CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Beleidsprogramma Wonen en Zorg 2024-2030

Raadsvergadering 14 december 2023, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel Beleidsprogramma wonen en zorg28.523 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

d. Detentie, langer dan 3 maanden via nazorg-trajecten moeten vanuit de Wmo procesafspraken gemaakt worden om deze doelgroep – indien terugkeer naar de gemeente waar zij eerder woonden geen belemmering is voor het voorkomen van recidive – tijdig in te brengen in de MDO-tafels, ingevoerd vanuit de centrumregeling Wmo en sub-regionaal vormgegeven rondom elke woningcorporatie. Deze doelgroep van ex-gedetineerden valt nu nog niet onder de MDO-tafels van de urgentieplus regeling maar dat wordt voor eind 2023 aangepast. De uitwerking naar werkproces volgt in 2024. e. Stoppende sekswerkers DUUP-regeling (decentralisatie uitkering uitstap prostituees) voor zover bekend betreft dit binnen de gemeente Maashorst een dusdanig klein aantal dat hiervoor geen apart doelgroepenbeleid uitgewerkt hoeft te worden. De doelgroep kan bediend worden via de MDO-tafels, ingevoerd vanuit de centrumregeling Wmo en sub-regionaal vormgegeven rondom elke woningcorporatie. In de huisvestingsverordening wordt een urgentieregeling gemaakt om te borgen dat de doelgroepen en urgentie categorieën goed worden bediend en dat hun belangen worden bewaakt.

2.4.2 Urgentiecategorieën Een urgentiecategorie is een door de rijksoverheid benoemde doelgroep waar dit beleidskader aandacht aan moet geven. Dat is niet hetzelfde als wat door woningcorporaties, samen met de partners van MDO (multidisciplinair overleg), ‘urgent’ wordt genoemd. Hoewel deze doelgroepen vaak wel via die MDO-tafels een goede plek krijgen om te wonen. De urgentiecategorieën die het ministerie onderscheidt, pakken we in dit beleidskader niet altijd per categorie op omdat het een nodeloze versnippering is. Daar waar de categorie niet of onvoldoende onderdeel uitmaakt van bovengenoemde aandachtsgroepen, worden ze hieronder specifiek toegelicht.

16

17

Katern 1: de Woonopgave 3.

Het Woonprogramma

3.1

Inleiding

Het woonprogramma wil inzicht in en sturing geven aan de woningbouwopgave tot en met 2033. Het programma zoomt concreter in op de opgave 2023-2028. Afstemming over het woningbouwprogramma met de regio is onderdeel van de realisatie van de Regionale woondeal Noordoost-Brabant, waarin kwantitatieve en kwalitatieve afspraken zijn gemaakt tussen de regiogemeenten, corporaties, provincie en het Rijk. Het woonprogramma is een dynamisch programma en daarmee nadrukkelijk geen ‘blauwdruk’. Het geeft een doorkijk tot 2033 en beschrijft voor de komende vijf jaar hoe we de woningbouwopgave willen realiseren, in de wetenschap dat we hier nooit exact op uitkomen. Er zijn altijd omstandigheden die zich buiten de invloedsfeer van de gemeente bevinden, zoals veranderende marktomstandigheden en wet- en regelgeving.

3.2

Woningbehoefte

Eind 2022/begin 2023 is in opdracht van de gemeente Maashorst én in samenwerking met woningcorporaties Area en Mooiland een woningbehoefteonderzoek uitgevoerd door STEC. Het woningbehoefteonderzoek geeft objectief inzicht in de kwantitatieve en kwalitatieve woningbehoefte. Hierna schetsen we het beeld op gemeenteniveau. 3.2.1 Bevolking- en huishoudensontwikkeling 2012-2022 Uit het woningbehoefteonderzoek komt naar voren dat de bevolking in de gemeente Maashorst de afgelopen 10 jaar is toegenomen met 2.490 inwoners tot 58.360 inwoners in 2022. Het aantal huishoudens nam in dezelfde periode toe met 2.620 huishoudens tot 25.510 huishoudens in 2022. Terugkijkend kunnen we concrete cijfers vermelden; in de rest van het document hanteren we globale aantallen. Dat is omdat die cijfers zijn gebaseerd op prognoses; een prognose is een verwachting, geen garantie. Er zijn veel onzekere factoren. Naarmate de tijd vordert, worden prognoses minder betrouwbaar. Met grote regelmaat worden prognoses daarom geactualiseerd; voor onderwijs meestal elke 2 jaar, voor woningbouw volstaat elke 4 jaar. Lichte huishoudensverdunning (gemiddeld aantal personen in een huishouden) Uit het woningbehoefteonderzoek blijkt, dat er sprake is van een lichte huishoudensverdunning van 2,4 personen per huishouden in 2012 tot 2,3 in 2022. Dit ligt boven het landelijk gemiddelde van 2,1 personen per huishouden.

Het aandeel eenpersoonshuishoudens is in deze periode toegenomen van 28% naar 33%. Het aandeel huishoudens met kinderen is afgenomen van 39% naar 35%.

Inkomensgroepen8 Uit het woningbehoefteonderzoek komt naar voren dat in Maashorst, in vergelijking met de regio en de provincie, relatief veel huishoudens met een laag inkomen (de zogenaamde secundaire doelgroep9) wonen. De primaire10 doelgroep is relatief klein. Het aandeel lage inkomens (primaire + secundaire doelgroep) is in vergelijking met Nederland hetzelfde. Ook het aandeel midden- en hoge inkomens is ongeveer gelijk het aantal regionaal, provinciaal en landelijk. 3.2.2 Huidige woningvoorraad Het woningbehoefteonderzoek schetst op hoofdlijnen een beeld van de bestaande woningvoorraad. In 2022 stonden er 25.800 woningen in de gemeente. Het merendeel van deze woningen ligt in de kern Uden (16.990 woningen). Andere kernen met meer dan 2.000 woningen zijn Schaijk (3.000 woningen) en Zeeland (2.790 woningen). In de overige kernen Volkel (1.475), Odiliapeel (840) en Reek (705) liggen deze aantallen woningen lager. Samenstelling woningvoorraad De woningvoorraad is overwegend grondgebonden: ongeveer 80% van alle woningen in de gemeente is een eengezinswoning/grondgebonden woning. Slechts 20% van alle woningen is een meergezinswoning /appartement, waar dat landelijk ongeveer 34% is. Dit verschil is verklaarbaar vanuit de historische ontwikkeling van de woningvoorraad (suburbanisatie11).

De samenstelling van de woningvoorraad is daarbij afhankelijk van de periode waarin een kern of wijk tot stand is gekomen en met de stedelijkheid van de omgeving. In stedelijke woonmilieus is het aandeel kleine, gestapelde en huurwoningen groter dan in landelijke woonmilieus. Hoe recenter een gebied werd ontwikkeld, des te sterker het eigen woningbezit en des te groter de gemiddelde woningen. Uit het woningbehoefteonderzoek blijkt dat in de gemeente Maashorst voornamelijk koopwoningen (65%) staan. Dit zijn vooral grondgebonden koopwoningen. Woningen in het huursegment vormen ongeveer 35% van alle woningen, het overgrote deel hiervan is een sociale huurwoning. Van alle woningen is 24,1% een corporatie(huur)woning, blijkt uit de Regionale Woondeal Noordoost-Brabant; daarvan is het overgrote deel een sociale huurwoning. Slechts een klein deel van het corporatiebezit is geen sociale huurwoning12; voor Mooiland is 2% geen sociale huurwoning maar middeldure of dure huur. Daarmee kent Maashorst relatief minder corporatie huur dan landelijk gemiddeld (28%). Verdeling naar prijs De gemiddelde WOZ-waarde van een koopwoning in de gemeente Maashorst is circa € 400.000. Dit is ongeveer gelijk met het regionale gemiddelde. Uden heeft gemiddeld de laagste woningwaarde (€ 390.000). De woningwaarde van de andere kernen is ongeveer gelijk en ligt gemiddeld boven de € 400.000.

We zien dat een groot aandeel van de koopwoningvoorraad een WOZ-waarde heeft tussen € 250.000 en € 350.000. Meer dan de helft van de koopwoningen heeft een WOZ-waarde hoger dan € 325.000.

Groei door positief migratiesaldo De groei van de bevolking valt te verklaren door het positieve migratiesaldo (zowel binnen- als buitenlandse migratie). De natuurlijk groei (aantal geboorten-/- aantal sterfte) is licht negatief. Jongeren tussen de 15 en 25 jaar verlaten (per saldo) de gemeente. Daartegenover staat dat er sprake is van een sterke instroom van 25 tot 40-jarigen. Vergrijzing Naast huishoudensverdunning blijkt uit het woningbehoefteonderzoek dat er sprake is van vergrijzing. De grijze druk (verhouding 65+ t.o.v. 15-64 jaar) is in de afgelopen 10 jaar met bijna 10% toegenomen tot circa 35%. Het aandeel huishoudens van 80 jaar of ouder is toegenomen van 6% naar 9%. Ook het aandeel in de leeftijdsgroep 65 tot 80 is gestegen met 4%. Het aandeel huishoudens van 35 tot 50 jaar is afgenomen met 7%.

18

8 De inkomensgrenzen zijn op basis van de toewijzingsregels voor sociale huurwoningen. De doelgroep voor de sociale huur (woningen met een huurprijs tot € 808,06) bestaat uit huishoudens met een inkomen tot € 44.035 (prijspeil 2023). Daarbinnen is nog weer de primaire doelgroep te onderscheiden. Dit zijn huishoudens waarvoor regels gelden ten aanzien van het ‘passend toewijzen’ door corporaties. 9 Secundaire doelgroep: zijn huishoudens met een inkomen tussen de huurtoeslaggrens en de Europese Commissie (EC)-inkomensgrens. Deze huishoudens komen in aanmerking voor een sociale huurwoning, maar hebben geen recht op huurtoeslag. 10 Primaire doelgroep: zijn huishoudens met een inkomen tot aan de huurtoeslaggrens. Deze huishoudens komen in aanmerking voor een sociale huurwoning en huurtoeslag. 11 Suburbanisatie is de wijze waarop de woningvoorraad in dorpen is gegroeid in relatie tot de directe leefomgeving: weinig gestapelde bouw, veel grondgebonden woningen. Daar waar groei is ontstaan door verhuizing vanuit hoogstedelijk gebied naar meer landelijke omgeving, zijn de grondgebonden woningen over het algemeen ruim opgezet in duurdere prijsklassen. Vanuit oorspronkelijke dorpsbewoners is er weinig vraag naar gestapelde bouw. Allemaal oorzaken waardoor het segment ‘sociale huur’ in kleine kernen relatief klein is.

12 Sociale huurwoningen: huurwoningen met een aanvangshuurprijs tot de liberalisatiegrens (€ 808,06 prijspeil 2023).

19

Bezit van woningcorporaties Ongeveer 56% van het corporatiebezit is een eengezinswoning, 41% is een meergezinswoning. Circa 96% van de woningen die in bezit zijn van de woningcorporaties, wordt verhuurd in het sociale huursegment. Dit betekent dat in totaal in de gemeente ongeveer 25% sociale huursegment aanwezig is. Het merendeel van het corporatiebezit heeft een huurprijs tussen de zogenaamde kwaliteitskortingsgrens13 en de eerste aftoppingsgrens14(58%). Energielabel Uit het woningmarktonderzoek komt naar voren dat van alle woningen, waarvan een energielabel bekend is, bijna 80% een energielabel C of hoger heeft. Hiervan heeft circa 27% een energielabel A of hoger. Uit het Stec onderzoek blijkt dat de corporatiewoningen met 31% beter scoren. In totaal heeft circa 4% van het corporatiebezit een energielabel E of lager. Van 47% van de voorraad is niet bekend welk energielabel de woning heeft. De corporatiewoningen hebben echter bijna allemaal een energielabel (slechts 2% is onbekend).

Autonome uitbreidingsbehoefte 2033 (basis): 2.210 woningen Op de volgende pagina staat de tabel met toelichting Extra behoefte door hogere migratie en inlopen woningtekort Migratie is een onzekere factor binnen de huishoudensontwikkeling. Migratiestromen laten zich lastig voorspellen en kennen veelal een grillig verloop. In het woningbehoefteonderzoek wordt in de analyses rekening gehouden met een mogelijke hogere instroom door migratie. Hierdoor ontstaat een extra behoefte van circa 555 huishoudens tot 2033. Tabel : Autonome huishoudensontwikkeling 2023 – 2033 – 2043 Gemeentelijke begroting

Huishoudens 2023

2023-2033

2023-2033 relatief

2033-2043

2033-2043 relatief

Totaal 2023-2043

Totaal 2023-2043 reltief

Alleenstaanden en stellen tot 35 jaar

2.660

-100

-4%

-345

-13%

-445

-17%

Alleenstaanden en stellen 35 t/m 65 jaar

5.990

-105

-2%

-100

-2%

-205

-3%

Alleenstaanden en stellen 65 jaar en ouder

8.135

+2.205

27%

+1.045

13%

+3.250

40%

Gezinnen

8.950

+200

2%

+530

6%

+730

8%

Overig

80

+10

11%

+5

4%

+15

15%

Totaal

25.815

+2.210

9%

+1.130

4%

3.340

13%

Bron: Primos (2022), bewerking Stec Groep (2023). Afgerond op vijftallen Bron: Woningbehoefteonderzoek Maashorst, 2023 Aanpasbaarheid Een groot deel van de bestaande woningvoorraad is levensloopbestendig te maken. Ongeveer 59% van de woningen kan worden aangepast aan de behoeftes van minder valide bewoners. Over welke type aanpassingen het gaat verschilt daarbij erg met het type woningen. De meest gevraagde en toegekende aanpassingen zijn: plaatsen traplift (vaak in combinatie met aanpassen van de badkamer) en het verplaatsten van de badkamer naar de begane grond. Het aantal bestaande nultredenwoningen15 ligt rond 20%. Slechts 4% van de woningvoorraad is helemaal niet aanpasbaar. 3.2.3 Kwantitatieve uitbreidingsbehoefte tot 2033 en 2043 Op basis van het woningbehoefteonderzoek groeit het aantal huishoudens in de periode 2022-2033 naar verwachting met circa 2.210 huishoudens, waarmee het totaal op zo’n 28.025 huishoudens komt. De sterkste groei (+27%) zien we onder alleenstaanden en stellen van 65 jaar en ouder (+2.205 huishoudens). Gezinnen en 1-ouderhuishoudens groeien de komende tien jaar nog met 2%. Vanaf 2033 wordt de komende jaren een groei verwacht van 1.130 huishoudens (tot jaar 2043). Hiermee groeit het totaal aantal huishoudens de aankomende 20 jaar met circa 3.340.

Vanaf 2033 zien we ook met name een groei in de doelgroep alleenstaanden en stellen van 65 jaar en ouder (+1.045). Ook is groei zichtbaar bij de gezinnen (+530). De jongere doelgroepen (tot 35 jaar) blijven ook na 2033 in aantallen afnemen.

Los van het toenemende aantal huishoudens is sprake van een (statistisch) woningtekort. Het berekende (indicatieve) woningtekort zorgt voor een extra opgave van circa 835 woningen tot 2033. Uitbreidingsbehoefte 2033 hoog (basis+ hogere migratie + inlopen woningtekort ): 3.600 woningen Een nadere uitsplitsing per kern geeft onderstaand beeld. Tabel : Uitbreidingsbehoefte tot 2033 op gemeente- en kernniveau Kern

Huishoudens 2023

Groei basisscenario (primos 2022)

Uitbreidingsbehoefte tot 2033 (basis)

Extra groei o.b.v. migratie

Extra groei o.b.v. inlopen woningtekort

Uitbreidingsbehoefte tot 2033 (hoog)

Odiliapeel

840

+5

+5

+20

+25

+50

Reek

695

+10

+10

+15

+25

+50

Schaijk

3.045

+360

+360

+65

+100

+525

Uden

16.960

+1.535

+1.535

+365

+545

+2.445

Volkel

1.450

+45

+45

+30

45

+120

Zeeland

2.820

+255

+255

+60

+90

+405

Maashorst

25.815

+2.210

+2.210

+555

+835

+3.600

Bron: Primos (2022), bewerking Stec Groep (2023). Afgerond op vijftallen

13 Kwaliteitskortingsgrens: is een begrip uit de huurtoeslag. Ligt je huurprijs hoger dan deze grens, dan wordt er gekort op je huurtoeslag. Kwaliteitskortingsgrens 2023: € 452,20. 14 Eerste aftoppingsgrens: is een begrip uit de huurtoeslag. Als je huurprijs hoger is dan deze grens wordt je huurtoeslag ‘afgetopt’ ofwel verlaagd. Eerste aftoppingsgrens 2023 € 647,19. Deze aftoppingsgrens wordt soms ook wel de ‘lage aftoppingsgrens’ genoemd. 15 Levensloopbestendige/nultredenwoning is een zelfstandige woningen die intern en extern toegankelijk is. Intern toegankelijk betekent dat vanuit de woonkamer, de keuken, het toilet, de badkamer en ten minste 1 slaapkamer zonder traplopen te bereiken zijn. Drempels in de woningen zijn laag of ontbreken. Extern toegankelijk wil zeggen dat de woning of woonruimte vanaf de straat te bereiken is zonder traplopen. Daarmee is de woning geschikt voor bewoning in alle levensfases. De woning is ook geschikt als er sprake is van fysieke handicaps of chronische ziekte.

20

21

Tabel: Kwalitatieve uitbreidingsbehoefte tot 2033 op basis van scenario’s en robuust deel.

Autonome uitbreidingsbehoefte 2033-2043 (basis): 1.130 woningen Onderstaande tabel toont de woningbehoefte voor de periode 2033 -2043, uitgesplitst op kernniveau.

Grondgebonden Sociale huur

Tabel : Huishoudensprognoses tot 2043 op gemeente- en kernniveau Kern

Huishoudens 2033

Huishoudens 2043

Uitbreidingsbehoefte 2033-2043

Uitbreidingsbehoefte 2033-2043 (basis)

Uitbreidingsbehoefte tot 2023-2043 (hoog)

Odiliapeel

845

885

+40

+45

+90

Reek

705

740

+35

+45

+85

Schaijk

3.405

+3.505

+100

+460

+625

Uden

18.495

19.305

+810

+2.345

+3.255

Volkel

1.495

1.570

+75

+120

+195

Zeeland

3.075

3.145

+75

+330

+480

Maashorst

28.020

29.155

+1.130

+3.340

+4.730

Bron: Primos (2022), bewerking Stec groep (2023). Afgerond op vijftallen 3.2.4 Kwalitatieve uitbreidingsbehoefte tot 2033 Naast de kwantitatieve behoefte is, in het woningbehoefteonderzoek, ook gekeken naar de kwalitatieve uitbreidingsbehoefte. In het woningbehoefteonderzoek is de kwalitatieve uitbreidingsbehoefte op basis van drie scenario’s in beeld gebracht. Het voornaamste verschil tussen de verschillende scenario’s is de mate waarin doorstroming plaatsvindt. Hierdoor wordt het effect van doorstroming op de woningvraag geduid. 1. Beperkte doorstroming. 2. Optimale doorstroming. 3. Huidige huisvestingsverdeling. Scenario 1 (beperkte doorstroming) maakt inzichtelijk wat de uitbreidingsbehoefte is wanneer rekening wordt gehouden met het feit dat de gewenste doorstroming beperkt op gang komt. Scenario 2 (optimale doorstroming) is een meer utopisch scenario, waarin de gewenste doorstroming altijd gerealiseerd wordt. Tot slot toont scenario 3 wat de uitbreidingsbehoefte is wanneer we rekening houden met de huidige huisvestingsverdeling. Navolgende tabel brengt het effect van doorstroming (op basis van de verschillende scenario’s) op de kwalitatieve behoefte in beeld. De huidige huisvestingsverdeling (scenario 3) is het vertrekpunt. We willen doorstroming meer op gang brengen (scenario 1). Als we doorstroming voldoende op gang brengen, neigt de behoefte meer naar scenario 1.

Daarbij is de afhankelijkheid van de corporaties en van commerciële partijen met grondposities groot. Dit vanwege het grote aandeel sociale huurappartementen in scenario 1. De mate waarin woningzoekenden reageren op de programmering van scenario 1 is bepalend voor het uiteindelijke programma dat we realiseren. Dit programma ligt waarschijnlijk ergens tussen scenario 3 en scenario 1 in.

Appartementen/nultredenwoningen

Vrije sector-huur

Koop

Sociale huur

Vrije sector-huur

Koop

Totaal

Scenario 1 (beperkte doorstroming)

+440/+635

+15/90

+745/1.445

+530/795

+220/290

+250/335

+2.210/ 3.600

Scenarioo 2 (optimale doorstroming)

+445/+645

-50/+25

+265/+965

+835/+1.090

+360/+435

+350/+430

+2.210/ 3.600

Scenario 3 (huidige huisvestingsverdeling)

+400/+590

+95/+170

+1.175/+1.840

+310/+610

+50/+115

+170/+260

+2.210/ 3.600

Robuust deel +1.195/ +400/+590 -/+25 +265/+965 +310/+610 +50/+115 +170/+260 woningbehoefte 2.565 Bron: Primos prognose (2023), WoON 2015, WoON 2018, WoON2021, bewerking Stec Groep (2023). Cijfers afgerond op vijftallen.

Kwalitatieve verschillen maken programmeren lastig De kwalitatieve verschillen/spreiding tussen de scenario’s 1 en 3 zijn groot. Wanneer je de beide scenario’s (1 en 3) vergelijkt, zijn in scenario 1 ten opzichte van scenario 3 12% minder grondgebonden en 12% meer appartementen nodig. En 9% minder koop en 7% meer sociale huur. Deze grote spreiding tussen grondgebonden woningen en appartementen en sociale huur en koop, maakt het programmeren én de bijsturingsmogelijkheden lastig. Daarmee is een ‘harde’ keuze voor één scenario risicovol. De onderlinge uitwisselbaarheid tussen de verschillende segmenten (sociale huur en koop; grondgebonden en appartementen) is immers beperkt. Beschikken over flexibiliteit binnen het woonprogramma, om bij veranderende omstandigheden te kunnen acteren, is essentieel. Robuuste woningbehoefte (afdwingbaar deel) Een groot deel van de woningbehoefte is robuust (54%). Ongeacht de mate van doorstroming en verandering in voorkeuren is er behoefte aan deze woningen. Grondgebonden Sociale huur

Appartementen/nultredenwoningen

Vrije sector-huur

Koop

Sociale huur

Vrije sector-huur

Totaal

Koop

Autonoom

+400

-/+25

+265

+310

+50

+170

+1.195

Hoog

+590

-/+25

+965

+610

+115

+260

+2.565

Tegelijkertijd is 46% van de behoefte niet robuust en daarmee afhankelijk van keuzes die we maken. Een belangrijke keuze is de mate waarin we inzetten op het faciliteren van doorstroming in de woningmarkt (volgen we scenario 1, 2 of 3?). De grote verschuivingen tussen de scenario’s zit voornamelijk in de behoefte aan sociale huur en (betaalbare) koop en tussen grondgebonden woningen en appartementen. Onzekerheden prognoses Prognoses gaan gepaard met onzekerheden. Hoe verder we vooruitkijken in de toekomst, hoe groter de onzekerheid. Ook het schaalniveau heeft hier invloed op, waarbij gegevens op lager schaalniveau (op het niveau van kleine(re) kernen) meer onzekerheid met zich meebrengen, dan gegevens op een hoger schaalniveau (bijvoorbeeld op gemeenteniveau). Bij de interpretatie van voorgaande prognosecijfers is het belangrijk om rekening te houden met deze onzekerheden.

3.3

Woondeal en Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting

Hiervoor hebben we een beeld van de kwantitatieve én kwalitatieve opgave geschetst. Deze opgave komt voort uit het woningbehoefteonderzoek. In deze paragraaf gaan we in op de opgave die vanuit de nationale woon- en bouwagenda voortvloeit en die is vastgelegd in de regionale Woondeal en in nieuwe wetgeving wordt verankerd.

22

23

3.3.1 Woondeal: 30% sociale huur16 en 2/3 betaalbaar Het Rijk heeft het in ere herstellen van de volkshuisvesting (voorzien in voldoende en goede woningen aan de bevolking door de overheid) tot één van de prioriteiten van zijn beleid gemaakt. Het Rijk zet met het programma Woningbouw tot en met 2030 nationaal in op de realisatie van 900.000 woningen, om het woningtekort kleiner te maken. Streven is dat tenminste twee derde van de nieuwbouwwoningen betaalbaar zijn. Op 9 maart 2023 is de Regionale Woondeal Noordoost-Brabant gesloten. Met deze Woondeal willen we de komende jaren versneld meer woningen bouwen. De opgave voor de regio Noordoost-Brabant is de realisatie van 33.425 woningen tot en met 2030. Hiervan moeten 22.270 betaalbare woningen (67%) worden gerealiseerd, waarvan 10.020 sociale huurwoningen (30% van het totaal) en 12.250 midden huurwoningen en betaalbare koopwoningen (< € 355.000). De inzet van de woondeal is er vooral op gericht om bestaande plannen daadwerkelijk en sneller te realiseren: het bouwen van ‘de juiste woning op de juiste plek’. In het nationaal beleidsprogramma ‘Een thuis voor iedereen’ is opgenomen dat met nieuwbouw van sociale huurwoningen wordt toegewerkt naar een meer evenwichtige verdeling van de woningvoorraad. Het streven is 30% sociale huurwoningen in de woonvoorraad.

Eind 2022 zit Maashorst op een percentage van 24,1% (sociale huurwoningen in bezit van een corporatie). In de Woondeal hebben we afgesproken dat we het aandeel sociale huurwoningen in de woonvoorraad verhogen in gemeenten waar het huidige sociale huuraandeel onder de 30% ligt. Doel is meer balans in de woningvoorraad krijgen, met als ultiem streven het aandeel sociale huurwoningen op de lange termijn door te ontwikkelen naar 30% van de bestaande voorraad. 3.3.2 Wet(voorstel) Versterking Regie op de Volkshuisvesting Zoals hiervoor aangegeven heeft het Rijk het in ere herstellen van de volkshuisvesting tot één van de prioriteiten van zijn beleid gemaakt. Het Rijk acht meer regie vanuit het Rijk wenselijk. De Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting moet het juridisch instrumentarium van gemeenten, provincies en het Rijk versterken. Het wetsvoorstel richt zich op drie maatschappelijke opgaven: 1. Regie op aantallen woningen en locaties. 2. Regie op betaalbare woningen en evenredige verdeling van de woningen. 3. Verstevigen van de lokale prestatieafspraken. Daar waar de afspraken in de woondeal nog een inspanningsverplichting zijn, komt op basis van dit wetsvoorstel een verplichting om twee derde van de nieuwbouwopgave te laten bestaan uit betaalbare woningen. Dat betekent betaalbare koop, middenhuur17, sociale huur (minimaal 30%).

Daarnaast moeten gemeenten verplicht 40% van hun nieuwbouwopgave voor middeninkomens realiseren. Gemeenten met een lager aandeel sociale huur dan het landelijk gemiddelde (zoals Maashorst) zijn verplicht om van hun totale nieuwbouwopgave 30% uit sociale huur te laten bestaan. Daarnaast wil het Rijk met het wetsvoorstel meer kansengelijkheid creëren in de huisvesting van urgente aandachtsgroepen. Gemeenten worden verplicht een urgentieregeling als onderdeel van de huisvestingsverordening op te nemen. 3.3.3 Consequenties Woonprogramma De toekomstige verplichting in het wetsvoorstel heeft grote consequenties voor het Woonprogramma van Maashorst. Op basis van de autonome uitbreidingsbehoefte 2033 (basis) moet het woonprogramma circa 1.475 betaalbare woningen (waarvan minimaal 665 sociale huurwoningen) bevatten. Op basis van de hoge uitbreidingsbehoefte (basis + grotere aantallen statushouders + inlopen woningtekort) zou het programma circa 2.400 betaalbare woningen (waarvan minimaal 1.080 sociale huurwoningen) moeten bevatten. Nu wordt met de plannen de 30% sociale huur niet behaald. Onderstaande, omkaderde formulering voorkomt een zwart-wit situatie waarbij goede projecten helemaal komen te vervallen als we vol inzetten op 30% sociale huur.

Door in nieuwe projecten uit te gaan van 75% betaalbaar, waarvan minimaal 30% sociale huur, neemt het aandeel sociale huur in de totale woningvoorraad toe en beweegt dit op de lange termijn richting de 30%.

3.4

Uitgangspunten woonprogramma 2023-2028

Hiervoor hebben we een beeld van de woningbouwopgaven geschetst. Een deel van de opgave is robuust en een deel van de opgave is afhankelijk van de keuzes die we maken. In deze paragraaf maken we keuzes en benoemen we de uitgangspunten voor het woonprogramma 2023-2028. 16 17

24

Sociale huurwoningen: huurwoningen met een aanvangshuurprijs tot de liberalisatiegrens (€ 808,06 prijspeil 2023). Middenhuurwoningen: huurwoningen met een huurprijs boven de liberalisatiegrens en met een maximale prijs, gelijk aan 187 Woningwaarderingsstelsel-punten (€ 1.026, prijspeil 2023). Hiermee sluiten we aan bij de bovengrens van de Wet regulering middenhuur.

3.4.1 Doel woonprogramma Het woonprogramma heeft als doel inzicht en sturing te geven aan de woningbouwopgave tot en met 2033 en zoomt concreet in op de opgave 2023-2028. Het woonprogramma is een dynamisch programma en daarmee nadrukkelijk ‘geen blauwdruk’. Het geeft een doorkijk tot 2033 en beschrijft voor de komende vijf jaar hoe we de woningbouwopgave willen realiseren. In het woonprogramma geven we aan waar we op in zetten, in de wetenschap dat we hier nooit exact op uitkomen. Denk daarbij aan omstandigheden die zich buiten de invloedsfeer van de gemeente bevinden, zoals veranderende marktomstandigheden en wet- en regelgeving. Het is belangrijk te beseffen dat het woningbouwprogramma voor de eerstkomende jaren al grotendeels vastligt. 3.4.2 Beweging ingang zetten (in lijn met Woondeal) Op 9 maart 2023 is de Regionale Woondeal Noordoost-Brabant gesloten. Daarmee hebben we de keuze gemaakt om ons in te zetten om woningbouw de komende jaren te versnellen én het aandeel betaalbare woningen in de nieuwbouwopgave tot 67% te verhogen, waarvan minimaal 30% sociale huur. In de wetenschap dat het woningbouwprogramma voor de eerstkomende jaren al grotendeels vastligt, kiezen we, op programmaniveau (gemeentebreed), ervoor om in/door het woonprogramma toe te werken naar deze ambities. Daarmee handelen we in lijn met de regionale Woondeal.

Zo anticiperen we ook op het inwerkingtreden van de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting. Dit betekent dus niet dat we in elk woningbouwproject of in iedere kern deze ambities realiseren. Exacte invulling op kern- en projectniveau is bijvoorbeeld ook afhankelijk van al gemaakte afspraken maar ook van de bestaande woningvoorraad in een buurt of straat. We verhogen het huidige aandeel van sociale huur in de woningvoorraad geleidelijk en werken toe naar meer balans in de woningvoorraad. We willen met name de kwalitatieve opgave enigszins behapbaar houden én voorkomen dat de planontwikkeling en daarmee de bouw van woningen stil komt te liggen. Daarom richten we ons op dit moment op het verhogen van het aandeel sociale huurwoningen in het nieuwbouwprogramma naar minimaal 30%. Dit doen we naast het verhogen van het aandeel betaalbaar (sociale huur, sociale koop18, midden huur en midden koop) naar 67%. Het doel is om zo over de jaren te werken in de richting van het ultiem streven naar 30% sociale huur in totale woningvoorraad. We zetten een verschuiving in gang naar meer sociale huur (minimaal 30%) en een groter aandeel betaalbaar (67%). Dit is een beweging die tijd nodig heeft en die niet van vandaag op morgen op programmaniveau zichtbaar is; lopende projecten bevatten immers nog niet deze percentages.

De inzet bij nieuwe plannen wordt daarmee 75% betaalbaar (waarvan minimaal 30% sociale huur19) en 25% dure koop en/of huur. Daarmee zetten we in op de ambitie uit de Woondeal en de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting (30% sociale huur) en realiseren we een ‘Maashorst plus’ op het aandeel betaalbaarheid van 8%. 3.4.3 Inzetten op faciliteren doorstroming De woningvoorraad in Maashorst is sterk georiënteerd op koop en sterk grondgebonden. De vergrijzing vraagt om toevoeging van levensloopbestendige woningen20 (appartementen of grondgebonden nultreden). Appartementen in de huur zijn doorgaans levensloopgeschikt, maar kunnen alleen binnen de inkomenscriteria worden ingezet voor doorstroming. Veel van de ouder wordende populatie voldoet niet aan deze inkomenscriteria en komt daarmee niet in aanmerking voor bestaande huurvoorraad. De wensen van deze populatie sluiten ook niet direct aan op de beschikbare koopvoorraad; vaak wordt dit als ‘te klein’ of ‘te benauwend’ ervaren. Dat speelt temeer als mensen vanuit landelijk gebied moeten doorstromen naar woningen in een stedelijke setting. Daardoor is, mede vanuit het willen inzetten op het faciliteren van de doorstroming, nog steeds een forse behoefte aan betaalbare koop- en sociale huurappartementen en zitten deze onvoldoende in de huidige woningbouwplannen.

18 19 20

Sociale koopwoningen: koopwoningen met een vrij op naamprijs lager dan € 275.000 (prijspeil 2023). Sociale huurwoningen: huurwoningen met een aanvangshuurprijs tot de liberalisatiegrens (€ 808,06 prijspeil 2023). Levensloopbestendige/nultredenwoning is een zelfstandige woningen die intern en extern toegankelijk is. Intern toegankelijk betekent dat vanuit de woonkamer, de keuken, het toilet, de badkamer en ten minste 1 slaapkamer zonder traplopen te bereiken zijn. Drempels in de woningen zijn laag of ontbreken; een nultreden woning is rollator geschikt. Extern toegankelijk wil zeggen dat de woning of woonruimte vanaf de straat te bereiken is zonder traplopen. Niet elke nultreden woning is geschikt voor bewoning in alle levensfases; als er sprake is van fysieke handicaps of chronische ziekte waardoor rolstoel gebruik nodig is of zelfs zorg op bed, gelden strengere eisen.

25

We zetten in op het op gang brengen van de doorstroming en daarmee op het langer maken van de verhuisketens, zoals de afbeelding laat zien. Figuur : Visualisatie optimale doorstroming in de woningmarkt

Bron: Stec Groep

Dit doen we door het aandeel sociale huurwoningen, het aandeel betaalbare woningen en het aandeel levensloopbestendige woningen de komende jaren te vergroten (zowel in de bestaande als in de nieuwe voorraad). Daarmee kunnen we vanuit het sociaal domein vaker het instrument ‘verhuisprimaat21’ inzetten. Zoals al is gezegd in hoofdstuk 2, de ambities om te komen tot ecosysteem van woonwijken, kijken we bij het inzetten van ‘verhuisprimaat’ niet alleen naar de passende woning maar bovenal naar de sociale context en hoe die zoveel als mogelijk in stand kan blijven. We gaan samen met de corporaties de uitdaging aan om doorstroming te intensiveren. Daarvoor is het nodig dat meer sociale huurappartementen op voor senioren geschikte locaties (nabij voorzieningen) gerealiseerd worden. In samenwerking met de corporaties gaan we na of op basis van kwalitatieve overwegingen (opgang brengen van de doorstroming) binnen een project een hoger aandeel sociaal kan landen (hoger dan 30%). Dit doen we op projectbasis. We richten onze pijlen op het bouwen voor de middellange tot lange termijn (vooral bouwen voor de doelgroep senioren), zonder daar de behoefte op korte termijn uit het oog te verliezen. Immers op dit moment is doorstroming door beperkt betaalbaar en bereikbaar aanbod (in zowel huur als koop) niet altijd mogelijk.

Om deze reden zien we op korte termijn een uitbreidingsbehoefte voor huishoudens die instromen in de woningmarkt (starters22). We zetten de uitbreidingsbehoefte in aan de achterkant (senioren), maar ook aan de voorkant (starters) van de verhuisketen. Op beide plekken willen we woningen aan de voorraad toe te voegen. We zetten in op drie sporen: Spoor 1 Focus op grondgebonden sociale huurwoningen en sociale huur appartementen en nultredenwoningen voor senioren (middellange en lange termijn) Dit geeft ook een beeld van de levensloop van wijken: bij nieuwbouw vaak stellen/jonge gezinnen en schoolgaande jeugd, na verloop van tijd een buurt met empty nesters en bij onvoldoende doorstroming een vergrijzende buurt met vraag om zorg. Tijdig inspelen op deze levensloop van een buurt vraagt ook om visie op (gewenste) buurtontwikkeling (denk daarbij aan het slopen van grondgebonden /eengezinswoningen en de bouw van appartementen/nultredenwoningen). • De sleutel van doorstroming ligt bij de senioren. Door aan de achterzijde van de verhuisketen voor deze doelgroep passende woningen te realiseren én eventuele belemmeringen om daadwerkelijk te verhuizen zoveel mogelijk te beperken, creëren we een aantrekkelijk aanbod om deze doelgroep in beweging te brengen.

• Door de focus op het realiseren van grondgebonden sociale huurwoningen, sociale huurappartementen en nultredenwoningen (geclusterd23 én niet geclusterd) en nultredenwoningen die geschikt zijn voor zorg (om het groeiend tekort te dichten tussen de vraag naar woonruimte in combinatie met ZZP5 of ZZP6 en het aanbod hierin), maken we aan aanbodkant ruimte om door te stromen. 21 Van verhuisprimaat is sprake als verhuizen naar een geschikte (èn beschikbare woning) een duurzamer oplossing is dan woningaanpassing, al dan niet in combinatie met inregelen van ondersteuning of zorg. 22 Starter is een huishouden die zelfstandig gaat wonen in een huur- of koopwoning en bij verhuizing geen woning achterlaat. 23 Geclusterd wonen voor ouderen: woonvorm voor ouderen die zelfstandig willen wonen, maar wel met een zekere mate van beschutting en de mogelijkheid voor laagdrempelig contact met buren. De woningen en levensloopbestendig en er is een mogelijkheid voor ontmoeten inpandig of in de directe woonomgeving. Bij voorkeur is er de mogelijkheid van onplanbare Wlx- of Zvw-zorg in het geclusterd wonen complex. Intramurale voorzieningen vallen hier niet onder. Geclusterd wonen met Wlz-zorg (SOM+PG): woonvorm voor ouderen met een Wlz-zorgvraag.

Er zijn verschillende verschijningsvormen: binnen deze categorie vallen zowel verpleeghuizen en grootschalige woonzorgcentra als kleinschalige woonvormen, bijvoorbeeld voor mensen met dementie.

26

Spoor 2 Focus op betaalbaar en bereikbaar huur- en koopaanbod voor starters (korte termijn) • Zoals hiervoor aangegeven maken we door in te zetten op het faciliteren van de doorstroming de verhuisketens langer. Op deze manier spelen we, binnen de bestaande woningvoorraad, meer betaalbaar huur- en koopaanbod vrij. We maken daarbij gebruik van de mogelijkheden die de corporaties op het terrein van woningtoewijzingen hebben. • Aangezien doorstroming op dit moment niet altijd mogelijk is, zetten we tegelijkertijd ook in op nieuwbouw (betaalbare koop en sociale huur). Daarbij zien we alleen bouwen van betaalbare woningen niet als dé oplossing. Om nieuwe woningen langer betaalbaar te houden, zetten we aanvullende instrumenten in, zoals een doelgroepenverordening. Met het inzetten van een doelgroepenverordening oefenen we invloed uit op de toe te voegen woningbouwcategorieën, doelgroepen, instandhoudingstermijn, aanvangshuurprijs en maximale huur- en koopprijzen. Een goede mix van doelgroepen en inkomens is ook beter voor de leefbaarheid. • Om starters te ondersteunen bij de aankoop van hun eerste woning, maken we gebruik van de Starterslening. Corporaties gaan onderzoeken, in het verlengde van de Regionale woondeal Noordoost-Brabant, of en zo ja welke sociale koopconstructies mogelijk zijn.

Spoor 3 Focus op vergroten doorstroming door toevoegen middenhuur24 • We zetten in op het toevoegen van middenhuur om de doorstroming te verbeteren en zo het ‘verdringingseffect’ binnen het sociale huursegment te verminderen. Voor bewoners die meer zouden kunnen en willen betalen, ontbreekt nu aanbod waardoor zij blijven wonen in de voor hun inkomen relatief ‘te goedkope’ huurwoning. In vaktaal wordt dan gesproken over gouden driehoek; de driehoek bestaat uit a) aanbod middenhuur woningen, b) inwoners met hoger inkomen dan bedoeld voor sociale huur en 3) verhuisbeweging naar beter passende woning. • Om nieuwe middenhuurwoningen langer betaalbaar en voor de doelgroep beschikbaar te houden, zetten we de doelgroepenverordening in als aanvullend instrument. 3.4.4 Adaptief programmeren (flexibel inspelen op de actualiteit) Om de woningbouwopgave te realiseren, zetten we op lange termijn in op adaptief programmeren en flexibiliteit. Op de middellange termijn programmeren we proactief en zoveel als mogelijk anticyclisch (robuust sturingsscenario). Door proactief te programmeren borgen we de bouwproductie. We zetten daarbij op de korte termijn primair in op ontwikkelingen die al in gang gezet zijn (bestaande programmering).

Het kwalitatieve scenario 3 (huidige huisvestingsverdeling) is daarbij ons vertrekpunt, de beweging die we willen maken is in de richting van scenario 1 (beperkte doorstroming). Op de middellange termijn zetten we in op die segmenten die robuust zijn en minder gevoelig zijn voor veranderingen. Dat betekent niet dat we ‘kiezen’ voor een basis- óf hoog scenario en dat vervolgens in de programmering vastklikken. We monitoren in welke richting de uitbreidingsbehoefte zich ontwikkelt, zowel kwantitatief (aantallen) als kwalitatief, en benoemen daarbij kantelpunten. Hoe ontwikkelen vraag en aanbod zich in bestaande voorraad, in de planvorming en realisatie? Komt de doorstroming op gang? Blijft de verwachte migratie achter? Als het nodig is, sturen we onze strategie bij. Figuur : adaptief programmeren

24

 iddenhuurwoningen: huurwoningen met een huurprijs boven de liberalisatiegrens en met een maximale prijs, geM lijk aan 187 Woningwaarderingsstelsel-punten (€ 1.026, prijspeil 2023). Hiermee sluiten we aan bij de bovengrens van de Wet regulering middenhuur.

27

3.4.5 Inzetten op realiseren robuuste (niet te beïnvloeden) woningbehoefte Bij adaptief programmeren gaan we uit van de robuuste woningbehoefte. Op korte termijn richten we onze pijlen op de robuuste woningenbehoefte, zonder daarbij de volledige behoefte uit het oog te verliezen. Daar waar we nog een keuze hebben, kiezen we voor plannen die voorzien in de robuuste woningbehoefte, het overige deel van het programma zetten we in als flexibele ‘speelruimte’. De huidige huisvestingsverdeling (scenario 3) en daarmee ook het huidige programma vormen daarbij het vertrekpunt. We gaan samen met de corporaties de uitdaging aan om de doorstroming meer op gang te brengen, waarbij we in de richting van scenario 1 bewegen. Corporaties hebben maar 24% van de totale woningvoorraad in bezit, om écht significant doorstroming op gang te brengen moet ook de particuliere woningeigenaren gestimuleerd worden. We zetten in op het toevoegen van sociale huurwoningen (grondgebonden, appartementen/nultreden) en weliswaar in mindere mate ook in op de realisatie van betaalbare koopwoningen (eveneens grondgebonden, appartementen/nultreden). We zetten daarmee een verschuiving op programmaniveau in gang. We hanteren daarbij de volgende insteek: - Bestaande woningbouwontwikkelingen (harde plannen25): breken we niet open.

De ontwikkeling van woningbouw is een rijdende trein die we op de rails willen houden (lopende plannen gaan door). - Bestaande woningbouwontwikkelingen (zachte plannen): waar mogelijk zetten we in op het vergroten van het aandeel betaalbaar én levensloopbestendig. - Nieuwe woningbouwontwikkelingen (zachte plannen): O Woningbouwinitiatieven vanaf 25 woningen Woningbouwinitiatieven van minimaal 25 woningen moeten voldoen aan het kwalitatief woonprogramma (zie paragraaf 5.5), tenzij het college besluit daar gemotiveerd van af te wijken. O Woningbouwinitiatieven tot 25 woningen Woningbouwinitiatieven onder de 25 woningen toetsen we aan de beleidsambities uit dit beleidsprogramma. Passend bij de aard en schaal van deze plannen kiezen we een algemenere eis. Plannen kleiner dan 25 woningen moeten voor minimaal 50% voorzien in het toevoegen van woningen in het sociale huur, middenhuur, sociale koop of middeldure koopsegment26, tenzij het college besluit daar gemotiveerd van af te wijken. 3.4.6 Ontwikkelpad niet-robuuste (te beïnvloeden) woningbehoefte De robuuste woningbehoefte is het niet te beïnvloeden deel van de uitbreidingsbehoefte. Ongeacht de mate van doorstroming en veranderingen in voorkeuren is dit de opgave waar we in ieder geval voor staan.

Echter een groot deel van de woningbehoefte is niet robuust; omdat die niet-robuuste woningbehoefte afhankelijk is van de keuzes die we maken, stijgt daarmee de onzekerheid. Deze onzekerheid zit in de aantallen (kwantitatief) als ook in de kwaliteit (type, prijzen etc). Op basis van het woningbehoefteonderzoek, de Woondeal en het wetsvoorstel Versterking Regie Volkshuisvesting zetten we een beweging in gang om zo dicht mogelijk bij onze doelen te komen maar ‘klikken’ geen bepaald scenario ‘vast’. Zoals eerder aangegeven is daarbij scenario 3 (huidige huisvestingsverdeling) het vertrekpunt en bewegen we in de richting van scenario 1 (beperkte doorstroming). Onze ambitie om doorstroming op gang te brengen, rechtvaardigt deze beweging. We monitoren daarbij de feitelijke ontwikkelingen en zo nodig stellen we het ontwikkelpad bij. Daarbij houden we rekening met enige mate van uitwisselbaarheid tussen de segmenten sociale huur, betaalbare koop en vrije sector huur, maar ook tussen kernen onderling. Erg belangrijk want verschil in woningbehoefte tussen kernen! Als we de behoefte vergelijken met de projecten die in de planning staan en plaatsen binnen de context van oplopende migratie, het stijgende aantal woningzoekenden, afname van kansen voor starters etc., wordt duidelijk dat we meer moeten bouwen in sociale huur, goedkope en middeldure koop. De opgaven zijn groot.

De productie moet worden verhoogd om de opgave van gemiddeld circa 280 woningen per jaar te realiseren. De uitdaging ten aanzien van de samenstelling van het woonprogramma zijn zeker zo groot, zo niet groter. Daarbij hebben we niet zo zeer behoefte aan méér plannen, maar aan plannen die we kunnen versnellen en die een significante bijdrage leveren aan de opgaven.

25 26

28

Hard plan: plannen met een vastgesteld bestemmingsplan en/of onherroepelijke omgevingsvergunning. Middeldure koop: koopwoningen met een vrij op naamprijs tussen de € 275.000 en € 355.000 (prijspeil 2023).

3.5

Woonprogramma 2023-2028

3.5.1 Woonprogramma 2023-2028 als toetsingskader In de vorige paragraaf hebben we de uitgangspunten voor het woonprogramma benoemd. In deze paragraaf vertalen we de uitgangpunten naar het woonprogramma op gemeenteniveau en een richtinggevende uitwerking op kernniveau. Het woonprogramma is een dynamisch programma en daarmee nadrukkelijk geen ‘blauwdruk’. Hier zetten we op in, in de wetenschap dat we hier nooit exact op uitkomen. Daarbij houden we rekening met enige mate van uitwisselbaarheid tussen de segmenten sociale huur, betaalbare koop en vrije sector huur, maar ook tussen kernen onderling. Categorie

Prijspeil 1-1-2023

Aandeel in nieuwbouwprogramma

Doelgroepen die we hiermee onder andere bedienen

Sociale huur

Tot € 808,06

30% - 40%

Starters27, gezinnen, vestigende arbeidsmigranten en senioren met lagere inkomens.

35%-45%

Starters, startende gezinnen, internationale werknemers, doorstromers uit sociale huur (scheefwoners) en senioren met hogere inkomens.

< 25%

Internationale werknemers (expats) en senioren met hogere inkomens, doorstromers uit de koop.

Betaalbaar Midden huur Sociale koop Middeldure koop

Vrije sector Dure huur Dure koop

€ 808,06- < € 1.026 Tot € 275.000 Vanaf € 275.00 – tot € 355.000

Vanaf € 1.026 Vanaf € 355.000

Toetsing reguliere woningbouwinitiatieven Het Woonprogramma vormt het programmatische toetsingskader voor reguliere woningbouwinitiatieven. Dit toetsingskader geldt voor woningbouwplannen waar op 1 januari 2024 nog geen anterieure overeenkomst is gesloten en/of waar nog geen ontwerpbestemmingsplan of omgevingsplan voor is, met uitzondering van de ontwikkellocatie Eikenheuvel. Het college heeft de bevoegdheid om beargumenteerd af te wijken van dit toetsingskader. Dit kan in uitzonderlijke situaties bij plannen met grote ruimtelijke meerwaarde. Daarbij heeft het college de bevoegdheid om jaarlijks de prijzen te indexeren. Woningbouwinitiatieven vanaf 25 woningen Woningbouwinitiatieven van minimaal 25 woningen moeten voldoen aan bovenstaand, kwalitatief woonprogramma. Op centrale locaties, nabij voorzieningen (500 meter-bereik) gaan we, waar gewenst, uit van realisatie van levensloopbestendige individuele of geclusterde woningen. Daarbij is het mogelijk om, in overleg met de gemeente, plannen binnen een kern te combineren tot een groter programma. En dit groter programma vervolgens in zijn geheel te toetsen aan het woonprogramma. Dit maakt maatwerk per plan en onderlinge verrekening mogelijk. Woningbouwinitiatieven tot 25 woningen Woningbouwinitiatieven tot 25 woningen toetsen we aan de beleidsambities uit dit beleidsprogramma.

Passend bij de aard en schaal van deze plannen kiezen we een algemenere eis. Plannen tot 25 woningen moeten voor minimaal 50% voorzien in het toevoegen van woningen in het sociale huur-, middenhuur-, sociale koop-28 of middeldure koopsegment29, waarvan minimaal 50% een sociale huur- of sociale koopwoning is. 27 Starter is een huishouden die zelfstandig gaat wonen in een huur- of koopwoning en bij verhuizing geen woning achterlaat. 28 Sociale koopwoningen: koopwoningen met een vrij op naamprijs lager dan € 275.000 (prijspeil 2023). 29 Middeldure koop: koopwoningen met een vrij op naamprijs tussen de € 275.000 en € 355.000 (prijspeil 2023).

29

Op centrale locaties, nabij voorzieningen (500 meter-bereik) gaan we, waar gewenst, uit van realisatie van levensloopbestendige individuele of geclusterde woningen. Daarbij is het mogelijk om, in overleg met de gemeente, plannen binnen een kern te combineren tot een groter programma. En dit grotere programma vervolgens in zijn geheel te toetsen aan het woonprogramma. Dit maakt maatwerk per plan en onderlinge verrekening mogelijk. Afwijkingsbevoegdheid In specifieke gevallen, dat om overtuigende redenen niet kan worden voldaan aan de minimale programma-eisen en een ontwikkeling voor het algemeen, maatschappelijk belang toch wenselijk is, heeft het college de bevoegdheid om beargumenteerd af te wijken van dit toetsingskader. Dit is bijvoorbeeld bij behoud van een monumentaal pand, woningsplitsing of huisvesting ten behoeve van mantelzorg.

3.6

Bestaande woonvoorraad en -omgeving

3.6.1 Optimaliseren woonvoorraad en -omgeving Onze inwoners kunnen woonruimte vinden die aansluit bij hun behoeften van dat moment en hebben vooruitzicht op een woning die aansluit op toekomstige behoeften. Zij kunnen rekenen op een sociaal vangnet, doordat ze in de buurt van naasten kunnen wonen met wie zij een goede relatie hebben. We bieden onze inwoners de mogelijkheid om te wonen en te blijven wonen in de vertrouwde omgeving, ook aan diegene die een (veranderende) zorgvraag heeft. Dat betekent dat we een ‘woon(zorg)carrière in de eigen woonomgeving mogelijk maken. Als inwoners eenzaam zijn of dreigen te worden, wordt vanuit gemeentelijk welzijnsbeleid ingezet op realisatie e/o versterking van sociale context (familie, vrienden, buren, kennissen etc.). Hiervoor is de basis een ontmoetingspunt op loopafstand van de woning. We zetten daarbij met het woonprogramma in op het realiseren van de juiste woningen op de juiste plek. We richten onze pijlen echter niet alleen op nieuwbouw. Door aanpassingen in de bestaande woningvoorraad en in bestaande woonomgevingen optimaliseren we ook dit deel van de woningvoorraad. Daarbij liggen er uitdagingen om (bestaande) woningen en woonomgevingen te verduurzamen (energie, klimaat, biodiversiteit, materiaalgebruik etc.), levensloopbestendiger (toegankelijker) en meer betaalbaar te maken.

Bij woningbouwontwikkelingen kijken we hoe deze bijdragen aan de leefkwaliteit van de directe omgeving. Nieuwe ontwikkelingen gaan dan ook (in bestaande woonomgevingen) gepaard met vergroening, verduurzaming en natuurinclusief bouwen. We roepen architecten en bouwbedrijven op om slimme, innovatieve en toekomstbestendige woningen te ontwerpen met een beperkte impact op het milieu. En daarbij zoveel mogelijk materialen te hergebruiken. Lukt dat niet, dan gaat de voorkeur uit naar natuurlijke materialen. Om de betaalbaarheid van wonen in de bestaande woningen te vergroten, richten we ons op het verlagen van de woonlasten. Dit doen we onder meer door de bestaande woningvoorraad verder te verduurzamen, waarmee we ‘energie armoede’ kunnen tegengaan of verminderen. We leggen daarbij de focus op isoleren, besparen en het verder electrificeren van de woningen (denk bijvoorbeeld aan een warmtepomp). Het sociaal domein heeft mogelijkheden tot inkomensondersteuning; per inwoner is dat maatwerk. 3.6.2 Vergroten bewustwording en stimuleren woningaanpassingen Steeds meer mensen willen én moeten langer thuis wonen, ook als ze ouder worden of meer zorgbehoefte krijgen. Het vraagt veel om zwaardere zorg thuis te leveren. We zetten om deze reden in op bewustwording bij eigenaar-bewoners en/of hun kinderen.

We willen hen stimuleren tijdig te investeren in woningaanpassingen, of te verhuizen naar een meer geschikte woning. Daarnaast dagen we inwoners/initiatiefnemers, woningbouwcorporaties, wooncoöperaties, bouwers en ontwikkelaars uit om woningen levensloopbestendig te (ver) bouwen. We zien kansen voor Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) en wooncoöperaties om het bouwen voor senioren en doorstroom te bevorderen. 3.6.3 Meer variatie in bestaande wijken/kernen We vergroten de variatie in onze bestaande wijken en kernen. Hieronder verstaan we eerst en vooral de variatie in eigendomsvorm (huur/koop), in gezinssamenstelling (jong, oud, gezin, alleenstaand, samenwonend) en sociaaleconomische positie (draagkracht/draaglast, kwetsbaar/vitaal). We zetten in op ‘spiegelbeeldig bouwen’, bouwen wat binnen de bestaande voorraad ontbreekt of waar een tekort aan is.

We benutten kansen om kleine(re) woningtypen toe te voegen in de bestaande voorraad (splitsen, inwonen, mantelzorg, friendscontracten30). En we benutten de mogelijkheden om vastgoed te transformeren naar woningen. Denk bijvoorbeeld aan het omvormen van winkels en kantoren naar woningen, rekening houdend met de gewenste kwaliteit van wonen en de ruimtelijke inrichting. Denk daarbij aan een minimaal woonoppervlak van (indicatief) 50 m2 gebruiksoppervlakte (GBO)31 en een buitenruimte (deze 50 m2 is exclusief de buitenruimte).

3.7

Instrumenten

3.7.1 Instrumenten Zoals eerder aangegeven zijn de opgaven groot. De productie moet worden versneld en verhoogd om de opgave van gemiddeld circa 280 woningen per jaar te realiseren. De uitdaging ten aanzien van de samenstelling van het woonprogramma is zeker zo groot, zo niet groter. Sturing vanuit overheden algemeen en de gemeente specifiek is daarbij nodig. Als we de behoefte vergelijken met de woningbouwprojecten die in het woningbouwprogramma staan, wordt duidelijk dat aanzienlijk meer gebouwd moet worden in sociale huur, goedkope en betaalbare koop. De bouw van deze woningen moet geborgd worden in het woonprogramma, maar dat is niet voldoende. We moeten er ook voor zorgen dat de woningen bij die doelgroepen terechtkomen die ze nodig hebben, dat ze ook op langere termijn beschikbaar en betaalbaar blijven. Daarom richten we ons niet alleen op nieuw te bouwen woningen, maar zeker ook op de bestaande woningvoorraad. 3.7.2 Wat doen we al? •  restatieafspraken gemeente-corporaties-huurders P In de meerjarige samenwerkingsovereenkomst (prestatieafspraken) maken we onder meer afspraken over de beschikbaarheid, betaalbaarheid en het verduurzamen van de sociale huurwoningvoorraad. • Passend grondprijsbeleid We hebben een lagere grondprijs voor sociale huurwoningen vastgesteld.

• Achtervangpositie bij garantstelling leningen aan woningcorporaties Via deze achtervangpositie dragen wij er als gemeente aan bij dat woningcorporaties tegen gunstiger voorwaarden kunnen lenen. • Anterieure overeenkomsten We stellen anterieure overeenkomsten op. Daarin leggen we onder meer vast wat het woonprogramma is. • Starterslening Met een starterslening maken we een eerste koopwoning bereikbaar voor mensen met een laag- of een middeninkomen. De koopstarter gaat pas aflossing en rente betalen over zijn starterslening als zijn of haar inkomen voldoende gegroeid is. • Zelfbewoningsplicht en antispeculatiebeding bij nieuwbouw We borgen dat de woning bewoond wordt door de doelgroep en niet gebruikt wordt voor winstspeculatie of belegging. Door koopovereenkomsten tussen gemeente en particulier bij bouwkavels, uit te geven door de gemeente, geldt een antispeculatiebeding en zelfbewoningsplicht. • Gemeentelijke woningbouwregisseur Voor een strakke sturing op de voortgang van de woningbouwproductie hebben we een woningbouwregisseur aangesteld. • Betaalbaarheid bij bestaande woningen Om de betaalbaarheid van wonen in de bestaande woningen te vergroten, richten we ons op lagere woonlasten, dat doen we onder ander door de woningvoorraad verder te verduurzamen. Met de woningcorporaties en huurders hebben we hierover prestatieafspraken gemaakt.

Er ligt ook een grote opgave tot verduurzaming van de particuliere woningvoorraad. Om dit te kunnen realiseren moet ook aanvullend instrumentarium voor de particuliere woningvoorraad ontwikkeld worden. • Versnellen door flexwoningen Met het oog op het versneld realiseren van woningen zetten we in op de realisatie van circa 200 flexwoningen. In de Woondeal zijn hierover afspraken gemaakt en regionale (uitvoerings)afspraken met betrekking tot flexwoningen zijn in de maak. 30 Friendscontracten: geen gezamenlijk huishouden, wel gezamenlijk een pand gebruiken zonder dat het pand is omgebouwd naar kamerbewoning. Een relatief nieuw fenomeen dat nog nader uitgewerkt moet worden voor inwoners die een uitkering hebben vanuit P-wet, AOW etc. om ongerechtvaardigde korting op inkomens te voorkomen. 31 GBO: gebruiksoppervlakte is de oppervlakte waarvoor wordt ingeschat dat deze nuttig gebruikt kan worden.

30

31

3.7.3 Wat gaan we aanvullend doen? •  oelgroepenverordening D De Wet ruimtelijke ordening (Wro) biedt gemeenten de mogelijkheid om te eisen dat een bepaald percentage van categorieën woningen wordt gerealiseerd in nieuwbouwplannen. Dat kan per deelgebied in bestemmingsplannen en kan ook voor de categorie sociale huur, middenhuur en sociale koop. De doelgroepenverordening is de wettelijke basis voor het doorvoeren van gemeentelijk woonbeleid in bestemmingsplannen. De doelgroepenverordening heeft alleen betrekking op nieuwbouw. • Onderzoek naar mogelijkheden van een woningbouw- c.q. vereveningsfonds Als partijen minder betaalbare woningbouw in hun project realiseren dan de vereiste opgave, doen zij een bijdrage in een fonds. Uit dit fonds kunnen projecten met sociale woningbouw op een andere plek worden gesubsidieerd. De mogelijkheden, werking en juridische implicaties van een dergelijk fonds moeten nader onderzocht worden. • Koopgarant, Slimmer Kopen We willen sociale koopwoningen realiseren, voorkómen dat de eerste koper spekkoper is én de betreffende woningen ook na eerste verkoop beschikbaar houden voor lagere en middeninkomens. Daarvoor zetten we bijzondere koopconstructies in.

We willen samen met marktpartijen en de corporaties de mogelijkheden verkennen om dergelijke woningen onder het Koopgarant- en het Slimmer Kopen-model aan te bieden zodat deze woningen behouden blijven voor de doelgroep en niet worden opgekocht door speculanten om er meer geld aan te verdienen. • Woningsplitsing en optoppen bestaande woningen Door splitsing en het optoppen (er iets bovenop bouwen) van bestaande woningen kunnen kleinere zelfstandige koopwoningen worden toegevoegd voor de groeiende groep kleine huishoudens. Hierbij stellen we eisen aan de minimale omvang van de woning om ervoor te zorgen dat de woning wel voldoende kwaliteit heeft. • Stimuleren van innovatie in de bouw Wij dagen de markt uit om goedkoper te bouwen door toepassing van innovatieve bouwconcepten met kwaliteit (bijvoorbeeld houtskeletbouw, kant en klaar modules, prefab etc.). • Zelfbewoningsplicht en antispeculatiebeding bij nieuwbouw Nog meer dan we nu al doen de mogelijkheden verkennen om de huidige zelfbewoningsplicht/antispeculatiebeding te verbreden en daarmee breder in te zetten. • Opkoopbescherming We voeren de opkoopbescherming niet in.

Dit doen we niet, gezien het feit dat uit lokaal (kadaster)onderzoek blijkt dat er geen sprake is van buitenproportionele verdringing door investeerders (gemiddeld 6%), het aantal aankooptransacties door investeerders terugloopt, het Rijk aanvullende maatregelen heeft genomen die het betaalbare koopsegment beschermt tegen investeerders en het tijdelijk karakter van de Opkoopwet. We monitoren de ontwikkelingen in, en effecten van de overheidsmaatregelen op de woningvoorraad. We maken een nieuwe afweging bij het invoeren van de huisvestingsverordening. • Bevorderen doorstroming Wij denken dat er meer nodig is om doorstroming te bevorderen. Wij denken daarbij onder andere aan het “ontzorgen” van ouderen bij verhuizing (zowel voor particuliere woningeigenaren als voor huurders), maar ook aan het toepassen van het toewijzingsbeleid en het eerder genoemde verhuisprimaat. Met de corporaties maken we hierover concrete afspraken. • Lokale binding Wij vinden het wenselijk dat mensen die gebonden zijn aan het sociale leven in een kern, hier ook kunnen wonen. We verkennen de mogelijkheden die ontstaan bij de actualisatie van de Huisvestingsweg voor lokale toewijzing. Deze actualisatie biedt meer mogelijkheden om voorrang te bieden aan lokaal woningzoekenden.

Hiervoor moet de gemeente onderbouwen dat er nauwelijks lokale toewijzingen plaatsvinden en dat de woningzoekende niet binnen afzienbare termijn elders in de regio een woning kan vinden (schaarste en verdringing). • Stimuleren en faciliteren nieuwe woonconcepten32 We stimuleren en faciliteren woningbouwinitiatieven voor nieuwe woonvormen. Tenminste 10% van de nieuwe woningbouwplannen op programmaniveau bestaat uit nieuwe woonvormen, flexwonen en/of zelfbouw.

•

•

•

 ealiseren levensloopbestendige en passende woonomgeving en woningvoorraad R We vergroten de bewustwording van de gevolgen van ouder worden door communicatie. We maken in iedere kern het maken van een wooncarrière mogelijk. We zetten daarbij in op passende huisvesting, doorstroming en een levensloopbestendige woonomgeving. Waarbij we op centrale locaties, nabij voorzieningen uitgaan van realisatie van levensloopbestendige individuele of geclusterde woningen. Bij dergelijke ontwikkelingen werkt de gemeente nauw samen met zorgaanbieders; inzage in de ondersteuningsbehoefte van nieuwe bewoners (kennis van zorg en sociaal domein) is nodig om te komen tot de juiste vormgeving om gedegen besluiten over inpassing in de omgeving en bekostiging van het concept te kunnen nemen Opstellen Huisvestingsverordening We verkennen de mogelijkheden om met een huisvestingsverordening de negatieve effecten van verdringen van specifieke groepen op de woningmarkt te beperken door nadere regels te stellen aan lokale of regionale binding. Voorlopig is dit alleen mogelijk in de sociale huur en middenhuur. Er ligt een wetsvoorstel om deze mogelijkheden uit te breiden naar de betaalbare koop en voor een groter aantal woningen. Dit doen we mogelijk in samenwerking met de regio Noordoost-Brabant, waar nodig maken we een lokale doorvertaling.

Opstellen urgentieverordening met voorrangscategorieën sDit doen we (pas) als de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting is vastgesteld én in samenwerking met de woningcorporaties, om maximaal in te spelen op de veranderende actualiteit.

32 Nieuwe woonconcepten: een woonvorm die voortkomt vanuit particulier initiatief en die op één of meer maatschappelijke opgaven een duidelijk (te verwachten) meerwaarde heeft ten opzicht van allereerst het tot nu toe gebruikelijk woningaanbod en ten tweede hetgeen in wet- en regelgeving, zoals Bouwbesluit, als minimale prestatie is verankerd. We verstaan hieronder ook zelfbouw (particulier Opdrachtgeverschap en Collectief Opdrachtgeverschap) en flexwoningen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=b950870e-2c14-4864-b57d-d19cc8e348ab