CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Programmabegroting 2024

Raadsvergadering 9 november 2023, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel Programmabegroting 202432.187 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

We versterken de (gemeentelijke) toegang en verbinden deze met partners uit de jeugdketen, zoals het voorliggend veld, voorschoolse voorzieningen en onderwijs. Daarnaast zetten we in op praktijkondersteuner huisartsenzorg voor de geestelijke gezondheidszorg (POH GGZ) Jeugd om verwijzingen vanuit huisartsen te stroomlijnen. Dit past in de landelijke hervormingsagenda jeugd.

Deelname Regionale Werkgroep Veilig in Afhankelijkheidsrelaties. In de regio Brabant Noordoost heeft de werkgroep Veilig in afhankelijkheidsrelaties de opdracht om de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling regionaal, integraal en meerjarig te organiseren en coördineren. Dit is een samenwerking met de tien gemeenten en de partnerorganisaties in de regio. De werkgroep is verantwoordelijk voor integrale beleidsontwikkeling, realisatie en monitoring in de integrale aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Hiermee wordt regionaal een vervolg gegeven aan het landelijk programma Geweld hoort nergens thuis.

Ontwikkelen van een preventief jeugdbeleid op basis van de hervormingsagenda jeugd In 2024 ontwikkelen we een preventief jeugdbeleid op basis van de Hervormingsagenda jeugd.

In de regio maken wij een nieuw Regionaal Beleidskader Jeugdhulp en Uitvoeringsplan Jeugdhulp. In 2024 wordt er een regionaal beleidskader jeugdhulp en een uitvoeringsplan jeugdhulp opgesteld. 83

Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie

Realisatie 2022

Begroting na wijziging 2023 BJ 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

11.213

18.737

10.530

9.937

9.883

9.879

6.2 Toegang en Eerstelijnsvoorzieningen

3.825

4.575

4.531

4.531

4.561

4.561

6.3 Inkomensregeling (incl. Armoedebeleid en Schuldhulpverlening)

20.390

19.794

17.588

17.588

17.588

17.588

6.4 Maatschappelijke en Arbeidsparticipatie

12.722

11.344

11.134

10.870

10.513

9.914

6.5 Maatwerkvoorzieningen WMO

1.765

2.347

2.228

2.228

2.228

2.228

6.6 Maatwerkdienstverlening Wmo

11.984

15.885

17.109

16.249

16.249

16.249

6.7 Maatwerkdienstverlening Jeugdhulp

15.449

16.933

17.704

16.202

16.202

16.202

Totaal Lasten

77.348

89.615

80.825

77.606

77.225

76.621

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

7.179

7.688

1.513

1.595

1.594

1.594

6.3 Inkomensregeling (incl. Armoedebeleid en Schuldhulpverlening)

15.576

15.385

15.085

15.085

15.085

15.085

6.4 Maatschappelijke en Arbeidsparticipatie

-15

0

0

0

0

0

6.5 Maatwerkvoorzieningen WMO

30

25

38

38

38

38

6.6 Maatwerkdienstverlening Wmo

1.106

1.134

1.983

1.983

1.983

1.983

Totaal Baten

23.875

24.232

18.620

18.701

18.701

18.700

Geraamd resultaat exclusief mutaties reserves

53.473

65.383

62.205

58.905

58.524

57.921

Stortingen in reserves

2.137

602

818

818

818

818

Onttrekkingen uit de reserves

1.564

4.508

887

20

20

20

Lasten

Baten

Totaal mutaties reserves Geraamd resultaat inclusief mutaties reserves

573

-3.905

-69

798

798

798

54.045

61.478

62.137

59.703

59.323

58.719

84

Programma 7 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid Inleiding Het doel van Volksgezondheid is het bevorderen van de algehele gezondheid en het welzijn van de mensen die in ons land wonen. We streven naar "Positieve Gezondheid", waarbij mensen zelf in staat zijn om met de uitdagingen op fysiek, emotioneel en sociaal gebied om te gaan en zoveel mogelijk controle over hun eigen leven te hebben. Preventieve maatregelen op het gebied van volksgezondheid zijn voornamelijk gericht op de kwaliteit van de dagelijkse leefomgeving. Deze leefomgeving bestaat uit onder andere school, werk, vrije tijd en de bereikbaarheid van deze plaatsen. Naarmate iemand meer beperkingen heeft, neemt over het algemeen de bereikbaarheid af. Het is daarom belangrijk om de leefomgeving zo in te richten dat het bijdraagt aan de gezondheid van de bewoners, omdat de wereld voor hen steeds kleiner wordt.

7.1 Volksgezondheid Inleiding Tot dit taakveld behoren maatregelen ter bescherming van de gezondheid van de bevolking als geheel, van specifieke risicogroepen, van jeugd en van ouderen: • het monitoren van de gezondheidssituatie • uitvoering van preventieprogramma's, het vroegtijdige signaleren van specifieke stoornissen en gezondheidsbedreigende factoren • uitvoering van programma's voor gezondheidsbevordering en maatregelen tegen bedreigingen van de gezondheid • bestrijding van infectieziekten en aanbieden van vaccinaties • het geven van voorlichting, advies en begeleiding • het geven van prenatale voorlichting aan aanstaande ouders • het bewaken van gezondheidsaspecten in bestuurlijke beslissingen • het bevorderen van medisch milieukundige zorg • het bevorderen van technische hygiëne zorg • het bevorderen van psychosociale hulp bij rampen en ambulance • het laten uitvoeren van het basistakenpakket jeugdgezondheidszorg. Ontwikkelingen Ruimte en gezondheid zijn historisch met elkaar verbonden. Voorheen ging het meer om het bestrijden van infectieziekten en bevorderen van hygiëne. Tegenwoordig ligt het accent op het stimuleren van gezond gedrag via onder meer de ruimtelijke inrichting; een goed ingerichte leefomgeving kan ziektelast beperken.

We willen gezonde en vitale inwoners omdat een slechte of minder goede gezondheid negatieve gevolgen heeft voor onze inwoners en hun netwerk. Het heeft effect op de ontwikkeling, de zelfredzaamheid, (arbeids-)participatie en het algemeen welbevinden van onze inwoners. Dit vermindert de kansen voor de toekomst. Vitale en gezonde inwoners kunnen meedoen, zijn zelfredzaam en doen minder vaak een beroep op professionals voor zorg en ondersteuning. Samen met onze ketenpartners en in het bijzonder de GGD zetten we in op een gezonde leefstijl. Het bevorderen van gezondheid staat in al ons handelen voorop. Daarbij hebben we aandacht voor sociaaleconomische gezondheidsverschillen en richten we ons op de kwetsbaren in onze samenleving. Dit betekent een brede aanpak van onder meer bewegen en gezond 85

gewicht, mentale weerbaarheid en aandacht voor middelengebruik (roken, alcohol- en drugsgebruik) en gok- en gameverslavingen. We werken wijkgericht, in de directe omgeving van de inwoners. We leggen de verbinding tussen medisch en sociaal domein en werken samen aan maatschappelijke opgaven. Wat willen we bereiken? Positieve gezondheid Positieve gezondheid is een benadering die niet ziekte, maar een betekenisvol leven van mensen centraal stelt. De nadruk ligt op de veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens en niet op de beperkingen of ziekte zelf. Bij positieve gezondheid hoort het kunnen omgaan met de veranderingen in het leven. Die veranderingen kunnen op alle terreinen liggen: verhuizing, ander werk, trouwen en een overlijden zijn allemaal voorbeelden van ingrijpende gebeurtenissen in het dagelijks leven. Mensen zijn in beginsel zelf verantwoordelijk voor het kunnen omgaan met life-events. Een gezonde leefstijl is de basis: gezond eten, goed voor jezelf zorgen, voldoende slapen, voldoende bewegen, sociale contacten onderhouden en naar school en werk gaan. Maar niet iedereen leeft in de omstandigheden om zelf gezonde keuzes te maken. Niet iedereen is bij machte om dagelijkse verleidingen te weerstaan. Daarom staat bevordering van gezondheid in al ons handelen voorop.

Deze aanpak is daarom zowel gericht op het individu (kennis, vaardigheden en gedrag) als op de brede omgeving (veilige en groene omgeving, steun en samenhang in de buurt en samenwerking tussen zorg en welzijn). Ook ligt onze focus op gezond werkgeverschap, waarin we zorgen voor een goede aansluiting op economische ontwikkelingen en het beschikbare arbeidspotentieel.

Wat gaan we ervoor doen? We gaan goede gezondheidspreventieprogramma’s ontwikkelen. In tweede kwartaal 2024 stellen we een nieuw gezondheidsbeleid vast in de gemeenteraad. Na vaststelling worden de actiepunten uit het gezondheidsbeleid uitgevoerd.

We realiseren optimale dekking van AED’s. Het huidige beleid en bijbehorende subsidieregeling voor automatische externe defibrillatoren (AED’s) worden herzien in overleg met de vrijwilligers die op dit gebied actief zijn. Het beleid gaat in de eerste helft van 2024 naar de gemeenteraad voor besluitvorming.

We werken samen met gezondheidsinstanties. Voor gezondheid gaan we samenwerken binnen de wettelijk verplichte regio van het Zorgkantoor Coöperatie VGZ dat bestaat uit RNOB + Maasdriel en Zaltbommel. Dit staat bekend als het IZA-traject: Integraal Zorgakkoord. Dit IZA-traject moet samenwerking tussen medisch 86

domein en gemeentelijk werkveld versterken. De lokale vertaling wordt meegenomen in de uitvoering van het plan van aanpak op het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).

7.2 Riolering Inleiding Uit het oogpunt van volksgezondheid en veiligheid zorgen wij voor de afvoer van stedelijk afvalwater en afvloeiend hemelwater en voor het grondwater. Als gemeente zijn wij verantwoordelijk voor: • inzameling en transport van huishoudelijk- en bedrijfsafvalwater • inzameling, transport en verwerking van hemelwater • voorkomen van grondwaterproblemen, onder meer door afvoer van overtollig grondwater • bestrijding van verontreiniging van oppervlaktewater • de baten van riool- en waterzorgheffing voor niet-woningen en voor woningen • de kosten en invordering van de riool- en waterzorgheffing. In het Programma Omgevingswet Water & Riolering (POW&R ) staat omschreven hoe we invulling geven aan de plicht die we hebben voor het zorgen voor het riool en de taken voor water. Ontwikkelingen Het klimaat verandert. Met als gevolg meer hitte, droogte en wateroverlast. In 2020 hebben we gekeken op welke plekken onze (woon)omgeving kwetsbaar is voor extreem weer. De uitkomsten gebruiken we bij overleggen met de omgeving en belanghebbenden, in onze gemeente en in de regio. De klimaatmonitor as50+ is daarbij een hulpmiddel om de kwetsbare plekken in kaart te brengen. Wat willen we bereiken? We kijken samen waar het nodig is maatregelen te treffen in het buitengebied In het buitengebied ligt een ander soort riool dan in de gebouwde omgeving.

Het vuile water wordt hier via pompen naar het riool in centrum geduwd. Er is in deze buizen geen ruimte om ook regenwater te verpompen. Daarom is het verboden regenwater aan te sluiten op dit riool. We weten door onderzoek in welke gebieden er nog verboden regenwater aansluitingen zitten. Deze verbindingen willen we afsluiten.

Wat gaan we ervoor doen? Waar in het buitengebied nog regenwateraansluitingen zijn op het riool, gaan we op bezoek. We gaan het gesprek aan met de bewoners en leggen uit waarom het belangrijk is het regenwater op eigen grond op te vangen. Als de verbinding van het regenwater niet wordt afgesloten, kan een boete worden opgelegd. 87

Rioolheffing anders berekenen Water wordt steeds kostbaarder. Verspilling willen we zo veel mogelijk tegengaan. We willen dat inwoners bewuster omgaan met hun watergebruik. Met een eerlijke toebedeling naar waterverbruik en maatregelen voor opvang van hemelwater. We gaan in 2024 de rioolheffing op een andere manier berekenen. Daardoor gaan veel inwoners vanaf 1 januari 2024 een ander bedrag betalen voor de riool- en waterzorgheffing. Een gedeelte van het bedrag wordt berekend aan de hand van de hoeveelheid leidingwater die wordt gebruikt, het andere deel bestaat uit een vast bedrag voor het eigendom van een woning of pand. Sommige inwoners gaan hierdoor een hoger bedrag betalen. Voor anderen verandert er nauwelijks iets, of zij gaan een lager bedrag aan heffing betalen.

Wat willen we bereiken? We kijken samen waar het nodig is maatregelen te treffen in het stedelijk gebied We kijken samen waar het nodig is om maatregelen te treffen. Een belangrijk uitgangspunt hierbij is dat maatregelen nut hebben en betaalbaar zijn. Het belangrijkste punt in hoe we omgaan met regenwater (hemelwaterbeleid), is dat we ‘water neutraal’ ontwikkelen. Dit betekent dat er voor elke extra vierkante meter aan daken, tegels en inritten (verhard oppervlak) berging moet worden aangelegd. De berging moet minimaal 60 mm water (60 liter) per vierkante meter verhard oppervlak aan inhoud hebben. Vanuit deze berging moet het water in de bodem weg kunnen zakken. Het regenwater niet meer direct naar het riool te laten stromen werkt goed om de gevolgen van klimaatverandering te verminderen. We bedoelen hier de regen die op onze daken en inritten valt, maar ook op de wegen en voetpaden. We leggen projecten aan om het regenwater verzamelen, te bergen en in de bodem te laten zakken. Of als dit niet snel genoeg lukt, dit water naar een plek te laten stromen waar het geen overlast geeft.

Wat gaan we ervoor doen? Maatregelen vallen samen met andere werkzaamheden in een straat of wijk. Zo is al het werk in één keer klaar. In 2023 zijn bij rioolprojecten al nieuwe technieken gebruikt. Een project is duurzaam uitgevoerd door alleen elektrische machines te gebruiken. Bij twee andere projecten is geen tweede rioolbuis speciaal voor het regenwater gelegd, maar stroomt het water naar de fundering onder de weg. Het water kan vanuit deze laag de bodem in zakken. We controleren hoe het systeem werkt en blijft werken in de komende jaren. Deze techniek is een goede oplossing om de gevolgen van hevige neerslag te verminderen en de kosten beperkt houden.

88

7.3 Afval Inleiding Het inzamelen en laten verwerken en of recyclen van huishoudelijk afval is onderdeel van onze dienstverlening. We heffen voor deze dienstverlening de afvalstoffenheffing. Ontwikkelingen De wereld is in beweging. De wereldbevolking neemt toe en ook onze welvaart groeit. Voor onze materiële behoeften en de technologische ontwikkelingen doen we een steeds groter beroep op grondstoffen en materialen. Dat beroep is veel groter dan de planeet bieden kan. Het laat onze kwetsbaarheid en afhankelijkheid zien. We zijn bovendien ook vaak afhankelijk van grondstoffen uit andere landen en dat maakt ons extra kwetsbaar. Het dwingt ons tot actie. We moeten slimmer en efficiënter omgaan met grondstoffen en materialen. Het omschakelen naar een circulaire economie, waarbij sprake is van volledig hergebruik, helpt hierbij. Daarom werkt de Rijksoverheid samen met het bedrijfsleven en kennisinstituten om zuiniger en slimmer met grondstoffen om te gaan. Het doel: Nederland is volledig circulair in 2050. Dat kan, door bijvoorbeeld producten beter te ontwerpen en produceren, ze als overheid of consument niet meer te kopen, ze te delen, ze langer en intensiever te gebruiken bijvoorbeeld door reparatie.

Of de grondstoffen van de producten te recyclen en niet-hernieuwbare grondstoffen of grondstoffen met een grote milieudruk te vervangen door hernieuwbare grondstoffen, secundaire grondstoffen of andere primaire meer algemeen beschikbare grondstoffen met minder milieudruk. Sinds 2019 wordt jaarlijks het Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie gepubliceerd, waarin wordt aangegeven welke acties worden uitgevoerd om de transitie naar een circulaire economie te realiseren. Voor de gemeenten betekent dit meer, maar ook beter (kwalitatief) scheiden van huishoudelijk afval, zelf ook toepassen van secundaire grondstoffen en voorkomen van afval. Zo kunnen wij als gemeente een bijdrage leveren aan de gewenste transitie richting een circulaire economie. Wat willen we bereiken? We willen onze afvalinzameling uniformiseren en dat er meer afval wordt gescheiden en voor recycling beschikbaar komt. Belangrijk is dat de gescheiden grondstoffen van voldoende kwaliteit zijn om gerecycled te kunnen worden. In 2028 willen we de hoeveelheid restafval per inwoner verminderd hebben van 158 tot 80 kilo – een eerste stap richting een circulaire economie in 2050.

89

Wat gaan we ervoor doen? Na de aanbesteding voor de luierinzameling en beheer milieustraat kunnen ook de inwoners van Reek, Schaijk en Zeeland in 2024 hun luiers en incontinentiemateriaal in hun kernen scheiden en naar de milieustraat Maashorst in Uden brengen. We bereiden de uniformering van de huis-aan-huis inzameling per 2025 voor. Dit doen we door in 2024 nieuwe inzamel- en containercontracten aan te gaan. Ook bereiden we een communicatiecampagne voor. In de loop van 2024 start dit, zodat per 1 januari 2025 de inzameling overal in de gemeente gelijk is.

We evalueren de papier-, textiel- en snoeihoutinzameling, en de inzameling bij de huidige hoogbouw. Daarover nemen we vervolgens besluiten. Aanvullend ontwikkelen we in 2024 een stimuleringsprogramma .om op een positieve manier het scheiden en verminderen van afval verder te verbeteren. Onderdelen van dit programma zijn: • een onderzoek over hoe (bijvoorbeeld mobiele milieustraat) we inwoners op een positieve manier kunnen stimuleren en belonen om grofvuil te scheiden • activiteiten zoals gastlessen op scholen en faciliteren van inwoners bij het opruimen van zwerfafval , om zwerfafval te voorkomen en verminderen • we doen een haalbaarheidsonderzoek naar een circulair ambachtscentrum in Maashorst. In 2026 evalueren we de afvalinzameling en toetsen die op de gestelde doelen.

7.4 Milieubeheer Inleiding Tot onze gemeentelijke taken ter bescherming van het milieu en het realiseren van een duurzame leefomgeving behoren onder meer: • (kwalitatieve) bescherming en sanering van de bodem • bescherming van de atmosfeer • beheersing van geluidhinder • bescherming tegen straling • verplaatsing van milieuhinderlijke bedrijven • ongediertebestrijding • Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) • treffen van maatregelen om de effecten van klimaatverandering te beperken (klimaatadaptatie) • werken volgens de principes van de circulaire economie • uitvoering schone lucht akkoord • regie voeren op de uitvoering van de energietransitie. We houden toezicht op bedrijfsactiviteiten en zorgen voor de inzameling van afval en afvalwater. Ook bij ruimtelijke ontwikkelingen krijgt milieu veel aandacht, bijvoorbeeld op het gebied van(geluid, luchtkwaliteit, volksgezondheid in relatie tot veehouderijen, bodemkwaliteit, externe veiligheid (bv. transport en opslag gevaarlijke stoffen, straling door hoogspanningsmasten). 90

Ontwikkelingen Transitie van het landelijk gebied Gezondheid is een belangrijk thema in onze leefomgeving. Dit komt terug in de transitie van de landbouw, maar ook de omgevingsvisie. In deze visie zijn bodem en water leidende principes bij het vormgeven van ruimtelijke ontwikkelingen. Gerelateerd aan gezondheid zijn geluid en geluidbeleving belangrijke onderwerpen. Dit is bijvoorbeeld aan de orde langs autowegen, maar ook bij de vliegbewegingen rondom vliegbasis Volkel. Omdat het stikstofvraagstuk te groot is om als gemeente zelfstandig op te pakken, trekken we hierbij op met de regio, de provincie en het Rijk. We proberen daarbij optimaal gebruik te maken van de (financiële) mogelijkheden die worden geboden. Zelf zorgen we ervoor dat het schonelucht-akkoord een vast onderdeel is van al onze beleidskeuzes. Het is verder een gemeentelijke taak om te zorgen voor de opvang van zwerfdieren en bestrijding van ongedierte. Hierover hebben we afspraken gemaakt met partijen die hierin voorzien. Voorlopen in duurzaamheid De internationale Sustainable Development Goals (SDGs) ofwel duurzaamheidsdoelen en het Nationaal Klimaatakkoord vormen minimaal de uitgangspunten voor het nieuwe duurzaamheidsprogramma van de gemeente Maashorst. Daarmee geven we een nieuwe, bredere invulling aan de duurzaamheidsagenda’s. De SDGs vormen in de opzet en de monitoring het vertrekpunt.

Naast Energie en Warmte focussen we op thema’s als klimaatadaptatie, biodiversiteit, grondstoffen en materialen. Woningen, bedrijven en vervoer moeten van een andere vorm van energie worden voorzien en we moeten veel van de energie zelf binnen onze gemeentegrenzen gaan produceren. Een grote opgave die gecombineerd moet worden met andere grote opgaven, zoals de adaptatie aan een ander klimaat, de transitie van het landelijk gebied, de herstructurering van woonwijken en bedrijfsterreinen en het versterken van de biodiversiteit. Een belangrijk aandachtspunt hierbij is dat we inwoners bij deze veranderingen betrekken en samen vorm en invulling aan deze opgaven geven. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) wordt steeds belangrijker voor bedrijven, omdat opdrachtgevers hier steeds hogere eisen aan stellen. Ook Maashorst wil hieraan invulling geven en een goed voorbeeld zijn. Doordat de gevolgen van klimaatverandering een steeds grotere invloed krijgen op het dagelijks leven, treffen we maatregelen om de gevolgen zoveel mogelijk te beperken. De invoering van de Omgevingswet in 2023 heeft een grote impact op de werkwijze, omdat alle nu nog separate milieuwetgeving daar één plek krijgt. In de Omgevingswet krijgen 'volksgezondheid' ‘klimaat’ en 'milieu' een prominentere rol bij ruimtelijke ontwikkelingen.

Wat willen we bereiken? Transitie van het landelijk gebied We zoeken naar een nieuwe balans tussen wonen, werken en recreëren in het buitengebied. Daarbij staat de kwaliteit van de fysieke leefomgeving (leefbaarheid en gezondheid) voorop. Wij zien de transformatie van het landelijk gebied alleen slagen in verbinding en samenspel tussen de bewoners en gebruikers. We willen -in samenwerking met partners– goede gesprekken over de stikstofproblematiek faciliteren en waar nodig initiëren met het gebied en de sector. We willen oplossingen realiseren voor de knelpunten rond ammoniak, stank en gezondheid van

91

mens en dier en richten ons als eerste op de voormalige Landbouw Ontwikkel Gebied (LOG)gebieden Graspeel en Odiliapeel.

Wat gaan we ervoor doen? We zorgen voor een beleidsprogramma Landelijk Gebied In 2023 is een strategisch adviseur/transitiemanager landelijk gebied geworven. We gaan in 2024 aan de slag met een Beleidsprogramma Transitie Landelijk Gebied, in lijn met het regionaal Ruimtelijk Voorstel. De gevraagde budgetten zijn in de begroting opgenomen en worden onder meer ingezet voor de verbetering van de uitvoeringsorganisatie op het thema transitie Landelijk gebied.

We putten uit twee pilots voor meting en streefwaardebepaling van milieubelasting (geur en ammoniak). Daarbij benutten we de kennis uit de regio. Er heeft een mobiel meetstation in de Graspeel gestaan. Voor de tweede pilot zijn geen concrete locaties voorzien in 2024. Maar binnen de zandprovincies loopt een "versnellingsagenda voor Innovaties voor een Duurzame Veehouderij: Mest, Stallen en Emissies”. Dit wordt ingezet om projecten in gezamenlijkheid tussen ondernemers, overheid en het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)op te pakken. Voor nieuwe gewenste ontwikkelingen gaan we pilots draaien. We zorgen voor extra ondersteuning en kennisdeling om te bekijken wat nodig is om tot vergunningverlening over te kunnen gaan. Op basis van deze cases stellen we factsheets op die gebruikt kunnen worden om innovaties toe te gaan passen. De innovaties zijn onderverdeeld in een aantal hoofdsegmenten: • Innovatieve stalsystemen en managementmaatregelen • Integrale aanpak monovergisting en mestverwaarding • Bemesten in Balans. We blijven hier als gemeente goed bij aangehaakt. Want voor de gemeente Maashorst kunnen de pilots en de uiteindelijke factsheets een bijdragen leveren aan de transitie landbouw in onze gemeente.

Voor Agroproeftuin de Peel is met name het laatste onderdeel interessant om te onderzoeken of bewerkte mest een positieve bijdragen kan leveren aan kringlooplandbouw.

We blijven aangehaakt bij de landelijke, provinciale en regionale stikstofaanpak. Omdat het stikstofvraagstuk te groot is om als gemeente zelfstandig op te pakken, trekken we hierbij op met de regio, de provincie en het Rijk. We maken daarbij gebruik van gezamenlijke processen zoals NOVEX de Peel en het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en de financiële mogelijkheden die daaruit voorkomen.

92

We blijven in gesprek met belanghebbenden over stikstof e.d. We maken gebruik van gezamenlijke processen zoals NOVEX de Peel en het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en de financiële mogelijkheden die daaruit voorkomen. En we zijn doorlopend in gesprek met omwonenden en ondernemers in het landelijk gebied.

Wat willen we bereiken? Voorlopen in duurzaamheid Samen met onze inwoners streven we ernaar om van Maashorst een duurzame en groene gemeente te maken. We hechten belang aan inclusiviteit door speciale aandacht te besteden aan inwoners met een laag inkomen en het voorkomen van energiearmoede. Ons Duurzaamheidsprogramma is gebaseerd op de internationale Sustainable Development Goals (SDG) en het Nationaal Klimaat Akkoord . Bij de uitvoering van ons energieprogramma volgen we de leidraad van de Regionale Energie Strategie (RES). Om het meeste rendement te behalen en rekening te houden met de huidige beperkte netwerkcapaciteit, richten we ons op maatwerkoplossingen voor zowel inwoners als bedrijven op korte termijn. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden en voordelen van een lokaal energiebedrijf, met als doel de opbrengsten terug te laten vloeien naar de lokale gemeenschap. Hoewel we niet principieel tegen windmolens zijn, kijken we ook naar andere alternatieven om aan de regionale doelstellingen te voldoen, waarbij betaalbaarheid voor inwoners voorop staat. Voor wat betreft de gebouwde omgeving zetten we in op zowel energiebesparing (bijvoorbeeld door gerichte isolatie en het dichten van kieren) als de overgang naar duurzame warmte.

We bieden extra ondersteuning in lijn met het nationale isolatieprogramma en stimuleren de ontwikkeling van andere energiedragers, zoals waterstof en accu's. Als gemeente streven we ernaar om zelf het goede voorbeeld te geven door ons gemeentelijk vastgoed energieneutraal te maken. Ons streven is om vanaf 2035 energieneutraal te zijn. Klimaatadaptatie is een overkoepelend thema dat we belangrijk vinden. We ontwikkelen instrumenten waarmee we kunnen beoordelen of onze maatregelen effectief zijn. Watergerelateerde vraagstukken pakken we op regionaal niveau aan, zoals watervoorziening en -beheersing, afnemende bodemkwaliteit en droogte. Water en bodem spelen een leidende rol bij ruimtelijke planvorming. We stimuleren het vergroenen en waterrijker maken van zowel stedelijke als landelijke gebieden, wat leidt tot meer schaduw, verdamping en reflectie.

Wat gaan we ervoor doen? We brengen de mogelijkheden voor een lokaal energiebedrijf in beeld. Een lokaal gemeentelijk energiebedrijf kan verschillende mogelijkheden en voordelen bieden, maar brengt ook uitdagingen met zich mee, zoals investeringskosten, regelgevende kwesties en de noodzaak van deskundig personeel. We brengen de mogelijkheid van een energiebedrijf op lokaal niveau in de gemeente Maashorst in beeld. 93

We zorgen voor meer laadpalen voor elektrische auto’s. In het regeerakkoord staat dat vanaf 2030 alle nieuw verkochte auto's emissieloos moeten kunnen rijden. Dit is een onderdeel van het Klimaatakkoord. Daarnaast is de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) vastgesteld als een belangrijk onderdeel van het Klimaatakkoord. In de NAL staat dat de ontwikkeling van laadinfrastructuur de groei van elektrische auto's niet mag belemmeren. Het is de verantwoordelijkheid van decentrale overheden om een leidende rol te spelen bij het grootschalig en proactief uitrollen van openbare laadinfrastructuur. De provincies Noord-Brabant en Limburg, samen met de deelnemende gemeenten, hebben een gezamenlijke aanbesteding gedaan voor de plaatsing, het beheer, onderhoud en exploitatie van openbare laadinfrastructuur. De provincie Noord-Brabant fungeert als de aanbestedende dienst namens de deelnemende gemeenten. De gemeente Maashorst neemt deel aan deze gezamenlijke aanbestedingen.

We onderzoeken de haalbaarheid van warmtenetten. We bekijken welke wijken goede mogelijkheden bieden en beoordelen of de wijkstructuur en eigendomssituatie van de woningen geschikt zijn voor een gezamenlijke warmtevoorziening. Wijken waar woningcorporaties een groot aantal woningen bezitten zijn veelbelovend. Omdat er geen warmtebronnen zijn met hoge temperaturen, maken we altijd gebruik van gezamenlijke warmtepomp-systemen. In wijken of buurten die geschikt lijken volgens onze analyse, voeren we haalbaarheidsstudies uit in samenwerking met de woningcorporatie om gezamenlijke voorzieningen te ontwikkelen. De eigenaar van het vastgoed neemt het initiatief voor deze gezamenlijke voorzieningen. Wij ondersteunen en faciliteren de realisatie van deze voorzieningen in onze gemeente.

We maken ons eigen gemeentelijke vastgoed energieneutraal. Al het vastgoed in beheer van de gemeente is gemeentelijk vastgoed. Wij hebben als gemeente een voorbeeldfunctie en streven ernaar om in 2035 energieneutraal te zijn. Zo geven we het goede voorbeeld aan inwoners. Hiervoor stellen we per gebouw een routekaart op. Vervolgens kijken we naar gepland onderhoud en onderzoeken we koppelkansen. Zo wordt verduurzaming onderdeel van het meerjarenonderhoudsplan en de meerjarenbegroting.

We zorgen voor twee lokale initiatieven voor zonneparken in onze gemeente, bij voorkeur op daken. De ontwikkeling van zonneparken is nog relatief nieuw, zonneparken hebben een duidelijk zichtbare impact op de fysieke leefomgeving. Het is daarom belangrijk dat er een zorgvuldige afweging/beoordeling plaatsvindt op basis van de zonneladder. Individuele burgers en/of omwonenden kunnen met eigendom financieel deelnemen in de ontwikkeling van een zonnepark. Dit gebeurt meestal door oprichting van een lokale coöperatie. De randvoorwaarden 94

van dit eigendom zijn vastgesteld door middel van een Addendum op het Beleid Grootschalige opwekking zonne- en windenergie. De ontwikkeling van zonneparken vullen we in lijn met dit beleid in.

7.5 Begraafplaatsen en crematoria Inleiding Tot dit taakveld behoren taken op het gebied van: • lijkbezorging: begraven, herbegraven en opgraven op de begraafplaatsen in Schaijk en Uden • asbezorging op de begraafplaatsen in Schaijk en Uden • vergunningverlening opgravingen algemene begraafplaatsen en parochiebegraafplaatsen • vergunningverlening grafbedekkingen en gedenkplaten urnennissen • verloven tot lijkbezorging en verloven tot crematie • lijkschouw (het vaststellen dat de betrokkene is overleden) • baten begraafplaatsrechten • baten afkoopsommen onderhoud. Ontwikkelingen De laatste jaren neemt het begraven op traditionele begraafplaatsen af. De vraag naar crematies is nog altijd hoog en de behoefte aan natuur(lijker) begraven neemt toe. Dat geldt ook voor de wens om nabestaanden niet of minder te belasten met het onderhoud van de graven. Door het lagere aantal traditionele begrafenissen staat de gewenste kostendekkendheid van de gemeentelijke begraafplaats steeds meer onder druk. Wat willen we bereiken? Vanuit een geharmoniseerde begraafplaatsverordening willen we onze begraafplaatsen toekomstbestendig maken. Dat doen we door in te spelen op de ontwikkelingen.

Wat gaan we ervoor doen? In 2024 wordt een begin gemaakt met de herinrichting van de Udense begraafplaats die inspeelt op de veranderende tendensen. Deze herinrichting kan als model fungeren voor (het opstellen van een plan voor) herinrichting van de Schaijkse begraafplaats. Daarbij besteden we ook aandacht aan het versterken van groen op en rondom de gemeentelijke begraafplaatsen.

95

Ontwikkelingen De effecten van klimaatverandering hebben een steeds grotere invloed op onze gezondheid en welzijn. Dit geldt met name voor kwetsbare mensen die zich moeilijk buiten hun eigen buurt kunnen verplaatsen, maar het heeft ook bredere gevolgen. Denk bijvoorbeeld aan scholen met goede ventilatie, de kwaliteit van bedrijventerreinen en de mogelijkheid om te voet of per fiets naar winkels, werk, school en verenigingen te gaan. In Nederland wordt gemiddeld bijna 6% van de ziektelast toegeschreven aan milieufactoren. Op lokaal niveau kan dit percentage sterk variëren, tussen de 4% en 14%. Dit zijn factoren waar individuele burgers weinig of geen invloed op hebben. Een belangrijke partner op dit gebied is de GGD-Hart voor Brabant. De gemeente geeft opdracht aan de GGD om verantwoordelijkheden uit te voeren die voortvloeien uit de Wet publieke gezondheid (WPG). De WPG is gebaseerd op preventie. Preventie kan zich richten op individuen of groepen, maar ook op de omgeving, zoals wijken en buurten. De GGD geeft advies aan de gemeente op verschillende terreinen: • Leefstijl, inclusief het gebruik van middelen zoals roken, alcohol en drugs.

Dit krijgt een plaats in het nieuwe plan genaamd GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord), waarbij een breed scala aan partners op het gebied van preventie beschikbaar is, zoals Sportservice NoordBrabant, Ons-Welzijn, Compass en wijkondersteuners. • Advies over de inrichting van de omgeving met betrekking tot groen, beweging, hygiëne (afval, riolering, toezicht op risicovolle gebouwen, etc.), milieu (geluid, licht, etc.) en het binnenmilieu van openbare voorzieningen (zoals scholen met goede ventilatie). Dit is onderdeel van de werkwijze volgens de Omgevingswet, die vanaf 1 juli 2023 wordt toegepast. De GGD heeft als belangrijkste taak ervoor te zorgen dat kinderen gezond zijn, en staat aan de lat om problemen vroegtijdig op te sporen en ouders te ondersteunen. De taken van de GGD die op maat gemaakt zijn voor individuele gevallen, vallen onder programma 6. Om de omgeving gezond en veilig te houden, hebben we belangrijke verantwoordelijkheden op het gebied van milieubescherming. We verzamelen en verwerken bijvoorbeeld afval en afvalwater en zorgen voor een goede leefomgeving bij ruimtelijke ontwikkelingen. We concentreren ons op het verminderen van de hoeveelheid afval en afvalwater en op het verbeteren van de kwaliteit van het afval.

Naast problemen zoals wateroverlast en droogte, heeft het ervaren van extreme hitte een grote invloed op de gezondheid en het comfort van onze leefomgeving. Door meer groen in de buurt te hebben, kunnen we bijdragen aan het aanpakken van grotere uitdagingen zoals klimaatverandering, hitte, waterbeheer, biodiversiteit en gezondheid. Bij het ontwerpen en bouwen van onze woonomgeving kijken we dan ook zorgvuldig naar geschikte oplossingen, zodat na periodes van zware regenval, hitte en droogte de leefomgeving snel en gemakkelijk kan herstellen. We streven ernaar om in 2035 energieneutraal te zijn en we promoten maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) onder ondernemers en passen dit zelf toe binnen onze eigen organisatie. In 2020 hebben we als onderdeel van de Regio Noordoost Brabant een plan ingediend bij de Rijksoverheid. In dit plan, de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0, staat beschreven hoe we zullen bijdragen aan de nationale doelstelling van 49% CO2-reductie. Momenteel werken we aan een RES 2.0 om te voldoen aan onze regionale afspraken in de RES. Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000

96

Exploitatie

Realisatie 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Lasten 7.1 Volksgezondheid

2.437

2.550

2.865

2.865

2.865

2.865

7.2 Riolering

21.353

5.712

5.743

5.860

5.963

5.995

7.3 Afval

7.055

7.801

8.475

8.163

8.123

8.104

7.4 Milieubeheer

3.123

7.226

5.294

4.923

4.924

4.924

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

322

361

371

368

361

361

34.290

23.651

22.748

22.179

22.235

22.248

143

0

0

0

0

0

7.2 Riolering

21.393

6.248

6.300

6.417

6.521

6.551

7.3 Afval

7.909

8.277

8.706

8.598

8.618

8.598

7.4 Milieubeheer

576

2.589

1.291

1.040

1.040

1.040

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

261

284

286

279

279

279

Totaal Baten

30.282

17.397

16.583

16.333

16.457

16.467

Geraamd resultaat exclusief mutaties reserves

4.009

6.253

6.165

5.845

5.778

5.780

Stortingen in reserves

733

0

0

0

0

0

Onttrekkingen uit de reserves

1.150

849

287

84

24

24

Totaal mutaties reserves

-417

-849

-287

-84

-24

-24

Geraamd resultaat inclusief mutaties reserves

3.592

5.405

5.878

5.761

5.754

5.756

Totaal Lasten Baten 7.1 Volksgezondheid

97

Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Inleiding Bij ruimtelijke beleidsontwikkeling werken we aan omgevingsplannen en beleidsontwikkeling op het gebied van wonen, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing. Daarnaast maken ook de grondexploitatie, de Omgevingswet en vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) deel uit van dit programma.

8.1 Ruimtelijke ordening Inleiding Dit taakveld heeft betrekking op de ruimtelijke ordening, implementatie van de Omgevingswet (die op 1 januari 2024 in werking is getreden) en gebiedsontwikkelingen. De Omgevingswet vervangt diverse wetten en zorgt voor een integrale én gebiedsgerichte benadering, waarbij de leefomgeving centraal staat. Bij gebiedsontwikkeling gaat het om het verbinden van functies, disciplines, partijen, belangen en geldstromen, met het oog op de (her)ontwikkeling van een gebied. Het gaat daarbij niet om één specifiek omgevingsaspect, maar om verschillende aspecten die in samenhang, integraal tegen elkaar afgewogen worden. Het uiteindelijke resultaat moet voldoen aan een goede ruimtelijke ordening. Ontwikkelingen De invoering van de Omgevingswet heeft een grote impact op de wijze waarop ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving vorm krijgen. De Omgevingswet gaat uit van uitnodigingsplanologie, waarbij initiatieven niet op voorhand worden uitgesloten. De gemeente geeft op hoofdlijnen aan waar ruimtelijk veranderingen gewenst zijn en waar niet. Hiermee worden omgevingswaarden voor de langere termijn beschermd. De gemeente nodigt burgers en ondernemers uit met initiatieven te komen en stelt zich daarbij faciliterend op.

Hierbij maakt de gemeente gebruik van verschillende omgevings-instrumenten, zoals de omgevingsvisie, het omgevingsplan, vergunningverlening en toezicht en handhaving. Aspecten van de leefomgeving, zoals gezondheid, duurzaamheid, klimaatadaptatie, natuur, wonen en werken worden integraal in beschouwing genomen. Afwegingen tussen deze aspecten zijn gericht op het verbeteren van de omgevingskwaliteit. Participatie en de omgevingsdialoog maken deel uit van het proces om tot afwegingen te komen. Wat willen we bereiken? Daadkrachtige ruimtelijke ontwikkeling In de omgevingsvisie van Maashorst hebben we een beeld van de toekomst van onze gemeente geschetst. De omgevingsvisie gaat over de fysieke leefomgeving: alles wat we buiten zien, horen, ruiken of op een andere manier ervaren. In de omgevingsvisie liggen onze ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving vast. De visie is daarmee een overkoepelende visie.

98

Wat gaan we ervoor doen? We actualiseren de archeologische verwachtingskaarten. De archeologische verwachtingskaarten zijn verouderd. Nieuwe methodes geven betere voorspelling van de te verwachte archeologische waarde. Door te actualiseren zorgen we dat we bij ontwikkelingen gerichter archeologisch onderzoek kunnen laten uitvoeren. Zo maken we het voor inwoners en ontwikkelaars makkelijker om nieuwe ontwikkelingen voor elkaar te krijgen. We laten nieuwe verwachtingskaarten maken. We zoeken hiervoor een geschikt bureau. We starten hiermee in Q1. We ronden af in Q4.

We beoordelen plannen op de intaketafel. In het kader van de Omgevingswet beoordelen we binnenkomende ruimtelijke plannen op de intaketafel. We kiezen voor één proces om ruimtelijke plannen te ontvangen, in behandeling te nemen en verder te brengen. We zijn inmiddels gestart met de intaketafel.

Wat willen we bereiken? Implementatie van de Omgevingswet We zorgen voor een soepele invoering van de Omgevingswet die op 1 januari 2024 in werking treedt, waarbij alle aspecten in de fysieke leefomgeving meegenomen zijn. Onze speerpunten daarbij zijn: vormgeving van participatie in ruimtelijke processen, digitalisering, vereenvoudiging van processen en deregulering. En ook zetten we vervolgstappen in het ‘Anders Werken’, waarbij we vanuit een positieve houding proberen initiatieven mogelijk te maken.

Wat gaan we ervoor doen? We blijven ‘Anders Werken’ • Uitwerken vastgestelde omgevingsvisie naar beleidsprogramma's • Vanuit het tijdelijk omgevingsplan verder bouwen richting eerste definitief omgevingsplan inclusief verordeningen en beleidsregels • Vergunningverlening verloopt digitaal vanuit de nieuwe wet- en regelgeving • Toezicht en handhaving gebeurt vanuit de in werking getreden Wet Kwaliteitsborging • Het anders werken krijgt vorm in onder meer de Intake- en Omgevingstafel.

Regels voor verbouwingen zijn versoepeld Onder de Omgevingswet zijn veel verbouwingswerkzaamheden vergunningsvrij. Dit is dan ook gedereguleerd vanuit het Rijk.

99

8.2 Grondexploitatie (woningbouw) Inleiding Dit taakveld heeft betrekking op de grondexploitatie voor woningbouw. (Bedrijventerreinen staan beschreven onder programma 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur.) Bij de gebiedsexploitatie (afgekort grex) gaat het om een transformatieproces waar de gemeente zelf de regie voert. Bij een nieuwe gebiedsontwikkeling wordt een begroting (grondexploitatie) gemaakt, hierin staan alle verwachte kosten en opbrengsten. Alle bedragen worden in de tijd geplaatst, rekening houdend met prijsontwikkelingen en rente-effecten. Een grondexploitatie loopt over meerdere jaren. Een nieuwe grondexploitatie wordt door de gemeenteraad vastgesteld, en jaarlijks geactualiseerd in het Meerjarenjarenperspectief Grondbedrijf (MJP). Ontwikkelingen Het Grondbedrijf van de gemeente Maashorst heeft per 1 januari 2024 tien actieve woningbouwontwikkelingen. Naast de gemeentelijke ontwikkelingen worden ook door marktpartijen locaties ontwikkeld. Deze worden met een anterieure overeenkomst vastgelegd. De uitvoeringfase is per locatie anders. De samenstelling van het woningbouwprogramma wordt onder programma 8.3 Wonen en Bouwen verder beschreven. De voortgang van de gemeentelijke locaties wordt jaarlijks tweemaal aan de gemeenteraad toegelicht, in het begin van het jaar door het MJP en in het najaar met een voortgangsrapportage.

Bij de start van een grondexploitatie wordt die door de gemeenteraad vastgesteld; dit is vaak direct verbonden met een bestemmingsplanwijziging. Dit betekent dat zowel het bouwprogramma als de gebiedsinrichting wordt vastgelegd. De grondexploitatie is de financiële onderbouwing van de ambities die in het bestemmingsplan zijn beschreven. Het Grondbeleid is faciliterend aan gemeentelijke beleidsdoelen. Dit betekent dat het Grondbedrijf geen zelfstandige beleidsdoelen heeft, maar ondersteunend is om een en ander te realiseren. De voortgang van alle grondexploitaties wordt beschreven in het Meerjarenprogramma Grondbedrijf. Voor Strategische grondaankopen heeft de gemeenteraad een revolverend krediet beschikbaar. Dit krediet wordt gebruikt om strategische ontwikkellocaties te verwerven. Zoals in het grondbeleid is vastgelegd, wordt de gemeenteraad actief geïnformeerd als er sprake is van een strategische aankoop.

8.3 Wonen en bouwen Inleiding Onze taken op gebied van Wonen en bouwen hebben betrekking op: • omgevingsrecht - vergunningsverlening, toezicht en handhaving (VTH) • wonen - woningmarkt, demografie, woningbehoefte en woningbouw • transformatie - van gebieden • locaties en leegstand - herbestemmen vastgoed. Ontwikkelingen Belangrijke (demografische) ontwikkelingen op het gebied van wonen zijn de woondeal, de vergrijzing van de bevolking, de toename van het aantal eenpersoonshuishoudens (voornamelijk senioren), het accent op duurzame verstedelijking (gericht op efficiënt ruimtegebruik) en de 100

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=79d6da4d-a562-45a6-9a2b-1f63f0ac814b