Bijlage 1 - Programmabegroting 2024
Tekst van het document
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten 4.1 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
3.078
3.570
3.284
3.284
3.284
3.284
4.2 Onderwijshuisvesting
3.844
4.518
3.585
3.455
3.383
3.333
Totaal Lasten
6.921
8.088
6.870
6.739
6.668
6.618
4.1 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
1.401
1.670
1.234
1.234
1.234
1.234
4.2 Onderwijshuisvesting
922
987
230
230
230
230
Totaal Baten
2.322
2.658
1.465
1.465
1.465
1.465
Geraamd resultaat exclusief mutaties reserves
4.599
5.430
5.405
5.275
5.203
5.153
Stortingen in reserves
252
0
0
0
0
0
Onttrekkingen uit de reserves
586
438
186
186
186
186
Totaal mutaties reserves
-334
-438
-186
-186
-186
-186
Geraamd resultaat inclusief mutaties reserves
4.265
4.992
5.219
5.088
5.017
4.967
Baten
55
Programma 5 Sport, cultuur, recreatie en natuur Inleiding Het programma Sport, cultuur, recreatie en natuur gaat over besteding van vrije tijd. Deze activiteiten dragen bij aan de vitaliteit van onze inwoners en zorgen voor een aantrekkelijk aanbod van voorzieningen. Het programma is gericht op het stimuleren van activiteiten op deze gebieden. Daarnaast wordt in dit programma specifiek aandacht besteed aan monumenten- en welstandstoezicht en aan natuurgebied De Maashorst. Sport: sportbeleid en (onderhoud) sportaccommodaties Wij vinden het belangrijk dat inwoners kunnen sporten. Sporten biedt ontspanning, is gezond en versterkt de sociale samenhang. Het draagt bij aan de positieve gezondheid van onze inwoners. Sporten kan ook het meedoen in de samenleving bevorderen. Cultuur Kunst en cultuur zijn overal om ons heen. Cultuur is de muziek die we luisteren, het zijn de films die we kijken en de boeken die we lezen. Cultuur is ook samen zingen en musiceren. Bezoek aan theater en musea, maar ook amateurtoneel en muziekverenigingen. Kunst en cultuur zorgen voor levendigheid in de dorpen en dragen bij aan het realiseren van tal van andere beleidsterreinen, en daarmee aan het zijn van een volwaardige gemeente waar inwoners en bezoekers zich kunnen ontplooien, waar zij zich thuis voelen en waar ze zich mee verbonden voelen.
Met het nieuwe cultuurbeleid willen we de kracht van kunst en cultuur benutten om zo de leefbaarheid binnen de gemeente te waarborgen en te versterken. Recreatie De recreatieve sector is een belangrijke hoeksteen van onze economie. Daarom zetten we in op een toename van het aantal dagrecreatie-activiteiten binnen de gemeente en een verhoging van de tijd die inwoners besteden in de eigen regio. Een stevige ambitie! De visie Toerisme en Recreatie Maashorst 2040 is hierbij sturend. Het jaarlijkse uitvoeringsprogramma stellen we samen met onze stakeholders op. Natuurgebied De Maashorst is een trekpleister van formaat. Dit biedt potentie voor recreatiebedrijven en agrarische bedrijven die zich willen verbreden.
5.1 Sportbeleid en- activering Inleiding Tot het taakveld behoren de niet-fysieke maatregelen om amateursport te stimuleren:
Ondersteunen en stimuleren recreatieve sportbeoefening; Ondersteunen van organisaties die zich met sport bezig houden; Sport in de buurt en combinatiefuncties.
Ontwikkelingen Het is belangrijk dat iedereen kan sporten. We willen een gezonde en vitale leefstijl in de directe omgeving van onze inwoners brengen: in de wijk, op school en bij verenigingen. Met sport en bewegen bevorderen we een vitale en gezonde leefstijl en een energieke en gezonde omgeving. 56
We werken deze specifieke opgaven uit in het sportbeleid en aanpalend beleid zoals het Gezond en Actief Leven Akkoord, Integraal Zorgakkoord en Sportakkoorden II. Wat willen we bereiken? Breedtesport en inclusiviteit in de sport Een sterke verenigingsgraad met aanbod van een veelzijdig sportprogramma. Breedtesport moet royaal mogelijk zijn in verenigingsverband, zeker in alle kernen. Het spreekt voor zich dat een veilige sport/spel-omgeving daarbij van essentieel belang is. Ook zetten we in op meer bewegen in de openbare ruimte.
Wat gaan we ervoor doen? We zorgen voor een breed aanbod van sport. Ook voor mensen met een beperking. We blijven continu stimuleren en monitoren dat iedereen kan bewegen door in te zetten op programma's, zoals Uniek Sporten (inwoners met een beperking), Sjors Sportief (jeugd) en Max Vitaal (ouderen).
Iedereen doet mee. Bewegen van jongeren is essentieel, ook met het oog op preventieve gezondheid. In 2024 geven we uitvoering aan de Sport- en Beweegvisie van Maashorst en gaan we aan de slag met een lokale vertaling van het landelijke Sportakkoord II.
Wat willen we bereiken? Harmonisatie van de subsidiëring van het verenigingsleven
Wat gaan we ervoor doen? Een goed, sterk en evenwichtig (geharmoniseerd) subsidiebeleid voor de lokale sportverenigingen en culturele instellingen/ verenigingen Op basis van de nieuwe beleidsvisies op sport- en cultuur worden de bijbehorende subsidies vastgesteld en verder tot uitvoering gebracht.
Het jaar 2024 is een overgangsjaar waarin we het nieuwe huur- en tarievenbeleid inhoudelijk gaan uitrollen De tarieven blijven in 2024 gelijk aan die in 2023, behoudens indexering. Dit heeft geen wijziging in de begroting tot gevolg. 57
Wat willen we bereiken? In alle kernen is voor alle inwoners aanbod om te kunnen sporten
Wat gaan we ervoor doen? We doen er alles aan om de faciliteiten op orde te hebben en te houden, bijvoorbeeld door te kijken naar gecombineerd gebruik van faciliteiten. We zetten continu in op advies en verenigingsondersteuning voor sportaanbieders. In 2024 gaan we vanuit de Sport- en Beweegvisie aan de slag met de implementatie van een passend subsidiebeleid en hoe we sportaanbod kunnen faciliteren met accommodaties.
In Maashorst zijn buurtsport- en cultuurcoaches actief Binnen de gemeente zijn er buurtsport- en cultuurcoaches die aan de slag gaan met sportieve en culturele activiteiten. Zij werken vanuit preventie en positieve gezondheid.
5.2 Sportaccommodaties Inleiding Tot het taakveld behoren alle accommodaties voor sportbeoefening: sporthallen, groene velden en kunstvelden en terreinen. Ontwikkelingen Voor de gemeente Maashorst is het belangrijk te bepalen op welke manier zij het sporten en bewegen de komende jaren op lokaal niveau wil gaan faciliteren en ondersteunen. Daarvoor is het nodig nieuw beleid te ontwikkelen, dat niet gaat over alleen de ambities van de gemeente, maar ook over wat dat betekent voor subsidies, tarieven en afspraken met het lokale veld. Wat willen we bereiken? Een functioneel, kwalitatief en duurzaam sportkapitaal We vinden het belangrijk dat ons aanbod van sportvoorzieningen aansluit bij de behoefte van onze aanbieders en deelnemers. Als onderdeel van het nieuwe sport- en beweegbeleid geven we duidelijkheid over hoe we dit de komende jaren gaan faciliteren.
58
Wat gaan we ervoor doen? Realiseren Skatebaan Bevrijdingspark De gemeenteraad van de voormalige gemeente Uden heeft in 2021 een motie aangenomen om tot uitbreiding én differentiatie van de skatebaan in Uden over te gaan. In 2022 is een uitvoeringsplan opgesteld. Daarvoor dient een uitvoeringskrediet beschikbaar gesteld te worden. Begin 2023 heeft het college het uitvoeringskrediet onderdeel laten uitmaken van de kadernota, zodat er een integrale afweging gemaakt kan worden.
Onderzoek naar exploitatie zwembad De gemeente Maashorst (voorheen Uden) heeft een concessieovereenkomst met Ezzy’s voor de exploitatie en het onderhoud van het openbaar binnenzwembad. Deze loopt af per 01-11-2026. Uiterlijk voor november 2025 is het noodzakelijk een besluit te nemen over de toekomstige exploitatie en onderhoud van het zwembad. Hiervoor wordt in 2024 en 2025 een traject doorlopen. Dit traject heeft juridische organisatorische, en financiële consequenties, we krijgen hiervoor externe ondersteuning. Het traject sluit aan bij de bepalingen uit het beleidskader zwembaden en de sport- en beweegvisie van de gemeente Maashorst.
5.3 Cultuur Inleiding Het taakveld Cultuur bestaat uit 3 deeltaakvelden met gemeentelijke taken met betrekking tot of op gebied van:
Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie: activiteiten en subsidiering ter bevordering van beeldende kunst, muziek, dans en toneel, en cultuureducatie Musea: activiteiten gericht op het verwerven, behouden en presenteren van kunst en cultuur: musea en exposities en historische archieven Cultureel erfgoed: taken gericht op behouden en voor publiek toegankelijk maken van cultureel erfgoed. Hieronder vallen historische gebouwen, beschermde stads- en dorpsgezichten en overige objecten met historische waarde in de publieke ruimte en subsidie, beheer, onderhoud, toezicht en handhaven van cultureel erfgoed.
Ontwikkelingen Cultuur Het bevorderen van kunst en cultuur draagt eraan bij dat inwoners goed in staat zijn om in een veranderende wereld te leven en daarin een plaats in te nemen. Kunst en cultuur zijn bewezen bouwstenen voor een stevige sociale basis, en het actief of passief meedoen aan cultuur werkt preventief. Uit onderzoek van de World Health Organisation (WHO) blijkt dat het meedoen aan cultuurprojecten mensen niet minder arm of eenzaam maakt, maar ze gaan zich er wel beter door voelen. Vaak ontmoeten ze andere mensen en kunnen ze hun talenten ontwikkelen en 59
tonen, waardoor het zelfvertrouwen toeneemt. Dit vergroot hun zelfredzaamheid en biedt zingeving. Kunst en cultuur draagt op die manier bij aan veerkrachtige en gezonde inwoners. Erfgoed Onze samenleving is in beweging. De ruimte vraag binnen onze gemeente is groot. Sportlocaties, werklocaties, woonlocaties etc. Allemaal ruimtevragende functies binnen een vaak al bestaand en intensief bebouwd gebied. Binnen onze gemeentegronden bevinden zich ook cultuurhistorisch waardevolle panden en gebieden Deze zijn in het verleden ontstaan en hebben de basis gelegd voor de uitstraling en kenmerken van onze huidige kernen en omliggende gebieden. Vanuit die hoedanigheid zijn ze vaak ook kostbaar voor de toekomst. Het is van belang dat we onze gemeente blijven ontwikkelen op de benodigde beleidsvelden in de toekomst, met inachtname van ons verleden. In onze gemeente hebben we actieve carnavalsverenigingen, heemkundekringen, gildes en meer. Deze verenigingen zijn ons immaterieel erfgoed. We zien de rijkdom die deze verenigingen ons brengen en het belang hiervan voor de lokale identiteit. We volgen de Europese lijn zoals uitgezet in het ‘Verdrag van Faro’ waarin erfgoed meer wordt gezien als een dynamisch gemeengoed dat betekenis krijgt door de mens die het (mede) maakt en beleeft.
Wij vinden het belangrijk om dit immateriële erfgoed te behouden en in te zetten voor lokale identiteit en een goed woon- en leefklimaat. Het is daarom belangrijk om ons immateriële erfgoed te inventariseren en te beschrijven zodat we gericht kunnen ondersteunen en verbinden. Dit doen we onder meer door de subsidierelatie met Museum Krona te continueren in lijn met het cultuurbeleid 2024-2030. Wat willen we bereiken? Een mooi aanbod van kunst en cultuur behouden en uitbreiden Culturele verenigingen en stichtingen staan stevig en er is aandacht voor cultuureducatie binnen- en buitenschools. Hiermee leveren we ook een bijdrage aan doelen uit de ‘Sustainable Development Goals’ van de Verenigde Naties, namelijk het bieden van kwalitatief onderwijs en het terugdringen van kansenongelijkheid en armoede. Kerkgebouwen in alle kernen moeten behouden blijven. In bredere zin willen we ons eigen culturele erfgoed bewaken, zoals de geschiedenis van onze kernen en tradities rondom carnaval. Daarom willen we lokale gebeurtenissen vastleggen en bewaren. Wij vinden het belangrijk om historische bebouwing en historische elementen in het landschap te behouden. Waarbij mee ontwikkelen in de huidige tijdsgeest ook een optie is. Het is daarom van belang om ons culturele erfgoed te inventariseren en te beschrijven met als doel om ons culturele erfgoed te bewaken.
En tegelijkertijd een weloverwogen keuze te maken om toekomstige ontwikkelingen waar cultuur historie een rol speelt te blijven faciliteren.
60
Wat gaan we ervoor doen? Concessieovereenkomst Markant Maashorst De concessieovereenkomst Markant Maashorst verlengen. De gemeente Maashorst (voorheen Uden) heeft een concessieovereenkomst met Heven Theater Markant Exploitatie (HTME) voor de exploitatie en het onderhoud van theater Markant. Deze loopt af per 01-11-2026 en moet verlengd worden. Dit sluit aan bij de bepalingen uit het cultuurbeleid van de gemeente Maashorst (2024-2030). Voor november 2025 is het noodzakelijk een besluit te nemen over de toekomstige exploitatie en onderhoud van het theater. Hiervoor wordt in 2024 en 2025 een traject doorlopen tussen beide partijen. Deze mogelijke verlenging heeft juridische organisatorische, en financiële consequenties en externe ondersteuning is op onderdelen noodzakelijk, onder meer daar waar het gaat om staatssteun.
Implementatie nieuw cultuurbeleid We gaan in 2024 aan de slag met het uitveren van activiteiten en maatregelen uit het nieuwe cultuurbeleid 2024-2030.
We bewaken én bewaren de geschiedenis van de kernen We ondersteunen verenigingen en initiatieven die de lokale geschiedenis levend en leefbaar houden. We brengen het immaterieel erfgoed in kaart en leggen de verbinding met inwoners. Zo gaan we zorgen voor gepaste borging van het immaterieel erfgoed in ons beleid. We willen meewerken aan een betere exploitatie van beeldbepalende panden door bijvoorbeeld de bestemming te verruimen in omgevingsplannen.
Stimuleren cultuureducatie We continueren in 2024 de huidige cultuur-educatieve programma's zoals Xpress en maken samen met lokale stakeholders keuzes en een bijbehorend uitvoeringsplan voor inzet vanaf 2025.
5.4 Media Inleiding Tot dit taakveld behoort de zorg voor fysieke en elektronische cultuurdragers: bibliotheek en de lokale omroep.
61
Ontwikkelingen Binnen gemeente Maashorst is de SLOM actief (Stichting Lokale Omroep Maashorst). Deze Stichting verzorgt de nieuwsvoorziening in de Maashorst onder de naam Dtv. Dtv verzorgt tvuitzendingen, kent een radioprogrammering, heeft een online kanaal en voorziet in nieuwsvoorziening via een eigen app. Naast Dtv kent Maashorst een tweetal weekbladen: Udens Weekblad en de Arena. Ook deze weekbladen hebben een online kanaal voor de nieuwsvoorziening. Als gemeente gebruiken we beide weekbladen voor nieuwsvoorziening richting onze gemeenschap, onder andere door de gemeentepagina en het publiceren van de openbare bekendmakingen. Dtv ontvangt subsidie van gemeente Maashorst. Hier staan prestatieafspraken tegenover gelinkt aan het aantal nieuwsuitzendingen en dergelijke. In het derde en vierde kwartaal van 2022 wordt besloten hoe deze subsidie voor 2023 en de jaren daarna ingericht gaat worden. De hoogte van het subsidiebedrag heeft te maken met de gewenste kwaliteit en kwantiteit van de nieuwsvoorziening. Overigens bestaat een deel van de subsidie uit een wettelijk vastgestelde bijdrage. De relatie tussen media en overheden, in dit geval gemeente Maashorst, is überhaupt een belangrijk onderwerp om te verdiepen. Deze relatie moet in balans zijn.
Het uitzenden van de raads- en commissievergaderingen is vanaf het betrekken van de nieuwe raadszaal in Uden (september 2022) in handen van gemeente Maashorst zelf. Alle vergaderingen zijn online te volgen. Bibliotheek De ontwikkelingen met betrekking tot de bibliotheek worden beschreven bij taakveld Cultuur. Meer informatie is daarom te vinden in programma 5.3.
5.5 Openbaar groen en (openlucht)recreatie Inleiding Tot dit taakveld behoren openbaar groen, natuur en recreatie:
natuurbescherming; onderhoud van bos, heide en overige natuurgebieden; aanleg en onderhoud van openbaar groen inclusief het plaatsen en onderhouden van kunstwerken in de openbare ruimte; aanleg en onderhoud van speelvoorzieningen, recreatievoorzieningen.
Ontwikkelingen Door veranderende klimaatomstandigheden krijgen we steeds meer te maken met hete zomerdagen en heel natte dagen. Klimaatadaptatie is daarom een belangrijk thema en inrichtingsprincipe in de openbare ruimte. Een gezonde leefomgeving vraagt ook om meer mogelijkheden voor sport en spel en recreatieve beleving in de directe woonomgeving. Bij de aanleg en renovatie en het beheer van de openbare ruimte moeten we hier rekening mee houden. Stad-landintegratie kan hier eveneens een stevige bijdrage in leveren. Natuurgebied De Maashorst is al jaren volop in ontwikkeling, zowel recreatief als ecologisch. Door verwerving van landbouwgronden realiseren de samenwerkende partijen het Natuur Netwerk Brabant (NNB) en vergroten daarmee de natuurkern en het natuurgebied. We volgen de landelijke ontwikkelingen en zijn alert op de kansen of bedreigingen voor de Maashorst. De 62
landelijke stikstofproblematiek biedt wellicht ook mogelijkheden te komen tot versterking van het natuurgebied de Maashorst. Daarnaast kan het natuurgebied berging van grondwater bevorderen en daarbij een grote rol spelen in de strijd tegen verdroging. Voor Maashorst is de ontwikkeling van toerisme en recreatie binnen haar gemeentegrenzen een speerpunt. Wat willen we bereiken? De groenste gemeente van Nederland Maashorst is natuur. En natuur is Maashorst. Natuurgebied De Maashorst is onze grootste troef. Die willen we dan ook verder ontwikkelen, zodat De Maashorst het meest aantrekkelijke natuurgebied van Noord-Brabant wordt. Qua ambitie staat wat ons betreft het Maashorst Manifest met het toekomstbeeld voor 2050 nog fier overeind. We willen (opnieuw) de groenste gemeente van Nederland worden. We vergroten de diversiteit in natuuraanbod, met een goede spreiding over de hele gemeente. Focus ligt daarbij uiteraard op de doorontwikkeling van natuurgebied De Maashorst als aangesloten natuurgebied en variatie in natuur. Grote grazers blijven daar wat ons betreft welkom, waarbij veiligheid voorop staat. Onze natuurdoelen brengen we in bij de aanpak van de stikstofproblematiek. Ook zorgen we voor natuurcompensatie. Vergroening heeft in de volle breedte onze aandacht, dus ook in de gebouwde omgeving. Bijvoorbeeld door vergroening van de wijken en verbetering van de biodiversiteit.
En als inwoners dit wensen, betrekken we hen graag bij het onderhoud van het groen in hun eigen wijk/dorp. Ook werken we samen met inwoners, ondernemers en organisaties aan plannen met quick wins voor natuur, landschap en recreatie. We stimuleren recreatief gebruik van onze natuur. Kwaliteit van natuur en aantrekkingskracht bepalen in sterke mate de recreatieve mogelijkheden. De balans tussen natuur en recreatieve druk mag echter niet uit het oog worden verloren. We bieden recreatieve mogelijkheden voor de inwoners van gemeente Maashorst en zijn daarmee ook aantrekkelijk voor mensen van verder weg.
Wat gaan we ervoor doen? We gaan de biodiversiteit van natuur waarborgen en versterken, bijvoorbeeld door deelname aan het Deltaplan biodiversiteit Versterken van de biodiversiteit is een belangrijk doel in het beheer in Maashorst. Dit ontwikkelen we nog verder. Kansen die zich voordoen grijpen we. In Maashorst Noord zijn diverse gebieden waar goede kansen zijn om de biodiversiteit te vergroten. Hier passen we het reguliere beheer aan. Maashorst neemt ook in 2024 deel aan Deltaplan Biodiversiteit.
63
We gaan de Maashorst verder uitbreiden en ontwikkelen als natuurgebied en we onderzoeken of het gebied een Nationaal Park-nieuwe stijl kan worden In de Gebiedsvisie voor het natuurgebied is het eindbeeld voor 2050 opgenomen. Hier werken we samen met de partners in het natuurgebied naartoe. Dit doen we aan de hand van het uitvoeringsprogramma dat is opgenomen in de Gebiedsvisie en het Inrichtings- en beheerplan. We houden water langer vast, herstellen wijst en vergroten de toegankelijkheid. We verkennen of de status van een Nationaal Park 3.0 meerwaarde heeft voor De Maashorst. En we bekijken wat er allemaal bij komt kijken om die status te krijgen.
We willen diversiteit in natuuraanbod vergroten, met een goede spreiding over de hele gemeente We realiseren bestaande en nieuwe ecologische verbindingszones. We versterken de natuur- en recreatieverbindingen tussen de kernen en bos- en natuurgebieden. Bijvoorbeeld door realisatie van groenblauwe dooradering in het landelijk gebied, mogelijk ook in combinatie met het herstel van wijst. We nemen deel aan Geopark Peel en Maasvallei in oprichting om educatieve en recreatieve projecten op het gebied van breuken en wijst uit te voeren.
We gaan pilots opstarten voor beheer van het openbaar groen/natuur door inwoners Samen met Area bekijken we of bij een (nieuwe) locatie een pilot voor zelfbeheer kan starten. Ook bij nieuwbouw- en/of transformatieprojecten kijken we of er mogelijkheden zijn om een pilot zelfbeheer te starten.
We realiseren quick wins, zoals aanplant landschap, ecologisch bermbeheer, erfbeplanting, picknick-voorzieningen, fietsroutes, wandelpaden We nemen ook in 2024 deel aan de stimuleringsregelingen landschap (Stila) en Erven Plus. We zoeken continu naar mogelijkheden om te vergroenen. Dit doen we binnen de kernen en in het buitengebied. Om de biodiversiteit in projecten te vergroten, leggen we uitgangspunten voor natuurinclusief bouwen vast.
Realisatie honden- en uitlaatvelden in voormalig Landerd In Maashorst Noord realiseren we diverse hondenuitlaatvelden met omheining. Dit is onderdeel van de harmonisatie.
64
Wat willen we bereiken? Een sterke recreatieve sector Ook de recreatieve sector is een belangrijke hoeksteen van onze economie. Natuurgebied De Maashorst is een trekpleister van formaat. Dit biedt potentie voor recreatiebedrijven en agrarische bedrijven die zich willen verbreden. Daarom zetten we in op een toename van het aantal dagrecreatie-activiteiten en een verhoging van de tijd die inwoners besteden in de eigen regio. Een stevige ambitie! Hiervoor is de visie Toerisme en Recreatie Maashorst 2040 en een jaarlijks uitvoeringsprogramma. Dit laatste wordt met onze stakeholders samen opgesteld.
Wat gaan we ervoor doen? We vergroten de diversiteit in natuuraanbod met een goede spreiding over de hele gemeente Behoud en beheer van natuur is een vast onderdeel van de beleidsontwikkeling. Zie ook 5.5.1 Groenste gemeente (uitvoeringsprogramma).
We gaan de Natuurpoort (Palmstraat, Schaijk) en de uitkijktoren in De Maaspoort realiseren We zoeken verbinding met een marktpartij voor de ontwikkeling van de Natuurpoort Palmstraat. Zodra deze partij is gevonden, start het planvormingsproces. We doorlopen de ruimtelijke procedure voor de ontwikkeling van een uitkijktoren of uitkijkpunt en starten met de realisatie. We knappen de buitenruimte in de omgeving van Naat Piek op. Dit is wel afhankelijk van de recreatieve ontwikkeling van het openlucht- en vestzaktheater. We versterken Maashorst aan de hand van een toeristisch-recreatief plan. Samen met onze stakeholders versterken we Maashorst aan de hand van de vastgestelde visie Toerisme en Recreatie Maashorst 2040 en de vier pijlers: gevarieerd en aantrekkelijk, gastvrij en verbonden, leefbaar en in balans en toegankelijk en bereikbaar. Met de recreatieve ondernemers en organisaties stellen we hiervoor een uitvoeringsprogramma op.
We richten onze positionering nadrukkelijk op ‘Maashorst is de meest recreatieve gemeente van Noordoost-Brabant'. We benadrukken de sterke verwevenheid met het natuurgebied De Maashorst Via het uitvoeringsprogramma van de visie Toerisme en Recreatie Maashorst 2040 promoot Maashorst zichzelf als recreatieve gemeente. Natuurgebied De Maashorst is daar een belangrijk onderdeel van.
65
Natuurcentrum De Maashorst blijft een belangrijke educatieve partner De subsidierelatie met Natuurcentrum De Maashorst voortzetten. Jaarlijks vindt met het bestuur van het Natuurcentrum overleg plaats over de invulling van natuureducatie.
We maken een start met een verbeterplan voor Wandelpark Uden Voor het Wandelpark Uden maken we een nieuw ontwerp. Hierin nemen we de kansen en mogelijkheden voor gezond bewegen mee. We stimuleren en faciliteren de groei van het aanbod van cultuur- en natuureducatie We stimuleren cultuureducatie binnen én buiten schooltijd. Dit doen we door in te blijven zetten op kwalitatief cultuuronderwijs op basis- en middelbare scholen. Ook stimuleren en waarderen we onze culturele verenigingen en stichtingen met een (geharmoniseerd) subsidiebeleid, zodat ook buiten schooltijd cultuur beoefend kan worden door jong en oud. Natuurcentrum De Maashorst biedt natuureducatie aan voor de basisscholen. We zetten de subsidierelatie met het Natuurcentrum voort. Jaarlijks overleggen we met het bestuur over de invulling van het natuureducatieprogramma.
Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000
66
Exploitatie
Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten 5.1 Sportbeleid en activering
1.072
1.377
1.195
1.195
1.195
1.195
5.2 Sportaccommodaties
3.137
4.297
4.291
3.960
3.750
3.698
5.3 Cultuur
4.279
4.624
5.140
4.866
4.853
4.629
5.4 Media
1.789
1.864
1.939
1.939
1.938
1.938
5.5 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
8.124
9.548
9.405
9.475
9.455
9.431
Totaal Lasten
18.402
21.709
21.970
21.434
21.191
20.891
5.1 Sportbeleid en activering
293
247
435
435
435
435
5.2 Sportaccommodaties
820
1.166
1.206
1.222
1.200
1.200
5.3 Cultuur
1.087
1.104
1.174
1.174
1.174
1.174
5.4 Media
313
320
333
333
333
333
5.5 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
779
383
340
340
340
340
Baten
Totaal Baten
3.292
3.220
3.488
3.504
3.482
3.482
Geraamd resultaat exclusief mutaties reserves
15.111
18.490
18.482
17.930
17.709
17.409
Stortingen in reserves
704
54
17
17
17
17
Onttrekkingen uit de reserves
1.590
1.508
478
481
483
135
Totaal mutaties reserves
-885
-1.455
-460
-464
-466
-118
14.225
17.035
18.022
17.466
17.244
17.292
Geraamd resultaat inclusief mutaties reserves
67
Programma 6 Sociaal Domein Inleiding Dit programma gaat over de activiteiten die de gemeente Maashorst onderneemt om haar inwoners in staat te stellen zo gezond, prettig, lang en zelfstandig mogelijk te kunnen leven, wonen en meedoen in de samenleving. Onze activiteiten zijn gericht op zowel individuele inwoners, als op de samenleving als geheel. Het programma omvat onderwerpen als Wmo, jeugd en participatie.
6.1 Samenkracht en Burgerparticipatie Inleiding Onze inwoners zijn zelfredzaam. Ze doen naar vermogen mee aan de samenleving. Iedereen is anders en situaties zijn niet gelijk. Inwoners zullen op hun eigen manier moeten omgaan met de uitdagingen en kansen die het leven biedt. Incidenten en moeilijkheden horen bij het leven en kunnen in de meeste gevallen opgevangen worden door de eigen draagkracht, het netwerk en een sterke sociale basis. Hierbij is het niet altijd nodig om gespecialiseerde hulp of ondersteuning in te zetten. In de wijken/kernen hebben we een sterke sociale basis waar de meeste hulpvragen worden opgelost. Een sterke sociale basis bestaat uit basisvoorzieningen die raken aan alle aspecten van het dagelijkse leven: ontmoeting, verenigingsleven, onderwijs, opvoeding, werk, gezondheid, wonen, bewegen, cultuur en veiligheid. Alles bij elkaar vormen die voorzieningen een vangnet van sociale contacten, hulp en ondersteuning. Ze zijn aanwezig in de wijken/kernen, zichtbaar en laagdrempelig. Iedereen kan er gebruik van maken. Ontwikkelingen Als gemeente Maashorst sluiten we aan bij deze sociale basis en faciliteren en/of investeren we waar nodig. Een gastvrije ontmoetingsplek per wijk/kern zien wij als een belangrijke basisvoorwaarde.
We bepalen samen met maatschappelijke partners, de inwoners en op basis van data welke basisvoorzieningen en preventieve programma’s in de wijk/kern nodig zijn. We houden hierbij rekening met de diversiteit van de inwoners. Investeren in preventie en vroegsignalering is noodzakelijk om de zelfredzaamheid van inwoners en samenleving te behouden en te voorkomen dat inwoners zwaardere ondersteuning nodig hebben of krijgen. Hierin hebben we als gemeente Maashorst met maatschappelijke partners een gedeelde verantwoordelijkheid. Preventie en vroegsignalering zijn voor ons de basis in het werken in de wijk/kern en de gespecialiseerde hulp en ondersteuning. Ontmoeten is nauw verbonden met preventie. Hoe meer inwoners elkaar ontmoeten, hoe meer netwerken ontstaan of worden uitgebreid. En hoe groter de kans dat behoeften of problemen vroegtijdig aan het licht komen. Vaak worden problemen dan al in de kiem gesmoord, en behoeften tijdig gesignaleerd. Wat willen we bereiken? Mogelijkheden om te ontmoeten in de kernen/wijken Elkaar leren kennen zorgt ervoor dat je makkelijker iets aan een ander durft te vragen en zelf iets voor een ander doet. Het voorkomt eenzaamheid, in een wereld waarin mensen steeds 68
meer op zichzelf zijn aangewezen. Om betrokken bij en in contact met elkaar te blijven, zijn ontmoetingsplekken dichtbij nodig, evenals verenigingen en de inzet van samenwerkende professionals en vrijwilligers.
Wat gaan we ervoor doen? Bijdrage aan exploitatie wijkaccommodaties 2024 Zowel de wijkaccommodaties die we als gemeente beheren als de accommodaties die door een stichting in beheer zijn, hebben een niet sluitende begroting/exploitatie in 2024. Er worden jaarlijks structureel exploitatiesubsidies aan de zelfbeheer stichtingen verstrekt. Aanvullend hierop zijn voor 2024 incidenteel extra middelen nodig omdat: • De personeelskosten zijn gestegen door een toename van maatschappelijke activiteiten die vanuit onze accommodaties georganiseerd worden • Inkoopkosten voor voedselwaren zijn gestegen • Horeca inkomsten teruglopen door een dalende koopkracht bij de bezoekers • De begrotingen van de accommodaties in eigen beheer op sommige gebieden te ambitieus zijn. Dit zit vooral in incidentele verhuuropbrengsten en horecaomzet. In het kader van behoorlijk bestuur moet gewerkt worden met overgangstermijnen. Het jaar 2024 is daarom een overgangsjaar waarin ook nieuwe concrete afspraken over het beheer en de inzet van maatschappelijk vastgoed uitgewerkt worden voor 2025 en verder. Vanaf 2025 is het nieuwe accommodatiebeleid van kracht en hiermee dus ook de nieuwe subsidiestructuur en bijbehorende afspraken voor de zelfbeheer stichtingen.
We stimuleren activiteiten en ontmoeting in de dorpshuizen en MFA’s. De dorpshuizen en multifunctionele accommodaties (MFA's) worden optimaal benut voor ontmoeting tussen inwoners. Er wordt momenteel nieuw accommodatiebeleid ontwikkeld. Hiermee willen we aan onze inwoners ruimte blijven bieden voor activiteiten en ontmoeting. Daarbij streven we naar optimale bezetting van deze accommodaties en samenwerking met partners.
De ontmoetingspunten in de wijken en kernen (zelfstandige locaties of onderdelen van maatschappelijk vastgoed zoals schoolgebouwen) hebben een professional die deskundigheid heeft om de meest voorkomende vragen te beantwoorden. We zetten in alle wijken/kernen in op een professional die als verbinder in de wijk een herkenbaar en laagdrempelig aanspreekpunt is voor inwoners met vragen uit het dagelijks leven. Zo kunnen we inwoners dicht bij huis ondersteunen.
69
Professionals in de kern/wijk genieten het vertrouwen van inwoners en worden steeds beter gevonden voor vragen uit het dagelijks leven waar inwoners zelf geen antwoord op hebben. We investeren in samenwerkende professionals uit het maatschappelijk veld die dichtbij de inwoners in de wijk/kern preventief ondersteuning bieden. Daarbij zijn zij actief en vindbaar op de diverse locaties waar inwoners samenkomen.
Wat willen we bereiken? Preventie door vroeg signaleren van problemen en behoeften We willen dat er netwerken ontstaan of worden uitgebreid, zodat de behoeften en problemen van inwoners tijdig worden gesignaleerd. Voorkomen is beter dan genezen.
Wat gaan we ervoor doen? We zorgen dat vrijwilligers en professionals (preventiewerkers, jongerenwerk, dorps- en wijkondersteuners en andere professionals) op een goede manier kunnen samenwerken. Zo kunnen we vroegsignalering daadwerkelijk verbeteren. Met als extra voordeel dat we tot nu toe moeilijk te bereiken doelgroepen (zoals ‘de verborgen armoede’-groep) beter weten te vinden en ondersteuning kunnen bieden.
We werken aan een Sterke Sociale basis in de wijken In 2024 implementeren we het nieuwe beleid op de sterke sociale basis en we richten het transformatiebudget sociaal domein hierop in.
In 2024 versterken we de rol van jongerenwerk in de sociale basis. We zorgen dat hulpvragen, ook van jeugdigen en hun ouders, zoveel mogelijk in de wijk worden opgelost in een vroeg stadium, zodat zwaardere zorg wordt voorkomen of beperkt. Vroegsignalering en preventie zijn hierin belangrijke thema’s. Het jeugd- en jongerenwerk biedt daarin een laagdrempelige basisvoorziening met een preventieve functie. Kinderwerkers en jongerenwerkers leggen contact met jeugdigen in hun leefwereld, bieden activiteiten en ontwikkelingskansen, signaleren vroegtijdig behoefte aan ondersteuning en verwijzen door als specialistische hulp nodig blijkt.
70
In 2024 onderzoeken we het inzetten van kinderwerk. Met kinderwerk wordt via activiteiten gewerkt aan doelen als talentontwikkeling, een gezonde leefstijl of het bevorderen van competenties. Daarnaast is er veel aandacht voor de ondersteuning van ouders bij de opvoeding. Dit alles vergroot de kansengelijkheid en de mogelijkheid op te groeien tot evenwichtige volwassenen. Het kinderwerk heeft nog niet veel aandacht in Maashorst, terwijl we juist zoveel mogelijk vroegtijdig problemen willen signaleren. Hoe eerder potentiële probleemsituaties worden aangepakt, hoe meer baat kinderen daarvan hebben in de rest van hun leven. Uitbreiding van het kinderwerk is daarom noodzakelijk.
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inleiding Tot dit taakveld behoren alle loketvoorzieningen gericht op het identificeren van eigen kracht, en het begeleiden naar de juiste vorm van individuele ondersteuning (maatwerkvoorzieningen en dienstverlening): • voorlichting • advisering • cliëntondersteuning • toegang tot eerste- en tweedelijnsvoorzieningen • preventie • vroegsignalering • PraktijkOndersteuner Huisarts voor Jeugd (POH Jeugd). Ontwikkelingen Onze inwoners zijn zelfredzaam. Ze doen naar vermogen mee aan de samenleving. Iedereen is anders en situaties zijn niet gelijk. Inwoners zullen op hun eigen manier moeten omgaan met de uitdagingen en kansen die het leven biedt. Incidenten en moeilijkheden horen bij het leven en kunnen in de meeste gevallen opgevangen worden door de eigen draagkracht, het netwerk en een sterke sociale basis. Hierbij is het niet altijd nodig om gespecialiseerde hulp of ondersteuning in te zetten. Ook met een sterke sociale basis kan het echter gebeuren dat inwoners tijdelijk of permanent gespecialiseerde hulp en ondersteuning nodig hebben op de verschillende facetten van het leven. Deze hulp en ondersteuning is alleen toegankelijk op basis van een indicatie die door onder meer de gemeentelijke toegang wordt afgegeven. Het gaat hierbij om hulp en ondersteuning vanuit de Wmo en de Jeugdwet.
Maar ook om inzet van uitkeringen, bijzondere bijstand, armoedevoorzieningen, reïntegratietrajecten en Beschut Werk vanuit de Participatiewet en schuldhulpverlening uit de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening. Voor iedere inwoner hebben we als gemeente de mogelijkheid voor het inzetten van passende cliëntondersteuning. Inwoners, kunnen naast de gemeentelijke toegang, ook hun vraag stellen bij de professionals in de wijken/kernen. De professionals bekijken samen met de inwoner wat nodig is om de vraag op te lossen. Wanneer hulp en ondersteuning nodig is op basis van een indicatie volgt een warme overdracht naar de gemeentelijke toegang. 71
De uitvoeringsteams worden gevormd door de consulenten Wmo, Jeugdwet, Participatie en schuldhulpverlening. De consulenten zijn vakspecialisten en ze werken systeemgericht en integraal. Zij zijn de schakel voor de inwoners naar gespecialiseerde hulpverlening, ze verlenen zelf geen hulp. Wat willen we bereiken? Een integrale benadering van 0-100+ We hebben oog voor iedereen. We zetten extra in op onder meer jongerenwerk en het stimuleren van positieve gezondheid. Speciale aandacht hebben we voor onze ouderen, vanwege de vergrijzing van onze bevolking in combinatie met langer thuis wonen. Ook hebben we oog voor mensen met dementie en dragen we bij aan oplossingen in onze gemeente: we zijn een dementievriendelijke gemeente. In Maashorst kun je gelukkig en zoveel mogelijk zorgeloos oud worden. We zijn ons als gemeente bewust van de verschillende behoeften van specifieke doelgroepen en we ondernemen actie om aan deze behoeften tegemoet te komen.
Wat gaan we ervoor doen? We ontwikkelen en geven uitvoering aan een beleidsplan ouderen. We willen aan de fors groeiende groep kwetsbare ouderen passende zorg- en welzijnsvoorzieningen blijven bieden. We doen dat in samenwerking met alle belanghebbenden. We richten ons daarbij op integrale wijk- of dorpsgerichte, kleinschalige voorzieningen en versterken de rol van bestaande diensten die het welzijn bevorderen. Daarnaast bevorderen en ondersteunen we informele zorg en mantelzorg.
Wat willen we bereiken? Een vindbare, herkenbare en professionele toegang voor vragen en voorzieningen Voor situaties waarin professionele ondersteuning nodig is, willen we een vindbare, herkenbare en professionele toegang hebben. Inwoners kunnen daar terecht met al hun vragen over zaken waarvoor wij als gemeente verantwoordelijk zijn. We werken integraal. Het uitgangspunt is één aanspreekpunt per gezin. Het is immers het fijnste als inwoners met al hun vragen terecht kunnen bij vertrouwde gezichten in de wijk. Die professionals kunnen via warme overdracht de vraag doorzetten naar de gemeentelijke toegang als er meer nodig is dan waarin het systeem en/of de wijk of kern voorziet. De uitvoeringsteams gaan vervolgens kijken wat de best passende hulp is. Dat kan gaan om geïndiceerde tweedelijnszorg, maar we verwachten ook dat we veel vaker een passend aanbod kunnen doen met beschikbaarheid van eerstelijnszorg (samenwerking tussen (para-)medisch en sociaal domein). Daarvoor beschikken we over een sterk netwerk van lokale hulpverleners en overige deskundigen. Zodat wachtlijsten verminderen of zelfs worden voorkomen.
72
Wat gaan we ervoor doen? De gemeentelijke toegang voor ondersteuning is verder geprofessionaliseerd en wordt door inwoners als prettig ervaren. In 2024 optimaliseren we de gemeentelijke toegang. Dit betekent dat we gaan monitoren waar we moeten bijsturen of opschalen en dat ook doen. Ook gaan we de samenwerking tussen de sociale basis in de wijk/kern en de gemeentelijke toegang optimaliseren.
6.3 Inkomensregelingen (incl. armoedebeleid en eerstelijns schuldhulpverlening) Inleiding Tot dit taakveld behoren alle inkomens- en bijstandsvoorzieningen: • Inkomensvoorzieningen en loonkostensubsidies (LKS) op grond van de Participatiewet • Bijzondere bijstand voor bijzondere en noodzakelijke kosten vanuit de Participatiewet • Geneeskundige en andere adviezen in verband met de bijstandsverlening • IOAW (wet Inkomensvoorzieningen Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte werkloze Werknemers) • IOAZ (wet Inkomensvoorzieningen Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte gewezen Zelfstandigen) • Kosten van levensonderhoud en kapitaalverstrekking voor gevestigde ondernemers uit het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz 2004) • Kosten levensonderhoud voor startende ondernemers uit het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 • Sociale zekerheidsregelingen van het rijk, bijvoorbeeld eenmalige uitkeringen voor minima • Schuldhulpverlening en vroegsignalering van schulden vanuit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) • Gemeentelijk minimabeleid: regelingen gericht op maatschappelijke participatie voor inwoners die tot de doelgroep minimabeleid horen (tot 120% sociaal minimum) vanuit de Gemeentewet.
Ontwikkelingen Participatiewet De regering wil de regelgeving en toepassing van de Participatiewet eenvoudiger en klantvriendelijker maken, met meer ruimte voor maatwerk. Het wetvoorstel “Participatiewet in Balans” wordt voorbereid. Hier willen we lokaal op aansluiten, voor zover we dat nog niet doen. Schulden en Armoedebestrijding We hebben als gemeente de taak om (bijzondere) bijstand, minimaregelingen en brede ondersteuning bij schuldhulpverlening te verlenen aan inwoners die het nodig hebben. Deze wettelijke taak blijven we uitvoeren. We zetten in op preventie en vroegsignalering van schulden. In onze aanpak streven we naar financiële zelfredzaamheid en zetten we ons in voor een integrale aanpak. Hierbij geven we specifiek aandacht aan kinderen in armoede. We vinden dat kinderen, ongeacht de gezinssituatie waarin ze opgroeien, alle kansen moeten krijgen om zich op sociaal, mentaal en fysiek vlak te ontwikkelen. 73
Wat willen we bereiken? De lokale toepassing van de Participatiewet is eenvoudiger, biedt maatwerk en is vriendelijker voor inwoner die hier gebruik van moeten maken. We werken vanuit de bedoeling van de wet, niet vanuit de letter ervan.
Wat gaan we ervoor doen? We gaan de voorgestelde wijzigingen in het hierboven genoemde wetsvoorstel onderzoeken en indien mogelijk toepassen, voor zover we dat nog niet doen. Daarnaast onderzoeken we of de toepassing van de Participatiewet ook op andere punten eenvoudiger en klantvriendelijker kan, binnen de kaders van de wet.
We gaan aan de slag met het nieuwe beleidskader Armoede & Schulden waarin we beide problemen integraal aanvliegen. Door meer samenwerking te zoeken met onze ketenpartners, de inbreng van ervaringsdeskundigen op te nemen in onze aanpak en in te zetten op preventie, vroegsignalering en nazorg bij schulden, verwachten we armoede en schulden succesvol terug te dringen.
We brengen onze ondersteuningsregelingen onder de aandacht van inwoners. Op het gebied van preventie van armoede en schulden blijven we stappen zetten om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan blijven doen. We kijken hierbij allereerst naar onze eigen dienstverlening. In Maashorst hebben we veel regelingen en mogelijkheden voor ondersteuning voor minima. Helaas blijkt keer op keer dat inwoners onze ondersteuning en regelingen niet vinden en onvoldoende benutten. Daarom gaan we onze regelingen beter onder de aandacht van inwoners brengen. Dit doen we onder meer met foldermateriaal, een begrijpelijke sociale kaart, het inzetten van ketenpartners en door onze eigen communicatie aan te laten sluiten op de wereld van de doelgroep. Voor kinderen en jongeren willen we de financiële zelfredzaamheid vergroten door het aanbieden van financiële educatie.
We intensiveren de inzet van vroegsignalering We zien dat het vroegsignaleren van schulden werkt. Hierop gaan we verder bouwen door nog meer outreachend en klantgericht te werken. We zetten extra in op huisbezoeken naar aanleiding van een signaal van betalingsachterstanden. Daarbij hebben we meer aandacht voor (extra) kwetsbare doelgroepen als jongeren, zelfstandig ondernemers, alleenstaande ouders en ouderen.
74
Wat willen we bereiken? Het aantal inwoners in de gemeente dat te maken heeft met armoede en schulden is met succes teruggedrongen.
Wat gaan we ervoor doen? Verborgen armoede is (deels) in beeld gekomen en aangepakt Mensen die uit de schulden zijn geholpen, zijn zodanig zelfredzaam dat we ze niet meer terugzien. Inwoners met een krappere beurs, en met name kinderen, ervaren geen belemmeringen om mee te doen.
6.4 Maatschappelijke en arbeidsparticipatie Inleiding Het taakveld Maatschappelijke en Arbeidsparticipatie bestaat uit 2 deeltaakvelden. Het betreft gemeentelijke taken met betrekking tot of op het gebied van: Wsw en Beschut Werk Tot dit taakveld behoren voorzieningen ter bevordering van maatschappelijke participatie, maar niet gericht op doorstromen naar arbeid: • beschut werken • bestaande werkverbanden sociale werkvoorziening, bestaande Wsw- en begeleid werken dienstbetrekkingen • arbeidsmatige dagbesteding. Arbeidsparticipatie Hiertoe behoren alle op arbeid gerichte participatie- en re-integratievoorzieningen: • re-integratie-instrumenten • ondersteuning bij starten van een eigen bedrijf • bepaalde vormen van tijdelijke loonkostensubsidie (voor zover ingezet als re-integratieinstrument) • stimuleringsmaatregelen, waaronder de No-riskpolis • loon-waardebepaling • voorzieningen ter voorbereiding van een zelfstandig bestaan als startend ondernemer en ter begeleiding van startende ondernemers uit het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz). Ontwikkelingen Op de arbeidsmarkt is sprake van een uitzonderlijke krapte. Dit geeft naast vele knelpunten ook kansen voor iedereen, met name voor mensen die een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Het kabinet stelt een kabinetsbrede aanpak van de krapte voor met zes acties en bijbehorende maatregelen: 1.
Stimuleren van technologie- en procesinnovatie 2. Inzet op arbeidsaanbod 3. Verbeteren van de match 75
4. Stimuleren van meer uren werken 5. Inzet op leven lang ontwikkelen 6. Verbeteren aansluiting initieel onderwijs en arbeidsmarkt. Wij gaan in Maashorst aan de slag met deze zes acties. We nemen maatregelen om krapte op de arbeidsmarkt te bestrijden. Dit doen wij regionaal binnen onze arbeidsmarktregio (Noordoost Brabant Werkt, WSP) en lokaal samen met onderwijs, economie, werkgevers en overige partners (waaronder IBN). Dit vergt nog verdere uitwerking en samenwerking, zowel binnen als buiten onze organisatie. Toeleiding van onze brede doelgroep in de P-wet naar (reguliere) arbeid is hierbij belangrijk. Dit betekent onder meer dat wij ons bestand gaan analyseren, werkgevers (nog meer) actief gaan benaderen en gaan kijken of onze re-integratie instrumenten nog voldoende aansluiten bij de huidige ontwikkelingen binnen de arbeidsmarkt. Wat willen we bereiken? Arbeidsparticipatie We pakken arbeidsmarktbeleid in de volle breedte op met alle betrokken partijen. Daarbij gaan we uit van duurzame uitstroom van personen met een bijstandsuitkering naar werk. We willen op 1 januari 2026 het aantal mensen dat afhankelijk is van deze uitkering met 25% verminderen ten opzichte van 1 januari 2022.
Wat gaan we ervoor doen? Uitvoeren Plan van aanpak vermindering bestand P-wet in samenwerking met ketenpartners We intensiveren de begeleiding van uitkeringsgerechtigden richting werk. Daarnaast proberen we te voorkomen dat mensen een uitkering nodig hebben, door ze vroegtijdig richting werk te geleiden. Dit doen we met verschillende activiteiten, in afstemming en samenwerking met werkgevers en maatschappelijke partners.
Opstellen van arbeidsmarktbeleid op de lange termijn in afstemming met partners binnen en buiten de organisatie op het terrein van economie, ruimte, regio, werkgelegenheid. We maken beleid over hoe we in onze gemeente de vraag naar arbeid zo goed mogelijk kunnen afstemmen op het aanbod. Hierbij betrekken we de beleidsterreinen economie, onderwijs en ruimtelijke ontwikkeling. Ook stemmen we af op het regionale arbeidsmarktbeleid.
76
Intensiveren van het Partnership IBN voor wat betreft de samenwerking met IBN en plaatsing van kandidaten. We onderzoeken samen met IBN verschillende mogelijkheden om meer mensen uit de doelgroep Participatiewet te kunnen plaatsen in een dienstverband bij IBN. We voeren die mogelijkheden uit.
6.5 Maatwerkvoorzieningen WMO Inleiding Tot dit taakveld horen materiële voorzieningen en vervoers- en woondiensten voor mensen met fysieke beperkingen, die helpen om zelfstandig te kunnen functioneren (Wmo). De voorzieningen worden verstrekt op basis van een beschikking. • Wmo Rolstoelen • Wmo Vervoersvoorzieningen Wmo, waaronder de scootmobiel • Wmo Vervoersdiensten, waaronder de Regiotaxi • Wmo Woningaanpassingen • Wmo Overige maatwerkvoorzieningen • Wmo Eigen bijdragen • Parkeerbeleid invaliden, inclusief leges. Ontwikkelingen We zetten in op het behouden en/of vergroten van de zelfredzaamheid in de directe woonomgeving en de mate van participatie in de samenleving. Deze ambitie komt onder druk te staan vanwege schaarste bij een aantal maatwerkvoorzieningen. Daarom wordt zoveel mogelijk ingezet op het gebruik van algemene voorzieningen. We werken hierin samen met ketenpartners. We houden oog voor de individuele situatie en zorgen voor maatwerk als dat noodzakelijk is. Wat willen we bereiken? Inwoners kunnen zoveel mogelijk en zolang als mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen en meedoen in de samenleving. Er zijn verschillende redenen waarom we dit streven naar zelfstandigheid en thuis wonen ondersteunen. Ten eerste kan het bijdragen aan het welzijn en de kwaliteit van leven van individuele inwoners.
Veel mensen voelen zich comfortabeler en gelukkiger in hun eigen vertrouwde omgeving. Daarnaast kan het bevorderen van zelfstandigheid en thuis wonen de druk op formele zorg verminderen.
77
Wat gaan we ervoor doen? We onderzoeken mogelijkheden om het gebruik van individuele maatwerkvoorzieningen te collectiveren en ontwikkelen hiervoor nieuw beleid. We willen de participatie en zelfredzaamheid van onze inwoners bevorderen. We leggen de focus op eigen kracht, het netwerk en een sterke sociale basis in de wijken en kernen. Naar aanleiding van het beleidsplan Wmo gaan we in 2024 onderzoeken welke (algemene) voorzieningen we in de wijk beschikbaar kunnen maken en we gaan doorlopend stimuleren deze voorzieningen te gebruiken.
We evalueren de pilot scootmobielpool In 2024 evalueren we de pilot scootmobielpool en bepalen we hoe we hier een vervolg aan geven.
We maken jaarlijks prestatieafspraken met de woningcorporaties. We maken op jaarbasis prestatieafspraken met woningcorporaties Area en Mooiland . Daarnaast is er doorlopend afstemming vanuit een gezamenlijke werkgroep. Vanuit "Wonen en Zorg" gaat het onder meer om afspraken over het aantal woningen dat aan specifieke doelgroepen beschikbaar gesteld moet worden en om afspraken rondom eventuele woningaanpassingen. In 2024 is de woonzorgvisie een belangrijke bron van input voor de nieuwe prestatieafspraken.
We ontwikkelen een urgentieverordening om bij woningtoewijzing voorrang te geven aan specifieke doelgroepen. De Wet versterking regie volkshuisvesting verplicht gemeenten per 1 januari 2025 tot een Huisvestingsverordening voor het onderdeel ‘urgenties’. Het gaat om urgenties voor onder andere mantelzorgverleners/-ontvangers, mensen met een ernstige en chronische medische achtergrond, dak- en thuislozen, mensen uit maatschappelijke opvang, uit beschermd wonen, uit de GGZ, uit jeugdhulp, uit detentie, of uitstap uit prostitutie. In 2024 wordt de verordening opgesteld en door de gemeenteraad vastgesteld. In de verordening worden regels vastgelegd over de toewijzing van huurwoningen en over het bepalen van de urgentievolgorde voor woningzoekenden.
6.6 Maatwerkdienstverlening WMO Inleiding Het taakveld maatwerkdienstverlening Wmo bestaat uit 2 deeltaakvelden met gemeentelijke taken met betrekking tot of op gebied van:
78
Maatwerkdienstverlening Wmo Hiertoe behoort dienstverlening aan individuele cliënten met een beperking (fysiek/psychisch), die zelfstandig wonen en (eventueel op basis van een toekenningsbeschikking) ondersteuning nodig hebben in de vorm van: • Wmo Hulp bij het Huishouden • Wmo Begeleiding en Persoonlijke Verzorging • Wmo Dagbesteding, waaronder de inloopfunctie GGZ • Wmo Overige Maatwerkarrangementen. Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Wmo Hierbij gaat het om alle opvang en beschermd wonen voorzieningen, met inbegrip van eventuele maatwerkdienstverlening en maatwerkvoorzieningen voor personen die in de opvangvoorzieningen verblijven: • Wmo Beschermd Wonen • Wmo Maatschappelijke- en Vrouwenopvang. Ontwikkelingen We zien dat steeds meer inwoners gebruik maken van gespecialiseerde hulp en ondersteuning. Ook groeit de groep steeds ouder wordende inwoners. De vergrijzing speelt een grote rol in het gebruik van maatwerkvoorzieningen. Samen met een krapte op de arbeidsmarkt legt dit druk op de beschikbaarheid van Wmo-ondersteuning. Gespecialiseerde hulp en ondersteuning die wordt geboden is gericht op herstel, ontwikkeling, stabilisering of begeleiding. De hulp en ondersteuning is altijd maatwerk. We voeren regie en zijn betrokken bij de inwoner. Er worden realistische doelen gesteld. We zijn ons daarbij bewust van de kosten, goed is goed genoeg.
Dit betekent dat we vooral kijken wat de inwoner nodig heeft om zo zelfredzaam mogelijk te zijn. De transitie en transformatie van Wmo Beschermd Wonen vindt de komende jaren plaats. Dit betekent dat inwoners met een psychische kwetsbaarheid zo veel mogelijk thuis in hun eigen gemeente wonen. Zij zijn hierbij zoveel mogelijk zelfredzaam en participeren naar vermogen. De zorg en ondersteuning die iemand nodig heeft, wordt in samenhang geboden en is ondersteunend aan herstel. Wanneer een inwoner (tijdelijk) niet zelfstandig kan wonen of het niet lukt om op eigen kracht te zorgen voor een dak boven het hoofd, zijn er voldoende passende (tijdelijke) opvangvarianten beschikbaar. De invulling wordt beschreven in de Lokale Ontwikkelagenda Opvang, ondersteuning en zorg voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid. Wat willen we bereiken? We beschikken over een passend aanbod voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid. Met de transformatie van Beschermd Wonen worden wij verantwoordelijk voor een nieuwe doelgroep: inwoners met een psychische kwetsbaarheid blijven zo veel mogelijk thuis in hun eigen gemeente wonen. We zorgen lokaal voor een passend ondersteuningsaanbod zodat we die nieuwe doelgroep passende ondersteuning kunnen bieden.
79
Wat gaan we ervoor doen? We geven uitvoering aan de lokale ontwikkelagenda ‘Opvang, ondersteuning en zorg voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid’. De lokale ontwikkelagenda ‘Opvang, ondersteuning en zorg voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid’ (vastgesteld op 22 september 2022) beschrijft de lokale acties in het kader van de doordecentralisatie van beschermd wonen en de aanpak in het terugdringen van dak- en thuisloosheid. De lokale ontwikkelagenda loopt van 2022 tot en met 2024. In 2024 wordt het huidige aanbod geëvalueerd (de inloop bij de buurthuizen, het zelfregie- en herstelcentrum Gewoon herstel en de specialistische inloopfunctie GGZ). We onderzoeken onder meer waar eventueel sprake is van een hiaat of overlap. Op basis van de evaluatie worden de diverse voorzieningen doorontwikkeld/geborgd.
We ontwikkelen het nieuwe lokale Wmo-product "Beschermd Thuis". We ontwikkelen in 2024 een nieuw lokaal product ‘Beschermd Thuis’, een belangrijke toevoeging aan het palet 'Individuele ondersteuning' (oplevering in Q4 2024). Qua zorgzwaarte valt het tussen beschermd wonen en het huidige product 'Individuele ondersteuning extra'. In 2025 volgt de implementatie van dit product.
Wat willen we bereiken? We houden de Wmo beheersbaar. Voor de beschikbaarheid van Wmo-ondersteuning zijn voldoende professionals nodig. De personeelstekorten binnen de zorg zijn groot. Samen met de toenemende vergrijzing is het een belangrijk risico voor de (blijvende) beschikbaarheid van voldoende Wmo-ondersteuning. Daarnaast zijn er inwoners die willen en/of kunnen werken, maar nog geen baan hebben.
Wat gaan we ervoor doen? We onderzoeken mogelijkheden om inwoners met afstand tot de arbeidsmarkt toe te leiden naar een baan in de zorg en nemen daarop actie. Samen met ketenpartners onderzoeken we de mogelijkheden om personeelstekorten te verminderen en zetten we met dit doel gerichte acties in. We kijken bijvoorbeeld naar de inzet van studenten en het aantrekken van inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt (eventueel met begeleiding).
80
Wat willen we bereiken? We willen de participatie en zelfredzaamheid van onze inwoners bevorderen. We leggen de focus op eigen kracht, het netwerk en een sterke sociale basis in de wijken en kernen. We streven er naar om 80% van alle hulpvragen hier op te lossen. Inwoners die tijdelijk of permanent gespecialiseerde ondersteuning nodig hebben, krijgen die op basis van een indicatie die door de gemeentelijke toegang wordt afgegeven.
Wat gaan we ervoor doen? We stimuleren het gebruik van (algemene) voorzieningen in de directe omgeving van de inwoner, bijvoorbeeld dagbesteding of huishoudelijke hulp, en ontwikkelen hiervoor nieuw beleid. We willen de participatie en zelfredzaamheid van onze inwoners vergroten. We leggen de focus op eigen kracht, het netwerk en een sterke sociale basis in de wijk. We ondersteunen onze inwoners zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig. We stellen in 2024 het beleidsplan Wmo vast waarin staat beschreven welke (algemene) voorzieningen we in de wijk beschikbaar willen en kunnen maken en we gaan vervolgens doorlopend stimuleren deze voorzieningen te gebruiken. Doel is dat inwoners op een laagdrempelige manier op eigen kracht ondersteuning zoeken voor hun hulpvraag. Ook kunnen hierdoor specialistische ondersteuningsvragen eerder afgeschaald worden.
6.7 Maatwerkdienstverlening Jeugdhulp Inleiding Het taakveld maatwerkdienstverlening Jeugdhulp bestaat uit 4 deeltaakvelden met gemeentelijke taken op het gebied van: Jeugdhulp zonder verblijf Hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. De jongere verblijft thuis in het eigen gezin. • Jeugdhulp Begeleiding • Jeugdhulp Behandeling • Jeugdhulp Dagbesteding • Jeugdhulp zonder Verblijf Overig. Jeugdhulp met verblijf Hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. De jongere verblijft formeel niet thuis in het eigen gezin. Dit betekent dat het hier alleen om de verblijfsvormen gaat waarbij er sprake is van een overnachting. Ook verblijf in logeerhuizen, 81
alleen tijdens weekenden of juist door de week, vallen onder jeugdhulp met verblijf. • Jeugdhulp Pleegzorg • Jeugdhulp Gezinsgericht • Jeugdhulp met Verblijf Overig. Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ Dit betreft jeugdhulp die vanwege een crisissituatie verleend wordt thuis of bij een aanbieder, alle jeugdhulp die valt onder het Landelijk Transitiearrangement (LTA), en GGZ-handeling. • Jeugdhulp Behandeling GGZ zonder Verblijf • Jeugdhulp Crisis/LTA/GGZ-verblijf • Jeugdhulp Gesloten Plaatsing. Jeugdbescherming en Jeugdreclassering Hiertoe behoren maatregelen gericht op de opvang en het verbeteren van de veiligheid van kinderen en jeugdigen. • Jeugdbescherming • Jeugdreclassering. Ontwikkelingen In de periode 2023 – 2028 wordt uitvoering gegeven aan de Landelijke Hervormingsagenda Jeugd. De Hervormingsagenda heeft als doel: verbeteren van kwaliteit en passende zorg voor kinderen en gezinnen en op lange termijn betaalbaar houden van het stelsel. Dit heeft onder andere gevolgen voor de reikwijdte en de omvang van de Jeugdwet. De hoofdlijnen zijn vastgesteld door het rijk en worden nu landelijk verder uitgewerkt. Voor het jeugddomein is grip krijgen op de stijgende uitgaven van gespecialiseerde jeugdhulp namelijk belangrijk.
Wij gaan daarom extra investeren in preventie en vroegsignalering om de zelfredzaamheid van onze inwoners en de samenleving te behouden en te voorkomen dat inwoners professionele ondersteuning nodig hebben of krijgen. Opvoeden en opgroeien is niet altijd even makkelijk. Uitdagingen die horen bij het gewone opvoeden en opgroeien kunnen in de meeste gevallen opgevangen worden door de eigen draagkracht (normaliseren), het netwerk en een sterke sociale basis. Hierbij is het niet altijd nodig om gespecialiseerde hulp of ondersteuning in te zetten. In het taakveld ‘toegang’ is dit nader uitgewerkt. Wat willen we bereiken? In de gemeente Maashorst groeien kinderen en jongeren gezond, veilig en kansrijk op. Dat doen ze thuis, bij hun eigen ouders, waarbij zij zich ontwikkelen tot veerkrachtige (jong)volwassen die naar vermogen actief meedoen in de samenleving. Ouders zijn daarvoor primair verantwoordelijk. Het kan zijn dat de ontwikkeling van een jeugdige hapert of zelfs vastloopt en in het voorliggend veld niet opgelost kan worden. De toegang beoordeelt samen met ouders en jeugdige of gespecialiseerde jeugdhulp noodzakelijk is en geeft zo nodig een beschikking af.
82
Wat gaan we ervoor doen? Sluitende aanpak Jeugdhulpverlening Wij zorgen voor passende jeugdhulp voor de meest kwetsbare jeugdigen en hun gezin. Jeugdhulp die past bij de zwaarte en aard van de problematiek en die zo dichtbij mogelijk wordt ingezet. We sluiten aan bij het onderwijs door het inzetten van een aansluitfunctionarissen. We werken in de driehoek van jeugdige/gezin, jeugdprofessional en jeugdhulpaanbieder en kijken daarbij welke hulp het best past en in welke omvang. De samenwerking rond veiligheid van jeugdigen krijgt extra aandacht en wijzigingen in de jeugdbescherming. We blijven werken aan verbeteringen in het aanbod van jeugdhulp onder meer door te sturen op meer gezinsgerichte hulpverlening, meer ambulante hulp in de omgeving van de jeugdige en een betere ondersteuning van jongeren bij de stap naar zelfstandigheid als ze 18jaar worden. Belangrijke uitgangspunten zijn beschikbaarheid en continuïteit van hulp. Dit staat onder druk, mede door de krappe arbeidsmarkt. We zoeken met zorgaanbieders naar oplossingen hiervoor. Tegelijk blijven we sturen op kostenbeheersing. Specialistische jeugdhulp is een schaars goed en moet beschikbaar zijn voor de jeugdigen die dit het hardst nodig hebben. Het is daarom belangrijk dat we hulpvragen zo vroeg mogelijk signaleren en problemen zo klein mogelijk houden. Ook zetten we in op normaliseren. We investeren in preventie.