspanningsmasten). 7.4 Ontwikkelingen Gezondheid is een belangrijk thema in onze leefomgeving. Dit komt terug in de transitie van de landbouw, maar ook in onze omgevingsvisie. In deze visie zijn bodem en water leidende principes bij het vormgeven van ruimtelijke ontwikkelingen. Gerelateerd aan gezondheid zijn geluid en geluidbeleving belangrijke onderwerpen. Dit is bijvoorbeeld aan de orde langs autowegen, maar ook bij de vliegbewegingen rondom vliegbasis Volkel. Omdat het stikstofvraagstuk te groot is om als gemeente zelfstandig op te pakken, trekken we hierbij op met de regio, de provincie en het Rijk. We proberen daarbij optimaal gebruik te maken van de (financiële) mogelijkheden die worden geboden. Zelf zorgen we ervoor dat het 'Schone lucht-akkoord' een vast onderdeel is van al onze beleidskeuzes. Het is verder een gemeentelijke taak om te zorgen voor de opvang van zwerfdieren en bestrijding van ongedierte. Hierover hebben we afspraken gemaakt met partijen die hierin voorzien. De internationale Sustainable Development Goals (SDGs), ofwel duurzaamheidsdoelen, en het Nationaal Klimaatakkoord vormen minimaal de uitgangspunten voor ons duurzaamheidsprogramma.

Daarmee geven we breed invulling aan de duurzaamheidsagenda’s. De SDGs vormen in de opzet en de monitoring het vertrekpunt. Naast Energie en Warmte focussen we op thema’s als klimaatadaptatie, biodiversiteit, grondstoffen en materialen. Woningen, bedrijven en vervoer moeten duurzamer worden, met een lager energieverbruik. Ook moet de gebruikte energie hernieuwbaar zijn. Dat is een grote opgave die we moeten combineren met andere grote opgaven, zoals de adaptatie aan een ander klimaat, de transitie van het landelijk gebied, de herstructurering van woonwijken en bedrijfsterreinen en het versterken van de biodiversiteit. Een belangrijk aandachtspunt hierbij is dat we inwoners bij deze veranderingen betrekken en samen vorm en invulling geven aan deze opgaven. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) wordt steeds belangrijker voor bedrijven, omdat opdrachtgevers hier steeds hogere eisen aan stellen. Ook wij geven daar invulling aan. We treffen maatregelen om de invloed van klimaatverandering op ons dagelijks leven zoveel mogelijk te beperken. Wat willen we bereiken? Duurzame ontwikkeling Samen met onze inwoners willen we van Maashorst een duurzame en groene gemeente maken. We hechten belang aan inclusiviteit (= iedereen kan meedoen). Daarom besteden we speciale aandacht aan inwoners met een laag inkomen en het voorkomen van energiearmoede. Bij de 86

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=a38e03c4-2d39-4d3c-a515-9f9adefe61ae