Programmabegroting 2022-2025 nieuwe versie
Tekst van het document
Kostendekkendheid riolering Lasten per taakveld exclusief mutatie voorziening
2.381.885
Baten per taakveld exclusief mutatie voorziening
8.610
Netto kosten taakveld 7.2 Riolering
2.373.275
Toegerekende overhead
194.700
Toegerekende BTW
413.022
Andere taakvelden: Taakveld 2.1: Straatreiniging vast bedrag
25.000
Taakveld 5.7: onderhoud watergangen, duikers etc
228.000
Taakveld 5.7: Maaien van bermen en sloten
18.000
Totaal toegerekende overhead, BTW en overige kosten
878.722
Totaal kosten toe te rekenen aan riolering
3.251.997
Totaal begrote heffingen
2.824.416
Percentage kostendekkendheid
86,9%
Begraafrechten We hebben besloten dat de begraafplaatsen niet volledig kostendekkend geëxploiteerd hoeven te worden, aangezien er bij de begraafplaatsen ook sprake is van een stuk algemeen belang.
Programmabegroting 2022-2025 - 66
Kostendekkendheid begraafplaatsen Lasten per taakveld exclusief mutatie voorziening
142.547
Baten per taakveld exclusief mutatie voorziening
0
Netto kosten taakveld 7.5 Begraafplaatsen en crematoria
142.547
Toegerekende overhead
42.000
Toegerekende BTW
12.087
Totaal toegerekende overhead en BTW
54.087
Totaal kosten toe te rekenen aan begraafplaatsen
196.634
Totaal begrote heffingen
63.255
Percentage kostendekkendheid
32,2%
Legesverordening ↵ De Legesverordening bestaat uit drie titels, met daaronder diverse hoofdstukken. De toets op kostendekkendheid vindt plaats per titel. Bij het vaststellen van de legesverordening presenteren we de kostendekkendheid van 2022 op titelniveau conform onderstaand overzicht. Titel 1: Algemene dienstverlening Titel 2: Dientsverlening vallend onder de fysieke leefomgeving/omgevingsvergunningen Titel 3: Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn
Titel 1
Titel 2
Titel 3
Totaal
Lasten (inclusief toegerekende btw)
256.558
1.002.821
25.891
1.285.270
Overhead
227.825
186.774
30.282
444.881
Totale lasten
484.383
1.189.595
56.173
1.730.151
Baten
322.452
855.366
41.707
1.219.525
Percentage kostendekkendheid
66,6%
71,9%
74,2%
70,5%
Kostendekkendheid
Toelichting De lastenkant is opgebouwd uit directe kosten. Hiertoe behoren de salariskosten, kapitaallasten en materiële kosten die in direct verband staan met de specifieke dienstverlening, inclusief bijbehorende BTW (BCF) en overheadkosten. De kosten die niet rechtstreeks samenhangen met, of veroorzaakt worden door de dienstverlening, verhalen wij niet bij de inwoner. Dit betekent dat wij de kosten van beleidsvoorbereiding, handhaving en algemene inspraak-, bezwaren beroepsprocedures niet meenemen bij de berekening van de kostendekkendheid. De kostendekkendheid voor 2022 is 70,5%. Hiermee voldoen we aan de wet- en regelgeving dat de kostendekkendheid op basis van de begroting niet hoger mag zijn dan 100%. Overhead De overhead rekenen wij toe via een vaste opslag op de salariskosten. Hierbij zijn de totale personele en materiële overheadkosten berekend. Deze verdeelden wij over het aantal productieve uren bij de taakvelden. De uren van
Programmabegroting 2022-2025 - 67
de gemeentelijke medewerkers belasten wij in 2022 door tegen de basissalariskosten per salarisschaal, uitgaande van 1.471 productieve uren per jaar. Bovenop deze salariskosten belasten wij een opslag voor de overheadkosten door. Deze overhead is opgebouwd uit personele en materiële overhead. De overhead bevat de kosten van management, afdelingssecretariaat en OR. Maar ook de ondersteunende onderdelen van de gemeentelijke organisatie, zoals Juridische zaken, HRM, Informatievoorziening, Financiën, Facilitaire zaken en huisvesting, Informatie Dienstverlening, Communicatie, KCC en Bestuurssecretariaat vallen hieronder. Een deel hiervan brachten wij in 2017 onder in de Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB). De verdeling over de diverse producten is gebaseerd op de personele verdeling per taakveld. 6. Kwijtscheldingsbeleid De gemeente is op grond van de Gemeentewet bevoegd om kwijtschelding van gemeentelijke heffingen te verlenen. De Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) voert een deel van de belastingen en heffingen voor de gemeente uit. Ook het kwijtscheldingsbeleid wordt uitegevoerd door BSR. In Maasdriel kan er voor de volgende belastingen kwijtschelding worden aangevraagd: • Onroerende zaakbelasting eigenaren • Rioolheffing • Hondenbelasting • Afvalstoffenheffing • Waterschapsbelastingen De kwijtscheldingen zijn uitsluitend voor particuliere belastingplichtigen.
Programmabegroting 2022-2025 - 68
Paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen vormt een belangrijk onderdeel van risicomanagement en wordt gedefinieerd als de mate waarin de gemeente in staat is onvoorziene tegenvallers op te vangen. Risicomanagement Op basis van risicomanagement wil de gemeente inzicht krijgen in de risico’s die zij loopt en daarmee eventuele risico’s afdekken. Risicomanagement wordt omschreven als het identificeren en kwantificeren van risico’s en het bepalen van activiteiten die de kans van optreden en/of de gevolgen van risico’s beheersbaar houdt. Om de risico’s inzichtelijk te krijgen, is het van belang dat er periodiek inzicht bestaat in de omvang, aard en ontwikkeling van de belangrijkste risico’s en de risicogebieden. Dit inzicht vormt de eerste aanzet om concrete beheersmaatregelen te treffen. Bewustwording van risico’s is een belangrijke stap in het beheersen van deze risico’s. De uitbraak van corona eind februari 2020 heeft een enorme impact op ons allemaal. De wereldwijde pandemie leidt tot ongekende omstandigheden. Voor de aanpak van corona kijken wij wat we, aanvullend op de landelijke maatregelen van het Rijk, kunnen doen. Dit raakt veel beleidsterreinen van onze organisatie.
We streven naar een zo adequaat mogelijke uitvoering van de landelijke en lokale maatregelen en naar zoveel mogelijk continuïteit van de reguliere werkzaamheden en van noodzakelijke (digitale) besluitvorming. Daarvoor hebben wij de nodige interne maatregelen genomen. Risico-inventarisatie Ter voorbereiding op debegroting 2022 is een risico-inventarisatie uitgevoerd. Hierin zijn de risico’s van de gemeente in kaart gebracht en beoordeeld. Vooruitlopend op de nieuwe nota risicomanagement zijn we gestart om bij de risicoparagraaf de risico's te beoordelen op de kans dat een risico zich voor kan doen. Hierdoor wordt beter geeanticipeerd op het implementeren van eventuele beheersingsmaatregelen. Een deel van de risico’s wordt afgedekt door specifieke maatregelen zoals het afsluiten van verzekeringen en het inrichten van de interne controle. Naast de afgedekte risico’s, loopt de gemeente ook altijd risico’s die niet (kunnen) worden afgedekt. Om te voorkomen dat er ingrijpende beleidswijzigingen moeten worden doorgevoerd bij het voordoen van niet afgedekte risico’s, moet de gemeente over een financiële buffer (de beschikbare weerstandscapaciteit1) beschikken. De niet afgedekte risico’s worden meegenomen bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit. Bij de risico-inventarisatie wordt onderscheid gemaakt tussen algemene risico’s en specifieke risico’s.
Weging risico's De risico’s worden in klassen ingedeeld naar kans dat een risico zich voor kan doen. 1
De weerstandscapaciteit is opgebouwd uit de posten onvoorzien, de vrij aanwendbare reserves en de stille reserves.
Programmabegroting 2022-2025 - 69
Kans
Weging
Zeer klein
10%
Klein
25%
Gemiddeld
50%
Groot
70%
Zeer groot
90%
• Zeer klein: voor risico’s waarvan het onwaarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar voordoen. Het zijn bijvoorbeeld risico’s die zich 1x per 20 jaar voordoen. • Klein: dit zijn risico’s die zich gemiddeld genomen 1x per 4 jaar voordoen of waarvan de kans op optreden laag is. • Gemiddeld: voor risico’s die nog beide kanten op kunnen. Het kan zijn dat ze zich komend jaar voordoen of niet. Risico’s die 1x per 2 jaar voorkomen. • Groot: voor risico’s waarvan het waarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar voordoen of waarvan de kans op optreden groot is. • Zeer groot: voor risico’s waarvan het zeer waarschijnlijk is dat ze zich komend jaar voordoen of waarvan de kans op optreden zeer groot is. Ratio weerstandsvermogen Het uitgangspunt is om de impact van de risico’s te minimaliseren. Dit betekent dat het weerstandsvermogen ten minste voldoende moet zijn. De gemeenteraad heeft besloten in de vergadering van 4 september 2008 een ratio weerstandsvermogen van 1,5 keer het totaal van de geïnventariseerde financiële gevolgen van risico's aan te houden, met een marge van 10% naar boven en beneden. Dit komt overeen met het waarderingscijfer B = ruim voldoende (zie de volgende tabel uit nota risicomanagement). Waardering
Ratio
Kostendekking
A
> 1,65
Uitstekend
B
1,35 – 1,65
Ruim voldoende
C
1,0 – 1,35
Voldoende
D
0,8 – 1,0
Matig
E
0,6 – 0,8
Onvoldoende
F
< 0,6
Ruim onvoldoende
Risico’s De gemeente Maasdriel hanteert voor de risico-inventarisatie de volgende twee categorieën: • Algemene risico’s; • Specifieke gemeente risico’s. De algemene risico’s zijn als volgt:
Programmabegroting 2022-2025 - 70
Risico
Beheersmaatregelen
Algemene risico’s
•
Benodigde weerstands capaciteit
Voor elk risico wordt een keuze gemaakt uit de
Geen
volgende beheersmaatregelen: Dit betreft de risico’s die samenhangen met onze activiteiten, die aan weinig verandering onderhevig zijn.
•
Vermijden
Om deze risico’s te signaleren en te beperken zijn
•
Verminderen
beheersmaatregelen genomen in de processen.
•
Overdragen
•
Accepteren
Rekening houdend met de vastgestelde nota reserves en voorzieningen worden de algemene risico's gedekt door de stille reserves. De omvang van de stille reserves (bestaande uit gronden zonder boekwaarde ad circa 2,9 miljoen) is voldoende om de algemene risico’s die in het verleden becijferd waren op 2,0 miljoen op te vangen.
De specifieke risico’s zijn als volgt:
Risico
Beheersmaatregelen
Maximale risico en kans
In 2022 zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen.
Voor huidige wachtgelden is
De maximale
Na beëindiging van het wethouderschap ontvangt
inmiddels een voorziening
wachtgeldverplichting van de
Benodigde weerstandscapaciteit x €1.000
1. Wachtgeld bestuurders
een wethouder een ontslaguitkering, tenzij de
gevormd voor de verplichting
huidige vier wethouders
pensioengerechtigde leeftijd is bereikt. Dat is
die jaarlijks geactualiseerd
bedraagt €300.000. Bij het
geregeld in de Algemene Pensioenwet Politieke
wordt. Een andere
daadwerkelijk ontstaan van
Ambtsdragers (Appa). Voor de voormalige
beheersmaatregel is actieve
de wachtgeldverplichting zal
€ 30
wethouders hebben we een voorziening wachtgeld re-integratie van oud-
moeten blijken of de reserve
wethouders. Voor de zittende wethouders is niet in wethouders.
wachtgeld wethouders
te schatten of ze aanspraak gaan maken op het
volstaat voor het aanvullen van
wachtgeld. Als ze aanspraak maken kunnen we niet
de voorziening wachtgeld
met een redelijke mate van zekerheid het bedrag
wethouders.
schatten. Daarom is een directe storting in de voorziening wachtgeld wethouders niet
We achten de kans zeer klein
toegestaan.
en daarbij hoort de weging van 10% kans optreden.
2. Grondexploitaties De resultaten van de grondexploitaties zijn
Via herijking bestaande en
Het maximale risico op basis
gebaseerd op uitgangspunten en parameters die,
nieuwe plangebieden
van de interne analyse
€ 198
gelet op de huidige markt en de huidige inzichten, optimaliseren.
bedraagt € 793.000. De kans is
het meest reëel lijken voor de looptijd van het
klein dat de maximale risico
project. Deze inschattingen resulteren in één
optreedt en hierbij hoort de
projectresultaat. Het is en blijft echter altijd een
weging 25%.
inschatting van de toekomst. Kansen en risico’s binnen een project kunnen er voor zorgen dat het projectresultaat in de toekomst afwijkt. Als risico worden de volgende elementen meegenomen: - Het terugdraaien van eerder gerealiseerde winstnemingen op lopende grondexploitaties. - Een vertraging van drie jaar in de lopende
Programmabegroting 2022-2025 - 71
Risico
Beheersmaatregelen
Maximale risico en kans
Benodigde weerstandscapaciteit x €1.000
PFAS heeft consequenties
PFAS heeft consequenties
€ 130
grondexploitaties. - Het reserveren van 2% van de boekwaarde voor de ongewisse gevolgen van Corona. 3. PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) PFAS heeft Nederland in haar greep. Met nieuwe
landelijke normen hoopt Nederland projecten weer voor de af te voeren grond en
voor de af te voeren grond en
op gang te brengen. Hiermee bevorderen we het
stikstof voor het al dan niet
stikstof voor het al dan niet
grondverzet op een veilige manier voor onze
kunnen realiseren van
kunnen realiseren van
gezondheid en het milieu. Toch betekent dit dat we woningen.
woningen. Binnen onze
meer dan vroeger geconfronteerd worden met
De effecten blijken in de
grondexploitaties is het
meerkosten voor onderzoekskosten naar PFAS en
praktijk mee te vallen.
maximale risico op de
toenemende kosten voor afvoeren van gronden die Eventuele tegenvallers blijven gemeentelijke projecten is vervuild zijn met PFAS. De extra onderzoekskosten we als een 3O-ontwikkeling
becijferd op 1,3 miljoen
kunnen we berekenen, echter de meerkosten van
melden. Op basis van
projecten zijn te sterk afhankelijk van diverse
ervaringen in het najaar 2021
factoren (o.a. locatie, aanbesteding, concentratie
beoordelen we of het risico kan en daarbij hoort de weging van
PFAS, hergebruik). Uit een eerste analyse blijkt dat vervallen en dat we eventuele
We achten de kans zeer klein 10% kans optreden. Of dit zo
het aantal projecten, die met meerkosten worden
tegenvallers alleen nog als 3O- is, wordt uiteraard pas
geconfronteerd, beperkt zal blijven. Veelal kan de
ontwikkelingen melden.
grond hergebruikt worden. Wel worden flinke
duidelijk nadat we dit hebben onderzocht.
meerkosten verwacht bij een aantal specifieke locaties in Maasdriel. Dit betekent dat we voor werkzaamheden aan de openbare ruimte geen structurele meerkosten PFAS kunnen ramen maar dat we alleen op incidenten kunnen doorrekenen. Veelal is dit ook afhankelijk van herkeuringen of aanbestedingen. Op dit moment beschikken we nog niet over ervaringscijfers. Dat moet de komende tijd duidelijk worden. 4. Jeugd De belangrijkste financiële risico’s zijn:
Naar aanleiding van het 213a
Zorg verlenen aan onze
• Onvoldoende budget om benodigde zorgaanbod
onderzoek SD is naar voren
inwoners is en blijft een
€ 540
te realiseren. Benodigde zorginnovatie – met
gekomen dat het SD op
wettelijke verplichting. In
behoud van kwaliteit en voldoende aanbod – die
meerdere fronten efficienter
2019 en 2020 hebben we grote
nodig is om efficiencykorting van het Rijk te halen, en effectiever kan werken. Er
tekorten bij jeugd. Risico is dat
wordt niet gerealiseerd of blijkt niet mogelijk;
zijn 15 aanbevelingen
deze tekorten structureel van
• Grotere zorgvraag dan waarmee rekening is
geschreven die antwoord
aard zijn. In juni 2021 heeft
gehouden;
moeten geven aan de
de arbitragecommissie Jeugd
• Herverdeeleffect objectief verdeelmodel;
conclusies van het 213A
een uitspraak gedaan. Voor
• Invoering Wmo- abonnementstarief;
onderzoek. Effecten van deze
het jaar 2022 heeft het Rijk
• Crisisplaatsingen jeugd;
aanbeveling moeten voor de
grotendeels dit advies
• Invoering Wet wijziging woonplaatsbeginsel.
volgende ontwikkelingen
overgenomen. Voor de jaren na
zorgen.
2022 dient het oordeel van de
- Integrale benadering van de
arbitragecommissie Jeugd als
gedecentraliseerde zorg
zwaarwegende inbreng voor
waardoor inwoners centraal
de kabinetsformatie. Tegelijk
komen te staan met al hun
committeren gemeenten en
vragen;
het Rijk zich nu al aan het
- Het inzetten op preventieve
maken van afspraken over
voorzieningen zodat
maatregelen waarmee het
individuele zorgvoorzieningen jeugdstelsel op de lange
Programmabegroting 2022-2025 - 72
Risico
Benodigde weerstandscapaciteit x €1.000
Beheersmaatregelen
Maximale risico en kans
niet nodig blijken te zijn of
termijn beter houdbaar wordt.
kunnen worden uitgesteld;
De kans op tekorten
- Een outreachende werkwijze (€600.000) wordt zeer groot voor het gebiedsteam (zelf
(90%) geacht omdat we nog
hulp verlenen en zichtbaar zijn geen zicht hebben op het in de kernen en bij
effect van het plan van aanpak.
ketenpartners) waardoor een vloeiende overgang ontstaat tussen 0de, 1ste en 2de lijnszorg; - Goede netwerksamenwerking met maatschappelijke organisaties op het terrein van welzijn en leefbaarheid, met onderwijsinstellingen en huisartspraktijken. 5. Volumegroei Wmo Door de invoering van het abonnementstarief zien We gaan onderzoeken of er
Zorg verlenen aan onze
we een stijging van het aantal aanvragen. In 2019
mogelijkheden zijn de
inwoners is en blijft een
is de stijging begonnen en in 2020 zet de stijging
kostenstijging te beperken/
wettelijke verplichting. In
zich door voor de aanvragen huishoudelijke
verminderen. Verder worden er 2019 en 2020 hebben we grote
verzorging, Wmo voorzieningen en regiovervoer.
€ 360
landelijk vraagtekens gesteld
tekorten bij Wmo. Risico is dat
bij de houdbaarheid van het
deze tekorten structureel van
abonnementstarief.
aard zijn. Omdat 2020 geen
Waarschijnlijk gaat het
representatief jaar is geweest
nieuwe kabinet hier een
in verband met COVID-19. Dit
uitspraak over doen. Hierdoor
tekort wordt becijferd op
worden beschikkingen
structureel €400.000 zonder
rechtmatig en doelmatig
rekening te houden met de
afgegeven.
effecten van het plan van aanpak Sociaal Domein. De kans wordt op zeer groot (90%) geacht omdat we nog geen zicht hebben op het effect van het plan van aanpak.
6. Impact klimaatverandering voor snoeien en onderhoud bomen De warme en droge zomers hebben tot gevolg dat
De komende jaren volgen hoe
Het is op dit moment niet
PM
meer bomen dood gaan en er meer onderhoud nodig de bomenpopulatie zich door
mogelijk om een bedrag bij de
is. Als deze trend zich doorzet, zal het aantal bomen de klimaatverandering
risico te benoemen. Hierdoor
dat sterft toenemen. Door deze ontwikkeling
ontwikkelt. We brengen extra
zetten we het op PM.
worden nu al bomen vroegtijdig vervangen. Het
kosten en
kappen en snoeien kan niet in de tijd worden
keuzemogelijkheden in beeld.
uitgesteld als uit de inspectie blijkt dat dit moet gebeuren. Het verzekeren tegen (storm)schade door omgevallen bomen is erg kostbaar. 7. Afdekken voormalige stortplaatsen Vlagheide en AVRI
Programmabegroting 2022-2025 - 73
Risico
Beheersmaatregelen
Maximale risico en kans
Het grootste onvoorziene risico betreft het
Aandacht voor berekening
Op basis van de
Benodigde weerstandscapaciteit x €1.000 € 114
voornemen tot aanpassing van de rekenrente door toekomstige lasten en het t.z.t. geprognogtiseerde resultaten de provincie. De provincie voert elke vij jaar
vormen van een voorziening.
2020 t/m 2026 van de
periodiek onderzoek uit, een zogeheten Asset
stortplaatsen is het maximale
Liability Management (ALM) studie. Daarbij wordt
risico € 228.000. We achten
vastgesteld of de gehanteerde rekenrente
de kans gemiddeld (50%).
(momenteel 5,06%) en daarmee het gehanteerde doelvermogen passend is om aan haar eeuwigdurende nazorgverplichtingen te voldoen. Daarnaast hebben provincie en vergunninghouders een overeenkomst gesloten om onderzoek te doen naar duurzaam stortbeheer en/of technische ontwikkelingen/innovaties mogelijk kunnen leiden tot een beperking van de kosten van de nazorg. Onderdeel van deze overeenkomst is dat, zo lang dit onderzoek loopt, de vergunninghouders de stortplaatsen nog niet voor eeuwigdurende nazorg overdragen aan de provincie en dus zelf risicodrager blijven. Tegelijkertij handhaaft de provincie de rekenrente op het bestaande niveau. Zolang het doelvermogen niet definitef is vastgesteld lopen wij het risico dat het reeds in het nazorgfonds gestorte vermogen ontoereikend is. Totaal
€ 1.372
Beschikbare weerstandscapaciteit Rekening houdend met de vastgestelde nota reserves en voorzieningen is de beschikbare weerstandscapaciteit van de gemeente Maasdriel als volgt opgebouwd: • Algemene reserve De algemene reserve wordt gebruikt voor het opvangen van risico’s in algemene zin. De algemene reserve is vrij aanwendbaar; • Algemene reserve bouwgrondexploitatie De reserve bouwgrondexploitatie is een vrij aanwendbare bestemmingsreserve die tot de weerstandscapaciteit wordt geteld; • Jaarrekeningresultaat Het jaarrekeningresultaat is vrij aanwendbaar en wordt tot de weerstandscapaciteit geteld; • Onvoorzien De post onvoorzien is vrij aanwendbaar en wordt tot de weerstandscapaciteit geteld.
Programmabegroting 2022-2025 - 74
(Bedragen x € 1.000)
Stand per 31-12- 2021
Algemene reserve
10.961
Algemene reserve grondexploitatie
204
Resultaat (inclusief onvoorzien)
174
Beschikbare weerstandscapaciteit
11.339
Weerstandsvermogen Het is van belang te weten of sprake is van een toereikend weerstandsvermogen. Als het risicoprofiel bekend is, kan een relatie worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en de daarbij benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De berekeningswijze van de ratio weerstandsvermogen op basis van een gegeven zekerheidspercentage is als volgt: Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit / Benodigde weerstandscapaciteit Begroting 2022
Jaarrekening 2020
Risico's
Beschikbare weerstandscapaciteit
11.339
10.466
1.372
2021
Minimaal benodigde weerstandscapaciteit conform ratio 1,65
2.264
2.264
1.372
2022
Saldo vrije deel weerstandscapaciteit
9.075
8.202
Weerstandsvermogen
8,26
7,63
(Bedragen x € 1.000)
De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risico-inventarisatie voortvloeit, zetten we af tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. De ratio weerstandsvermogen is groter dan 1,65. Financiële kengetallen Het Besluit Begroting en Verantwoording schrijft voor dat gemeenten vijf financiële kengetallen opnemen in de begroting en jaarrekening. In een ministeriële regeling is een uniforme berekening van deze kengetallen voor alle gemeenten opgenomen. De invoering van de kengetallen is bedoeld om de gemeenteraad meer inzicht te geven in de financiële positie van de gemeente en de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. De kengetallen worden geanalyseerd ten opzichte van de door de provincie Gelderland vastgestelde normenwaarden, waaraan een categorisering is gekoppeld. Meerjarenperspectief De jaarrekening 2020 en de meerjarenbegroting 2022-2025 leveren de volgende kengetallen op.
Programmabegroting 2022-2025 - 75
Realisatie 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Netto-schuld quote
50,8%
85,1%
84,2%
95,0%
94,4%
96,6%
Netto-schuld quote
48,1%
80,5%
81,0%
91,8%
91,1%
93,3%
Kengetallen
gecorigeerd Solvabiliteit
29,5%
22,7%
25,0%
23,9%
24,5%
24,5%
Grondexploitatie
12,2%
17,0%
12,6%
11,0%
11,5%
8,0%
Structureel exploitatie
-0,1%
4,4%
1,1%
1,2%
1,1%
1,0%
Belastingcapaciteit
110,4%
99,6%
101,9%
101,9%
101,9%
101,9%
Gelderland 2021
Maasdriel
Categorie A
Categorie B
Categorie C
67,00%
84,19%
<90
90-130
>130
leningen
59,00%
80,96%
<90
90-130
>130
Solvabiliteitsratio
30,00%
24,96%
>50
20-50%
<20
Grondexploitatie
9,00%
12,64%
<20
20-35%
>35
Structurele exploitatieruimte
0,20%
1,06%
>0
0
<0
104,00%
101,93%
<95%
95-105%
>105%
Financiële gemiddelde kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle
Belastingcapaciteit
Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. De netto schuldquote wordt berekend inclusief en exclusief uitgezette leningen aan derden. Hierdoor wordt duidelijk wat het aandeel is van de verstrekte leningen in de exploitatie. De praktijk leert dat de netto schuldquote bij de jaarrekening positiever is dan bij de begroting. Reden hiervoor zijn onder meer fasering van investeringen, toevoegen van positieve jaarrekeningresultaten aan het eigen vermogen en daardoor een lagere financieringsbehoefte. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio is de verhouding van het eigen vermogen ten opzichte van het totale balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat volgens artikel 42 van het BBV uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserve) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De praktijk leert dat de solvabiliteit bij de jaarrekening positiever is dan bij de begroting.
Reden hiervoor zijn onder meer fasering van investeringen, toevoegen van positieve jaarrekeningresultaten aan het eigen vermogen en daardoor een lagere financieringsbehoefte. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten.
Programmabegroting 2022-2025 - 76
De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves te delen door de totale baten en uit te drukken in een percentage. De gemeente Maasdriel laat een positief structureel exploitatiesaldo zien, wat betekent dat structurele lasten met structurele baten worden bekostigd. Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grondexploitaties zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Voor de berekening van dit kengetal worden de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten uit de programmabegroting en uitgedrukt in een percentage. De gemeente Maasdriel heeft een viertal bouwgrondexploitaties waarvan er één doorloopt in de jaren 2024 en 2025 (Kerkdriel, Paddenstoelenbuurt). Daarmee neemt het kengetal af. Belastingcapaciteit Het kengetal belastingcapaciteit is de verhouding tussen de woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar t (het begrotingsjaar) ten opzichte van het landelijk gemiddelde in jaar t-1 (het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar) uitgedrukt in een percentage. In de woonlasten worden de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing meegenomen.
Programmabegroting 2022-2025 - 77
Paragrafen Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Een groot vermogen is geïnvesteerd in de kapitaalgoederen in onze gemeente. De kapitaalgoederen zijn van belang voor het zo optimaal mogelijk functioneren van onze gemeente, onder meer op het gebied van de leefbaarheid, veiligheid, verkeer en vervoer en recreatie. Onderhoud en beheer is nodig om kapitaalvernietiging te voorkomen. Met het beheer en onderhoud van wegen, straatverlichting, openbaar groen, speelvoorzieningen, water en riolering en gebouwen is een grote inzet van onze middelen (personeel en financiën) gemoeid. Deze paragraaf geeft inzicht in de mate van onderhoud en de financiële lasten van de verschillende kapitaalgoederen. In het Jaarprogramma Openbare Ruimte (JOR) worden de middelen van de diverse disciplines bij elkaar gebracht, zodat voorbereiding en realisatie van projecten waar nodig integraal vorm krijgen.
Wegen Areaal
Betreft
Aantal circa
Verharde rijbanen
1.267.690 m²
Fietspaden
98.851 m²
Voetpaden
252.717 m²
Overige verharding
252.119 m²
Beleidskader
Actueel beheerplan Wegenbeheerplan 2018-2021
Door de raad ingesteld in 2017
Looptijd tot en met 2021
Doelstelling Doelmatige ontwikkeling en instandhouding van wegen, fietspaden en trottoirs voor een veilige en comfortabele bereikbaarheid van woningen, bedrijven en voorzieningen.
Programmabegroting 2022-2025 - 78
Financiële middelen
(Bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Groot onderhoud
657
609
609
609
609
609
Kapitaallasten
173
216
332
607
817
863
576
277
217
217
217
217
Reservering
578
360
100
0
0
0
Totaal lasten
1.984
1.462
1.258
1.433
1.643
1.689
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Omvang totaal krediet
Gebied Oost 2018
856
0
0
0
1.297
Gebied West 2018
255
0
0
0
1.015
Gebied West 2019
560
560
0
0
1.742
Overige exploitatielasten (2021 e.v. exclusief loonkosten)
Investeringen (Bedragen x € 1.000)
Gebied Midden 2020
1.704
0
0
0
1.704
Kasteelplein Hedel
178
0
0
0
361
Aanleg fietspad en rotonde Hoorzik
175
0
0
0
350
Paterstraat
227
0
0
0
474
Verbeteren verkeersstr Ammerzoden-Hedel
174
0
0
0
349
Herinrichting winkelcentra
500
0
0
0
1.000
Rotonde HC de Jonghweg
0
550
0
0
550
Levensduurverlengend onderhoud 2021
305
0
0
0
609
Levensduurverlengend onderhoud 2022
609
0
0
0
609
Levensduurverlengend onderhoud 2023
0
609
0
0
609
Levensduurverlengend onderhoud 2024
0
0
609
0
609
Levensduurverlengend onderhoud 2025
0
0
0
609
609
Aanbrengen bermverharding 2021
50
0
0
0
100
Aanbrengen bermverharding 2022
100
0
0
0
100
Aanbrengen bermverharding 2023
0
100
0
0
100
Aanbrengen bermverharding 2024
0
0
100
0
100
Aanbrengen bermverharding 2025
0
0
0
100
100
Reconstructiebudget wegen 2022
1.000
0
0
0
1.000
Reconstructiebudget wegen 2023
0
1.000
0
0
1.000
Reconstructiebudget wegen 2024
0
0
1.000
0
1.000
Reconstructiebudget wegen 2025
0
0
0
1.000
1.000
GVVP 2020
0
3.998
0
0
4.100
6.693
6.817
1.709
1.709
Totaal investeringen
Wegbeheerplan Uit het Wegbeheerplan 2018-2021 volgt het benodigde onderhoudsbudget van totaal € 1.226.540. Er is berekend dat de helft hiervan gebruikt wordt voor levensduur verlengend onderhoud aan de wegen. Dit bedrag wordt geactiveerd en afgeschreven over 40 jaar, evenals de investeringen in reconstructies van wegen en
Programmabegroting 2022-2025 - 79
bermverharding. Deze kosten gaan als kapitaallasten mee in de exploitatie. De andere helft van het budget is voor groot onderhoud. Dit bedrag wordt niet geactiveerd. In de stijgende kapitaallasten zijn ook de investeringen in verkeersmaatregelen opgenomen, zoals verwerkt in het wegbeheerplan en afzonderlijke kredieten. De investeringen in reconstructies zijn bepaald tot en met 2021. Om de structurele lasten van het wegbeheer goed in de begroting te verwerken wordt voor de periode na 2021 rekening gehouden met € 1 miljoen aan reconstructies per jaar. De werkelijke bedragen per jaar volgen uit het nieuwe wegbeheerplan.
GVVP In 2019 is het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan Maasdriel (GVVP) vastgesteld. Met de uitvoering van dit GVVP en het daaraan gekoppelde uitvoeringsprogramma kunnen de wegen in Maasdriel toekomstgericht worden verbeterd volgens het landelijke programma Duurzaam Veilig Wegverkeer. Voor uitvoering van het programma in de periode 2019-2022 is totaal € 4.885.500 beschikbaar. Daarvan wordt € 4,1 miljoen gedekt door inzet van middelen uit de reserve wegen. Kwaliteit en risico’s Op basis van inspecties worden de onderhoudsmaatregelen toegekend. De planning wordt integraal afgestemd met de disciplines riolering, verkeer en groen. Op basis van meldingen of eigen waarneming, voeren de medewerkers van de buitendienst aanvullend kleine herstelwerkzaamheden uit. Bijvoorbeeld het herstraten van enkele tegels en het verhelpen van verzakkingen en wortelopdruk.
Straatverlichting Areaal
Betreft
Aantal circa
Lichtmasten
4.722
Armaturen
4.754
Beleidskader
Actueel beheerplan Beleidsplan Openbare Verlichting Gemeente Maasdriel 2016-2025
Door de raad ingesteld in 2016
Looptijd tot en met 2025
Het Beleidsplan Openbare Verlichting Gemeente Maasdriel 2016-2025 is gebaseerd op de richtlijnen Openbare Verlichting 2011 (ROVL-2011). Doelstelling Het doelmatig, duurzaam en kwalitatief in stand houden van de openbare verlichting voor een sociaal veilige en verkeersveilige bereikbaarheid van woningen, bedrijven en voorzieningen.
Programmabegroting 2022-2025 - 80
Financiële middelen Uit het Beleidsplan openbare verlichting volgt het onderhoudsbudget en de jaarlijkse vervangingsinvesteringen voor masten en armaturen. De investeringen leiden tot een jaarlijkse stijging van de kapitaallasten. Door sterk gestegen onderhoudskosten is een structureel hoger budget nodig van € 75.000 per jaar. Werkelijk 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
179
132
125
116
102
90
Kapitaallasten
33
40
74
107
124
141
Energieverbruik
141
104
98
95
92
89
Totaal lasten
353
276
297
318
318
320
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Omvang totaal krediet
(Bedragen x € 1.000) Onderhoud (2021 e.v. exclusief loonkosten)
Investeringen (Bedragen x € 1.000) Straatverlichting armaturen 2021
126
252
Straatverlichting armaturen 2022
252
0
0
0
252
Straatverlichting armaturen 2023
0
252
0
0
252
Straatverlichting armaturen 2024
0
0
252
0
252
Straatverlichting armaturen 2025
0
0
0
252
252
Straatverlichting masten 2021
60
0
0
0
120
Straatverlichting masten 2022
120
0
0
0
120
Straatverlichting masten 2023
0
120
0
0
120
Straatverlichting masten 2024
0
0
120
0
120 120
Straatverlichting masten 2025 Totaal investeringen
0
0
0
120
558
372
372
372
Kwaliteit en risico’s Bij vervanging wordt ledverlichting met een witte lichtkleur toegepast. Waar mogelijk en gewenst wordt de verlichting in de nachtelijke uren gedimd tot 70% van het oorspronkelijke lichtniveau. Dat betekent een besparing op energieverbruik en een reductie van de CO2-uitstoot. Vervangingen worden gecombineerd met andere werkzaamheden, dit leidt tot een efficiënte omgang met de budgetten en minimale hinder voor omwonenden.
Programmabegroting 2022-2025 - 81
Groen Areaal
Betreft
Aantal
Bomen
14.377 stuks
Bermen
827.348 m²
Water
107.000 m²
Gemengd bos
7.408 m²
Grasland agrarisch
6.778 m²
Bodembedekkers
28.026 m²
Bosplantsoen
45.118 m²
Gazon
301.873 m²
Haag (smaller dan 30 cm)
1496 m1
Hagen
36.601 m²
Heester
61.510 m²
Planten
2446 m²
Struikrozen
344 m²
Beleidskader Door de raad ingesteld in
Actueel beheerplan Deelvisie Groen en Bomen
Looptijd tot en met
2019
nvt
Doelstelling Het zorgen voor een aantrekkelijke, overzichtelijke en groene leefomgeving en het bieden van recreatieve gebruiksmogelijkheden. Financiële middelen
(Bedragen x € 1.000) Openbaar groen (2021 e.v. exclusief loonkosten) Bomen/beplanting (2021 e.v. exclusief loonkosten) Landschapsbeheer (2021 e.v. exclusief loonkosten) Totaal
Werkelijk 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
846
638
638
638
638
638
452
251
251
251
201
201
16
11
11
11
11
11
1.314
900
900
900
850
850
Kwaliteit en risico’s De uitgangspunten en beheerstrategieën voor het groenbeheer zijn vastgelegd in het Groen- en Bomenbeleid. Hierin is het verzorgingsniveau van de openbare ruimte vastgelegd. Die ambitie is vertaald in het ontzorgingscontract voor groenonderhoud, het vegen van wegen, onkruidbeheersing op verhardingen en het legen van de prullenbakken. De landelijke kwaliteitsnorm voor de invulling van de wettelijke zorgplicht voor bomen verandert. Sinds 2017 volgen wij deze ontwikkeling en is de visuele inspectie van bomen daarop aangepast. In
Programmabegroting 2022-2025 - 82
het kader van deze boomveiligheid wordt de komende jaren een groot aantal bomen geveld en waar mogelijk vervangen. In de periode 2021-2023 wordt daarvoor een vervangingsbudget van € 150.000 beschikbaar gesteld. Incidentele servicewerkzaamheden naar aanleiding van klachten en meldingen in de openbare ruimte worden door de buitendienst uitgevoerd.
Speelvoorzieningen Areaal
Betreft
Aantal
Speeltoestellen
310
Banken
265
Tafel
21
Speeltuinen
54
Beleidskader
Actueel beheerplan
Door de raad ingesteld in
Looptijd tot en met
Speelruimteplan 2008-2017
2008
2017
Beheerplan sportvelden
2018
2021
Speelvoorzieningen IIn de kwaliteitseis voor spelen in de openbare ruimte 2021-2028 staat beschreven welke kwaliteit de gemeente Maasdriel de komende acht jaar biedt voor spelen in de openbare ruimte. Aan de hand van 16 beleidsuitgangspunten wordt de kwaliteit beschreven. Het gaat hierbij o.a. om beheer, onderhoud, vervanging en inwonersparticipatie.
Sportvelden In het renovatieplan, onderdeel van het project ‘kwaliteitszorg grassportvelden’, is een renovatieschema opgenomen. Dit schema is vastgesteld op basis van de huidige bespelingsintensiteit. 1. Voor voetbalvereniging Alem, Heerewaarden, Rossum-Hurwenen, Velddriel en Well in de rapportage van december 2018. 2. Voor voetbalvereniging Ammerzoden, Hedel en Kerkdriel in de rapportage van augustus 2018. Doelstelling
Speelvoorzieningen Het bieden van een veilig, gevarieerd, uitdagend en aantrekkelijk speelaanbod voor alle kinderen in Maasdriel.
Sportvelden Sport, spel en bewegen vervullen een belangrijke rol in de totale keten van gezondheid en zorg. Ze dragen bij aan de vitaliteit en leefbaarheid binnen de kernen. Samenwerking tussen verenigingen wordt sterk gestimuleerd.
Programmabegroting 2022-2025 - 83
Financiële middelen Werkelijk 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
84
66
66
66
66
66
0
8
6
11
16
22
128
108
155
155
155
155
Kapitaallasten
125
125
128
129
213
213
Totaal
337
307
355
361
450
456
(Bedragen x € 1.000) Speeltuinen Exploitatielasten (2021 e.v. exclusief loonkosten) Kapitaallasten Sportvelden Exploitatielasten (2021 e.v. exclusief loonkosten)
Kwaliteit en risico’s
Speeltuinen Het beschikbare budget voor speelvoorzieningen wordt ingezet voor regulier onderhoud en voor vervanging van speeltoestellen en valondergronden. Regulier onderhoud omvat onder andere wettelijk verplichte veiligheidsinspecties en het onderhoud als gevolg van vandalisme of slijtage.
Sportvelden Het budget voor beheer van de sportvelden is voor dagelijks beheer en groot onderhoud. Daarnaast is jaarlijks een budget opgenomen voor renovatie van één natuurgrasveld. Op de sportaccommodaties van v.v. D.S.C., v.v. Hedel en Jan van Arckel wordt het dagelijks beheer en grootonderhoud vanaf 2017 door de verenigingen uitgevoerd.
Water en riolering Areaal
Betreft
Aantal
Gemengde riolering
ca. 91 km
Vuilwaterriool
ca. 22 km
Regenwaterriool
ca. 27 km
Overstortriool
ca. 1 km
Hoofdgemalen
44
Drukriolering
ca. 83 km
Minigemalen
469
Bergbezinkbassins
7
Overstorten naar oppervlaktewater
71
IBA-systemen
67
Centrale verdeelkasten
18
Duikers
ca. 6.5 km
A-watergangen
ca. 176 km
Programmabegroting 2022-2025 - 84
Beleidskader
Actueel beheerplan Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2017-2021
Door de raad ingesteld in
Looptijd tot en met
2017
2021
Het beleid van dit product is bepaald in het Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2017-2021. Doelstelling Het kapitaalgoed ‘water en riolering’ bestaat uit vier onderdelen: stedelijk afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater.
Stedelijk afvalwater Wij dragen zorg voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater, dat vrijkomt binnen het grondgebied van de gemeente, door middel van een openbaar vuilwaterriool. Riolering dient drie belangen: bescherming van de volksgezondheid en volkshygiëne, bescherming van het milieu en het in stand houden van de kwaliteit van de leefomgeving.
Hemelwater Wij zetten ons in voor terugdringing van vermenging van schoon hemelwater met stedelijk afvalwater. Wij hebben hierbij de voorkeur voor het bovengronds opvangen van hemelwater. Onze inwoners sporen wij aan om waterbewust om te gaan met de inrichting van hun eigen perceel. Overlast, waarbij water in woningen stroomt en materiële schade optreedt, proberen wij te voorkomen. Komt bij herhalende extreme neerslag op dezelfde locatie vaker wateroverlast voor, dan beschouwen wij dit als een trend. Wij onderzoeken dan de mogelijkheden voor het treffen van maatregelen in de openbare ruimte.
Grondwater Wij hebben de zorgplicht voor een doelmatige aanpak van structurele grondwateroverlast die het onmogelijk maakt om een perceel te gebruiken op de manier waarvoor het bedoeld is.
Oppervlaktewater Watergangen en vijvers zijn van groot belang voor het bergen en de aan- en afvoer van water. Bij hevige regenval, en in situaties met veel kwel bij hoge waterstanden in de rivieren, zorgen de watergangen en vijvers voor droge voeten. Door aanwezigheid van voldoende ruimte voor water in en nabij de woonkernen wordt structurele wateroverlast in de woonkernen en het buitengebied voorkomen. Financiële middelen De voorziening Riolering is een egalisatievoorziening die gebruikt wordt om de baten en lasten over de jaren heen gelijkmatig te verdelen. Extreme pieken en dalen in de exploitatiebegroting worden zo vermeden.
Programmabegroting 2022-2025 - 85
Werkelijk 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
2.494
2.165
2.644
631
805
608
3.125
2.970
3.252
(Bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
(Bedragen x € 1.000) Exploitatielasten Extracomptabele kosten (BTW, overhead, rente) Totaal lasten
Baten uit rioolheffing
2.045
2.673
2.824
Onttrekking uit voorziening riolering
1.080
297
428
Totaal baten
3.125
2.970
3.252
Kwaliteit en risico’s De zorgplicht voor inzameling en transport van stedelijk afvalwater is een resultaatsverplichting. De zorgplichten voor hemel- en het grondwater hebben het karakter van een inspanningsverplichting. Hierbij hebben wij de beleidsvrijheid de aanpak te kiezen die, gelet op de lokale omstandigheden, doelmatig is. Op onderdelen van de zorgplichten worden randvoorwaarden bepaald door wettelijke regels en verplichtingen. De zorgplicht voor oppervlaktewater is een gemeenschappelijke taak van gemeenten en waterschap. Water en riolering gaat over gemeentegrenzen heen. In regionaal verband wordt actief afgestemd in het Netwerk Waterketen regio Rivierenland (NWrR). Deze samenwerking speelt zich vooral af binnen planvorming, kennisdeling en een gezamenlijke uitvoeringsparagraaf. Dit leidt op den duur naar de meest efficiënte onderhoudsstrategie.
Programmabegroting 2022-2025 - 86
Gebouwen Areaal
Betreft
Aantal
Dorpshuizen
6
Gymzalen
4
Gemeentehuis
1
Gemeentewerf
1
Molen
1
Bergingen / baarhuisjes begraafplaatsen
4
Kinderopvang
1
Kasteelruïne
1
Oorlogsmonumenten
3
Graf en keermuur
1
Keermuur
1
Kerktorens
3
Kerk
1
Muziekkiosk
1
Prieeltje
1
Klokken/uurwerk
2
Sanitaire units
3
Woning – vast
1
Woning – tijdelijk
-
Sportkantine
-
Toanhutje
1
MFC (De Kreek, De Steen)
2
Beleidskader
Actueel beheerplan Gebouwenbeheerplan 2020-2023
Door de raad ingesteld in
Looptijd tot en met
2020
2023
Het gebouwenbeheerplan is in 2019 geactualiseerd en vertaald naar een duurzaam meerjaren-onderhoudsplan. Onder het gemeentelijke vastgoed vallen gebouwen voor de eigen dienst, kunst en cultuur, monumenten, binnensport, molens, kerktorens, multifunctionele centra en kunstwerken. Doelstelling Het duurzaam beheren en onderhouden van gemeentelijk vastgoed. Financiële middelen Het onderhoud aan gebouwen gebeurt conform het Gebouwenbeheerplan via de voorziening onderhoud gebouwen.
Programmabegroting 2022-2025 - 87
De Kreek en het gemeentehuis Vanuit de wens om eerst een langetermijnvisie te ontwikkelen met betrekking tot MFC De Kreek en het gemeentehuis in Kerkdriel, zijn deze gebouwen uit het geactualiseerde gebouwenbeheerplan gehaald. Om de noodzakelijke kosten (dagelijks onderhoud en calamiteiten) voor deze 2 gebouwen te dekken is het positieve verschil tussen de stortingen op basis van het oude en nieuwe beheerplan in een reserve 'Beheer gemeentehuis en MFC De Kreek' gestort. Tevens is het restant van de voorzieningen die op basis van het oude beheerplan bestonden voor beide gebouwen eind 2019 in deze reserve gestort. Grootschalige investeringen (vervanging, renovatie en duurzaamheidsinvesteringen) worden uitgesteld totdat beide visies zijn vastgesteld. Onderhoudslasten ten laste van voorziening(en) (Bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Onderhoud gemeentewerf
15
14
10
59
10
8
11
17
17
17
17
17
Onderhoud kerktorens
22
5
49
5
12
3
Onderhoud molen
7
2
30
2
2
21
14
9
21
15
27
66
0
1
2
4
13
2
2
3
3
1
5
5
65
135
47
227
57
41
2
7
8
18
20
7
8
54
13
31
14
11
32
17
13
32
13
11
13
6
8
9
47
6
0
3
3
14
8
23
29
4
4
5
4
4
35
19
36
15
28
60
257
296
264
454
277
285
Werkelijk 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
De Kreek
59
82
82
82
82
82
Gemeentehuis
240
37
37
37
37
37
Totaal
299
119
119
119
119
119
Onderhoud gemeentegebouwen algemeen
Onderhoud overige gemeentegebouwen Onderhoud gemeentewoning Alem Onderhoud bergingen begraafplaatsen Onderhoud dorpshuizen niet in eigen exploitatie Onderhoud Hooge Wal Hedel Onderhoud De Treffer Ammerzoden Onderhoud De Bogerd Rossum Onderhoud De Muggenheuvel Velddriel Onderhoud het Knuffelhuske, Kerkdriel Onderhoud MFC De Steen Onderhoud brede scholen/ kinderopvang Totaal
Onderhoudslasten De Kreek/Gemeentehuis (Bedragen x € 1.000)
Programmabegroting 2022-2025 - 88
Kwaliteit en risico’s De gebouwen worden bouwkundig en installatietechnisch onderhouden op basis van de meerjarige onderhoudsplanning.
Programmabegroting 2022-2025 - 89
Paragrafen Financiering In de paragraaf Financiering geven wij inzicht en leggen wij verantwoording af over de activiteiten die zich richten op het besturen en beheersen van: • De financiële vermogensvoorwaarden; • De financiële stromen; • De financiële positie en de hieraan verbonden risico’s. In het kort noemen we de bovengenoemde drie punten ook wel treasury.
Beleidskader Afhankelijk van de hoogte en de verwachte duur van het liquiditeitstekort of –overschot, wordt vermogen tijdelijk of langdurig aangetrokken of uitgezet (vnl. Schatkist). Het uitgangspunt bij het aantrekken van vermogen is dat de kasgeldlimiet optimaal benut wordt en zoveel mogelijk kort vermogen wordt aangetrokken. De centrale doelstelling van ons treasurybeleid is het beheren van de financiële geldstromen en het beperken van de financiële risico’s voor onze gemeente. De Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido) regelt de uitvoering van treasury. Deze wet regelt dat de uitvoering van de treasuryfunctie binnen de gemeente uitsluitend de publieke taak dient en geschiedt binnen de financiële kaders van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Om inzicht te geven in de wijze waarop wij dit doen en om een beeld te geven van de stand van zaken gaan wij in deze paragraaf in op het risicobeheer (met name rente- en kredietrisico), de financierings- en schuldpositie, het kasbeheer en de informatievoorziening.
Recente ontwikkelingen De rente op de geld- en kapitaalmarkten heeft nog steeds een laag niveau. De Europese Centrale Bank (ECB) blijft vooralsnog een ruim monetair beleid voeren. De ECB probeert de economie te stimuleren door met haar instrumenten voor lage rentes te zorgen voor huishoudens, bedrijven en overheden. We verwachten een stijging in 2025 voor de kasgeldleningen. De rente voor de langlopende lening is relatief fors beweeglijk. De marktverwachting is dat de rente voor de langlopende leningen het komend jaar zich zal bewegen rond de 0,5 %.
Risicobeheer financieringsportefeuille Voor het beheersen van het renterisico maken we gebruik van de financieringsstrategieën: • De kasgeldlimiet wordt niet overschreden conform Wet Fido ; • De renterisiconorm wordt niet overschreden conform Wet Fido; • Nieuwe leningen stemmen wij af op de bestaande financiële positie en de liquiditeitsplanning; • De rentetypische looptijd en het renteniveau van de desbetreffende lening stemmen wij zoveel mogelijk af op de actuele rentestanden en rentevisie.
Programmabegroting 2022-2025 - 90
Renterisico Dit is het risico dat wij lopen op sterke rentestijgingen voor bestaande geldleningen. In zijn algemeenheid blijft dit risico beperkt door het afsluiten van leningen met een lange looptijd en een vast rentepercentage. Renterisico’s kunnen vanuit Wet Fido-optiek worden bezien op de korte en op de langere termijn.
Renterisico op korte schuld: de kasgeldlimiet Een belangrijk uitgangspunt van de Wet Fido is het vermijden van grote schommelingen in de rentelasten. Juist voor kortere financiering geldt dat het renterisico aanzienlijk kan zijn, aangezien fluctuaties in de rente bij korte financiering direct invloed hebben op de rentelasten. Om een grens te stellen aan de korte financiering is in de Wet Fido een kasgeldlimiet opgenomen. Deze kasgeldlimiet wordt berekend als een vast percentage (8,5%) van de jaarbegroting van de gemeente bij aanvang van het begrotingsjaar. Voor het jaar 2022 bedraagt de kasgeldlimiet € 5 miljoen. Ons uitgangspunt is dat we het financieringstekort binnen de wettelijke grenzen zoveel mogelijk met kort geld financieren en dat het rentepercentage voor kort geld lager is dan het percentage voor leningen met een lange looptijd.
Renterisico op langlopende schuld: de renterisiconorm Het doel van de renterisiconorm is het beperken van de gevolgen van een stijgende kapitaalmarktrente op de rentelasten van de organisatie. Dit is te bereiken door een limiet te stellen aan een deel van de vaste schuld. Het rentepercentage moet op een bepaald moment worden aangepast aan de op dat moment geldende markttarieven. De bedoelde aanpassingen van rentepercentages doen zich voor bij herfinanciering en renteherziening: • Herfinanciering is het afsluiten van nieuwe leningen en vervanging van bestaande leningen; • Renteherziening doet zich voor wanneer de geldgever het percentage van een lening gedurende de looptijd herziet. De (wettelijke) formulering van de renterisiconorm nieuwe norm houdt in dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen voor gemeenten niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. De omvang van de renterisiconorm voor het komende begrotingsjaar geven wij als volgt weer:
Programmabegroting 2022-2025 - 91
Renterisiconorm (bedragen x € 1.000)
Begroting 2022
1a Renteherziening op vaste schuld o/g
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
840
1b Renteherziening op vaste schuld u/g 1 Netto renteherziening op vaste schuld (1a-1b) 2a Te betalen aflossingen schuld o/g
-
840
-
-
2.226
9.226
2.226
2.101
2b Te ontvangen aflossingen schuld u/g
20
1
1
1
2 Netto te betalen aflossingen (2a-2b)
2.206
9.224
2.224
2.099
3 Renterisico (1+2)
2.206
10.064
2.224
2.099
4a Begrotingstotaal
59.785
59.545
58.019
57.847
20%
20%
20%
20%
4 Renterisiconorm (4a x % van 4b)
4b Renterisiconorm % cfm regelgeving
11.957
11.909
11.604
11.569
5a Ruimte onder renterisiconorm (4>3)
9.751
1.845
9.379
9.470
5b Overschrijding renterisiconorm (4<3)
-
-
-
-
Uit bovenstaand overzicht blijkt dat onze gemeente ruim binnen de grenzen van de renterisiconorm opereert Kredietrisico Dit is het risico dat wij lopen wanneer rechtspersonen aan wie een lening is verstrekt in financiële problemen komen. Onderstaand een overzicht (gesplitst naar risicogroep) van door ons verstrekte leningen en gerealiseerde beleggingen. Saldo 31-12-2020
%
Gemeenten / provincies
-
0%
Overheidsbanken
-
0%
Woningcorporaties met garantie Wsw
-
0%
Semi overheidsinstellingen
-
0%
Financiële instelling (A en hoger)
-
0%
190
9%
Risicogroep (bedragen x €1.000)
Overige toegestane instellingen, volgens treasurystatuut Niet toegestane instellingen, volgens treasurystatuut
-
0%
Starters/duurzaamheidsleningen/enz.
1.823
91%
Totaal
2.013
100%
Leningenportefeuille In totaal staan er in 2022 gemiddeld € 28,669 miljoen aan leningen uit. Het gemiddelde percentage van de geldleningen is 2%.
Financieringsbehoefte De financieringspositie wordt bepaald door diverse factoren, zoals de ontwikkelingen in de investeringen en grondexploitaties en de mutaties in de geldleningenportefeuille. Met een liquiditeitenplanning brengen we structuur aan in de verwachte inkomsten en uitgaven. Hierdoor hebben we een beter inzicht in onze financieringsbehoefte.
Programmabegroting 2022-2025 - 92
In onderstaand overzicht wordt de financieringsbehoefte weergegeven. De financieringsbehoefte wordt ingevuld door het aantrekken van kasgeldleningen (kortlopende leningen) en vaste geldleningen. De kasgeldlimiet bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal. Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Vaste activa
67.987
76.243
82.330
82.350
Voorraad gronden
7.559
6.575
6.686
4.605
Totaal te financieren kapitaalgoederen
75.546
82.818
89.016
86.954
Geldleningen
29.782
42.556
48.412
46.744
Reserves
25.426
25.947
26.347
26.521
Financieringstekort/overschot (bedragen x € 1.000) Boekwaarde kapitaaluitgaven (per 1-1)
Boekwaarde financieringsmiddelen (per 1-1)
Voorzieningen
8.964
8.531
8.100
7.671
Totaal financieringsmiddelen
64.171
77.034
82.858
80.937
Financieringstekort/overschot
11.375
5.784
6.157
6.018
Renteomslag Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat rente via de taakvelden wordt toegerekend aan de programma’s. Door gebruik te maken van een renteomslag wordt de manier van verantwoorden van de rente in de begroting geharmoniseerd. Met onderstaand overzicht geven we inzicht in de rentelasten voor externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rente toerekening. Het BBV schrijft voor dat de gehanteerde omslagrente niet meer dan 25 % (positief of negatief) mag afwijken van de berekende omslagrente. Conform onderstaande berekening hebben we geen afwijking meer dan 25 %. De renteomslag bedraagt 0,5%. Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
470
492
604
663
7
18
18
18
463
474
586
645
145
126
123
94
318
348
463
551
De aan taakvelden toe te rekenen rente
318
348
463
551
De werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
333
372
402
403
Renteresultaat op het taakveld treasury
-15
-24
61
148
Schema rentetoerekening (bedragen x € 1.000) De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten Totaal door te rekenen externe rente De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Saldo door te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde)
Programmabegroting 2022-2025 - 93
Paragrafen Bedrijfsvoering Inleiding De paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens rond de gemeentelijke bedrijfsvoering. Met bedrijfsvoering worden de bedrijfsprocessen bedoeld die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma’s te realiseren. De bedrijfsvoeringstaken op het gebied van I&A, Financiën, HRM en JZ worden sinds 2017 uitgevoerd door de Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB). Voor de bedrijfsvoeringstaken verwijzen we naar de begroting 2022 van de BVEB. In deze paragraaf richten wij ons op de bedrijfsvoering die van toepassing is op de organisatie van de gemeente Maasdriel.
Organisatiefilosofie We willen een organisatie zijn die werkt voor en met inwoners en ondernemers. Een organisatie met professionele en omgevingsbewuste collega’s die ruimte ervaren en ruimte geven om met heldere afspraken gezamenlijk resultaat te bereiken. Werken in de Bommelerwaard betekent de mensen en gemeenschappen kennen. Oplossingen tot stand laten komen door ontmoeting. De juiste vragen stellen, luisteren, goed kunnen aansluiten, verbinden en waarnemen. Onze kernwaarden zijn Lef, Samen en Trots en vormen een onderdeel van onze visie en missie. Ze beschrijven wat onze organisatie zo bijzonder maakt ten opzichte van andere organisaties. De kernwaarden zeggen niet alleen iets over het gewenste gedrag van bestuur, management en medewerkers, maar ook wat daarin van groot belang is om als organisatie naar buiten toe uit te dragen. Onze organisatie wordt aangestuurd door de gemeentesecretaris in haar rol van algemeen directeur. Zij wordt ondersteund door een managementteam met daarin vijf teammanagers, de senior bestuursadviseur en de concerncontroller. De ambtelijke organisatie kent vijf teams; elk onder leiding van een teammanager. Daarnaast is er een stafbureau.
De opgaven waar we voor staan vergen integraal werken: over teams heen, zelfs over de gemeente heen (samenwerken met Zaltbommel en de BVEB, samenwerking met verbonden partijen en maatschappelijke en soms commerciële instellingen, faciliteren van initiatieven van inwoners en ondernemers). Coördinatie brengen wij tot stand doordat medewerkers integraal adviseren en het management integraal stuurt. Van medewerkers verwachten wij dat zij met een brede kijk hun taken oppakken en daar zelf verantwoordelijkheid voor nemen. Samenwerking bestuur en organisatie Bestuur en organisatie werken samen, richten zich op één doel, met besef van elkaars rol, verantwoordelijkheden en mogelijkheden. Om een goede ondersteuning van het bestuur te kunnen verzorgen zijn de medewerkers stevige gesprekspartners die tijdig agenderen, dilemma’s in kaart brengen en het beste advies geven, gevormd door kennis en kunde. Essentieel in onze organisatiefilosofie is het “politiek primaat”. Raad en college bepalen de richting van het beleid en welke middelen daartoe worden ingezet. Wij ondersteunen het college en zetten onze deskundigheid in. Die expertise is zichtbaar in onze adviezen aan de bestuurders en de discussies die wij met hen
Programmabegroting 2022-2025 - 94
voeren. Wij richten onze adviezen altijd aan het hele college. Daarin heeft de organisatie ook een eigenstandige en onafhankelijke verantwoordelijkheid. Onze cultuur We willen een organisatie zijn waar het prettig werken is. Waar medewerkers het vertrouwen krijgen en verantwoordelijkheid mogen nemen. Een organisatie die gericht is op leren en continu verbeteren. Daar hoort ook bij dat we soms fouten maken en die bespreekbaar durven maken vanuit de wil om te verbeteren. Om dat te bereiken, spreken we ons uit, bespreken we de zaken met elkaar, maken we goede afspraken en spreken we elkaar aan. En waarin onze medewerkers iedere dag in hun werk worden gesteund en gestimuleerd om het beste uit zichzelf te halen. Dat faciliteren we met onze geactualiseerde Visie op werken. We zijn een organisatie waarin we respectvol met elkaar omgaan. Waar ruimte is voor (werk)plezier en humor. Omdat we geloven dat daarmee ook het beste voor onze inwoners wordt bereikt.
Dienstverlening Onze inwoners stellen steeds hogere eisen aan onze dienstverlening. Een betrouwbare overheid die snel antwoord geeft op gestelde vragen en die adequaat reageert op klachten en bezwaren van inwoners wordt als volstrekt normaal beschouwd. Dat stelt wel eisen aan de bedrijfsvoering. Die moet transparant, inzichtelijk maar vooral ook snel zijn. Deze manier van werken vereist, dat we de basis op orde hebben. De organisatieontwikkeling en het dienstverleningsconcept zijn speerpunten van beleid. De organisatie werkt continu aan verbetering van haar bedrijfsvoering. Dit is noodzakelijk om adequaat in te spelen op de ontwikkelingen die als gevolg van interne en externe factoren op ons afkomen. Goede, efficiënte en effectieve bedrijfsvoering is van belang voor de gehele organisatie, het bestuur en vooral ook voor de inwoners. We bieden optimale dienstverlening die toegankelijk is voor inwoners en ondernemers in Maasdriel. Digitaal waar mogelijk, maatwerk indien nodig. Wij zijn een bereikbare gemeente met betrokken medewerkers, die deskundig en efficiënt werken met en voor de klant. Wij zijn in contact met onze omgeving en denken in mogelijkheden. Hierbij hebben wij maar één doel: optimale dienstverlening aan al onze klanten.
Digitale dienstverlening Met ons informatiebeleidsplan en onze visie op dienstverlening als basis blijven we werken aan een efficiënte en betrouwbare dienstverlening naar onze inwoners en bedrijven met als motto ‘Dichter bij de inwoner'. Om dit te realiseren harmoniseren we onder de noemer van Zaakgericht werken de processen van de organisaties met als doel steeds meer producten en diensten digitaal aan te bieden en efficiënter af te handelen. We informeren inwoners en bedrijven steeds meer proactief over de zaken die ze hebben lopen bij de gemeenten. Steeds meer initiatieven op het gebied van dienstverlening vinden landelijk plaats. Redenen voor onze organisaties om mee te doen zijn duidelijk. Naast mogelijke besparingen bij landelijke aanbestedingen kunnen we van elkaar leren en gebruik maken van expertise die er in den lande is. Mooie voorbeelden hiervan zijn het aansluiten op het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) waarmee we binnen het ruimtelijke domein stappen maken op het gebied van digitale dienstverlening. Maar ook de invoering van een nieuw innovatief communicatieplatform (een telefooncentrale met uitgebreide functies en mogelijkheden) zal de bereikbaarheid en dienstverlening van de gemeente naar verwachting een boost geven.
Programmabegroting 2022-2025 - 95
Zaakgericht werken Het doel van zaakgericht werken is meer dan alleen het digitaal kunnen aanbieden van producten en diensten en deze efficiënt kunnen afhandelen. Door de processen en werkwijze voor de drie organisaties te harmoniseren, te verbeteren en onder te brengen in het nieuwe zaaksysteem, werken wij als waren wij één gemeente. Daarnaast voorziet deze manier van werken in inzicht en overzicht van alle lopende zaken, niet alleen voor de betreffende medewerker maar voor iedereen die over deze informatie dient te beschikken. In de afgelopen jaren hebben we de verschillende hoofdprocessen geïmplementeerd. De organisatie is overgebracht naar het zaaksysteem met een generiek basisproces. In 2022 gaan we door met het beschrijven, verbeteren, benoemen van rollen en verantwoordelijkheden en het in kaart brengen van eventuele risico's voordat het wordt ingevoerd. Informatievoorziening en ICT De wereld om ons heen verandert. De digitale transformatie is in volle gang. Ook de gemeenten in de Bommelerwaard moeten innoveren om hun dienstverlening en beleid beter te laten aansluiten op de huidige tijd en veranderingen in de toekomst. Maatschappelijke vraagstukken als de energietransitie, kwesties binnen het sociaal domein en participatie en inclusiviteit vragen om oplossingen.