Jaarrekening 2021 def 20220531

31

We zetten ons netwerk en kennis proactief in ten behoeve van het ontwikkelen, stimuleren en borgen van de kwaliteiten van het landschap. Dat doen we door ondernemers, (maatschappelijke) organisaties, overheden en burgers met elkaar in contact te brengen. Om te voorkomen dat landschapselementen illegaal worden verwijderd zetten we in op meer handhaving om het landschap te

beschermen. Vergroten van het aantal bomen in de kernen, door extra bomen te planten op de meest geschikte plaatsen, mede als onderdeel van herinrichtingsprojecten. In het op te stellen Groenbeleid- en -beheerplan geven we ook aandacht aan de mogelijkheden van versterking van de landschapskwaliteit rondom onze kernen en in het buitengebied. Onder meer door gericht beheer van gemeentelijke houtwallen en wegbermen, kan extra kwaliteit worden toegevoegd. In projecten is aandacht voor landschappelijk erfgoed. Dierenwelzijn We geven uitvoering aan de actielijst dierenwelzijn. Wat hebben we in 2021 gedaan? Samenwerking/ Allianties We hebben de contacten met onder andere Saxion Hogescholen, Universiteit Twente en NovelT onderhouden. We hebben regelmatig met diverse partijen (ook over de grens) overleg gevoerd om verbindingen tot stand te brengen. Een groep studenten van Saxion heeft deelgenomen aan een bootcamp in Losser. We hebben de ondernemers in Losser kennis laten maken met de mogelijkheden van NovelT en van Adoptidee, een initiatief om onderwijs en bedrijfsleven samen te brengen. Uitvoeringsactiviteiten Dit jaar hebben de toezichthouders, naast de reguliere werkzaamheden, de nodige acties uitgevoerd om kenmerkende landschaps(elementen) te behouden. Voor een deel op basis van meldingen dat er gekapt wordt, maar ook op basis van eigen waarnemingen in het veld.

Hierbij wordt intensief samengewerkt met de provincie. Landschappelijke erfgoed maakt deel uit van het projectplan Beken&Bleken van Losser waarvoor we in 2021 een bijdrage hebben ontvangen vanuit het Programma Erfgoeddeal. Sloop en hergebruik van voormalige agrarische gebouwen is gefaciliteerd

We geven uitvoering aan de beleidsnotitie “Buitengebied met ruimtelijke kwaliteit”, waarin we nieuwe beleidsinstrumenten mogelijk maken, die het slopen van voormalige agrarische bebouwing eenvoudiger maakt voor eigenaren. Daarbij verbinden we de ontwikkelbehoefte met de sloopopgave. Wat hebben we in 2021 gedaan? Na afronding van het conceptbeleid is - na afstemming met de provincie Overijssel - met toepassing van het digitale participatieplatform Citizen Lab uitvoering gegeven aan de participatiefase. Inmiddels is het beleid vastgesteld door de raad en in werking getreden.

32

De gemeente Losser is ontsloten met goede verbindingen tussen kerkdorpen, natuurgebieden en omliggende steden

Knelpunten in routes lossen we waar mogelijk op. Hierin werken we nauw samen met het Routebureau Twente. We werken verder aan de verbetering van de Hogeboekelweg waarbij, in combinatie met het uitvoeren van achterstallig groot onderhoud, in samenwerking met de gemeente Enschede de weg fietsvriendelijker wordt ingericht. De “ontbrekende schakel in het LAGA-fietspad (achter bedrijventerrein De Pol”) is verankerd in het gebiedsproces Dinkel Zuid. Afhankelijk van de voortgang van het PIP-proces wordt in 2021, samen met het waterschap, gewerkt aan de realisatie van deze ontbrekende schakel in de recreatieve noord-zuid verbinding. Afgelopen jaren is gewerkt aan de (concept)visie ‘Losser aan de Dinkel’. In 2021 wordt gewerkt aan twee parallelle sporen: de visie wordt verder uitgewerkt terwijl gelijktijdig verder wordt gewerkt aan de uitvoering van enkele deelprojecten waarvoor in 2019 externe bijdragen zijn verworven. Inzetten op behoud van de huidige lijnvoering voor het openbaar vervoer. In 2021 wordt verder gewerkt aan de MaaS-pilot. Wat hebben we in 2021 gedaan? Knelpunten in routes/ ontbrekende schakels De mogelijkheden voor financiering voor de ontbrekende verbindingen als Stuwwal-Dinkeldal in het wandelroutenetwerk zijn verkend. De verbindingen zijn in kaart gebracht en geactualiseerd.

De fietswandelverbinding tussen Overdinkel en Gronau en het ommetje Tiekenveen zijn bewegwijzerd. De opening is vanwege Corona uitgesteld. Hogeboekelweg Alle werkzaamheden voor de herinrichting van de Hogeboekelweg zijn afgerond. Tegen de door het college genomen verkeersbesluiten – voor het instellen van een maximumsnelheid van 30 km/u en een geslotenverklaring voor (doorgaand) gemotoriseerd verkeer- is beroep aangetekend. Deze beroepsprocedure loopt en zal naar verwachting binnenkort worden afgerond. ‘Ontbrekende schakel’ in LAGA-fietspad (achter De Pol) In 2021 is het PIP-proces (met enige vertraging) afgerond. Ook heeft de aanbesteding in samenwerking met het waterschap plaatsgevonden. In het bestek was het gehele LAGA-fietspad, tussen Hoofdstraat en Duitse grens, opgenomen. In 2021 is fase I van dit bestek (ter plaatse van Glane) uitgevoerd. ‘Losser aan de Dinkel’

33

De visie Losser aan de Dinkel stond aan de wieg van het project Beken&Bleken van Losser en daarmee aan het verwerven van de Erfgoeddeal. In 2021 is verder gewerkt aan de voorbereidingen van deelprojecten uit Losser aan de Dinkel en is het deelproject “Bloesemlint” uitgevoerd. Dit betreft de herinrichting van een deel van de B. Leurinkstraat en de Brinkstraat, waarbij de fysieke verbinding tussen De Bleek en de Brinkstraat, als onderdeel van de gehele verbinding tussen Dinkeldal en centrum Losser, door een wandelverbinding sterk is verbeterd. Openbaar vervoer Afgelopen jaar hebben we de huidige lijnvoering weten te behouden. Waar mogelijk bespreken we met concessieverlener en -houder over mogelijkheden om de ontsluiting van alle kernen binnen onze gemeente door middel van openbaar vervoer vorm te geven. MaaS-pilot Het platform Goan! functioneert. Alleen zijn gebruik en aanbod een aandachtspunt. Hiervoor zijn aantoonbare redenen, maar met name aanbod van deelmobiliteit in plattelandsgemeenten komt moeilijk van de grond. Door omstandigheden -onder andere volgend uit maatregelen tijdens de Corona pandemie- is een aantal communicatiemomenten en mijlpalen opgeschoven in de planning. Daardoor is de pilot verlengd. De relatie tussen de dorpskernen en het omliggende landschap in de gemeente Losser is duurzaam versterkt

Verder opstellen en uitwerken van visies voor Kwaliteitsimpuls Beuningen en Glane waarin aandacht is voor de inpassing van de dorpskernen in het (Nationaal) landschap. Waar mogelijk starten we ook met het uitvoeringsprogramma. Voorbereiding en zo mogelijk uitvoering van deelprojecten uit het programma “Losser aan de Dinkel”. Uitvoering van deelproject “Dorpsranden De Lutte” uit programma "Kwaliteitsimpuls De Lutte". Wat hebben we in 2021 gedaan? Onder de vlag van “Pitstop’ is in 2021 de focus komen te liggen op versnelde uitvoering van deelprojecten binnen de Kwaliteitsimpulsen van Beuningen, Glane en De Lutte. In Glane heeft het Waterschap in 2021 de hermeandering van de Dinkel uitgevoerd. Losser heeft in dit project geparticipeerd met diverse deelprojecten uit de Kwaliteitsimpuls Glane. In De Lutte is stevig verder gewerkt aan ontwerp en technische uitwerking van het deelproject Dorpsranden De Lutte. Het ontwerp- en participatieproces voor deze fase is afgerond zodat in Bouwteamverband de uitvoering kan worden opgepakt.

Doelstelling (F2): De gemeente Losser biedt ruimte voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Het toerisme is versterkt door

34

We stimuleren productontwikkeling op het gebied van recreatie en toerisme door subsidies te verlenen voor producten/ projecten die

differentiatie van het verblijfsrecreatief aanbod, kwaliteitsverbetering en productvernieuwing

zorgen voor meer overnachtingen en/of meer bestedingen in de gemeente Losser.

Wat hebben we in 2021 gedaan? Actieprogramma Recreatie en Toerisme We hebben initiatieven gestimuleerd die ten goede kwamen aan het toerisme. Te weten: • • • •

Boergondische arrangementen Deelname aan de Elephant Parade in Noordoost Twente Festival Lutterzand Literair 2022 Belevingstochten Losser en Beuningen

Thema Smokkelen. We hebben Tourist Info De Lutte Losser samen met de Tourist Info’s in Noordoost Twente en de ondernemers gestimuleerd om arrangementen te maken met het Twents Blokje Om, waarvan de Smokkelroute deel uit maakt. Dit heeft geleid tot een wandelarrangement (https://www.goedverblijf.nl/nl/acties/hotelwandelvakantie-twents-blokje-om). Nieuwe initiatieven Bij de beoordeling van nieuwe initiatieven in de verblijfsrecreatieve sector is vooral gekeken of een initiatief een aantoonbare meerwaarde heeft. Thema Geologie We hebben meegewerkt aan een onderzoek naar het 'beleven' van het landschap - en de geologische-, ecologische-, en cultuurhistorische verhalen die erover via de smartphone (app) te vertellen zijn. Dit onderzoek is mede in opdracht van Stichting Geopark Twente uitgevoerd. Werkgelegenheid is gestimuleerd doordat bestaande en nieuwe bedrijven zowel binnen de gemeente als de regio kansen en ruimte krijgen om zich verder te ontwikkelen

Zolang het niet mogelijk is om – vanwege het Coronavirus - met het hele college bedrijven te bezoeken, wordt dit door de portefeuillehouder en de accountmanager opgepakt. De contacten worden ook digitaal en telefonisch onderhouden. We volgen de regelingen en mogelijkheden voor ondersteuning aan ondernemers, en verwijzen/ helpen de ondernemers hierin. Er vindt zowel ambtelijk als bestuurlijk periodiek overleg plaats met de verschillende ondernemersverenigingen en haken aan bij de Samenwerkende Ondernemersverenigingen Gemeente Losser. We ondersteunen de realisatie van een nieuwe BIZ-periode voor het

35

centrum van Losser Op Twentse schaal ondersteunen we de Agenda voor Twente en de RegioDeal en proberen waar mogelijk lokale initiatieven te verbinden. Wat hebben we in 2021 gedaan? Contacten met en ondersteuning van ondernemers Om goed te volgen wat tijdens de pandemie per sector speelde, hebben we zowel bestuurlijk als ambtelijk pro actief veel contact gezocht met ondernemers, clusters van ondernemers en de ondernemersverenigingen. Waar mogelijk organiseerden we digitale meetings met de burgemeester en/of portefeuillehouder economische zaken en afgevaardigden van diverse sectoren waaronder horeca, hotels, evenementenbranche, detailhandel, contactberoepen en drogisterijen. We waren via de accountmanagers goed zichtbaar en bereikbaar, boden ondernemers een luisterend oor en steun en legden de maatregelen die opgelegd werden vanuit het rijk en de Veiligheidsregio Twente veelvuldig uit. We informeerden ondernemers op diverse manieren pro-actief over de financiële regelingen waarvan zij gebruik konden maken en namen de regelingen met individuele ondernemers door. We deelden de informatie via social media, de website en onze maandelijkse nieuwsbrieven. We faciliteerden horeca-ondernemers met het vergroten van hun terrassen en dachten met hen mee.

We hebben alle ondernemers in Losser per brief aangeschreven en naast financieel leed, aandacht gevraagd voor het emotioneel leed, waarbij we de directe contactgegevens van de accountmanagers vermeld hebben. Hiertoe hebben we achter de schermen een achtervang van deskundigen georganiseerd. We hebben de bijdrage van de ondernemers in het gebied van de Bedrijveninvesteringszone (BIZ) met 100% verlaagd en het ontbrekende bedrag ter uitvoering van de uitvoeringsovereenkomst als subsidie aan Centrum Management Losser (CML) verstrekt. De ondernemersverenigingen in Overdinkel (OndernemersClub Overdinkel) en De Lutte (Centrumspecialisten De Lutte) hebben we subsidie verleend ter ondersteuning van activiteiten voor de ondernemers. We hebben de voorheffing van de Toeristenbelasting in 2021 geschrapt. Vanwege de lockdown verviel een aantal marktdagen. We zijn de marktondernemers tegemoet gekomen door alleen die marktdagen in rekening te brengen waarop de marktondernemers daadwerkelijk aanwezig konden zijn. Nieuwe ondernemers zijn veelal bestuurlijk en/ of ambtelijk bezocht en verwelkomd met een bloemetje. Vanwege de pandemie konden geen collegebezoeken plaatsvinden. Grote ondernemersbijeenkomsten

36

moesten worden geannuleerd of doorgeschoven. In De Lutte hebben we een ondernemersbijeenkomst in een kleine setting kunnen houden. Faciliteren van initiatieven van ondernemers. We hebben ondernemers herhaaldelijk opgeroepen vroegtijdig hun plannen aan ons voor te leggen, zodat we kunnen meedenken in hun initiatieven. We hebben een nieuwe Uitvoeringsovereenkomst voor 2022-2026 getekend met Centrum Management Losser en draagvlakmeting voor een nieuwe BIZ-periode (bedrijveninvesteringszone) gehouden. Hieruit bleek ruim voldoende draagvlak onder de ondernemers te zijn voor een nieuwe BIZ. Inspelen op actualiteiten. We hebben de regionale en landelijke ontwikkelingen afgestemd tijdens regionale overleggen, waarbij ook de Regiodeals en de Agenda voor Twente gemonitord zijn. We hadden bij de regionale overleggen ook aandacht voor acquisitie en marketing. We hebben 'Starten in Twente' onder de aandacht gebracht bij startende ondernemers. De gemeente Losser De Reis van het Zandsteen wordt uitgewerkt. In het kader van is vermarkt als de geologie speelt zandsteen een belangrijke rol in de Schatkamer van Schatkamer van Twente. Twente We gaan starten met het project om een Schatkamerprijs of Schatkamerpluim uit te delen aan verborgen schatten. Initiatieven als het festival Lutterzand Literair verbinden (landschappelijk) erfgoed en het verhaal van de plek met cultuur.

Op die manier maakt een nieuw publiek kennis met de schatten van Losser. We gaan aan de slag met de uitkomsten van het onderzoek uit 2020 met betrekking tot de profilering van Losser. Wat hebben we in 2021 gedaan? Toeristische marketing. Twente Marketing en Tourist Info De Lutte Losser hebben de ketensamenwerking versterkt. Als gemeente volgden, faciliteerden en stimuleerden we de ontwikkelingen. Wij hebben nieuwe prestatieafspraken met Tourist Info De Lutte Losser gemaakt voor het inspelen op de nieuwste ontwikkelingen en trends op het gebied van informatievoorziening, productontwikkeling en ketensamenwerking, waardoor onder andere de online zichtbaarheid (denk aan: Facebook, Instagram, Twitter, bloggen, vloggen) is vergroot. Ter opening van het toeristisch seizoen hebben we samen met onze Tourist Info een filmpje van Losser laten maken en dat gedeeld via social media. We hebben bijgedragen aan een verhalende textielroute

37

als onderdeel van Textielfestival Twente. Samen met Twente Marketing en Tourist Info De Lutte Losser hebben we de aandacht gevestigd op het fenomeen Wifi-koe in Twente/ Losser. We hebben de uitingen van de Schatkamer van Twente (vlaggen/ borden/ evenementenportalen) geactualiseerd. We zijn gestart met de pilot van Marketing Oost voor het monitoren van bezoekersstromen in het Lutterzand. Doelstelling (F3): We laten een gezonde leefomgeving na aan de volgende generaties. Duurzaamheid is stelselmatig betrokken in de voorbereiding en uitvoering van gemeentelijke taken en initiatieven

Algemeen. De uitvoering van het duurzaamheidsbeleid is verankerd in de dynamische uitvoeringsagenda ‘Duurzaam Losser’. Ontwikkelen van een gezamenlijk NOT-beleid voor het plaatsen van windmolens. Ontwikkelen van gebiedsgerichte samenwerking door NOTgemeenten. Onderzoek naar de eigen mogelijkheden voor grootschalige opwek van zonne-energie op gemeentelijke gronden/-eigendommen. Energievisie NOT wordt in 2021 vastgesteld. De Regionale Energie Strategie Twente wordt vastgesteld. Wat hebben we in 2021 gedaan? Duurzaamheidsbeleid De Dynamische Uitvoeringsagenda Duurzaam Losser 2018-2022 geeft uitvoering aan de Toekomstvisie Duurzaam Losser 2040. Aan de hand van 45 uitvoeringsprojecten proberen we de vijf thema’s uit de Toekomstvisie – en hun kerndoelen en speerpunten- te realiseren. De dynamische Uitvoeringsagenda Duurzaam Losser is leidend geweest voor de invulling en verantwoording van het ingestelde duurzaamheidsfonds. Bij de afsluiting van 2021 bedragen de gemaakte kosten afgerond € 380.000. Concept Windbeleid NOT Het college heeft het ‘Concept Windbeleid NOT’ in november 2020 vastgesteld en vervolgens ter inzage gelegd. De behandeling in de raad van het windbeleid is voorlopig uitgesteld vanwege: 1. Een onderzoek van het RIMV naar geluid en gezondheid omwonenden; 2.

Uitspraak van de raad van State (juni 2021) inzake wetgeving rond normen (geluid, slagschaduw, externe veiligheid) 3. Regeerakkoord: afstandsnormen wind op land. Grootschalige opwek van zonne-energie Voor het project ‘Gemeente zoekt zon op bedrijfsdaken’ zijn voor vier

38

grote daken in Losser subsidies onder de oude regeling SDE+ aangevraagd en toegekend. Eén daarvan is uitgevoerd binnen het project nieuwbouw sporthal De Fakkel. De overige drie SDE+ subsidies zijn komen te vervallen omdat daar niet tijdig gebruik van is gemaakt. Voor deze daken is onderzoek gedaan naar de SCEsubsidie regeling, waarbij externen in een lokale energiecoöperatie het dak gaan beleggen met zonnepanelen. Dit heeft ook raakvlak met het onderzoek naar een regionaal energiebedrijf in Noord-Oost Twente. Het zonnepark aan de Drielandsweg in Overdinkel is in bedrijf genomen. Energievisie. Enkele Noordoost Twentse gemeente hadden nog geen duurzaamheidsbeleid en hebben een energievisie opgesteld. Losser heeft hier niet aan mee gedaan omdat Losser al een Toekomstvisie duurzaamheid (incl. dynamische uitvoeringsagenda) heeft. Onderzoek mogelijkheden geothermie bij NAM-locaties Onderzoek heeft plaatsgevonden naar de mogelijkheid van geothermie bij de voormalige NAM-locatie, tussen de Lutte en Beuningen. Vooralsnog lijkt de NAM-locatie niet geschikt te zijn. Er is onvoldoende warmte beschikbaar voor een warmtenet. Het is pas interessant wanneer een diepere boring naar circa drie km wordt gedaan. Dit is echter financieel qua businesscase nog niet haalbaar. Om die reden is een warmtenet met geothermie geen oplossing.

Tenzij bestaande warmtenetten willen uitbreiden en deze gebruik willen maken van geothermie bronnen binnen onze gemeente. LED verlichting Op basis van het vervangingsplan openbare verlichting zijn de lichtmasten binnen de verschillende uitvoeringsprojecten vervangen door zuinige LED verlichting (met een dimprogramma). Het Transitiehoes is ingericht om de verbinding tussen de gemeentelijke organisatie en de samenleving op gebied van de energietransitie vorm te geven. We sluiten ‘Greune deals’ met woningcorporatie(s), scholen en verenigingen en bedrijven gesloten. Initiatieven voor zonneparken, windmolens en biogasinstallaties worden binnen kaders gefaciliteerd. We participeren in regionale fora voor grootschalige energieopwekking en -distributie. Stimuleren van lokale energie coöperaties. Vervolgen uitwerking en realisatie afspraken met Kronos over zonnepark nabij het drielandenpunt in Overdinkel. Het gemeentelijk wagenpark en - motorische gereedschappen worden

39

verder verduurzaamd. De verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed is volgens plan uitgevoerd. Er worden voorstellen gedaan om het Afvalbrengpunt duurzaam in te richten. Wat hebben we in 2021 gedaan? Greune Deals We hebben in het afgelopen jaar vier 'Greune Deals' gesloten: •

•

•

•

Regentonnen: Er zijn tweehonderd kortingsvouchers uitgereikt aan inwoners, waarbij deze korting konden krijgen op de aanschaf van een regenton bij lokale ondernemers. Akkerranden: Stichting Broez heeft een subsidie gekregen om haar werk, bekendheid en samenwerkingen te intensiveren en zo meer biodiversiteit te genereren. Greune deal Gas Terug de Lutte en Beuningen: In Beuningen en de Lutte zijn inregelkits beschikbaar gesteld, waarmee de CV-ketels van inwoners waterzijdig ingeregeld kunnen worden. Aanval op zwerfvuil: vrijwilligers zijn gefaciliteerd met een knijper, veiligheidshesje, plasticzakken en werkhandschoenen. Ook is een campagne met slogan en flyers opgezet.

Grootschalige duurzaamheidsinitiatieven Het zonnepark in Overdinkel is in 2021 in bedrijf genomen. Participatie in regionale fora Gemeente Losser participeert via het samenwerkingsverband EvNOT (Energie van Noord-Oost Twente) in de organisatie van de RES Twente (Regionale Energie Strategie Twente). In juni 2021 is de RES 1.0 door de raad vastgesteld. Hierbij heeft de gemeente zich gecommitteerd aan het opwekken van 225 GWh (Gigawattuur) aan duurzaam op te wekken energie, samen met de NOT-gemeenten, als bijdrage aan de RES Twente. In 2021 is gestart met de voorbereidingen van de RES 2.0. Energiecoöperatie De gemeente Losser kent momenteel één energiecoöperatie en dat is ‘Greuner’ uit Beuningen. In 2021 zijn gesprekken gevoerd over initiatieven. Deze kunnen mogelijk leiden tot het oprichten van een nieuwe lokale energie-coöperatie. Grensoverschrijdende energietransitie Er is vanuit de gemeente Losser, Emmen en Kerkrade de ambitie om de grensbarrières op het vlak van de energietransitie weg te nemen

40

en mogelijkheden te benutten. In 2021 zijn deze samenwerkingsverbanden verder geïntensiveerd. Het regionaal energiebedrijf Binnen het samenwerkingsverband EvNOT is een onderzoek naar de oprichting van een eigen (regionaal) energiebedrijf afgerond. De raad heeft een notitie ‘beleidsnotitie lokaal eigendom bij grootschalige hernieuwbare opwekking’ vastgesteld. Het regionale energiebedrijf zal helpen om hier invulling aan te geven. Energieloket 3.0 Gemeenten hebben vanuit het Klimaatakkoord de regie op het verduurzamen van de gebouwde omgeving gekregen. Eén van de afspraken vanuit het Klimaatakkoord is dat er onafhankelijke (regionale) energieloketten komen, om de wijkgerichte aanpak te ondersteunen. Dit loket biedt informatie, inspiratie en advies, passend bij het beleid van de gemeente. In Overijssel hebben 22 gemeenten samen het nieuwe energieloket vormgegeven. Binnen de samenwerking EvNOT is gekozen voor één website, welke met ingang van 2021 is gelanceerd. Deze is te vinden op www.duurzaambouwloket.nl. Tevens is er vanuit het energieloket een actie opgezet waarbij inwoners van koop- en huurwoningen een waardebon in de bus hebben gekregen van 80 euro voor energiebesparende middelen. Ongeveer 70% van de inwoners met een koopwoning hebben deze ook besteed.

Ook zijn in 2021 de voorbereidingen getroffen om de wooncoaches die onder ‘Duurzaam thuis Twente’ vallen, onder EvNOT te laten vallen als energiecoach. Daarnaast is in 2021 subsidie aangevraagd en toegekend om een Energie Prestatie Adviseur wonen aan te stellen, die de energiecoaches gaat begeleiden. Duurzaamheid is een programma Gemeenten hebben vanuit het Klimaatakkoord de regie op het verduurzamen van de gebouwde omgeving gekregen. Vanuit dit akkoord zijn er op basis van document analyses ongeveer 28 (nieuwe) of (sterk) geïntensiveerde taken bij gemeente belegd. Een grote opgave voor de gemeente. Energiekrant In samenwerking met EvNOT is een energiekrant gemaakt en gemeentebreed verspreid. Hierin is de energietransitie uiteengezet. Verduurzaming gemeentelijk wagenpark en motorische gereedschappen Waar vervanging nodig was is gekeken naar de meest duurzame optie. Hierbij is gekeken naar bij voorkeur elektrisch en anders naar de nieuwste en hoogste emissienorm. Klein gereedschap is deels

41

vervangen door elektrisch gereedschap in plaats van benzine. Verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed Er is voortgang in de uitvoering van het upgraden van het eigen gebouwenbezit. Uitgangspunt is dat deze gebouwen een Energielabel A behalen. Dit wordt met name bereikt door isoleren van de schil van het gebouw (daken, gevels, vloeren en kozijnen), maar ook de toepassing van LED verlichting. Op een drietal gebouwen na zijn alle werkzaamheden uitgevoerd. Wachten is nog op de kantoren van: • •

de Gemeentewerf en gymzaal De Vlasakker, waarvan de werkzaamheden uitlopen; de gymzaal in Beuningen, die nog in afwachting is van het onderzoek naar een Kleintje kulturhus in Beuningen.

Vervolgens zullen alle gebouwen worden voorzien van een nieuw energielabel en wordt een plan voor de volgende stap naar een energieneutraal en gasloos gebouwen bezit opgesteld. Voor het zwembad Brilmansdennen is de volgende stap naar een aardgasloos gebouw onderzocht. Het onderzoek richt zich op de toepassing van aquathermie, waarbij de restwarmte uit het gezuiverde afvalwater (effluent) van de rioolwaterzuivering wordt gebruikt. De benodigde extra elektriciteit, voor het onttrekken van deze warmte via warmtewisselaars en opwerken naar geschikte temperaturen via warmtepompen, wordt geleverd door zonnepanelen op het dak te plaatsen. Een financieel aantrekkelijke businesscase is mogelijk en de besluitvorming voor deze investering is inmiddels afgerond. Afvalbrengpunt duurzaam inrichten Een eerste verkenning heeft plaatsgevonden naar het duurzaam herinrichten van het afvalbrengpunt. Hier zijn verschillende opties uit voortgevloeid. Deze zijn eind 2021 aan de raad gepresenteerd. Hierbij is richting gegeven naar de optie waarbij goed wordt onderzocht hoe we een zo duurzaam mogelijk afvalbrengpunt kunnen opzetten. De Losserse samenleving is gestimuleerd om initiatieven op het gebied van duurzaamheid te ontwikkelen en uit te voeren

We zetten ons netwerk en kennis pro actief in ten behoeve van het ontwikkelen en stimuleren van initiatieven op het gebied van duurzaamheid Bij gemeentelijke rioleringsprojecten worden inwoners actief benaderd, om te stimuleren dat men het dakwater van de eigen woning afkoppelt van het vuilwaterriool en dit schone regenwater opvangt in regentonnen en/of de eigen tuin. Dit in combinatie met het bevorderen van ‘ontstenen’ en vergroenen van de tuinen Goede voorlichting en samenwerking voor klimaatbestendigheid, energietransitie en de circulaire economie. Evaluatie van het Zonneveldenbeleid wordt opgesteld. Een doorvertaling van het gasloos bouwen naar bestaande en toekomstige woningvoorraad is gemaakt in de vorm van de

42

Warmtetransitievisie. Wat hebben we in 2021 gedaan? Middels het afsluiten van Greune deals werden lokale burgerinitiatieven door de gemeente ondersteund. Energiefonds Na een aanvankelijk sterk begin van het energiefonds Losser met 10 verstrekte leningen, is er in 2021 slechts één lening bijgekomen, wat het totaal nu op 11 brengt. De Coronacrisis zal hier waarschijnlijk mee te maken hebben. Wederom betreft het sportverenigingen die hier graag gebruik van maken, maar ook bedrijven en agrariërs wisten het energiefonds al te vinden. Daarbij wordt met name geïnvesteerd in led-veldverlichting en zonnepanelen op de daken, waarbij de agrariërs gebruik maken van asbestdaken verwijdering en zonnepanelen er op. Een evaluatie van het Energiefonds wordt uitgevoerd. Afkoppelen van riolering In de projecten herinrichting Braakstraat en Kloppenstraat hebben we de bestaande openbare ruimte en een groot deel van de bestaande woningen afgekoppeld van de gemengde riolering. Bij alle rioleringsprojecten blijft het uitgangspunt om zoveel mogelijk verhard oppervlak af te koppelen van de bestaande riolering. Handreiking CE Er is in 2021 in Twents verband een handreiking Circulaire Economie (CE) opgesteld voor Twentse gemeenten. Deze geeft handvaten om het onderwerp in de coalitieakkoorden te laten landen en om beleid op te stellen. Hier is vanuit Losser aan meegeschreven.

Deze handreiking zal worden gebruikt om circulair beleid op te stellen voor de gemeente. Voorbereidingen getroffen energiecafé’s Naar aanleiding van de Webinars over de energietransitie in 2021, is samen met de verschillende dorpsraden een op maat gemaakt programma opgesteld voor een informatieavond per dorp. Deze avonden vinden onder de noemer ‘energiecafé’ binnenkort plaats. De gemeente Losser voldoet aan de doelstellingen van 'Afvalloos Twente in 2030'

Een derde evaluatie van het project 'Differentiatie tarieven Huis aan huis afval' uitvoeren en een aantal (kleine) aanpassingen uit de eerste evaluaties doorvoeren. Daarna, indien nodig, aanvullende voorstellen formuleren met als doel het aantal kilo's restafval te verminderen. Scholen actief betrekken bij initiatieven om te komen tot een afvalloos Twente: ‘Schoon belonen’. Wat hebben we in 2021 gedaan? Evaluatie diftar De derde evaluatie van het project ‘differentiatie tarieven Huis aan Huis afval’ is in 2021 niet uitgevoerd. In verband met de veranderende

43

omstandigheden, zoals het thuiswerkadvies, geven de uitkomsten van deze evaluatie geen helder beeld. Daarom is in overleg met Twente Milieu besloten de evaluatie op een later tijdstip uit te voeren. Afvalloos Twente Afgelopen jaar zijn de projecten in het kader van ‘Schoon Belonen’ niet doorgegaan. Dit op verzoek van de scholen. Daarentegen zijn de scholen wel actief betrokken bij het tegengaan van zwerfafval. Zo hebben zij allen 'vijf-minuten doosjes' gekregen voor in de klas en hebben zij een inspiratiesessie gehad van Trashpacker Tijmen Sissing. Er zijn maatregelen genomen om verontreiniging van de bodem te voorkomen

Komende jaren zal de aandacht uitgaan naar de monitoring en evaluatie van het beleid zoals geformuleerd in het regionale 'bodembeheerplan bodemkwaliteitskaart'. Het toezicht en de handhaving van grondverzet en toepassen van bouwstoffen zal worden geïntensiveerd. Het accent zal worden gelegd op vrije veld toezicht. In 2021 is het streven om hier, naast het reguliere toezicht vanuit de ODT, ook door Domein II boa’s (milieu c.a.) op te laten handhaven. Wat hebben we in 2021 gedaan? De bedoelde intensivering heeft niet plaatsgevonden. Dit vanwege onvoldoende beschikbare capaciteit. Wel is door de Omgevingsdienst Twente 24 keer toezicht gehouden bij grondverzet en is een keer een actie vanuit 'vrije veld toezicht' uitgevoerd.

We maken de gemeente Losser klimaatbestendig in een tempo dat gelijk is aan de (verwachte) snelheid van de klimaatverandering

De resultaten uit de regionale Klimaatstresstesten worden gebruikt voor het aangaan van klimaatdialogen met lokale stakeholders en anderen. Stellen van eisen aan ruimtelijke ontwikkelingen (zowel de gemeentelijke ontwikkelingen als die van derden) op gebied van vooral waterberging en groen. Bij ontwerp en uitvoering van gemeentelijke plannen (reconstructies openbare ruimte, ontwikkeling bestemmingsplannen en dergelijke) concrete maatregelen op gebied van klimaat en duurzaamheid doorvoeren. Bij vervanging en aanvulling van bomen kiezen we voor soorten die beter bestand zijn tegen extremere omstandigheden. Bij de keuze voor beplanting streven we naar meer biodiversiteit en een groter aandeel bloeiende planten om de insectenpopulatie te bevorderen. Hiermee beogen we ook het bevorderen van natuurlijke vijanden van invasieve soorten zoals de eikenprocessierups. Dit onderdeel wordt verder uitgewerkt in het Groenbeheer- en -beleidsplan. Wat hebben we in 2021 gedaan? Losser klimaatbestendig maken Via het integraal dynamisch Investerings- en onderhouds-Programma (MIP) worden zoveel mogelijk onze eigen ontwikkelingen verbonden

44

met die van derden. Een forse 'slag' op dit gebied is gemaakt met de realisatie van het centrumplan Losser_fase I van de openbare ruimte. Hier is grootschalig verhard oppervlak (ook van privé terrein) afgekoppeld en geïnfiltreerd in de bodem. Denk hierbij aan de krattenvelden onder de grote parkeerterreinen in het centrum. Maar ook zijn klimaatbomen gepland en is het gehele systeem van 'blauwe aders' in het centrum robuuster gemaakt. Door de integrale werkwijze zijn ook particuliere ontwikkelingen aangehaakt. Daardoor is het effect nog groter is geworden (bijvoorbeeld het Keizershofje). Alle klimaatmaatregelen samen, als onderdeel van de integrale centrumaanpak, zijn gehonoreerd met bijdragen vanuit twee landelijke deltaprogramma’s (ZON en DPRA). Voorafgaand aan de uitvoering zijn klimaatdialogen uitgevoerd. Zo hebben kinderen spelenderwijs kennis genomen van de werking van rioleringssystemen en welke klimaatontwikkelingen daarbij een rol spelen. Ruimtelijke ontwikkelingen We houden ook bij ruimtelijke ontwikkelingen rekening met het aspect duurzaamheid/klimaatbestendig door middel van het opnemen van een verplichte paragraaf "Milieu en omgevingsaspecten" in bestemmingsplannen (geur, bodem, geluid, water- en luchtkwaliteit, externe veiligheid, ecologie, cultuurhistorie en verkeer en parkeren). Klimaatweek De in 2021 in Losser gestarte klimaatweek loopt nog steeds.

Daarin zijn meerdere communicatiemomenten geweest die aansluiten bij de landelijke klimaatweek. Het is de bedoeling om de klimaatweek jaarlijks te laten terugkeren. Klimaatbestendige bomen Bij nieuwe plannen en vervanging van oude beplanting is rekening gehouden met biodiversiteit en zijn, afhankelijk van de locatie, bomen toegepast. Sommige boomsoorten zijn beter bestand tegen droogte/hitte of tegen kortstondige overstroming. Daarnaast is gezorgd voor grote diversiteit in geslachten en soorten, om de kans op plagen en ziekten te verkleinen. Daar waar mogelijk zijn inheemse soorten gebruikt. Doelstelling (F4): In de gemeente Losser is het prettig wonen en leven. De openbare ruimte is schoon, heel en veilig

Start van het planproces om te komen tot een visie op de kwaliteit openbare ruimte (verbrede Nota Kapitaalgoederen). Dit is afhankelijk van de voortgang van het opstellen van de Omgevingsvisie. Planproces (conform de voorstelde “twee sporen aanpak”) van het Groenbeleidsplan en -beheerplan waarbij tevens de inzet van het Servicebedrijf wordt betrokken. Opstellen beleid- en beheerplan voor civieltechnische kunstwerken.

45

Deelnemen aan de zwerfvuildag 2021 Uitvoering maatregelen Hondenbeleidsplan op basis van de al uitgevoerde tussenevaluatie. Wat hebben we in 2021 gedaan? Omgevingsvisie Losser/ Nota Kapitaalgoederen In 2021 hebben we verder gewerkt aan de Omgevingsvisie Losser. Alleen is de voortgang door Corona vertraagd. In de Omgevingsvisie Losser zijn de kaders per gebiedstype vastgelegd. Om die reden is deze leidend voor de voortgang van de visie op de kwaliteit van de openbare ruimte (de verbrede Nota Kapitaalgoederen). Civieltechnische kunstwerken We zijn gestart met het opstellen van een kunstwerkenbeleidsplan. Inspectierapporten zijn opgesteld en aan de hand van deze rapporten wordt de uitvoering voortgezet. Het plan moet nog nader worden uitgewerkt. Zwerfafvaldag 2021 In 2021 hebben we meegedaan aan zowel de nationale opschoondag in maart, als de World cleanup day in september. De gemeente heeft hierin een faciliterende rol gespeeld voor de vrijwilligers. Daarnaast is een vrijwilligerspoule opgericht voor het continu schoonhouden van de gemeente. Hondenbeleidsplan Op basis van tussentijdse evaluatie is besloten de mogelijkheden te onderzoeken van het realiseren van een hondenlosloopveld. Samen met de dorpsraad Glane (en in overleg met de dorpsraad Overdinkel), onderzoeken we of een dergelijk veld in Glane kan komen. Dit betrekken we bij de kwaliteitsimpuls Glane.

De openbare ruimte is kwalitatief passend ingericht afgestemd op de gebruiksfunctie

Binnen ruimtelijke projecten is aandacht voor de presentatie van kunst en erfgoed. Herinrichting buitenruimte Erve Boerrigter (fase II), De Lutte ter verbetering van ‘ontvangstfunctie’ op basis van de visie “Kwaliteitsimpuls De Lutte”. Planproces herinrichting centrumplein De Lutte en “Gastvrij De Lutte” mede ter bevordering doelstellingen op gebied van Recreatie en Toerisme (onderdeel Kwaliteitsimpuls De Lutte). Herinrichting Hanhofweg (’t Keampke), deelproject uit Kwaliteitsimpuls De Lutte. Herinrichting Nitertweg/Dr. Staringstraat. Uitwerken van de niet-technische delen van het Wegenbeleidsplan

46

waaronder de uitwerking van wegvakken, waarbij gebruik en functie niet in overeenstemming zijn met de huidige inrichting. Faciliteren/stimuleren van elektrisch rijden via het aanbieden van openbare laadinfrastructuur. De Wijk-uitvoeringsplannen (WUP's) Beuningen en Losser-West zijn vastgesteld. Inwoners en de Raad zijn door middel van een uitgebreid participatie proces betrokken bij de totstandkoming van deze WUP's. Wat hebben we in 2021 gedaan? Beken en bleken Met het project Beken&Bleken van Losser (Erfgoeddeal) is de presentatie van kunst en erfgoed in ruimtelijke projecten concreet gemaakt. Erve Boerrigter We hebben de herinrichting buitenruimte Erve Boerrigter uitgevoerd. Planproces herinrichting centrumplein De Lutte en “Gastvrij De Lutte” In 2021 hebben we, na het doorlopen van een intensief ontwerp- en participatieproces, de ‘Ontwerpvisie centrumplein De Lutte opgesteld’. Herinrichting Hanhofweg In 2021 zijn technische onderzoeken uitgevoerd (met name water en verkeer) die de basis vormen voor inrichtingsontwerpen van de Hanhofweg ter plaatse van ’t Keampke. Herinrichting Nitertweg/ Dr. Staringstraat De herinrichting van Nitertweg/Dr. Staringstraat biedt mogelijkheden om het zuidelijke deel van de kern Losser klimaatbestendiger te maken. Dit kan door een mogelijke verbinding met de Markebeek/vijvers Markedal. In 2021 hebben daartoe de verkenningen plaatsgevonden.

Visie en Uitvoeringsdocument laadinfrastructuur In 2021 is een integrale laadvisie en een uitvoeringsdocument laadinfrastructuur opgesteld en vastgesteld. Hiermee worden inwoners gefaciliteerd bij de transitie naar elektrisch rijden. Deze documenten geven richting aan de ambitie en uitvoering om in 2025 ongeveer honderd openbare laadpalen in de gemeente te hebben. Openbare laadpalen In de kernen Beuningen en Losser zijn in 2021 vijf openbare laadpalen geplaatst. Nieuwe concessie overeenkomst We hebben in 2021 een nieuwe concessieovereenkomst getekend,

47

voor de jaren 2022-2025. Het gaat om een concessie die door de provincie is georganiseerd. Deze concessie houdt in dat alleen de geselecteerde partij laadpalen mag plaatsen in de openbare ruimte. De gunning vindt binnenkort plaats. Vervolgens kunnen de laadpalen worden geplaatst. Wijkuitvoeringsplannen. De door de raad vastgestelde Warmtevisie is de basis voor het met de inwoners opstellen van de Wijkuitvoeringsplannen (WUP’s). De wettelijke grondslag van de Warmtevisie komt ook in het nieuwe Omgevingsplan te staan. In 2021 is met de klankbordgroepen LosserWest en Beuningen een traject gelopen. Met twee Webinars zijn inwoners geïnformeerd. Beuningen. Het concept WUP (deel A) is in samenwerking met de klankbordgroep Beuningen en diverse partners tot stand gekomen. Losser-West. Het WUP (deel A) is nog niet afgerond. Er zijn verschillende contactmomenten geweest met de klankbordgroep. Deze groep bestaat uit inwoners uit de wijk. De wijk is groot en complex is, met veel verschillende huistypen en cultuurverschillen. Dit maakt dat één specifieke aanpak voor de hele wijk niet geschikt is. Daarom gaan we, na de afhechting van het WUP, verder met een generieke aanpak. We gaan dan gericht aan de slag, waar de energie in Losser-West zit.

Visie ruimtelijke aandachtsgebieden centrum Losser In nauwe samenwerking met verschillende vastgoedpartijen is de ruimtelijke ontwikkelingsrichting voor een aantal zogenaamde 'ruimtelijke aandachtsgebieden' in het centrum van Losser uitgewerkt in een ontwerpvisiedocument. Het gaat daarbij om de ontwikkelingsrichting voor de noordzijde van het Martinusplein, Aloysiuslocatie en de Brink (Jumbo inclusief de voormalige postkantoorlocatie). Haalbaarheidsonderzoek Aloysiuslokatie We hebben uitvoering gegeven aan het 'Haalbaarheidsonderzoek herinvulling Aloysiuslocatie'. Op basis van gesprekken van veel verenigingen en sociaal-maatschappelijke partijen is de haalbaarheid van diverse herinvullingen onderzocht. Inmiddels heeft de Raad op basis van het haalbaarheidsonderzoek de voorkeur uitgesproken voor een scenario dat voorziet in een maatschappelijke invulling in combinatie met een compact horecapunt en multifunctionele zaalruimte. Het College heeft de opdracht gekregen om dit voorkeursscenario verder uit te werken. Bij het vervangen en verbeteren van voorzieningen in de openbare ruimte zijn op integrale wijze de brede gemeentelijke doelstellingen

48

Projecten in de openbare ruimte zijn opgenomen in het Integraal Meerjarig Investerings- en onderhoudsplan voor de openbare ruimte (MIP), waaronder: • •

Planproces ‘Kwaliteitsimpuls Beuningen’. Vervolg uitvoeren deelprojecten uit het uitvoeringsprogramma ‘Kwaliteitsimpuls De Lutte” (o.a. herinrichting Beatrixstraat-

nagestreefd •

• •

•

Margrietstraat, planproces centrumplein De Lutte, dorpsrand De Lutte, Gastvrij De Lutte, buitenruimte Erve Boerrigter). Samen met partners en stakeholders opzetten en uitvoeren van een breed en dynamisch uitvoeringsprogramma Centrumplan Losser (op basis van het ‘Parapluplan centrum Losser’). Vervolg uitvoering fase I van het Centrumplan (onder andere de verbinding Brinkstraat – B. Leurinkstraat Uitwerking van een concreet meerjarig vervangingsplan wegen als onderdeel de totale vervangingsopgave in de openbare ruimte, met in achtneming van andere beleidsdoelen van de gemeente. Opzetten en start voorbereiding/uitvoering uitvoeringsprogramma ‘Kwaliteitsimpuls Glane’ (in 2021 focus op synergiemaatregelen met Dinkel Zuid)

Wat is er in 2021 gedaan? Kwaliteitsimpuls Beuningen In Beuningen hebben we in het kader van Pitstop de focus gelegd op de uitvoering van met name de P. Bolscherstraat en de ontwikkeling van een Dorpshuis (samen met ‘Beuningen’). De locatie van het dorpshuis is bepalend voor de inrichting van de openbare ruimte in met name de Beuningerstraat. Uitvoering deelprojecten kwaliteitsimpuls De Lutte In 2021 hebben we met ontwerp- en participatieprocessen flinke voortgang geboekt in de voorbereidingen van een aantal grote deelprojecten uit het uitvoeringsprogramma Kwaliteitsimpuls De Lutte. Centrumplan Losser We hebben binnen het Centrumplan Losser, op basis van de vier pijlers (openbare ruimte, ruimtelijke aandachtsgebieden, dienstverlening/gastvrijheid en gevels), parallel verder gewerkt aan meerdere onderdelen. Zo is: • • •

in de openbare ruimte de noord- en zuidzijde van het centrum afgerond; een visie ontwikkeld op de ruimtelijke aandachtsgebieden; samen met de ondernemers de inspiratiegids voor de vrije ruimte opgesteld.

Vervolg uitvoering fase I centrumplan De verbinding Brinkstraat - B. Leurinkstraat (het zogenaamde Bloesemlint) is gerealiseerd. Vervangingsplan wegen We hebben de vervangingsopgave Wegen opgenomen in het

49

integraal dynamisch investerings- en onderhouds-programma (MIP). Kwaliteitsimpuls Glane Door 'Pitstop' is de focus in Glane komen te liggen op concrete uitvoering van deelprojecten. Inmiddels zijn de herinrichting van de Glanestraat, de struinpaden, het Toeristisch Informatiepunt en de voorbereidingen voor de herinrichting van de Weertstraat gerealiseerd. De gemeente Losser borgt de omgevingskwaliteit en sociale cohesie door de actuele regels correct toe te passen en te handhaven en verantwoord ruimte te bieden

Ten behoeve van de (uitgestelde) invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2022, stellen we in 2020 en 2021 de Omgevingsvisie op en werken we aan een omgevingsplan voor industrieterrein Zoeker Esch - De Pol. We richten de werkprocessen in conform de bedoeling van de wet en werken aan het ontsluiten van informatie via het landelijke digitale stelsel. In 2021 hebben we ruimte om uitgebreid te testen met de nieuwe werkprocessen en systemen. De beleidscyclus (big8) is beter geïmplementeerd waardoor we in 2021 blijvend in kunnen zetten op verbetering van dienstverlening aan de “voorkant” en heldere en rechtvaardige handhaving aan de “achterkant”. Dit alles om meer en meer een verschuiving te realiseren van repressie naar preventie. Op het gebied van vergunningen, toezicht en handhaving zal ook voor het jaar 2021 een uitvoeringsprogramma worden opgesteld, waarin geprioriteerd wordt. Wat hebben we in 2021 gedaan? Vergunningen, toezicht en handhaving. In 2021 is de Big 8, de gehanteerde beleid- en uitvoeringscyclus voor taken op het terrein van vergunningen, toezicht en handhaving, verder verbeterd. Zo is een uitvoeringsprogramma opgesteld op basis van de in 2021 vastgestelde beleid.

In 2021 heeft de Omgevingsdienst ook zelf gesignaleerd dat de afhandeling van verzoeken om specialistische adviezen, waaronder juridische ondersteuning en de afhandeling van vergunningen, achterblijft bij de gestelde doelen. De oorzaak is een gebrek aan goed gekwalificeerd personeel. Samen met de gemeenten wordt gekeken naar mogelijkheden de problemen te beperken. Dit vraagt mogelijk een tijdelijke bijstelling van prioriteiten en het kwaliteitsniveau. Omgevingsvisie Voorafgaand aan de Omgevingsvisie is de Nota van uitgangspunten vastgesteld. De Omgevingsvisie gemeente Losser is opgesteld en als ontwerp ter inzage gelegd.

Er is variatie en kwaliteit in het woningaanbod

50

In 2021 leggen we de Woonvisie 2020-2030 ter vaststelling voor. Daarin besteden we onder meer aandacht aan sociale huur, ouderenhuisvesting, starters, kwaliteit van huisvesting en mitigerende maatregelen. Dit met als doel een balans tussen de woonbehoefte en de woningvoorraad na te streven.

Wat hebben we in 2021 gedaan? We hebben de Woonvisie vastgesteld. Net als voorgaande jaren zijn op basis van de Woonvisie Losser prestatieafspraken met de woningcorporatie Domijn en de Stichting Huurders Belangen Losser gemaakt . De woningvoorraad is toegenomen met 106 woningen. We hebben achttien startersleningen verstrekt. Kernen hebben een aantrekkelijk en toekomstbestendig voorzieningenniveau

We geven uitvoering aan de detailhandelsvisie, waarbij het aanbod aan winkelvloeroppervlak wordt afgestemd op de vraag en voor de kernen Losser, de Lutte en Overdinkel kernwinkelgebieden worden aangewezen om deze zo compact mogelijk en levendig te houden. Wat hebben we in 2021 gedaan? "Detailhandelsvisie en flankerend beleid" Op basis van de "Detailhandelsvisie en flankerend beleid" zijn twee subsidieverzoeken voor gevelverbetering van winkelpanden in het kernwinkelgebied van Losser ingediend. Hiervan kon er één worden gehonoreerd. Een aantal verzoeken om buiten de kernwinkelgebieden nieuwe detailhandelsbedrijven op te richten is -eveneens op basis van de vastgestelde detailhandelsvisie- geweigerd.

Wat heeft het gekost? Bedragen x 1.000 Euros

Realisatie 2020

Begroting (na wijziging)

Realisatie 2021

Saldo

Fysiek

16.021

17.819

15.486

2.333

Totaal Lasten

16.021

17.819

15.486

2.333

Fysiek

10.765

11.553

9.259

-2.294

Totaal Baten

10.765

11.553

9.259

-2.294

Gerealiseerde saldo van baten en lasten

5.256

6.266

6.227

39

Fysiek

1.707

735

652

83

Totaal Storting reserves

1.707

735

652

83

Fysiek

2.651

785

1.451

666

Totaal Onttrekking reserves

2.651

785

1.451

666

Gerealiseerde saldo van mutaties reserves

-944

-50

-799

749

Gerealiseerd resultaat

4.312

6.216

5.428

788

Toelichting Een uitgebreide toelichting per product is te vinden in Hoofdstuk 3 "Financiële positie". Per saldo wijkt het Programma Fysiek afgerond € 788.000 positief af ten opzichte van de gewijzigde begroting. Dit saldo bestaat uit de volgende onderdelen:

51

Hieronder worden deze onderdelen afzonderlijk toegelicht. Toelichting batig saldo lasten € 2.333.000: De meest recente actualisatie van de grondexploitaties heeft bij de behandeling van de jaarrekening 2020 plaatsgevonden. Dit is na vaststelling van de begroting 2021. Om die reden vallen de lasten in de actualisatie € 2,603 miljoen lager uit, wat maakt dat op dit onderdeel een voordeel ontstaat (taakveld 8.2 Grondexploitatie). De lagere lasten op dit onderdeel hebben een relatie met de lagere baten (zie hieronder, bij 'baten'). Verder is eind 2021 op verzoek van Rotij een voorstel ingediend voor een programmawijziging aan de Eversbergh van tien 2^1 kap woningen naar twaalf rijwoningen, waarbij de totale oppervlakte overigens niet wijzigt. Deze aanpassing leidt tot een marginale toename in de grondopbrengsten. Definitieve besluitvorming zal in 2022 plaatsvinden. Vooruitlopend hierop is de programmawijziging verwerkt in herziening.

Binnen het taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden is een nadeel zichtbaar door het niet in de begroting opnemen van de kosten van de diverse duurzaamheidsprojecten (€ 594.400 nadeel), waarvan € 300.000 uit een subsidie Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW) wordt gedekt (zie toelichting baten) en evenals voorgaande jaren wordt het restant van de duurzaamheidsinvesteringen ad € 294.400 (duurzaamheid, energieloket, platform Losser duurzaam, samenwerking Noord-Oost Twente) gedekt uit de reserve duurzaamheid (zie toelichting onttrekkingen reserves). Daarnaast ontstaat een nadeel door hogere onderhoudskosten voor de gemeentelijke eigendommen (MOP € 109.100 nadeel), dat ook wordt verrekend met de daarvoor ingestelde reserve MOP (zie ook toelichting saldo onttrekkingen). Door een beperktere inhuur van derden is een voordeel ontstaan van € 83.000. Binnen het taakveld 3.3 Bedrijfsloket en regelingen is een voordeel ontstaan door de ontvangst van een Provinciale subsidie (€ 24.000) en een besparing op de bijdrage aan de Regio (€ 10.000).

Voor het taakveld 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie is minder extern personeel ingehuurd (voordeel € 40.000) en is het budget voor aanschaf klimaatbomen slechts beperkt benut (voordeel € 25.000) Het voordeel van ruim € 681.000 (taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening) is vooral het gevolg van: 1) de lagere kapitaallasten van de Pitstopprojecten (€ 325.000 voordeel), 2) het feit dat minder budget is besteed voor uitvoering (voormalig) Meerjarenprogramma (MJP) (€ 129.000), 3) Kleintje kulturhus Beuningen (€ 75.000), 4) Losser aan de Dinkel (€ 135.000) en 5) planschadevergoedingen (€ 46.000). Hier staan hogere kosten tegenover voor inhuur bij de handhaving (nadeel € 35.000). Een nadelig resultaat binnen het taakveld 8.3 Bouwen en wonen ad € 370.000 is ontstaan door de kosten voor de invoering van de Omgevingswet (€ 290.400 nadeel). Deze kosten worden gedekt uit de daarvoor ingestelde reserve (zie ook toelichting saldo onttrekkingen).

52

Door meer aanvragen voor bouwvergunningen zijn ook meer kosten gemaakt voor inhuur van derden (nadeel € 110.000). Ook hier staat een daarmee verband houdende hogere legesinkomst tegenover (zie 'toelichting saldo baten'). De resultaten voor de taakvelden 7.3 Afval en 7.2 Riolering zijn verrekend met de hiervoor ingestelde voorzieningen; de saldi binnen deze taakvelden ontstaan doordat in de kostendekkendheid van deze producten ook de te verrekenen BTW, de kwijtschelding en kosten van straatreiniging worden meegenomen. Deze kosten, die eveneens onderdeel zijn van de kostendekkendheidsberekening van deze taakvelden, zijn niet zichtbaar binnen het taakveld 7.2 Riolering en het taakveld 7.3 Afval, maar worden elders verantwoord. In de toelichting in hoofdstuk 3 is dit bij de analyse betrokken. Toelichting nadelig saldo baten € 2.294.000: In de toelichting onder de lasten is al aangegeven dat de geactualiseerde grondexploitatiecijfers na vaststelling van de begroting 2021 zijn verwerkt. Naast het voordeel onder de 'lasten', leidt dit tot een (corresponderend) nadeel aan de batenzijde. Dit nadeel is in totaliteit € 2,964 miljoen groot (taakveld 8.2 Grondexploitatie). Vanwege de coronacrisis zijn geen aanslagen BIZ opgelegd (nadeel € 98.000).

Tegenover de genoemde nadelen zijn binnen dit programma voordelen ontstaan door een subsidie voor duurzaamheidsprojecten (voordeel € 300.000) en een hogere opbrengst bouwleges (voordeel € 240.000). Het restant van het voordeel van afgerond € 228.000 op de baten ontstaat met name bij het taakveld 7.2 Riolering en 7.3 Afval; voor een toelichting hierop verwijzen wij u graag naar hoofdstuk 3. Toelichting voordelig saldo stortingen reserves € 83.000: Op dit onderdeel is sprake van een voordelig resultaat. Dit betekent dat lagere bedragen aan de reserves zijn toegevoegd dan geraamd. Het voordelig verschil van € 82.800 wordt veroorzaakt door de winstneming uit de grondexploitaties (voordeel € 90.800) en de reservering van de niet bestede budgetten voor het onderhoud van de gemeentelijke wegen (nadeel € 8.000).

Toelichting voordelig saldo onttrekkingen reserves € 666.000: Het totaal voordelig saldo wordt vooral veroorzaakt door de verrekening van de kosten van de diverse duurzaamheidsprojecten (€ 294.400 voordeel), de verliesvoorziening voor de grondexploitaties (€ 37.300 voordeel), de lagere onttrekking voor de kapitaallasten van de pitstopprojecten (€ 325.000 nadeel), de verrekening van de hogere onderhoudskosten voor de gemeentelijke eigendommen (MOP € 109.000 voordeel), de vrijval van de reserve afboeking grond (€ 250.000 voordeel) en de niet in de begroting opgenomen kosten voor de invoering van de omgevingswet (€ 290,000 voordeel), die worden verrekend met de daarvoor ingestelde reserves.

53

1.3. Bestuur en Dienstverlening

Programmadoel: "De gemeente zorgt voor een optimale dienstverlening en openbare orde en veiligheid." Doelstellingen: 1. Optimale veiligheid waarin het accent verschuift van bestrijden naar voorkomen 2. De gemeente Losser biedt optimale (publieks)dienstverlening 3. De gemeente Losser heeft een effectieve en efficiënte bedrijfsvoering Doelenboom Bestuur en Dienstverlening -->

Lasten

2.059

-->

Baten

19

-->

Lasten

560

-->

Baten

325

-->

Lasten

11.435

-->

Baten

45.035

Optimale veiligheid

Bestuur en Dienstverlening

-->

Optimale dienstverlening

Effectieve en efficiënte bedrijfsvoering

Wat hebben we bereikt? In het afgelopen jaar is gewerkt aan een verdere verbetering van de samenwerking en dienstverlening. Inwoners krijgen steeds meer de gelegenheid een rol te nemen in het beleidsproces. Met externe organisaties is gezocht naar mogelijkheden om samen te werken.

Wat hebben we ervoor gedaan? Doelstelling (D1): Optimale veiligheid waarin het accent verschuift van bestrijden naar voorkomen. Er is ingezet op het tegengaan van een toenemende bedreiging van ondermijnende criminaliteit voor de integriteit van de gemeente Losser, haar inwoners en ondernemers

Versterken van lokale, (inter)regionale en internationale samenwerking en afstemming. Verbinding versterken tussen openbare orde, veiligheid en handhaving (fysieke en sociale domein) door onder andere het opvoeren van gezamenlijke controles met partners en het versterken van de informatiepositie en -uitwisseling Onderzoek en aanpak vindt daar plaats waar situaties vragen oproepen en mogelijk een bedreiging vormen voor de integriteit van de gemeente, inwoners en haar ondernemers. Vergroten van bewustzijn/'awareness' en bevorderen van melden bij inwoners, ondernemers en organisaties, zowel extern als intern. Intensiveren van Bibob beleid om te voorkomen dat crimineel verkregen

54

geld in Losser geïnvesteerd wordt bij nieuwbouw en planontwikkeling. Verbinding van BAG en BRP om overeenstemming van gegevens in systemen en de werkelijkheid buiten te verbeteren, zodanig dat we fraude aan kunnen pakken aan de bron. Een integraal veiligheidsbeleid 2021 t/m 2024 is opgesteld. Wat hebben we in 2021 gedaan? Aantal controles in het kader van ondermijning uitgevoerd. Deelname aan ondermijningsweken van de Veiligheidsregio Twente, met oog voor bewustwording van onze inwoners. Aandacht gevraagd voor Meld Misdaad Anoniem (MMA) middels communicatie, voorbereiding op aansluiting door gemeente bij MMA, ingangsdatum 1 januari 2022. Integraal Veiligheid Plan (IVP) 2021-2024 is afgerond en vastgesteld door de gemeenteraad medio 2021. Infographic ontwikkeld voor onze inwoners met informatie over wat, wanneer, waar gemeld kan worden. Gestart met verdieping van kennis rondom toepassing van BIBOB. APV is aangepast op een aantal onderwerpen, waaronder ondermijning. Gestart met voorbereidingen implementatie Buurtbemiddeling in Losser, met ingangsdatum 1 januari 2022. Er is adequate zorg op het gebied van brandweer, openbare orde, gezondheidszorg en rampen- en crisisbestrijding

Het regionaal risicoprofiel is voor de Veiligheidsregio Twente (VRT) en het beleidsplan 2021-2024 de basis voor de programma’s van brandweer, GHOR, multidisciplinaire onderwerpen en gemeenten. Centraal thema in het nieuwe beleidsplan is de inzet op het 'behoud van wat gerealiseerd is'. Daarnaast wil de Veiligheidsregio innoveren door samen te werken met kennisinstituten, bedrijven, ondernemers en inwoners van Twente. Wat hebben we in 2021 gedaan? Ook in 2021 heeft de VRT een grote rol gespeeld bij de bestrijding van de Coronacrisis. Veel medewerkers hebben een rol gehad in de Coronacrisisorganisatie. De maatregelen hebben invloed gehad op de uitvoering van de reguliere werkzaamheden. Werkzaamheden zijn daardoor blijven liggen of op een later moment uitgevoerd. Op verschillende onderdelen lopen de investeringen achter op schema. Het positieve saldo is daarom grotendeels incidenteel.

Doelstelling (D2): De gemeente Losser biedt optimale (publieks)dienstverlening. Inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden

55

Speerpunt voor 2021 is onder andere het opstellen van een nieuwe Woonvisie en een omgevingsvisie, waarin inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden gevraagd wordt hun visie in te brengen. De coronacrisis maakt dat we moeten zoeken naar andere vormen van

zijn op uiteenlopende wijze betrokken bij het opstellen van beleid en vormgeven van projecten

participatie. Dat kan wat vertraging met zich meebrengen. Bij de realisatie van de diverse woonprojecten wordt gekozen voor het informeren van belanghebbenden op een zodanig moment dat eventuele aanpassingen nog meegenomen kunnen worden.

Wat hebben we in 2021 gedaan? De Corona-situatie maakte het in de meeste gevallen erg lastig om op de meest gewenste manier met onze inwoners in contact te komen of ze te betrekken bij beleidsontwikkeling of de uitvoering van projecten. Fysieke bijeenkomsten waren bijna onmogelijk, of konden slechts op zeer kleine schaal worden georganiseerd. Desondanks hebben we kans gezien inwonerparticipatie zo goed mogelijk in te zetten. Voor het opstellen van de concept-omgevingsvisie werd gebruik gemaakt van online-inwonerparticipatie via een zogenoemd “festivalplein”. Inwoners konden via verschillende digitale kraampjes contact leggen met medewerkers van de gemeente over één van de onderwerpen welke terugkomen in het visiedocument. Het waren open gesprekken, waarin zowel vragen konden worden gesteld als input kon worden geleverd. Hoewel het aantal bezoekers enigszins achterbleef bij de verwachting, kon de input worden meegenomen in het visiedocument. Met betrekking tot de vaststelling van de Woonvisie heeft een deskundigenbijeenkomst plaatsgevonden. Tijdens deze bijeenkomst konden stakeholders informatie ontvangen en input leveren voor het vast te stellen visiedocument. Na deze deskundigenbijeenkomst is een brede inwonersbijeenkomst georganiseerd, waarin alle inwoners de gelegenheid kregen om hun ideeën en wensen naar voren te brengen.

Intensievere samenwerking vindt plaats met nieuwe en bestaande partners en allianties

We brengen ondernemers, (maatschappelijke) organisaties en burgers met elkaar in contact en zetten ons netwerk en onze kennis in ten behoeve van het ontwikkelen, stimuleren en borgen van de leefbaarheid binnen onze gemeente. De focus blijft waar nodig mede gericht op ondersteuning bij de gevolgen van en maatregelen in verband met Corona. Wat hebben we in 2021 gedaan? Corona heeft ook in 2021 veel communicatie-inzet gevraagd. Uiteraard in de informatievoorziening over de maatregelen en steunpakketten, maar ook in intensivering van het contact met inwoners, ondernemers, verenigingen en organisaties. Om de sociaal-emotionele effecten van Corona (armoede, eenzaamheid) te beperken, hebben we lokale campagnes en acties ingezet. Er is veel aandacht naar deze thema’s gegaan. Ook is de basis gelegd van Schatkamer Proat (Verhaal van Losser), om hier samen met inwoners en ondernemers verdere invulling

56

aan te geven. Tot slot is een begin gemaakt met het vastleggen van de huisstijl in het huisstijlhandboek. De (digitale) dienstverlening is van goede kwaliteit

We organiseren jaarlijks een dag waarop we nieuwe inwoners welkom heten. We breiden de digitale dienstverlening uit met verhuizingen en geboorteaangiften en stimuleren het gebruik van de digitale mogelijkheden. In 2021 kunnen de inwoners van Losser naast de reisdocumenten ook hun rijbewijs aanvragen en verlengen in Enschede. Op de website en de e-formulieren wordt klantfeedback ingevoerd. De inwoner kan hier dan direct zijn/haar mening geven. Ditzelfde geldt voor de bezoekers aan de balie. Dit zou worden gedaan met tablets, maar gezien Corona wordt nu bekeken wat hiervoor het beste alternatief is. Door de coronacrisis heeft de pilot avondopenstelling in 2020 niet (volledig) kunnen plaatsvinden. Bekeken wordt of deze alsnog in 2021 kan plaatsvinden, zodat de behoefte aan deze uitbreiding aan dienstverlening goed kan worden beoordeeld. Wat hebben we in 2021 gedaan? Door Corona is de jaarlijkse bijeenkomst voor nieuwe inwoners niet georganiseerd. Ook heeft om die reden de pilot Avondopenstelling niet plaatsgevonden. De digitale dienstverlening is uitgebreid met 'Aanvragen verklaring omtrent gedrag'. Klantfeedback is ingevoerd voor zowel de website als bezoekers aan de balie. Van april tot en met december 2021 is gewerkt aan het vormgeven van een nieuwe Losserse visie op (digitale) dienstverlening.