CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Beleidsprogramma Wonen en Zorg 2024-2030

Raadsvergadering 14 december 2023, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel Beleidsprogramma wonen en zorg28.523 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

32

33

Katern 2: de Zorgopgave 4.

Zorg en ondersteuning

4.1

Inleiding

In dit katern wordt de ‘zorg’ in relatie tot ‘wonen’ uitgewerkt

Er ligt in Nederland een grote opgave als het gaat om huisvesting, zorg en welzijn van ouderen, mensen met een verstandelijke beperking en andere kwetsbare groepen. Kwetsbaar wil niet altijd zeggen dat er een zorgvraag is, het kan ook gaan om een probleem rondom eenzaamheid, het kunnen bereiken van voorzieningen of vaardigheden missen voor het vinden van een passende woning via de reguliere route. Woningtekort is geen gebrek aan regie, maar wel een probleem en daarom in het woonkatern uitgewerkt. Kwetsbaarheid wordt vooral gekenmerkt door een onvermogen tot regie, onmacht om te weten hoe je zaken voor elkaar krijgt. In Maashorst is dit niet anders, daarom is ‘zorg’ in relatie tot wonen als apart katern uitgewerkt.

4.2

De ‘zorg’ kent veel partijen

De gemeente is niet verantwoordelijk voor de totale ‘zorgopgave’ maar is wel een belangrijke partij. Het Rijk heeft voor de transformatie van zorg een geldstroom beschikbaar gesteld, omdat het huidige stelsel in zijn voegen kraakt. Dit is het IZA: integraal zorg akkoord. Een afgeleide van deze IZA-gelden, die een regionale samenwerking verplichten, zijn de GALA-gelden: Gezond en Actief Leven Akkoord. Deze worden in paragraaf 4.2.1 verder toegelicht. 4.2.1 Toelichting IZA/GALA Naast de gemeente, met geld van onder meer Wmo, zijn het zorgkantoor en de zorgverzekeraars de betrokken partijen. Het zorgkantoor bekostigt de WLZ-zorg (wet langdurige zorg); zorg die steeds vaker ‘aan huis’ wordt geleverd in plaats van in instellingen. De zorgverzekeraars bekostigen alle zorg die valt onder het basispakket van de zorgverzekering en eventuele aanvullende pakketten waar inwoners voor kiezen. Deze geldstroom wordt aangeduid met ZVW (zorgverzekeringswet). De grote transformatieopgave, om gemeentelijk en medisch domein (WLZ en ZVW) beter op elkaar aan te laten sluiten, wordt verplicht via het Regioplan beschreven en programmatisch bestuurd. Hiervoor is de gemeente 's-Hertogenbosch de mandaatgemeente. De regio-omvang is gekoppeld aan het werkgebied van het leidende zorgkantoor. In Noordoost Brabant is dat de VGZ.

De doelen van deze transformatie-opgave zijn gekoppeld aan het Regiobeeld dat is gevoed met cijfers en data. Uit dit Regiobeeld zijn de grootste knelpunten gefilterd waarop we als regio willen sturen om tot verbetering te komen. Het sturen op verbeteringen wordt sub-regionaal gedaan. De gemeente Maashorst vormt samen met Bernheze, Boekel, Meierijstad en Oss de sub-regio rondom ziekenhuis Bernhoven. Deze samenwerking van gemeenten met zorgpartijen uit het hele palet van WLZ en ZVW samen heeft de naam Samen in Gezondheid gekregen, kortweg SiG. 4.2.2 Positief gezondheidsbeleid Het taakveld ‘gezondheid’ is verweven in alle werkvelden van de gemeente, zowel in het ruimtelijk als het sociaal domein. De regionale samenwerking, aangeduid als IZA, heeft 5 verplichte ‘ketens’. Een ‘keten’ is een reeks van activiteiten die binnen de dit regionale netwerk uitgevoerd moeten worden. Een deel van deze activiteiten landen lokaal in GALA. Ook in deze ketens zijn het ruimtelijk en sociaal domein aan elkaar verbonden. Omdat het een ingewikkeld verhaal is, dat we als gemeente niet zelf kunnen versimpelen, een praktisch voorbeeld om de samenhang te duiden.

Voorbeeld Eén van de verplichte ketens heeft de naam Valpreventie. Lokaal (GALA-deel) heeft dat onder andere te maken met de aanleg van stoep, op en afritten en het onderhoud van de openbare ruimte (ruimtelijk domein). Lokaal (GALA-deel) heeft dat ook te maken met de beschikbaarheid van sportverenigingen, sportzalen en laagdrempeligheid om van deze voorzieningen gebruik++ te maken (sociaal domein; subsidie beleid. Sportbeleid, accommodatiebeleid). Sub-regionaal (IZA-deel) heeft deze keten te maken met fysiotherapeuten: zijn deze er, zijn ze goed gespreid over de gemeente. Regionaal (ook IZA-deel) heeft dat te maken met samenwerking tussen preventie (bijvoorbeeld inzet van combinatiefunctionarissen, vanuit GALA, voor Missie Maashorst), aanleren van goed bewegen (fysiotherapeuten, sub-regionaal) en reparatie (door ziekenhuis). Afhankelijk van de soort specialistische zorg die nodig is, is ziekenhuis 33inzet sub-regionaal of regionaal. De overige 4 ketens zijn: Kansrijke Start (- 9 maanden tot ca. 2 jaar), kinderen op gezond gewicht, Gezonde Leefstijl Interventies (GLI’s) om overgewicht bij volwassenen terug te dringen en Welzijn op Recept (WoR) wat vooral wordt ingezet voor mentale problematiek verlichting.

De ambitie van de gemeente, gezond en prettig wonen en leven, begint met gezond geboren worden om via gezond opgroeien en weerbaar te zijn tegen verleidingen, vitaal oud te kunnen worden. Bij de IZA/GALA plannen is het verplicht om het effect van onze activiteiten inzichtelijk te maken. Daarvoor is het nodig om sturingsinformatie te hebben. Om die te krijgen, bedenken we (samen met inwoners, ervaringsdeskundigen etc.) interventies. Per interventie is bekend met wie we samen werken (de actoren) en hoe we invloed uit kunnen oefenen om uit te komen op de gewenste resultaten. Bij de keten ‘valpreventie’ ligt de start in de inrichting van de directe leef- en woonomgeving. Het onderhoud van stoepen en beschikbaarheid van vrijliggende fietspaden voorkomt ongelukken, en stimuleert om in beweging te blijven. De inrichting van de leer- en werkomgeving, schoolpleinen en industrieterreinen, draagt bij aan een gezonde leefstijl, als deze per fiets of lopend bereikbaar zijn en als het voedingsaanbod meer is dan fastfood en suikerhoudende snacks. Deze manier van kijken naar de inrichting van de leefomgeving is de basis van de keten ‘overgewicht’ (gericht op jeugd) en GLI's (gezonde leefstijl interventies, gericht op volwassenen). Al deze factoren samen, zijn dan weer de basis van de keten ‘Kansrijke Start’. De laatste verplichte keten, heeft de naam ‘Welzijn op Recept’ gekregen.

Dit is bij uitstek de benaming van de essentie van de transformatie opgave. Wat nu nog ketens zijn, moet een netwerksamenwerking worden. Als iemand bij de huisarts begint, maar de oorzaak ligt in bijvoorbeeld stress of verveling, moet de volgende actie liggen bij Welzijn of bij Zingeving. Als geldgebrek de onderliggende oorzaak is van huisartsbezoek, of een slechte huisvesting, is de volgende schakel de gemeente of de wooncorporatie. Kortom, de basis van positieve gezondheid die de gemeente EN alle zorgpartijen omarmen, vraagt om ketensamenwerking.

4.3

Regiobeeld

De analyse van het Regiobeeld dat onder leiding van het Zorgkantoor is gemaakt en gepubliceerd, is een verplichte basis voor de transformatie plannen. Het Regiobeeld ‘RNOBB’ (Regio Noordoost Brabant + Bommelerwaard) is eind juni gepubliceerd op de website dejuistezorgopdejuisteplek.nl. Aangezien dit Regiobeeld RNOBB naar de mening van SiG onvoldoende sturingsinformatie bevat, is aanvullend een analyse gemaakt van het regiobeeld ROAZ (Regionaal Overleg Acute Zorg). Dit regiobeeld van ROAZ levert betere inzage in de knelpunten die we op moeten lossen. Samenvatting regiobeeld RNOBB (zeer beknopt weergegeven) • Noordoost Brabant vergrijst relatief hard. Onze regio heeft relatief meer 45+ers en dit beeld zet zich tot 2040 voort. • Het huidige personeelstekort groeit, en daarmee de druk op de zorg. Door vergrijzing gaan veel medewerkers met pensioen en de instroom stijgt naar verwachting minder hard. Ook het aantal mantelzorgers daalt. Personeelstekorten worden verwacht in iedere sector. • Er wordt hard gewerkt aan het betaalbaar houden van de zorg. De kosten per verzekerde liggen in onze regio lager dan gemiddeld, maar dit blijft wel een aandachtspunt. • Hoewel inwoners relatief gezond zijn, zijn er zeker aandachtspunten op het gebied van beweging, roken, overgewicht en mentaal welzijn. Het alcoholgebruik ligt hoger dan het landelijk gemiddelde.

33 Soms zelfs bovenregionaal, denk bij hartchirurgie wat geconcentreerd is/wordt naar beperkt aantal plekken in Nederland

34

35

•

•

De veranderende zorgvraag vraagt om integrale samenwerking, met name op het gebied van kwetsbare ouderen, en de toenemende complexiteit in de hulpvraag. Ook op het gebied van het openbaar maken van data ligt een uitdaging; in een netwerk samenwerken rondom dezelfde patiënt/ inwoner, betekent de klant eigenaar moet zijn van zijn/haar eigen dossier om te zorgen dat niet elke volgende partij in de keten uitvraag gaat doen naar wat al bekend is. Op dit moment is de digitalisering nog helemaal niet op het gewenste niveau van eigenaarschap voor de klant/ inwoner in het kader van privacy bescherming. Voor inwoners die onvoldoende regie hebben om hun eigen dossier te kunnen bewaken en delen, is de digitale uitdaging nog groter. De doorstroom binnen de zorgketen is van groot belang, met name de uitstroom uit het ziekenhuis is een knelpunt.

Samenvatting ROAZ-beeld (zeer beknopt weergegeven) • De geografische dekking voldoet op hoofdlijnen aan de bereikbaarheidsnormen, maar niettemin staat de toegankelijkheid van acute zorg onder druk. • In alle sectoren en zorgkantoorregio’s neemt het aantal acute zorgvragen toe door demografie en incidentie (pech, zoals het vallen van een hek terwijl je langsloopt). Het zorgaanbod neemt daarentegen in alle sectoren af. O Partijen ervaren extra druk door toenemende arbeidsmigratie, 24/7 cultuur, GGZ-problematiek jongeren en patiënten zonder huisarts. • O Het aantal werkenden en potentiële mantelzorgers per oudere neemt af waardoor het personeelsaanbod nog krapper zal worden. Het absolute arbeidstekort neemt in alle sectoren toe, maar met name in de verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorg (VVT). • Door het voorkomen of verplaatsen van acute zorg kan een deel van de groei worden opgevangen. Daarnaast kan door slimmere inzet van aanbod de productiviteit worden verhoogd, bijv. via functieverruiming en integratie. Kansen zijn er voor: O Zelfzorg en voorlichting O Advance care planning O Monitoring en digitale zorg O Organisatie dagzorg en sociaal domein O Zorgcoördinatie en uitgebreidere triage (beoordeling van nodige zorg) O Optimalisatie aanbod De benoemde kansen in het ROAZ-beeld zijn echter naar verwachting niet voldoende om de kloof tussen vraag en aanbod te dempen.

• Het kunnen voldoen aan de vraag van inwoners, vraagt vooral om vraagreductie (waardoor de vraag afneemt), investeringen in de dagzorg (waardoor acute zorg op avond en in weekenden afneemt) en samenwerking tussen de sectoren (waardoor de juiste zorg op de juiste plaats wordt geboden en onnodige inzet wordt voorkomen). Conclusie De slagingskans van de plannen van de SiG staat of valt met de lokale samenwerking tussen gemeenten. De transformatieplannen van de SiG richten zich op preventie; daarvan liggen de werkzame elementen voor het overgrote deel in het gemeentelijk domein. Alleen het deel van ‘zorg’ dat vanuit gemeentelijke taken bediend kan worden, wordt uitgewerkt in dit zorgkatern. We beperken ons daarbij tot hetgeen vanuit het sociaal domein bestuurd kan worden, inclusief welzijn en aanpalende werkgebieden als sport, cultuur en onderwijs.

4.4

Strategische uitgangspunten sociaal domein

4.4.1 Speerpunten sociaal domein Binnen deze strategische uitgangspunten is een aantal speerpunten benoemd: • Normaliseren • Stimuleren van een gezonde levensstijl • Preventie • Versterken van de sociale basis in wijken en kernen • Toeleiden naar gespecialiseerde ondersteuning. Deze speerpunten sluiten volledig aan op de doelen van de transformatie-opgave die vanuit de Rijksoverheid is opgelegd aan gemeenten en de zorgpartijen. Toelichting op deze transformatie-opgave is als aparte bijlage bij dit beleidskader opgenomen. De opgaven zelf leiden tot eigenstandige besluitdocumenten die op een later moment bestuurlijk worden voorgelegd. Deze mate van zelfredzaamheid per doelgroep, zie paragraaf 4.4 (werken met de matrix) maakt onderscheid tussen lichte, zwaardere, chronisch enkelvoudig en complex chronische problematiek. Vanuit het sociaal domein wordt gewerkt met diverse niveaus van ‘preventie’. Vanuit het medisch domein wordt onderscheid gemaakt naar primaire en secundaire preventie. Het preventie-aanbod als geheel, primair en secundair, is bedoeld om aan te sluiten op de diversiteit in de zorgvraag. 4.4.2 Ondersteuningsbehoefte en definities Aangezien kwetsbaarheid over het algemeen niet wordt bepaald door één factor, maar door meerdere factoren die elkaar positief of negatief beïnvloeden, hanteren we een matrix.

Een matrix helpt om na te gaan of we de juiste factoren bij elkaar pakken die de ondersteuningsbehoefte bepalen. De juiste samenstelling van factoren is nodig om na te gaan of we voldoende aanbod hebben aan diensten en voorzieningen om te voorzien in ondersteuning op maat en om de juiste zorg op de juiste plaats te kunnen bieden. De definities daaronder zijn van belang om hetzelfde beeld te hebben bij een begrip. De matrix werkt op de combinatie van een horizontale en verticale situatie. Voorbeelden: • Jeugdigen in de leeftijd van 18-23 jaar die bij hun ouders wonen, zijn niet vanzelfsprekend kwetsbaar (jeugdigen + thuiswonend), mits de ouders voldoende regie hebben. • Jeugdigen die uitstromen uit Jeugdzorg met verblijf (> 18+) zijn bijzonder kwetsbaar als niet tijdig wordt voorzien in een passende woning en juiste begeleiding. Het is duidelijk dat we voor deze doelgroep andere voorzieningen moeten realiseren dan nu worden aangeboden. We kunnen daarbij niet wachten tot in 2026 misschien een nieuwe aanbesteding start vanuit de Centrumregeling jeugd onder leiding van Den Bosch voor ‘jeugdzorg met verblijf’. Lokale creativiteit en samenwerking binnen de sub-regio is nodig om te voorkomen dat deze doelgroep te maken krijgt met meer problemen dan we proberen op te lossen met de huidige voorzieningen vanuit jeugdzorg.

4.4.3 Matrix als werkwijze Deze paragraaf is een toelichting voor de wijze waarop de kaders van dit beleidsprogramma vertaald worden naar uitvoeringsbeleid. De wereld is niet zo maakbaar, is al eerder geconstateerd, en de problematiek van Wonen en Zorg is complex. Voor complexe vraagstukken bestaan geen simpele oplossingen. Om complexe vraagstukken wel zo behapbaar mogelijk te maken, kan het werken met een matrix helpen. Immers, doelgroepen en woonsituaties kennen grote verschillen: per combinatie van factoren, zijn andere oplossingen nodig. Door steeds vanuit een ‘matrix’ te denken (welke factoren doen ertoe voor een specifieke doelgroep), en niet/ nauwelijks uit te gaan van leeftijd realiseren we duurzamere oplossingen. En kunnen we steeds meer oplossingen realiseren in de vorm van ‘algemene voorzieningen’ waar geen indicatie of beschikking voor nodig is om er gebruik van te kunnen maken.

Voor de uitwerking van ‘zorg en ondersteuning’ zijn de uitgangspunten uit het ‘Strategisch beleidskader sociaal domein” leidend, zoals vastgesteld in de raadsvergadering van 20 april 2023. • We gaan uit van eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid. • We werken in de directe omgeving van de inwoner. • We zetten efficiënte hulp en ondersteuning in. • We werken vanuit het principe Positieve Gezondheid. • We werken integraal en sociaal systeemgericht. • We zetten in het op het verkleinen van de sociale ongelijkheid. • We werken samen met partners. • We maken gebruik van data.

36

37

Thuiswonend / inwonend

Alleen wonend

Samen wonend

Nabij voorzieningen

In buitengebied

Jeugdigen (uitstroom zorg, 16+) Jongeren (18+, zelfredzaam) Volwassenen (zelfredzaam) Volwassenen (met ondersteuningsvraag) Medioren (zelfredzame ouderen) Senioren (ouderen met ondersteuningsvraag) 4.4.4 Definities van de matrix Om met een matrix als bovenstaand te kunnen werken, is het nodig dat alle samenwerkende partijen begrippen op dezelfde wijze uitleggen en toepassen. De definities die we in dit document opnemen, zijn op maat gemaakt voor dit beleidsprogramma omdat er in het hele werkveld veel verschillende uitleggen zijn ontstaan voor begrippen. Thuiswonend/ inwonend: de woningzoekende heeft op dit moment geen eigen huurcontract en is evenmin eigenaar van een eigen woning. Er zijn andere volwassenen die de verantwoordelijkheid dragen voor het huishouden (regievoering) dan de woningzoekende. Per persoon kan de mate van eigen regie verschillen; sommige woningzoekende hebben eigen regie over inkomen e/o zorgvraag, andere woningzoekende hebben een bewindvoerder e/o een mentor maar is inmiddels voldoende ontwikkeld om over te stappen naar een zelfstandige woonsituatie, al dan niet met zorg. Alleenwonend: er zijn geen andere personen ingeschreven op het woonadres en er is geen sprake van een relatie waarin verantwoordelijkheden voor huishouden, inkomen etc. worden gedeeld.

Samenwonend: er zijn meerdere personen ingeschreven op het woonadres waarvan naast de hoofdbewoner tenminste één volwassene (meerdere kan) woont die gezamenlijk de verantwoordelijkheid dragen voor huishouden, inkomen, zorg voor medebewoners etc. Nabij voorzieningen: de basisvoorzieningen zoals supermarkt, ontmoetingspunt en OV-halte, zijn op loopafstand (< 500 mtr) of binnen 15 minuten fietsend te bereiken waardoor kans op isolement afneemt en kans op ondersteuning door de directe omgeving toeneemt. In buitengebied: de afstand tot basisvoorzieningen zoals ontmoeting of boodschappen zijn lopend NIET binnen een half uur en fietsend NIET binnen een kwartier te overbruggen. Grote kans op isolement, te late signalering waardoor acute zorgvraag kan ontstaan die te laat wordt ontdekt. Ondersteuningsvraag: op 1 of meerdere domeinen is structureel een vorm van ondersteuning nodig. De ondersteuning kan verband houden met bijvoorbeeld een chronische ziekte of een beperking. Afhankelijk van de ondersteuning die nodig is, kan deze worden geleverd vanuit de WLZ (wet langdurige zorg), de ZVW (zorgverzekering, bijv. voor huisarts of thuiszorg) e/o sociaal domein (financiële ondersteuning, maatschappelijk werk, GGZ-hulp, Wmo-hulp etc.)

38

5.

Uitwerkingskaders

De ontwikkelingen in de zorg die doorwerken op het wonen en de inrichting van de directe leefomgeving, zijn voor dit beleidsprogramma in twee sporen uitgewerkt. In de uitwerking moeten deze twee parallelle sporen weer bij elkaar komen. Dat is de vertaling van deze ontwikkelingen naar kaders en samenwerkingen. In de samenwerkingen maakt de gemeente keuzes over de rol die zij binnen dit gehele spectrum inneemt. In hoofdstuk 2 is al benoemd welke verplichte doelgroepen dit beleidskader moet bedienen. De specifieke zorgelementen die spelen bij deze doelgroepen worden uitgewerkt in uitvoeringsbeleid. Dat uitvoeringsbeleid is een aanvulling op de basisambitie van het ‘ecosysteem’ dat we willen realiseren. In dit hoofdstuk werken we toe naar het inzichtelijk maken van de ‘integrale maatschappelijke opgave’, uitgewerkt per kern.

5.1.

Veel tegels, één straat

5.2

Samenwerking

De 16 thema’s aan de hand waarvan dit document is opgezet, beïnvloeden elkaar. Elke thema kan alleen maar apart worden opgepakt als we onthouden dat deze 8 thema’s met elkaar wel één straat moeten vormen. De grote woonzorgopgave vraagt om en integrale aanpak. De gemeente heeft een sleutelrol als verbinder tussen de diverse partijen. Zij geeft sturing aan de vertaalslag van regiobeleid Noordoost-Brabant (oost), het kernenbeleid met oog voor eigen identiteit en de marktvraag. Ze is aanjager als het gaat om samenwerking en eigenaarschap creëren. Dit doet ze samen met de woonpartners van Maashorst (corporaties Area, Mooiland, BrabantWonen, makelaars, bouwers, ontwikkelaars), ambtenaren (welzijn-zorg, duurzaamheid en wonen) en welzijns- en zorgpartners en het zorgkantoor. Maar ook met dorpshuizen, wijkgebouwen, welzijnsorganisaties en gezondheidsinstanties die een cruciale rol spelen bij het langer thuis wonen. Samen trekken we ten strijde waarbij ieder zich bewust is van zijn eigen rol.

De verschillende thema’s in dit beleidskader passen elk binnen een eigen cirkel van invloed en verantwoordelijkheid (zie afbeelding). Het Integraal zorgakkoord, het Gezond en Actief Leven Akkoord en de Nationale woon- en bouwagenda werken op elkaar door en kunnen/moeten elkaar versterken. Dat kan alleen als intensief wordt samengewerkt, waarbij duidelijke afspraken zijn gemaakt en ieder de eigen en elkaars verantwoordelijkheden kent en elkaar daarop kan en durft aan te spreken.

39

Samenwerking begint bij het vaststellen van een gezamenlijk doel om vervolgens met elkaar te bepalen wat nodig is om dat doel te bereiken. Hieronder is een tool afgebeeld waarin vijf ambitieniveaus van samenwerking zijn beschreven. Dat is een hulpmiddel om per thema e/o deelopgave de doelen te benoemen en de verschillende partners daaraan te koppelen: 1. 2. 3.

Waar staan we in de samenwerking? Waar willen/moeten we naar toe in de samenwerking? Welke afspraken horen daarbij?

Figuur 1: Bron en inspiratie: Ontwikkelinstrument IKC Sardes, bewerking door Van Aarle De Laat

5.2.1. Diverse rollen Er zijn verschillende modellen om samenwerking uit te werken. In het voorbeeldmodel onderscheiden we de volgende rollen: • Informeren. • Stimuleren/verbinden. • Faciliteren. • Regisseren. • Toetsen/monitoren. We benadrukken dat we onszelf zien als aanjager en verbinder. We willen meerwaarde creëren door partijen bij elkaar te brengen, prestatieafspraken te maken en allianties te sluiten. De grondhouding daarbij is meedenken en mee mogelijk maken! Vooraf, per project/ programma e/o interventie, scheppen we duidelijkheid over belangen, ieders rol(-len) en verwachtingen, maar we laten ook voldoende ruimte voor eigen invulling van participatie.

5.3

Rol van de gemeente

De gemeentelijke rol, in algemene zin, is zorgen voor een goed vestigingsklimaat voor ondernemers en organisaties om te borgen dat onze inwoners gezond en gelukkig oud kunnen worden in onze gemeente. Daarbij kijken we uiteraard per gebiedsontwikkeling naar de omvang van de maatschappelijke opgave en hoe daarin te faciliteren dat problemen kleiner worden. Als het gaat om dit beleidskader van wonen en zorg, spant de gemeente zich in om basisvoorzieningen goed bereikbaar te houden voor onze inwoners, zowel financieel als over de weg. Via integrale gebiedsontwikkeling algemeen en accommodatiebeleid specifiek per kern, sturen wij maximaal op beschikbaarheid van ontmoeting, toegang tot zorg en ondersteuning etc. 5.3.1. Toegankelijkheid van zorg Bij het betaalbaar houden van ‘zorg en ondersteuning’, heeft de gemeente primair een trekkersrol bij de producten en diensten van het sociaal domein; dat is dus inclusief Welzijn en aanpalende werkvelden als sport, cultuur en onderwijs. Het geheel van dit samenstel van werkvelden is de basis van ‘gezondheidsbeleid’ en is gericht op ‘inclusie’. De betaalbaarheid van zorg, waar huisartsen officieel toe behoren, is primair een taak van de Rijksoverheid (ministerie van VWS) en de zorgkantoren. Echter, de gemeente hecht groot belang aan de aanwezigheid van huisartsen gezien de rol die zij hebben in het leven van onze inwoners.

Voorbeelden: Procesmatige afspraken, zodat ongeacht waar de klant ‘binnenkomt’ dezelfde brede uitvraag wordt gedaan, inclusief de notatie van wie mantelzorger is en het takenpakket dat deze op zich heeft genomen. Dat is de basis van de SiG-transformatieplannen voor de IZA-gelden. Op die manier kan binnen het netwerk direct de juiste zorg op de juiste plaats worden geboden. De huidige oog-in-oog samenwerking verschuift daardoor richting hand-in-hand op weg naar een integrale coalitie. Op het thema ‘Welzijn op Recept’ wordt de integrale coalitie vermoedelijk sneller bereikt dan bij de integratievoorstellen van bijzondere doelgroepen. Zeker als gedragsproblematiek één van de factoren is. Inzet van ervaringsdeskundigheid e/o alternatief aanbod dat aansluit bij bepaalde doelgroepen, kan gunstig uitpakken voor de wachtlijsten GGZ; als deze minder lang worden, komt de bestaande zorg eerder beschikbaar voor mensen die er wel baat bij hebben. Bewezen inzet34 zou door alle zorgaanbieders geleverd moeten worden, ongeacht bij wie de patiënt is verzekerd of met wie de zorgleverancier een contract heeft.

Huidige huisartsen behouden De huidige huisartsen in onze gemeente willen we graag behouden, ook als dat betekent dat we in de huisvesting een grotere en actievere rol moeten nemen dan tot dusver gedaan. Als op onderdelen sprake is van marktfalen, kunnen en mogen wij dat marktfalen corrigeren, uiteraard binnen de EU-regels van subsidiëren van diensten. De gemeente wil alleen voor huisartsen deze extra, mogelijk financiële, stap zetten en niet voor andere beroepsgroepen in het (para-)medisch domein. De onderliggende argumentatie daarbij is dat huisartsen formeel misschien een marktpartij zijn maar in de praktijk zijn zij gebonden aan vaste tarieven. Als dat tarief niet kostendekkend is, mogen zij geen extra geld vragen aan hun patiënten. Alle overige (para-)medische beroepsgroepen hebben op dat punt meer vrijheden. Nieuwe huisartsen aantrekken We zijn ons ervan bewust dat het aantrekken van meer huisartsen nodig is. Alle huisartsen hebben nu al een cliëntenstop en de nieuw te bouwen woningen leveren nog meer vraag naar huisartsenzorg op. Alleen investeren in betaalbare huisvesting is niet genoeg om aantrekkelijk te zijn voor deze beroepsgroep. Het hele gezin moet zich in onze gemeente prettig voelen en hun leven kunnen inrichten volgens hun behoeften. Huisartsen hebben belang bij zorgprofessionals in de uitvoering, zoals POH’s (patiëntondersteuner huisarts) en wijkverpleging.

Onze nieuwe woningen moeten daarom betaalbaar zijn voor mensen die basisvoorzieningen leveren. Naast zorgprofessionals gaat het dan om onderwijskrachten, wijkagenten, opbouwwerkers etc. Het huidige palet aan voorzieningen en de bereikbaarheid daarvan moet zo aantrekkelijk zijn dat ‘het niet hebben van een aansluiting op het spoorwegennet’ amper als gemis wordt gevoeld.

34 Bewezen inzet, ook wel ‘evidence based’ aanbod genoemd: uit data is gebleken wat werkt in welke situatie en onder welke condities de inzet werkt. Voorbeeld: paramedische inzet is voor ‘etalage benen’ vaak een goede oplossing maar als je verzekeraar dat niet gecontracteerd heeft, krijgt een klant soms het veel duurdere ‘dotteren’ voorgeschreven omdat die behandeling onder de basisverzekering valt.

40

41

Bereikbaarheid, fysiek en digitaal Voor de bereikbaarheid van zorg, over de weg, heeft de gemeente een grotere rol dan bij betaalbaarheid van zorg. Via integrale gebiedsontwikkeling algemeen en het beleidsprogramma ‘mobiliteit’ specifiek, wordt bijvoorbeeld ingezet op bereikbaarheid van basisvoorzieningen binnen 15 minuten lopend of fietsend. De afstand tot basisvoorzieningen van 500 meter, zoals benoemd in het ecosysteem, voldoet aan deze ambitie. De digitalisering en technologische veranderingen vragen om een aparte infrastructuur in het kader van bereikbaarheid van zorg om de toename van e-health bereikbaar te maken voor onze inwoners. De opdrachtverlening voor uitvoeringsbeleid wordt pas na vaststelling van dit beleidskader uitgewerkt. Op dit moment is er onvoldoende zicht op de activiteiten die in het Regioplan worden opgenomen; vanuit de IZA-transformatieplannen is ‘digitalisering’ in breedste zin van het begrip wel als één van de randvoorwaarden benoemd om succesvol te zijn. De IZA/GALA-plannen zijn aparte documenten, via aparte besluittrajecten; IZA regionaal en GALA lokaal.

De koers van de regionale transformatie plannen en lokale uitvoering, is samen te vatten in de voor ons belangrijkste elementen voor het slagen van de transformatie-opgave: • Samen met zorgorganisaties werken aan het verminderen van de groeiende vraag naar zorgpersoneel door aandacht te hebben voor: O preventie (voorkomen van zorgvraag door gezonde leefstijl); O efficiënter te werken (minder reistijd hebben tussen klanten , meer vaste aanbieders per kern of wijk); O inzet van innovaties die de zorgvraag verminderen (e-health, digitale consultatie etc.); O meer uren werken stimuleren en het arbeidsaanbod op peil te houden, onder meer door het modulair e/o hybride (leren op de werkplek) opleiden van voldoende nieuwe medewerkers. • Samen met woningbouwcorporaties sturen op realisatie van de woningbouwopgave, afgeleid van het woonbehoefteonderzoek. • Bij de realisatie van een nieuw woonzorgconcept, trekt de zorgaanbieder samen op met de gemeente. De inhoudelijke wensen van de zorgvragers voor woning en omgeving, gaan gelijk op met de vertaling naar fysieke ingrepen in het ruimtelijk domein. De ontwikkelende partij zoekt actief verbinding met de wijk, waar de potentiële zorgdragers wonen, en gebruikers (de zorgvragers) zodat we omwonenden uitleg kunnen geven over de toekomstige buren.

In dat gesprek kunnen we afspraken maken over wat zorgdragers nodig hebben om met deze zorgvragers samen te kunnen ‘wonen’ in de wijk. Dergelijke afspraken zijn nodig voor wederzijdse acceptatie. • We werken samen met andere stakeholders om de maatschappelijke discussie 'eigen verantwoordelijkheid' op gang te brengen. We stimuleren senioren om op tijd na te denken over verhuizen naar een meer geschikte woning of woonomgeving, te sparen voor 'de oude dag'. Dit op een open en niet te regelende manier.

6.

Integrale maatschappelijke Opgave

6.1.

Inleiding

Wonen is meer dan volkshuisvesting; de kwaliteit van de directe leefomgeving is van essentieel belang. Om zicht te hebben en te houden op wat bewoners nodig hebben om ‘gezond en prettig’ te kunnen wonen in onze gemeente, werken we top-down en bottom-up. De top-down lijn is gebaseerd op data, kengetallen en analyses. Bevolkingsprognoses, omvang van voorzieningen (zoals het aantal leerlingen dat een basisschool maximaal kan herbergen), gebruikersaantallen in relatie tot exploitatie berekeningen etc. De bottom-up lijn is gebaseerd op de kernen-CV’s en bijbehorende dorpsplannen, voor zover die nu al beschikbaar zijn. Daarin geven bewoners zelf aan wat zij graag anders zouden zien en voor welke onderdelen zij hulp nodig hebben van de gemeente. Deze twee lijnen samen vormen de basis voor het vormgeven van de ‘sterke sociale basis’, een eerste uitwerking van de ‘strategische uitgangspunten sociaal domein’ die in april 2023 door de raad zijn vastgesteld. Alle formele onderzoeken uit de top-downlijn die zijn gebruikt voor dit beleidsprogramma, zijn opgenomen bij bronvermelding. 6.1.1 Uitwerking op verschillende schaal Uitwerking is in basis gebaseerd op buurtcodes die het CBS hanteert; deze afspraak geldt voor de hele gemeentelijke organisatie. Vanuit het woonbehoefte-onderzoek, is per kern uitgewerkt wat er nodig is en waar accenten moeten komen.

Kleine kernen kennen maar één buurtcode, grotere kernen kennen soms een onderscheid naar bebouwde kom en buitengebied35. Voor de voorzieningen maken we voor 1 van de 6 kernen een verdeling in meerdere delen. De kern Uden is te groot om als één geheel te bekijken en daarom vanuit sociaal domein in 6 gebieden verdeeld. In de bijlage is de gebiedsverdeling opgenomen, inclusief de onderliggende buurtcodes. Let op: de navolgende uitwerking moet nadrukkelijk gezien worden als richtinggevend. We schetsen binnen een bandbreedte de kwantitatieve opgave voor woningen; we geven aan voor welke doelgroepen we woningen realiseren, wat er nodig is (accenten) en eventuele aandachtpunten. 6.1.1.1

Odiliapeel

Opgave 2023-2033: 5 – 50 woningen

Opgave voorzieningen

Wat is nodig? (accenten):

Aanbod OV is onder de maat en er zijn onvoldoende veilige routes voor fietsers en wandelaars. Veiligheid van fietsverkeer tussen de kernen in, zeker vanuit bereikbaarheid van voortgezet onderwijs en verdere opleidingen, vraagt verbetering. Er is vraag naar sociale vormen van mobiliteit (bijv. Automaatje) voor de meer stadse voorzieningen als ziekenhuis, zwembad of theater in aanvulling op uitbreiding van OV.

§ Sociale huur (appartementen/nultredenwoningen en grondgebonden). § Betaalbare grondgebonden koopwoningen. Doelgroepen: § Alleenstaanden & stellen van 65 jaar en ouder. § In beperktere mate alleenstaanden & stellen tot 35 jaar. Aandachtspunten: § Vernieuwing van de bestaande woningvoorraad. § Voorzien in de lokale woningbehoefte. § Meer variatie in woningvoorraad, passend bij karakter van Odiliapeel. § Vergroten betaalbaarheid en levensloopbestendigheid.

De meeste basisvoorzieningen zijn aanwezig, op schaal van de kern. Terra Victa en het Peelhonk voor ontmoeting en de basisschool voor de jongste jeugd. Aanbod voor jeugd van 14-18 jaar wordt gemist. De toegang tot eerstelijnszorg wordt verzorgd vanuit Volkel door huisarts en fysiotherapeut en is daarmee kwetsbaar ondanks de samenwerking met wijkverpleging. Overig aanbod, zoals apotheek en tandarts, is niet aanwezig in het dorp. Zware zorg (WLZ- e/o 24-uurs aanbod) ontbreekt eveneens in deze kern.

35 Het kernen-CV van het buitengebied is een andere samenvoeging van buurtcodes dan vanuit beleid wordt gehanteerd; in de gebiedsindeling is elke buurtcode van een buitengebied gekoppeld aan de dichtstbijzijnde buurtcode van bebouwde kom

42

43

6.1.1.4

Odiliapeel (vervolg) Opgave 2023-2033: 5 – 50 woningen

Opgave voorzieningen Eenzaamheid door weinig sociale context in combinatie met een druk bestaan in landelijk gebied is het element dat extra inzet vraagt van professionals in de kern. Er zijn vermoedens van verborgen armoede, die bijdraagt aan verminderde zelfredzaamheid, maar eigen data noch die vanuit CBS geven daarvoor harde cijfers.

6.1.1.2

Schaijk

Opgave 2023-2033: 360 – 525 woningen

Opgave voorzieningen

Wat is nodig? (accenten):

Voor een deel lijdt de leefbaarheid door transportbewegingen van grote bedrijven. Kleine bedrijven hebben nu amper kansen om zich te vestigen; er is vraag naar nieuwe bedrijventerreinen. Er liggen kansen om de noordkant van Schaijk te betrekken bij versterking van de centrumfunctie.

§ Sociale huur (appartementen/nultredenwoningen en in beperkte mate grondgebonden). § Betaalbare grondgebonden koopwoningen. § Appartementen/nultredenwoningen in het koopsegment. § Middenhuur. Doelgroepen: § Alleenstaanden & stellen tot 35 jaar. § Alleenstaanden & stellen van 65 jaar en ouder. Aandachtspunten: § Ontwikkelen van potentiële inbreidings- en transformatielocaties. § Overwegend voorzien in de lokale woningbehoefte.

De kwaliteit van de verbindingen naar voorzieningen voor lopers en fietsers is onder de maat. Aansluiting op OV is te beperkt, zeker voor het bereik van stadse voorzieningen als theater, zwembad en ziekenhuis. Voor jongeren van 12 tot 18 jaar ontbreekt een voorziening en er is te weinig variatie in buitenspeelmogelijkheden. De huisarts wil graag uitbreiding van zijn huisvesting, mede omdat er meer instroom is van patiënten uit Reek na vertrek van de praktijk daar.

§ Vergroten betaalbaarheid en levensloopbestendigheid. 6.1.1.3

Opgave voorzieningen

Wat is nodig? (accenten):

Voor onderwijs na de lagere school, ontbreken goede verbindingen, zeker voor wie niet kan fietsen. Bereikbaarheid van ’s-Hertogenbosch is een groot issue, bereik van Nijmegen ook maar in iets mindere mate. Bereikbaarheid van de stadse voorzieningen in de kern Uden zijn onvoldoende omdat er geen bushalte in het dorp zelf is.

Doelgroepen: § Alleenstaanden & stellen van 65 jaar en ouder. Aandachtspunten: § Vernieuwing van de bestaande (koop)woningvoorraad. § Behoud van sterke en zelfredzame gemeenschap door in lokale woningbouwbehoefte te voorzien. § Meer variatie in woningvoorraad, passend bij karakter van Reek. 44

Opgave voorzieningen

Wat is nodig? (accenten):

De basisvoorzieningen zijn binnen 15 minuten fietsen bereikbaar; voor iedereen in de dorpskern, ook de ouderen, zijn alle voorzieningen zelfs lopend goed bereikbaar. Bereikbaarheid vanuit de buurtschappen naar de basisvoorzieningen vraagt aandacht bij keuzes die worden gemaakt over definitief tracé omlegging N605. Met name de fietsveiligheid voor scholieren is een zorg. Aansluiting op OV is mager.

§ Sociale huur (appartementen/nultredenwoningen en kleine grondgebonden woningen). § Vrije sectorhuur- en koop appartementen/nultredenwoningen. § Kleine behoefte aan grondgebonden sociale huurwoningen. Doelgroepen: § Alleenstaanden & stellen van 65 jaar en ouder. § Kleine toename alleenstaanden & stellen tot 35 jaar. Aandachtspunten: § Vernieuwing van de bestaande woningvoorraad.

Inwoners voelen zich veilig want ze kennen hun medebewoners, maar het aantal inbraken in het buitengebied neemt nog steeds toe. De huisarts en de fysio zijn naarstig op zoek naar beter passende huisvesting, zeker omdat zij ook de kern Odiliapeel bedienen waar geen huisarts meer actief is.

§ Inbreidingslocaties inzetten voor lokale woonbehoefte. § Bij woningbouw onder de aanvliegroute van Vliegbasis Volkel betrekken we het aspect volksgezondheid nadrukkelijk. § Vergroten betaalbaarheid en levensloopbestendigheid. 6.1.1.5

Zeeland

Opgave 2023-2033: 250 – 405 woningen

Opgave voorzieningen

Wat is nodig? (accenten):

De basisvoorzieningen zijn binnen 15 minuten fietsen bereikbaar; voor wie niet kan fietsen, is bereikbaarheid vanuit Voederheil e/o het Oventje een issue. Hiervoor zijn maatwerk oplossingen nodig (bijv. vrijwillige buurtbus of muzemobiel). De fietsroutes zelf moeten beter verlicht worden om veilig te zijn. Dit geldt specifiek voor routes naar onderwijslocaties. Als er meer wonen wordt toegevoegd, is wellicht een extra ontmoetingspunt nodig.

§ Sociale huur appartementen/nultredenwoningen en in beperkte(re) mate grondgebonden woningen.

Opgave 2023-2033: 10 – 50 woningen

§ Vrije (dure) sectorhuur- en koop appartementen/ nultredenwoningen (productmarktcombinaties nader verkennen).

Opgave 2023-2033: 50 – 125 woningen

§ (betaalbare) grondgebonden koopwoningen.

Reek

§ Sociale huur (appartementen/nultredenwoningen)

Volkel

§ Kleine behoefte aan vrije sectorhuur- en koop appartementen/nultredenwoningen en in beperkte mate grondgebonden. Doelgroepen: § Alleenstaanden & stellen van 65 jaar en ouder. § Alleenstaanden & stellen tot 35 jaar. Aandachtspunten:

Ontmoeting en basisschool zijn aanwezig. De supermarkt is er nu wel maar op basis van een tijdelijke vergunning. Een permanente vestiging is wenselijk.

§ Behouden gedifferentieerde samenstelling.

Er is is geen huisarts meer in het dorp waardoor de toegang tot eerstelijnszorg moeilijk is, zeker voor inwoners die niet aan de kant van Schaijk wonen. Inwoners zijn afhankelijk van de bezorgservice van de apotheek. Voorzieningen voor de jeugd van 14-18 ontbreken, tenzij ze lid zijn van een vereniging.

§ Overwegend voorzien in de lokale woningbehoefte.

§ Ontwikkelen van potentiële inbreidings- en transformatielocaties.

§ Vergroten betaalbaarheid en levensloopbestendigheid.

De huisarts is dringend op zoek naar betere huisvesting, bij voorkeur direct geschikt voor de uitbreiding van taken als gevolg van transformatie zorg. Ontmoeting, basisschool en bushalte zijn aanwezig. De basisschool zit aan de grens, binnen het gebouw is groei niet mogelijk. Bij toename van inwoners met kinderen, moet uitgeweken worden naar een andere locatie (bijv. Oventje). Ook ontbreekt een goede voorziening voor de jeugd van 14-18 jaar en moet de verdwenen speeltuin bij ’t Oventje wellicht elders in de kern een plek krijgen. Misschien moeten de beide voetbalverenigingen gaan fuseren om te overleven, volgens het kern-CV, maar dat is aan de clubs zelf. 45

6.1.1.6

Uden

Opgave 2023-2033: 1.535 – 2.430 woningen

Opgave voorzieningen Gebied Centrum (1)

Wat is nodig? (accenten):

De bibliotheek kan dienen als centrale inloopvoorziening in dit gebied, maar de meeste bewoners van het winkelcentrum zien ‘de hele wereld’ nog als hun speelveld. In de omliggende woonwijken (Hoevenseveld en Schutveld) zijn geen inlooppunten. Huisartsen hebben herhaaldelijk aangegeven dat uitbreiding van de huisvesting dringend nodig is. In dit gebied is sprake van dubbele vergrijzing.

§ Sociale huur (appartementen/nultredenwoningen en kleine grondgebonden woningen).

Gebied Noord (2).

§ (betaalbare) Grondgebonden koopwoningen.

De scheidslijn tussen de kern Uden en het buitengebied vervaagt door de bouwontwikkelingen in Uden Noord, achter het ziekenhuis en verder. De vele reclame uitingen in het buitengebied zijn ontsierend en de reclamemast van Foodcourt wordt als storend ervaren. De kern Uden kent (nog) geen ‘stadsvervoer’; in dit gebied rijdt de Muzemobiel die vooral de bereikbaarheid en gebruik van Muzerijk stimuleert en faciliteert. De Muzemobiel rijdt ook naar specifieke voorzieningen, op verzoek. De fietsveiligheid van het buitengebied is onvoldoende door de combinatie met landbouw- en vrachtverkeer. Goede aansluiting op verbindingen, als kabel, riool en glasvezel, zijn in het buitengebied lastig te verkrijgen.

§ En in mindere mate appartementen/nultredenwoningen in het koopsegment en vrije huursegment.

Gebied West (3) De bouw van IKC-west draagt bij aan het voorzieningenniveau; de Nieuwe Pit voorziet in de ontmoetingsvraag. De scheidslijn tussen de kern Uden en de buurtschappen in het buitengebied wordt in dit gebied vooral bepaald door de A50. Vraagstukken van het buitengebied zijn opgenomen bij Noord en Zuid.

Doelgroepen:

Gebied Midden (4)

§ Alle doelgroepen .

De kern Uden kent (nog) geen ‘stadsvervoer’; betaalbaarheid en beschikbaarheid van gedeelde mobiliteitsvoorzieningen zijn voor dit gebied van toegevoegde waarde. Enerzijds vanwege de dichte bebouwing die leidt tot ‘parkeerdruk’ van scootmobiels, driewielers en bakfietsen in aanvulling op de aanwezige auto’s.. Anderzijds vanwege de clustering van lage inkomens die zich geen eigen vervoermiddelen kunnen veroorloven. De Balans voorziet in een groot deel van dit gebied in de ontmoetingsvraag. Een extra locatie is wenselijk voor Zoggel volgens wijkwerkers, maar onduidelijk is of het zoeken naar een locatie prioriteit heeft bij bewoners van dit gebied. De Gaarden, de woonwijk binnen wat door CBS als ‘Sportpark’ wordt aangeduid, kan in samenwerking met het Retraitehuis voorzien in de ontmoetingsfunctie.

46

Uden (vervolg) Opgave 2023-2033: 1.535 – 2.430 woningen

Opgave voorzieningen Gebied Zuid (5)

Aandachtspunten:

Verkeerslawaai (van de A50 en de Lippstadtsingel) is een zorgpunt evenals achterlating van afval in het buitengebied. In dit gebied wordt de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten erg gemist. Hier kan gekeken worden naar multifunctioneel gebruik van al aanwezige voorzieningen, zoals basisscholen.

§ In alle segmenten is er een uitbreidingsbehoefte aanwezig. De grootste behoefte is aanwezig in de categorieën grondgebonden koopwoningen en sociale huurappartementen/nultredenwoningen. De minste vraag is er naar grondgebonden vrijesectorhuurwoningen.

Gebied oost (6)

§ Gevarieerde woonwijken verduurzamen, vergroenen en nabij voorzieningen (mogelijk) verder verdichten.

Mellepark is de centrale voorziening in dit gebied, voor zowel ontmoeting, gezondheid en basisschool. De scheidslijn tussen de kern Uden en het buitengebied is scherp door de Industrielaan rechts en de verbindingsweg N277 aan de noordzijde. Vraagstukken van het buitengebied zijn opgenomen bij Noord en Zuid.

§ Vergroten levensloopbestendigheid.

6.2

Kaders voor uitvoeringsbeleid

Elk thema uit de ultrakorte samenvatting in hoofdstuk 1 is in deze paragraaf uitgewerkt naar visie en aandachtsgebieden. Dit vormt daarmee de kern van dit beleidsprogramma. Daar waar de term ‘zorg’ wordt gebruikt, gaat het om aan huis te bieden ondersteuning e/o zorg in nieuwe innovatieve gezondheidscentra in de woonwijken. De term ‘zorg’ verwijst niet naar instellings- of ziekenhuiszorg. Er is geen vastomlijnde definitie van ‘gezondheidscentra’. In essentie is het de 'toegang' tot eerstelijnszorg waarbij huisarts, wijkverpleging en sociaal domein nauw samenwerken om vitaal oud te kunnen worden en lang thuis te blijven wonen. Er zijn vele variaties in vormgeving. Clustering in een gebouw kan onderdeel zijn van de vormgeving maar elke aanbieder die vanuit zijn eigen huisvesting binnen een dorpskern samenwerkt, kan ook gezien worden als ‘gezondheidscentrum’. Het begint met samenwerking tussen de diverse disciplines en hetgeen zij in deze samenwerking voor de kern - of het ecosysteem waar hun cliënten/ patiënten wonen willen bereiken.

47

6.2.1

Woonvormen

Visie

Aandachtsgebieden

Iedere inwoner kan eigen wensen hebben als het gaat om wonen en woonvormen. Het feit dat er mogelijk een zorgvraag ontstaat, wil niet altijd zeggen dat de woonwens anders wordt. Er zijn veel meer factoren die een woonwens kunnen beïnvloeden, zoals de gezinssamenstelling, het hebben of juist ontbreken van een sociaal netwerk of het gevoel van veiligheid. Dit maakt dat een gevarieerd en flexibel aanbod aan woonvormen en -omgevingen noodzakelijk is. Een belangrijke grondslag van het huidige beleid in de gemeente Maashorst is daarom de wens dat in elke wijk diversiteit bestaat aan woonvormen en voorzieningen, zodat mensen idealiter binnen de eigen wijk een woon(zorg)carrière kunnen maken én er een klimaat ontstaat waarbinnen mensen voor elkaar willen zorgen. Dit laatste is een belangrijke pijler binnen de visie: voor elkaar willen zorgen en naar elkaar omkijken. Daarom moeten mensen goed kunnen wonen in een omgeving waar ze zich thuis voelen en met name waar zij een netwerk hebben (opgebouwd). In de gemeente staan de juiste woonconcepten op de juiste plek; in het woonprogramma zetten we in op centrale locaties, nabij voorzieningen (500-meter bereik). Daar waar gewenst, gaan we uit van de realisatie van levensloopbestendige woningen.

Soms zijn dat individuele woningen, veel vaker zijn dat geclusterde woningen Daarmee dragen de woningbouw-ontwikkelingen bij aan een inclusieve samenleving en wijken in balans. Deze nieuwe manier van planvorming geeft nieuwe energie aan oude wijken en kernen; bouwplannen genereren maatschappelijke meerwaarde. De gemeente Maashorst heeft in de toekomst een meer gevarieerd en bijzonder woonaanbod: het bieden van variatie in woonvormen en in prijsniveau zorgt ervoor dat voor alle inwoners (alle generaties) met diverse woon- en of zorgbehoeften passende en fijne woonruimte beschikbaar is.

1. Toevoegen geschikte, betaalbare, passende woonvormen voor ouderen in alle kernen, waarin zij zo lang mogelijk thuis en zelfstandig kunnen wonen. Geschikt betekent: in staat om alle zorg thuis te kunnen krijgen?. We maken afspraken met zorginstellingen, woningcorporaties etc. om dit mogelijk te maken. 2. Extramuralisering en verandering in instroom binnen de GHZ-sector (gehandicaptenzorg) en de GGZ-sector vraagt meer zelfstandig wonen, maar ook goede begeleiding van en afstemming tussen alle betrokkenen. We willen afspraken maken met de betrokken zorginstellingen om in beeld te krijgen wat waar nodig is, en hoe de vrijheid en veiligheid van de cliënten kan worden gegarandeerd. 3. Ook voor doelgroepen binnen de maatschappelijke opvang, beschermd wonen en jeugdhulp (18-23 jaar) willen we inspelen op de woonbehoeften. Naast woon-zorgcirkels (een zelfstandige woning nabij een steunpunt of beschermde woonvorm) zetten we ook in op geclusterd (kleinschalig, max. 16 zorgvragers per locatie) e/o gespikkeld wonen (verhouding zorgdragers en zorgvragers resp. 2/3 en 1/3). 4. Geschiktheid van de woning om (langer) zelfstandig te kunnen wonen is in grote mate afhankelijk van de mogelijkheid om er goede (zwaarder wordende) zorg te kunnen verlenen.

Inbreng van kennis van zorgprofessionals is hiervoor van cruciaal belang, denk aan clustering van VPT/MPT (=volpakket thuis e/o modulair pakket thuis) gefinancierde zorg, technologische randvoorwaarden, veiligheid, reisafstanden, voorzieningen, etc. 5. We koesteren de intramurale zorglocaties binnen de gemeente maar denken wel mee over de wijze waarop transformatie nodig is om toekomstbestendig te zijn in het veranderende zorgstelsel. We vinden het belangrijk dat kwetsbare inwoners en ouderen zoveel mogelijk in de eigen kern kunnen blijven wonen. We zetten in op het behouden van deze faciliteiten en stimuleren de ontwikkeling van gemeenschappen en woonvormen rondom deze locaties. De grens tussen zware zorg thuis en verpleeghuiszorg ligt bij gedragsproblematiek en palliatieve zorg die de draagkracht van informele zorg door familie en vrienden overstijgt. 6. Niet de zorgvraag (diagnose), maar de woonbehoefte van onze inwoners, bepaalt hoe hij/zij wil blijven wonen. Liefst zo dicht mogelijk bij het eigen netwerk. De gemeente stimuleert diversiteit in woonvormen. En staat open voor eigen initiatieven.

Rol gemeente Kaders • Nieuwe ontwikkelingen en bestaande voorraad sluiten aan op de woon-/zorgbehoefte van de kern en doelgroepen (STEC/ prestatieafspraken) • We zetten in op centrale locaties, nabij voorzieningen (500 mtr bereik)

48

• Sturend in woonprogrammering, prestatieafspraken maken met corporaties (monitor realisatie woningbouw), en uitstroomafspraken met Beschermd Wonen e/o Maatschappelijke Opvang aanbod. Aanjager van overleg met zorginstellingen om gezamenlijk te sturen op gevolgen van reductie somatische plaatsen) • Toetsend aan de kaders • Faciliterend in samenbrengen van partijen, zorginstellingen betrekken bij planvorming • Faciliterend in het beschikbaar maken/toewijzen van gronden

49

6.2.2

Beschikbaarheid en doorstroming

Visie

Aandachtsgebieden

De Gemeente Maashorst gaat voor vitale, krachtige, inclusieve kernen en wijken voor iedereen. Waar ieder oud kan worden in de eigen woonomgeving, met of zonder zorgvraag. Het bouwen van geschikte betaalbare woningen voor ouderen draagt bij aan langere verhuisketens en heeft op lange termijn het meeste effect op doorstroming in de woningmarkt. Denk hierbij aan tussenwoonvormen, geschikt voor mensen die zelfstandig willen wonen maar behoefte hebben aan extra ondersteuning of gespikkeld wonen waarbij het bestaande netwerk kan worden verleid mee te verhuizen. Door het toevoegen van woningen die aansluiten bij de voorkeuren van senioren, komen elders in de voorraad woningen vrij voor andere huishoudens zoals starters, thuiswonenden en de middeninkomens.

1. Gemeente Maashorst gaat voor vitale, krachtige, inclusieve kernen en wijken voor iedereen en waar ieder oud kan worden in de eigen woonomgeving, met of zonder zorgvraag. Dat vraagt om het bouwen van geschikte betaalbare woningen. 2. Uitgangspunt is dat de zorg ondersteunend is aan het wonen. Per wijk wordt op basis van spreiding en diversiteit van zorg gekeken waar een nieuw initiatief kan landen en waar vanuit bestaande woonsituaties een omvorming naar zorgwonen kan plaatsvinden. Ook een goede toewijzing is belangrijk (de juiste woning voor de juiste persoon). 3. We willen meer woningen en woonvormen voor kwetsbare inwoners en ouderen realiseren. We geven dit meer accent in de zachte plancapaciteit. Nieuwe initiatieven die hierop inzetten proberen we zo snel als mogelijk in te passen. We dagen betrokkenen uit om gemeenschappen te ontwikkelen waarbij nagedacht is over de verhouding zorgvragers en -dragers en waarbij verbinding en ontmoeting centraal staan. 4. We doen wat mogelijk is binnen het budget voor individueel maatwerk en stimuleren de bereikbaarheid van ontmoetingsruimten. We versnellen procedures en voeren actief grondbeleid. We hanteren als stelregel dat één verhuizing per levensfase een gebruikelijke gedragslijn is. 5. We kunnen niet de volledige vraag oplossen in nieuw te bouwen voorzieningen.

Transformatie en het beter benutten van de huidige woningvoorraad staan daarom ook hoog op de agenda. We denken actief mee met inwoners over het splitsen of juist samenvoegen van woningen in de bestaande (dorps-)bebouwing. 6. We zetten in op bewustwording bij eigenaar-bewoners over de kwaliteit van hun woning. We adviseren hen tijdig te investeren in woningaanpassingen als het gaat om levensloopbestendigheid, comfort e/o verduurzaming van de woning. We geven voorlichting over financieringsmogelijkheden vanuit de gemeente. Bij verlening van bouwvergunningen adviseren we over specifieke woningelementen ter voorbereiding op langer thuis wonen.

Vraaggericht ontwikkelen en bouwen staat centraal: realisatie van de maatschappelijke opgave is het uitgangspunt. We zetten in op gemengde wooninitiatieven die vitaliteit uitstralen, door vertegenwoordiging van meerdere generaties en een gezonde mix van zorgvragers en zorgdragers. Dit om te voorkomen dat de groep zorgvragers te kwetsbaar wordt. Daar waar we clusteren, gebeurt dat in een goede verhouding tot de omgeving en de draagkracht van de buurt. De omvang en samenstelling van het gemengd wijkteam passen we aan de samenstelling van de wijk aan. We besteden extra aandacht aan projecten die aansluiten op de behoefte van met name extra sociale huur appartementen/nultredenwoningen voor de komende 10 jaar. Deze dragen namelijk bij aan het realiseren van de maatschappelijke opgave. Er wordt gestuurd op beschikbaarheid en verbetering van de marktwerking en daarmee een hogere omloopsnelheid in de woningvoorraad.

Rol gemeente Kaders • 30% van de levensloopgeschikte woningen in het betaalbare segment • Specifiek aandacht voor de realisatie van woonvormen voor kwetsbare inwoners en ouderen • Doelmatige inzet WMO-budget (verhuizen/ (duurzame) aanpassing woning)

50

• Sturend in kaders stellen en toetsen op betaalbaarheid en inzet WMO-budget • Informerend over de mogelijkheden • Monitoring van de beschikbaarheid en toekomstige opgave woningvoorraad • Actief stimuleren van de doorstroom naar passend wonen en levensloopgeschikt maken van bestaande voorraad

51

6.2.3

Fysieke omgeving en voorzieningen

Visie

Aandachtsgebieden

Een inclusieve samenleving gaat verder dan alleen antwoord geven op een vastgoedvraagstuk zoals het realiseren van passende woonvormen op de juiste plek. Inclusie is gericht op houding en gedrag; dat vraagt iets van de werkgevers, om het huiste gedrag aan te leren en uit te dragen. Dan gaat het om samenwerken, de juiste verbindingen leggen en het bieden van de juiste voorzieningen op de juiste plek. Kortom, we moeten een ecosysteem creëren waarbij zoveel mogelijk zaken op elkaar inspelen en waar afhankelijkheden niet gezien worden als last, maar juist als kracht.

1. Het is niet alleen een gebouwopgave, maar nadrukkelijk ook een omgevingsopgave. Een woning moet passend zijn, maar dat moet de woonomgeving net zo goed zijn. Investeringen en plannen op beide fronten gaan altijd hand in hand en worden op elkaar afgestemd. 2. We stimuleren fijnmazige mobiliteit tot in het hart van de kernen en wijken. Waar nodig faciliteren we de inzet van vrijwilligers als chauffeurs. Vraagafhankelijk openbaar vervoer moet - zeker vanuit onze verantwoordelijkheid als uitvoerder van de WMO - een beschikbaar en betaalbaar vervoersmiddel blijven. We hebben oog voor de verschillende wensen van jong tot oud. 3. We zetten in op behoud van basisvoorzieningen in alle kernen, zoals supermarkten en OV. Door voorzieningen bereikbaar te houden, vergroten we de zelfredzaamheid en participatie van inwoners. Voor kwetsbare doelgroepen hangt de toegang tot voorzieningen in belangrijke mate af van de fysieke bereikbaarheid van die voorzieningen, de betaalbaarheid ervan en het gemak waarmee je er gebruik van mag maken (geen beschikking nodig of verwijsbrief). 4. De leefomgeving moet uitnodigen om de deur uit te komen, te bewegen en moet een gezonde leefstijl faciliteren. 5. We zijn een dementievriendelijke gemeente, dit komt ook tot uiting in de fysieke omgeving.

We dagen planmakers en onszelf uit om no-regrets (= maatregelen die duidelijk zowel directe als indirecte doelstellingen helpen verwezenlijken) altijd onderdeel te laten zijn van planvorming. 6. Dorpshuizen en multifunctionele accommodaties (MFA’s) willen we optimaal benutten voor ontmoeting en het elkaar leren kennen, met de inzet van betaalde en onbetaalde professionals en vrijwilligers om activiteiten te organiseren. Drempels die bewoners ervan weerhouden deel te nemen aan activiteiten proberen we te verlagen.

Een inclusieve samenleving begint van onderop, vanuit intrinsieke motivatie. Zo is in de verschillende kernen van onze gemeente sprake van een grote organisatiekracht bij inwoners. Er zijn veel initiatieven en samenwerkingen onderling. Denk aan de zorgcoöperaties in Reek, Schaijk en Zeeland, VOLK in Volkel, de ouderenbonden in de kernen, de carnavalsverenigingen, de Scouting enzovoort. Al deze vrijwillige(rs) organisaties kunnen professionele ondersteuning vragen van Ons-Welzijn. Tegelijkertijd hebben deze gemeenschappen ook te maken met veranderingen zoals vergrijzing en ontgroening, de afname of afwezigheid van winkels en andere voorzieningen (economische schaalvergroting) en de veranderingen in welzijn, zorg en ondersteuning. Deze vrijwillige(rs) voorzieningen hebben naast hun primaire functie ook een ontmoetingsfunctie. Het praa tje bij de bakker, een kopje koffie bij de supermarkt of een toevallige ontmoeting op weg naar de sportvereniging zijn waardevol en van cruciaal belang voor alle inwoners. We zoeken naar de organisatiekracht binnen de wijk: er bruist altijd wel iets waarop je kunt aanhaken.

Kaders •

 aximale afstand van geclusM terde woonvoorzieningen voor kwetsbaren en ouderen naar primaire voorzieningen (supermarkt, huisarts, bushalte ontmoetingsruimte en zorg) is 500 meter. • Inrichting van en aansluiting op de fysieke omgeving maakt toetsbaar onderdeel uit van planvorming (geschikt en passend wonen houdt niet op bij de voordeur).

52

Rol gemeente • Faciliteren in de openbare ruimte in routes naar voorzieningen, sluit aan op behoefte van kwetsbare inwoners en ouderen. • Faciliteren in de ontmoeting tussen verschillende generaties (fysiek en organisatorisch) • Stimuleren in de opzet van een fijnmazige mobiliteit, activiteiten en bewonersbetrokkenheid • Toezien op naleving spelregels Omgevingswet: juiste samenstelling deelnemers omgevingsdialoog

53

6.2.4

Inclusie, meedoen, leefbaarheid & ontmoeten

Visie

Aandachtsgebieden

Maashorst is een inclusieve gemeente waarin iedereen mee kan doen en niemand wordt uitgesloten. Bewoners moeten zich veilig voelen en veilig zijn in hun woon-, werk- en leefomgeving. We werken samen met partners in de wijken en dorpen, zoals welzijnswerk, jongerenwerk en zorgaanbieders. En niet te vergeten met de inwoners van Maashorst die een grote rol spelen bij een leefbare omgeving.

1. Het informele netwerk van mensen vergroten door het faciliteren van verenigingen en vrijwilligers. Hierbij denken we aan het opstellen van beleid voor vrijwilligers, subsidiëring van hun organisaties, het in contact brengen met andere organisaties, het ondersteunen in het vinden van fysieke ruimte, etc. 2. Behoud en ontwikkeling van ontmoetingsplekken, zowel van zorgcorporaties als van organisaties die zelfbeheer van maatschappelijk vastgoed op zich hebben genomen. De focus ligt op ontmoeten, zingeving, beweging, beleving en van betekenis kunnen/mogen zijn. Per inlooppunt is een aanbod van gewaardeerde diensten als nabijheid van ondersteuning, dagbesteding en taxivervoer, mogelijk in te zetten als algemene voorziening. Binnen de gemeente zijn enkele ‘zelfregiecentra 36 voor kwetsbare inwoners, aangepast aan hun behoeften. 3. Meer aandacht voor de uitvoerbaarheid van beleid en de menselijke maat daarin om vooral de kwetsbare burger beter te kunnen helpen en ondersteunen. Daartoe worden burgers en eindgebruikers vroegtijdig betrokken bij planvorming en initiatieven. De gemeente ziet toe op het juist vormgeven van de Omgevingsdialoog als instrument van de Omgevingswet.

4. Kwetsbare en hulpbehoevende groepen compenseren van wat zij zijn verloren aan eigen regie door het aanbieden van voorzieningen en ondersteuning, bijvoorbeeld huishoudelijke hulp of aanpassing van de woning. 5. We willen gezamenlijk inzetten op het monitoren van de leefbaarheid in de gemeente. We verbinden mantelzorgers, familie en buren (die gezamenlijk informele zorg bieden) aan ervaringsdeskundigen en professionele zorg. Grotere burgerbetrokkenheid bij ontwikkelingen in de directe leefomgeving van kwetsbaren in onze samenleving. Nauwere samenwerking met ervaringsdeskundigen kan een deel van de vraag oplossen (‘reparatie’) en een deel van de vraag verlichten. Dat geldt zowel voor de zorgvragers als de zorgdragers. Dat verlichten is onderdeel van zogenoemde overbruggingszorg ook wel ‘wachtlijstverzachter’ genoemd: er wordt al aan ‘de vraag’ gewerkt in afwachting van het vrijkomen van een behandelaar uit de specialistische GGZ. Bijkomend voordeel is dat na de inzet van deze overbruggingszorg bij de start van eigenlijke behandeling meer inzicht is in de vraag van de inwoner en meer inzicht is in het soort aanbod dat aansluit op deze vraag en capaciteiten van de inwoner. Daarmee wordt het traject van hulpverlening efficiënter en effectiever.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=b950870e-2c14-4864-b57d-d19cc8e348ab