Gemeenterekening 2025 - Gemeente Losser - Gewaarmerkt
Tekst van het document
Samen met de vervangingsopgave in de openbare ruimte leidt dit tot een integrale en gebiedsgerichte aanpak. Wij hanteren hiervoor de systematiek van het integraal Meerjaren Investerings- en onderhoudsprogramma voor de openbare ruimte (MIP). Met het MIP willen wij met investeringen in de openbare ruimte ook invulling geven aan ruimtelijke ontwikkelingen en het bereiken van strategische gemeentelijke doelen. Waar mogelijk zetten wij beheer- en vervangingsbudgetten in als cofinanciering voor integrale uitvoeringsprojecten in de openbare ruimte. Uitwerking per beheerdiscipline Wegen Het beleidsplan Wegen is in 2019 vastgesteld. Met ons wegbeheersysteem volgen wij de staat van al onze (verharde) wegen. Dit systeem geeft richting aan onze meerjaren onderhoudsplanning. Jaarlijks voeren wij een inspectie uit. Op basis hiervan passen wij, indien nodig, de onderhoudsplanning aan. Het reguliere onderhoud is volgens planning uitgevoerd. Zo is in 2025 asfaltonderhoud gepleegd aan de Bavelsweg- Fleerderhoekpad-Lutterkerkpad, een gedeelte van de Lossersedijk. Daarnaast zijn op kleinere schaal onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd aan de Chopinstraat en de Paasbergweg. Vanuit de Wegverleggers is in 2025 de gehele Broekhoekweg incl. het fietspad in onderhoud geweest.
Met deze werkzaamheden is tegelijk op alle benodigde kruisingen en fietsoversteken de verkeersinrichting aangepast en verbetert met als het doel het vergroten van de algehele verkeersveiligheid. In 2026 zal als onderdeel van het onderhoudsproject ook nog de rotonde DS. Froenplein aangepakt worden. I.v.m. conflicterende werkzaamheden was het niet mogelijk om in 2025 de werkzaamheden uit te kunnen voeren en worden deze gecombineerd met de herinrichting van de Enschedesestraat. Financiën
57
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
Wij voerden het onderhoud binnen de kostenraming en beschikbare (jaarlijkse) onderhoudsgelden uit. Openbare Verlichting Het beheer en onderhoud van de openbare verlichting volgt uit het beleidsplan 'Licht in de openbare ruimte' (2016). In 2025 hebben we binnen diverse projecten verlichting vervangen en is er een verlichtingsvervanging aanbesteed voor verlichting in het buitengebied en de kern van Beuningen (verlichting grenzend aan centrumplan Beuningen) en het Wilgenkamp in Losser. Daarnaast is het vervangingsplan verder geactualiseerd en hebben we een eerste opzet gemaakt voor een algemeen plan voor de verlichtingskeuze. In dit vervangingsplan is gekeken naar de masten en armaturen die de komende 7 jaar vervangen moeten worden. Voor de jaren 2026 en 2027 is er een specifieke planning gemaakt. Deze planning wordt integraal afgestemd met de projecten in de openbare ruimte. Financiën Wij voerden het onderhoud binnen de kostenraming uit. Civiele kunstwerken Er zijn duikers onder wegen in het buitengebied vervangen. Vanuit reguliere inspecties zijn er diverse reparaties uitgevoerd aan bruggen o.a het vervangen van een brugdek aan de Lutterzandweg. We zien tevens dat verouderde kunstwerken uit de tweede helft van de vorige eeuw op termijn aan vervanging toe zijn. Dit zal hoge investeringen gaan vergen. In 2026 wordt dit verder geïnventariseerd.
Financiën Wij voerden het onderhoud binnen de kostenraming uit. Riolering en Water In 2022 is het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) door de raad met twee jaar verlengd. Het kostendekkingsplan is toen ook geactualiseerd en geïndexeerd. In 2025 hebben we gewerkt aan het opstellen van een nieuw Water en Rioleringsprogramma als vervanging van het huidige GRP en aan het Klimaatadaptatieplan inclusief uitvoeringsagenda 2025-2029. Op basis van het kostendekkingsplan WRP bepalen wij de hoogte van de rioolheffing voor het uitvoeren van de zorgplichten afvalwater, grondwater en hemelwater. Daarnaast zijn een deel van de kosten van het uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie ook meegenomen in het kosten dekkingsplan WRP. Dit geeft voor de komende planperiode richting aan duurzaamheid en maatregelen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Wat hebben wij in 2025 gedaan? Een groot deel van de rioolvervangingen, die in het kostendekkingsplan zijn opgenomen, worden meegenomen met de kwaliteitsimpulsen Glane, Centrum Losser fase II en de Roofvogelbuurt. Deze plannen zijn deels in uitvoeringen of voorbereiding. Daarnaast zijn de navolgende werkzaamheden uitgevoerd: • In het kader van de kwaliteitsimpuls de Lutte is de riolering in de Beatrixstraat, Irenestraat en de Margrietstraat vervangen.
58
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
In het buitengebied van Beuningen en de Lutte zijn 43 drukriool-units gerenoveerd, waarmee het systeem de komende 20 jaar weer goed functioneert. • Diverse riolen zijn voorzien van glasvezelversterkte kousen om de kwaliteit van de rioolbuis voor langere tijd in stand te houden. • Reconstructie uitgevoerd aan de Dorpsbleek Losser, voor het optimaliseren van de waterafvoer en waterberging (project Beken en Bleken) en gelijktijdig is de riolering in de Kopshofweg vervangen. • Diverse maatregelen uitgevoerd naar aanleiding van de wateroverlast 21 juli 2024. Financiën Wij voerden het onderhoud binnen de kostenraming uit. Groen en Landschap In 2022 is het groenbeleidsplan vastgesteld. Belangrijke doelen daarin zijn vergroening van onze leefomgeving en het beschermen en verbeteren van biodiversiteit. Voldoende en vitaal groen in onze leefomgeving is belangrijk om de gevolgen van klimaatverandering, zoals hittestress en wateroverlast te beperken. Het is bewezen bevorderlijk voor de algehele gezondheid en het welzijn van de mens. Biodiversiteit is belangrijk voor ecologische balans en om ziekten en plagen te voorkomen. Voor het beheer en beschermen van bomen hanteren wij het 'Handboek Bomen'. Hierin zijn de belangrijkste normen voor aanleg, onderhoud en bescherming van bomen vastgelegd.
De klimaatverandering zet door en grote verschillen in temperatuur en waterstand zorgen voor sterfte van bomen en planten. Het budget voor vervanging van slechte of dode beplanting hebben wij, evenals het budget voor bodemverbetering bij bomen, in 2025 volledig benut. Het reguliere onderhoud aan het groen wordt door het Servicebedrijf uitgevoerd. Voor een belangrijk deel zetten wij hiervoor medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt in. Onderhoud van bomen wordt uitgevoerd door een speciale boomverzorgingsploeg. Grotere aanleg en onderhoudsprojecten besteden wij uit. Wat hebben we in 2025 gedaan? • Op diverse plekken is het groenareaal uitgebreid vanuit het NK-tegelwippen. De Lutte stond hierbij centraal. Er is kritisch gekeken naar de aanwezigheid van overtollige bestrating. Dit is verwijderd en vervangen door divers groen. • Op diverse locaties in de gemeente is groot onderhoud uitgevoerd aan houtsingels/wallen en bomen in gemeentelijk eigendom, zowel binnen als buiten de bebouwde kom. • Het planten van bloembollen en bosplantsoen langs het Sallers Kerkepad om de ecologische verbindingen te versterken en de bloeitijd te verlengen. Toevoeging van bosplantsoen geeft invulling aan de ontbrekende laag tussen gras/kruiden en bomen.
• Er is een 'Pak an Pak over' project opgestart in Overdinkel op de locatie van de voormalige basisschool Het Kompas; hier is een (tijdelijk) parkje gerealiseerd. Deels doen omwonenden onderhoudswerk, deels het Servicebedrijf. • Op diverse plaatsen in de gehele gemeente zijn weer nieuwe bomen aangeplant. Deels ter compensatie van dode exemplaren, deels ook ter uitbreiding. Ook zijn er bomen toegevoegd op speelterreinen om voor de toekomst schaduwplekken te creëren.
59
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
• Ter verwelkoming van nieuwe gemeenteambtenaren is er aan de Lijsterbesstraat met hen een klimboom geplant. Dit ter vervanging van de bossen bloemen van weleer. Er is gekozen voor een klimboom om kinderen (en volwassenen) weer meer connectie met de natuur te laten maken. • Er is op verscheidene plekken groen vervangen vanuit het structurele vervangingsbudget. Hierbij is gekeken naar kwaliteit en diversiteit van het groen. Plekken die niet meer voldeden aan de eisen volgens het Groenbeleidsplan zijn vervangen. • De ondergrondse groeiplaats van een 70-tal bomen in verharding zijn door middel van beluchten en toevoeging van organische stoffen verbeterd. • In De Lutte zijn door BeeGrateful 10 bijenhotels op diverse plekken gehangen om de effecten te meten van de inspanningen op gebied van vergroening en biodiversiteit. Specifiek wordt hier gekeken naar wilde bijen. • Transformatorhuisjes die in eigendom van de gemeente zijn, worden voorzien van groendaken, als compensatie voor verloren groene ruimte. Eikenprocessierups; De plaagdruk was relatief laag dit jaar. De kosten voor de curatieve bestrijding vielen daardoor mee. Wel hebben wij weer ingezet op uitbreiding van de biodiversiteit d.m.v. aanbrengen van bloembollen, kruiden en heesters. Daarnaast is er een pilot gestart met vlinderhotels, een manier van natuurlijke bestrijding.
In deze hotels worden de afgezogen nesten van de eikenprocessierups geplaatst. De natuurlijke vijanden zoals sluipwesten kunnen zich hier ontwikkelen en het hotel verlaten. De eikenprocessierups zitten ‘gevangen’ in het hotel zodat zij zich niet in de vrije natuur kunnen voortplanten. De aanpak draagt bij aan een duurzame en ecologische leefomgeving. Deze pilot is opgestart omdat bij de reguliere manier van curatieve bestrijding ook veel van de natuurlijke vijanden verloren gingen. Ratten; Omwille van een vermeende rattenplaag is een groot plantsoen in de Vogelbuurt (Lepelaarstraat) gerooid en compleet vernieuwd voor betere monitoring van eventuele aanwezigheid van ratten. Er zijn bij de werkzaamheden geen ratten en/of rattennesten aangetroffen. Financiën Wij voerden het onderhoud binnen de kostenraming uit. Begraafplaatsen De gemeente Losser heeft één algemene begraafplaats aan de Bookholtlaan in beheer en onderhoud. Doordat steeds meer mensen kiezen voor een crematie en de aanwezigheid van verschillende bijzondere (natuur-)begraafplaatsen, vinden er op jaarbasis slechts een beperkt aantal begravingen plaats. Wij zijn gestart met het actualiseren van de begraafplaatsadministratie. Wij ronden dit in naar verwachting in 2026 af. Dan is het betalen van de grafrechten op orde en zijn de grafmonumenten waarvoor niet wordt betaald geruimd.
Naast het op orde maken van de gegevens zijn de paden hersteld en waar nodig paden toegevoegd zodat alle aanwezige graven via paden bereikt kunnen worden. In 2026 zal er gekeken worden of de omheining nog voldoet en wanneer nodig worden gerestaureerd
60
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
Financiën De kosten voor begraven worden gedekt uit de begraafplaatsleges. Het onderhoud en vervanging dekken wij uit de reguliere begroting. Speelplaatsen Er is een budget voor reparaties en incidentele vervangingen. De speeltoestellen worden jaarlijks geïnspecteerd. In 2025 zijn diverse speeltuinen binnen projecten gerenoveerd, (o.a. Buurthuis Glane en Beatrixstraat De Lutte), is er een nieuwe inclusieve speeltuin ingericht in Overdinkel en is een nieuwe speeltuin ingericht op de Saller, daarnaast zijn er door de gehele gemeente diverse toestellen vervangen. De verwachting is dat we in 2026 de speeltuin van het Keizerskroon gedeeltelijk gaan renoveren e.e.a. in samenwerking met de scholen. Daarnaast gaan we weer diverse speeltoestellen vervangen door de gehele gemeente. Financiën Wij voerden het onderhoud binnen de kostenraming uit. Afval Binnen het werkveld afval en grondstoffen heeft 2025 in het teken gestaan van beheer. Er hebben geen grote wijzigingen plaatsgevonden op het gebied van de inzameling en verwerking van afval en grondstoffen. Er is gewerkt aan een nieuwe Grondstoffenvisie 20262030 (deze zal in 2026 ter besluitvorming aan de raad worden voorgelegd). Tevens is een scenario analyse uitgevoerd ten aanzien van de (her)ontwikkeling van het afvalbrengpunt (eveneens besluitvorming in 2026).
Daarnaast is gezamenlijk met Twente Milieu en de betrokken verenigingen een pilot opgezet voor de huis-aan-huis inzameling van oud papier in De Lutte. Met Verpact is een nieuwe overeenkomst gesloten voor de afname van het verpakkingsafval (plastic, metalen en drankkartons) en is met Twente Milieu een traject gestart voor de kwaliteitscontrole en verbetering van het PMD. Financiën Wij voerden de taak binnen de kostenraming uit. Gemeentelijke gebouwen en vastgoed In de Vastgoednota gemeente Losser is het beleid uitgewerkt en vastgelegd. De Vastgoedlijst eigendom gemeente Losser vormt de basis voor keuzes in het aanhouden, dan wel afstoten van locaties. Daarbij wordt beoordeeld of de locaties nog wel nodig zijn voor de eigen dienst of beleidsdoeleinden. Indien binnen afzienbare tijd (tien jaar) geen (ruimtelijke) ontwikkelingen worden verwacht, dan wordt voorgesteld deze locaties af te stoten en in de verkoop te zetten. Bij het afstoten van vastgoed houden wij rekening met de lopende huurcontracten, aanwezige erfpacht-/opstalovereenkomsten en ontwikkelingen in de markt. Vertaling naar de begroting De vertaling van het beleid naar de begroting vindt plaats via het Meerjaren Onderhoud Plan (MOP)-gebouwen. Elke 5 jaar wordt de onderhoudsconditie bepaald. Voor een redelijk
61
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
niveau van onderhoud wordt voor de panden met een toekomstperspectief (meer dan tien jaar) een conditiescore 3 gegeven. Voor de af te stoten panden met een tijdelijk gebruik volstaat een conditiescore 5 op basis van klachtenonderhoud. In 2023 zijn alle panden opnieuw geïnspecteerd en heeft de raad het nieuwe budget voor Meerjaren onderhoud (MOP) voor de komende 5 jaar toegekend. In 2025 is het onderhoud is volgens planning MOP uitgevoerd. In 2023 zijn alle panden opnieuw voorzien van een energielabel. In de 'portefeuilleroutekaart verduurzamen gemeentelijk vastgoed' is een plan uitgewerkt voor verdere verduurzaming naar een gasvrij en energieneutraal vastgoed. Hierin wordt de volgende stap gezet. Na het isoleren concentreren we ons op de vervanging van de klimaatinstallaties door een duurzame elektrische variant en het aanbrengen van zonnepanelen. Dit betreft 12 panden in eigendom van de gemeente, die voor eigen gebruik en beleidsdoeleinden worden ingezet. De raad heeft besloten om verder in te zetten op verduurzaming van de panden en hier budget voor toegekend. Door het na-isoleren van de panden hebben nu 9 panden energielabel A of hoger, 2 panden label C en 1 pand label G. De werkplaats in Overdinkel en gymzaal De Vlasakker komen ook na isoleren niet hoger dan energielabel C.
Bij de gymzaal in Beuningen (energielabel G) worden de werkzaamheden uitgesteld en gecombineerd met de nieuwbouw van Mariaschool/ Kulturhus. In 2025 is de verduurzaming van het zwembad Brilmansdennen 2e fase opgeleverd. Het zwembad draait nu bijna geheel gasloos op de verwarming middels riothermie van de RWZI. Tevens is de aanbesteding van de renovatie verduurzaming van de gevel 3e fase van het zwembad afgerond. De vernieuwbouw van kulturhus Glane naar een gasloos en energieneutraal gebouw is opgeleverd, inclusief de herinrichting van het aangrenzende terrein. Bij de gemeentewerf is de laadinfra voor de elektrificatie van het wagenpark in gebruik genomen, inclusief de laadstation overkapping. De voorbereiding aanbesteding verduurzaming gemeentewerf is gestart. De uitvoering van de verduurzaming van kulturhus Erve Boerrigter in De Lutte is gestart. Financiën We voerden het onderhoud binnen de kostenraming uit. Het MOP is opgenomen in de exploitatiebegroting. Investeringen in gebouwen lopen separaat via nieuw beleid in de Voorjaarnota (Onderhoud) Materieel servicebedrijf Voertuigen, machines en gereedschap zijn nodig voor een effectieve en efficiënte uitvoering van het beheer van de openbare ruimte. Voor het vervangen van dit materieel hanteren wij vervangingsplanningen. Dit gebeurt op basis van de afschrijvingstermijnen.
Hier is een investeringslijst voor voertuigen en werkmaterieel aan gekoppeld. Deze investeringslijst is eind 2025 geactualiseerd. Uit de actualisatie is gebleken dat er structureel €213.500-, te kort is om het huidige wagenpark en werkmaterieel te kunnen vervangen. Hier liggen meerdere oorzaken aan ten grondslag. Waaronder beleidswijzigingen wat aanpassingen aan het wagenpark en werkmaterieel tot gevolg heeft., het niet toepassen van een indexatie enz.
Bij de vervanging is uitgegaan van vervangen voor traditionele dieseluitvoeringen. Wanneer er gekozen wordt voor een duurzame oplossing dan is het budget in de meeste gevallen niet toereikend. Het elektrificeren van voertuigen of werkmaterieel kan een verdubbeling van kosten met zich meebrengen.
62
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
Dit zullen we per voertuig of werkmateriaal beoordelen en waar nodig separaat via de voorjaarsnota aanvragen. Het onderhoud voerden we volgens planning uit, zodat het materieel in goede staat blijft. Financiën Het reguliere onderhoud van de voertuigen en werkmaterieel realiseerden we binnen de daarvoor bestemde budgetten. Er is eenmalig budget beschikbaar gesteld voor een grote motorische schade aan een landbouwvoertuig. Dit budget staat wel onder druk doordat het wagenpark en werkmaterieel meegroeit aan de hand van areaaluitbreiding. De vervangingen zijn gerealiseerd met beschikbaar budget en door afschrijvingstermijnen te verlengen. Dit is richting toekomst geen wenselijke situatie. Jaarlijks tekort €213.500-, Straatmeubilair Er is een budget voor reparaties en vervangingen. Binnen dit budget zorgen we voor het kwalitatief goed houden van al het straatmeubilair, banken, prullenbakken, hekwerken, bebording etc. Daarnaast plaatsen we waar nodig straatmeubilair bij. In 2025 zijn we gestart met de inventarisering van al ons meubilair, daar we van mening waren dat we ons inventaris niet goed genoeg in beeld hadden. Daaruit is onder andere gebleken dat we meer inventaris hebben dan we dachten.
Daarnaast hebben we diverse toegangspoorten vervangen, hebben we diverse (hoofd)straten voorzien van nieuwe bebording (bebording heeft een levensduur van ca, 20 jaar op de reflectiekwaliteit). Tot slot is er voor ca. 25.000 euro aan (vuurwerk/vandalisme) schade hersteld (verkeersborden en prullenbakken). De verwachting is dat we in 2026 verder gaan met het inventariseren van het straatmeubilair op aanwezigheid, hoeveelheid en kwaliteit. Het resultaat van de inventarisatie nemen we op in de Nota Kapitaalgoederen Daarnaast gaan we verder met het vernieuwen van de bebording en diverse toegangspoorten. Financiën Het reguliere onderhoud en schade herstel zijn gerealiseerd binnen budget. Budget is lichtelijk overschreden door noodzakelijke (achterstallige) vervangingen aan straatmeubilair, waarvan tot voor kort niet bekend was dat dit bij ons in beheer was.
63
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
2.4. Financiering Treasurybeleid De Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet fido) geeft de kaders aan waarbinnen decentrale overheden de treasuryactiviteiten moeten uitvoeren. Het doel hiervan is de bevordering van een gezonde financiering, het bijdragen aan het behouden van de goede kredietwaardigheid en handhaving van de positie van decentrale overheden op de kapitaalmarkt. Een belangrijke eis uit de Wet fido is dat de uitvoering van de treasuryfunctie uitsluitend de publieke taak dient en dat het beheer prudent (verstandig) dient te zijn. Op 6 juli 2021 is het Treasurystatuut 2021 vastgesteld door de raad. Hierin is het beleidskader voor Losser inzake treasury opgenomen. In het statuut is de geldende wetgeving vertaald naar de gemeente. Zo is vastgelegd hoe de financiële risico’s, zoals het renterisico (van vaste en vlottende schuld), het kredietrisico, het liquiditeitenrisico en koersrisico, worden geminimaliseerd. En wordt de verdeling van taken en bevoegdheden vastgelegd. Ook is de verantwoordingsrelatie inzake het treasurybeleid tussen de gemeente Enschede en gemeente Losser vastgelegd. Conform artikel 20 uit de Financiële verordening moet elke 5 jaren worden getoetst of het Treasurystatuut geactualiseerd moet worden. Dit is niet het geval.
De raad is hierover geïnformeerd in oktober 2025 Renterisicobeheer Het renterisico wordt beperkt doordat de gemeente zeer terughoudend omgaat het vertrekken van leningen en garanties. De gemeente Losser heeft geen leningen verstrekt behalve starters- en blijversleningen. De uitvoering hiervan is ondergebracht bij het Stimuleringsfonds Nederlandse Gemeenten. Ook worden door de gemeente leningen verstrekt vanuit het Energiefonds Losser om zo hiermee lokale initiatieven mogelijk te maken die bijdragen aan het energieneutraal maken van Losser. Zie paragraaf 4.3 voor de specificatie van de gewaarborgde leningen. De uitstaande (nog twee) garanties op geldleningen stammen uit de jaren 90 van de vorige eeuw. Bij deze garanties zijn geen zekerheden verkregen. De risico’s die hieruit voortvloeien zijn opgenomen in het weerstandsvermogen (zie top 10 met risico’s in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing). Vanuit het op 8 juli 2025 genomen besluit zal na verstrekking de garantie van € 700.000 ten gunste van SV Losser voor de nieuwbouw van de accommodatie, hier aan worden toegevoegd. De gemeentegarantie is nog niet geeffectueerd per eind 2025. Naar verwachting volgt dit in voorjaar 2026 nadat de club aan alle voorwaarden heeft voldaan. Losser neemt een achtervangpositie in bij het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) voor verstrekte leningen aan corporaties.
De risico’s hiervan zijn tot op heden ingeschat op nihil. Het WSW bezit namelijk de hoogste classificering van kredietwaardigheid (de zogenaamde AAA-rating) waardoor aanspraak op de verstrekte achtervang niet zal voorkomen. Deze achtervangpositie heeft derhalve geen (financieel) effect op de begroting. Ook staat Losser in de achtervang voor het Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) die de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) verstrekt aan particulieren. Vanaf 1 januari 2011 staat het rijk voor 100% van NHG garant. De uitstaande achtervang bedraagt 50% van de verstrekte NHG tot die datum en de omvang daalt jaarlijks door de gedane aflossingen. Renteresultaat Het renteresultaat is met € 146.339 negatief. Dit is afgerond € 43.000 lager dan waar we in de begroting 2025 vanuit gingen. We hebben meer (kort) moet lenen waardoor de rentelasten gestegen zijn. Daar staat tegenover dat we tussentijds de omslagrente ook verhoogd hebben
64
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
van 0,7 naar 0,75%, waardoor we meer renteontvangsten hebben. Het verschil komt vooral doordat we vanuit het grondbedrijf geen rente ontvangen hebben maar juist rente hebben moeten betalen aan het grondbedrijf. Omslagrente Vanuit de BBV-regelgeving voor rente moet worden vastgesteld in de jaarrekening of de begrote omslagrente niet te veel afwijkt van de realisatie. Een afwijking van maximaal 25% is toegestaan. Bij overschrijding hiervan dient de omslagrente herrekend te worden. In de onderstaande tabel is de vergelijking tussen begroting en realisatie voor 2025 van de omslagrente terug te vinden. In de begroting 2025 gingen we nog uit van een afgerond omslagpercentage van 0,70%, in werkelijkheid is 0,75% toegerekend. Daarmee komen we net boven de toegestane marge van 25%. Omschrijving
Begroting 2025
Gemeenterekening 2025
Externe rentelasten korte en lange financiering
673.179
873.885
Externe rentebaten (o.a. rente personeelshypotheken)
-35.573
-61.941
Totaal door te rekenen externe rente
637.606
811.944
Renteverhaal facilitaire grondexploitaties
3.896
Rente projectfinanciering (Kulturhus)
-20.772
-20.772
Saldo toe te rekenen externe rente
620.730
791.172
Rente over eigen vermogen
0
0
Rente over voorzieningen
0
0
Toe te rekenen rente
620.730
791.172
Toegerekende rente aan boekwaarden
517.453
644.834
Renteresultaat rente
-103.277
-146.339
73.921.826
81.018.153
0,84%
0,80%
Boekwaarde cf. geprognosticeerde balans Omslagrente
In bovenstaande is de wijziging vanuit de Notitie Rente 2023 van de commissie BBV opgenomen dat voor de Bouwgronden in Exploitatie de omslagrente geldt vanaf de begroting 2025. Voor deze bouwgronden geldt tot en met 2024 nog de hogere rente die gebaseerd is op een andere rekenmethode en die was ingegeven door fiscale aspecten. De bouwgronden zijn veelal gefinancierd vanuit de integrale financiering van de gemeente waarbij de omslagrente aansluit. Het gevolg is dat een groter deel van de externe rente nog toe te rekenen is aan de boekwaarden dan nu het geval is. Mogelijk leidt dit tot een snellere verhoging van de omslagrente in toekomstige jaren dan eerder was ingeschat. Kasgeldlimiet Voor het beperken van de renterisico’s is in de Wet fido ook een norm voor de kortlopende schulden opgenomen, de kasgeldlimiet. De kasgeldlimiet is het bedrag dat de gemeente als gemiddelde netto vlottende schuld (vlottende schulden minus vlottende middelen) maximaal mag hebben.
65
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
(x € 1.000)
1e kwartaal
2e kwartaal
3e kwartaal
4e kwartaal
81.115
81.115
81.115
81.115
- in % van de grondslag
8,50%
8,50%
8,50%
8,50%
- omvang kasgeldlimiet
6.895
6.895
6.895
6.895
-
-
-
-
-10.832
-14.896
-4.610
-6.882
Toegestane kasgeldlimiet
6.895
6.895
6.895
6.895
Ruimte onder kasgeldlimiet
-3.937
-8.001
2.285
13
Omvang begroting per 1 januari 2025 grondslag
Toegestane kasgeldlimiet:
Toets kasgeldlimiet: Gemiddelde overschot vlottende middelen Gemiddeld opgenomen vlottende schuld
Uit de tabel blijkt dat de gemeente in het 1e en 2e kwartaal van 2025 de limiet heeft overschreden. Dit is een niet-financiële onrechtmatigheid, die verder wordt toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering, onderdeel rechtmatigheidsverantwoording. Nadat in het 2e kwartaal nieuwe financiering was aangetrokken, bleef de gemeente ruim binnen de limiet gedurende de rest van 2025. Vanuit de regelgeving is een overschrijding van 2 kwartalen toegestaan. Renterisiconorm In de Wet fido is bepaald dat de gemeente binnen de renterisiconorm moet blijven. Het uitgangspunt van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico’s op de langlopende schulden (schulden met een looptijd van één jaar of langer). Dit gebeurt door het aanbrengen van spreiding in de looptijden van de leningen. Hiermee wordt voorkomen dat een groot deel van de leningen tegelijk opnieuw moet worden afgesloten, met het risico van snel oplopende rentelasten. De renterisiconorm beoogt in de kern dat de jaarlijkse aflossingen en renteherzieningen totaal niet meer dan 20% van de totale begroting van baten en lasten mogen bedragen. Uit de onderstaande tabel blijkt dat de gemeente Losser in 2025 de norm niet heeft overschreden: Berekening renterisiconorm (x € 1.000) 1
Begrotingstotaal
2
Begroting 2025
Realisatie 2025
81.115
81.115
Vastgesteld percentage
20%
20%
3
Renterisiconorm (1 x 2)
16.223
16.223
4
Aflossingen
2.386
2.386
5
Ruimte onder renterisiconorm (3 - 4)
13.837
13.837
66
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
Terugblik op activiteiten treasuryfunctie In 2025 heeft de treasuryfunctie zich bezig gehouden met de in de begroting 2025 gemelde acties: • De rente voor langlopende leningen is aanzienlijk hoger dan de rente voor financiering met een kortere looptijd met een verschil van 1,5% tot 2%. Daarom is in 2025 slechts 1 langlopende lening aangetrokken waardoor voldaan werd aan de vereisten van de kasgeldlimiet. Voor het overige is maximaal gebruik gemaakt van de ruimte en overschrijding van de limiet voor kortlopende financiering om zo de rentelasten te minimaliseren. • Vanuit de doelstelling om de rentelasten te minimaliseren danwel de rentebaten te maximaliseren, is de monitoring van de saldi in rekening-courant aangescherpt in de afgelopen jaren. Daar waar mogelijk is een beroep gedaan op het verkrijgen van voorschotten zodat geen sprake is van een negatief banksaldo (waarvoor de rente aanzienlijk is momenteel). Limieten 2025 In de financieringsparagraaf dienen conform artikel 16, lid 3 van de Financiële verordening jaarlijks de limieten voor het opnemen van kredieten in rekening-courant, het uitzetten van tijdelijk overtollige geldmiddelen en het aantrekken van langlopende geldleningen te worden vastgesteld. De Raad stelt hiermee de grenzen vast waarbinnen het college in 2024 kon financieren of beleggen.
Uit de onderstaande tabel blijkt dat de limiet voor de netto-vlottende schuld is overschreden in 2025. Deze valt echter wel binnen de Fido-regelgeving. Zie hiervoor ook de verantwoording van de kasgeldlimiet. Netto-vlottende schuld (x € 1.000)
1e kwartaal
2e kwartaal
3e kwartaal
4e kwartaal
Limiet - conform financieringsparagraaf gemeentebegroting 2025
7.584
7.584
7.584
7.584
0
0
0
0
Gemiddeld overschot vlottende middelen
10.832
14.896
4.610
6.882
Saldo vlottende schuld minus vlottende middelen
-3.248
-7.311
2.974
702
Overschrijding limiet: ja/nee
ja
ja
nee
nee
Vaste schuld (x € 1.000)
1e kwartaal
2e kwartaal
3e kwartaal
4e kwartaal
Limiet - conform financieringsparagraaf gemeentebegroting 2025
5.000
5.000
5.000
5.000
Opgenomen vaste schuld in kwartaal
0
5.000
0
0
Cumulatief opgenomen vaste schuld in jaar
0
0
0
0
Overschrijding limiet: ja/nee *)
nee
nee
nee
nee
Gemiddeld opgenomen vlottende schuld in kwartaal
67
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
Uitzettingen (x € 1.000)
1e kwartaal
2e kwartaal
3e kwartaal
4e kwartaal
Limiet - conform financieringsparagraaf gemeentebegroting 2025
608
608
608
608
Totale omvang uitzettingen in kwartaal
0
0
0
0
Overschrijding limiet: ja/nee
nee
nee
nee
nee
68
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
2.5. Bedrijfsvoering Algemeen We zijn een organisatie die werkt aan de opgaven in onze gemeente. We leveren kwaliteit en ontwikkelen de organisatie. Dit is essentieel om te blijven voldoen aan onze doelen en uitdagingen. We organiseren de bedrijfsvoering van onze gemeente in relatie hiermee. We zetten bedrijfsmiddelen in om inwoners en ondernemers op een zo optimaal mogelijk manier van dienst te zijn. Daarbij speelt digitalisering een steeds belangrijkere rol. Onze organisatiewaarden "Vertrouwen, verbinden, verantwoordelijkheid en flexibel" hebben gevolgen voor onze bedrijfsvoering. Namelijk in houding en gedrag. We schenken aandacht aan de waarden openheid en transparantie, integriteit als onderdelen van ambtelijk vakmanschap. We hebben het afgelopen jaar ingezet op het behalen van de doelen en ambities voor de volgende speerpunten, die we toelichten in deze paragraaf. Digitalisering Innovatieve stappen volgen elkaar steeds sneller op. Dit gebeurt achter de schermen maar ook zichtbaar voor onze inwoners. Algoritmen en kunstmatige intelligentie herkennen we vaak niet maar hebben wel grote invloed. In de dagelijkse werkelijkheid van inwoners raakt digitalisering steeds meer verweven. In 2025 is het Beleid AI Beleid vastgesteld. Deze bevatte de afwegingskaders en gedragsregels voor het inzetten van AI. Hierbij wordt digitale veiligheid steeds belangrijker.
We hanteren daarbij de toepasselijke regels en wetten. Er is aandacht voor het ethisch- en normenkader. In 2025 is een aanbestedings- traject uitgevoerd, waaruit een security partner is geselecteerd. Deze partner controleert, binnen de geldende verwerkersovereenkomst, al het technische interne en externe berichtenverkeer van onze IT omgeving. Daarnaast is er met deze partner een Incident Response contract afgesloten, waardoor zij in geval van een groot security incident, met specialisten ons te hulp staan. We beseffen dat een deel van de bevolking onvoldoende digitaal vaardig is om gebruik te maken van digitale diensten. Er wordt dus altijd gezorgd voor een werkzaam alternatief. Onze dienstverlening is gebaseerd op het principe dat iedereen kan, mag en moet meedoen. De overheid is er voor iedereen. Dit uitgangspunt vertalen we in onze dienstverlenings- en digitaliseringsplannen en in de opzet van de raadsagenda digitalisering Sinds 1 januari 2024 hebben we een zorgplicht. Die houdt in dat de gemeente passende ondersteuning moet bieden aan mensen die minder digitaal vaardig zijn. Met o.a. het overheid brede loket en de wijkwijzers voldoen we aan de zorgplicht. Personeel & organisatie In 2025 heeft P&O een bijdrage geleverd aan de doorontwikkeling van de organisatie. Met name hadden we aandacht voor het versterken van de inrichting van de organisatie.
Dat deden we via: • Het positioneren en beschrijven van zowel bestaande als nieuwe functies en rollen. • Het optimaliseren van de teaminrichting. • Het verder borgen van opgavegericht werken als gezamenlijke werkwijze binnen de organisatie. Een belangrijk onderwerp was het herindelen van de functies binnen de verschillende teams en organisatie onderdelen, waarbij is gekeken naar een passende span of control voor leidinggevenden in relatie tot de opgaven en doelen. Dit draagt bij aan beter uitvoerbare, overzichtelijke teams en een duurzaam fundament voor effectief leiderschap.
69
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
Er zijn diverse arbeidsvoorwaardelijke regelingen ingevoerd of beleidsmatig doorontwikkeld. Waaronder de regelingen voor dienstreizen en woon-werkverkeer. Hiermee sluiten we aan bij actuele wet- en regelgeving, maatschappelijke ontwikkelingen en onze ambitie om een aantrekkelijke en moderne werkgever te zijn. Verder bleef de focus liggen op de ontwikkeling van medewerkers. Door het actualiseren van functies en het versterken van de organisatieinrichting zetten we nieuwe stappen naar een wendbare en professionele organisatie die klaar is voor toekomstige maatschappelijke opgaven. Vinden, binden en behouden van talent: De krapte op de arbeidsmarkt blijft een uitdaging om de continuïteit van onze dienstverlening te borgen. Deze omstandigheden zorgde ook afgelopen jaar voor beroep op onze wervingskracht én op het vermogen om medewerkers te binden en te behouden. Daarom hebben we ons in 2025 intensief gericht op het aantrekken van nieuwe medewerkers en het versterken van de binding met onze huidige medewerkers. Dit deden we door onder meer opleidingstrajecten aan te bieden. Het vinden en vasthouden van talent blijft ook de komende jaren een uitdaging in een concurrerende arbeidsmarkt. We hebben ingezet op het verder versterken van ons werkgeversprofiel en het gericht bereiken van potentiële kandidaten.
Door het nog meer zichtbaar maken van onze organisatie als aantrekkelijke en betekenisvolle werkgever via onze website en wervingscampagnes. Modernisering bedrijfsvoeringsapplicaties In 2025 is de gemeente Enschede in samenwerking met de gemeente Losser gestart met de grootschalige modernisering van het applicatielandschap voor bedrijfsvoering. Losser trekt hierin samen op met Enschede. Na een periode van onderzoek en scenarioplanning in 2023 en 2024, is in januari 2025 het Programma BASE (Bedrijfsvoering Applicaties Samen Efficiënt officieel van start gegaan. De focus ligt op het uniformeren van werkprocessen en het creëren van een toekomstbestendig applicatielandschap. In het voorjaar is het programmaplan en businesscase opgesteld. Tegelijkertijd is gestart met de eerste communicatie en zijn de projectlijnen voor financiën, P&O, inkoop, opleidingen en IT-transitie ingericht. De aanbesteding voor de nieuwe financiële applicatie is in mei gepubliceerd, waarna de eerste beoordelingsrondes en marktconsultaties zijn uitgevoerd. Gedurende het jaar zijn belangrijke stappen gezet in de uitwerking en voorbereiding van de implementatie. Aan het einde van 2025 bevindt het programma zich in een fase van afronding van de aanbesteding en voorbereiding op implementatie. De selectie en contractering is eind 2025 bijna afgerond.
De organisatie is voorbereid op de volgende stappen in 2026, de daadwerkelijke implementatie van het nieuwe systeem en de start van de aanbesteding voor P&O/Inkoop en de verdere uitrol van opleidingen en communicatie. Met deze aanpak is een solide basis gelegd voor een toekomstbestendig, wendbaar en datagedreven financieel landschap binnen de gemeente Losser. Bedrijfsvoering – hoofdlijnen per afdeling Dienstverlening We hebben gewerkt volgens het uitvoeringsprogramma Dienstverlening. Dit betekent dat: • Er is geïnvesteerd in een gastvrije en mensgerichte dienstverlening. We geven bezoekers het gevoel welkom te zijn in ons Lossers hoes. • We ontvingen feedback op onze (digitale) dienstverlening. Zowel voor de contacten aan de balie en via onze website. We gebruikten deze feedback om aanpassingen en verbeteringen door te voeren. Inwoners zijn erg tevreden over het contact met de medewerker aan de balie. De privacy en de plek van de balie vinden inwoners minder prettig. Er loopt een onderzoek hoe de privacy en de plek van de balie kan verbeteren.
70
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
• In 2025 is onze dienstverlening aangepast op de hoge bezoekersaantallen voor paspoorten en ID kaarten. We waren en blijven alert op identiteitsfraude. • In 2025 heeft het KCC werk & inkomen Enschede bijgesprongen bij team WIJZ in Losser ivm opvangen ziekte. • Er is hard gewerkt aan de GEOvisie. Deze zal begin 2026 worden opgeleverd. Inkoop In 2025 zijn spendanalyses uitgevoerd. Een spendanalyse is een onderzoek waarin je inzichtelijk maakt waaraan een organisatie geld uitgeeft, bij welke leveranciers en binnen welke categorieën. Het helpt om het inkoopproces te verbeteren en rechtmatiger (volgens de aanwezige wet- en regelgeving), doelmatiger en strategischer in te kopen. Het overzicht daarvan wordt elk kwartaal bijgewerkt en beschikbaar gesteld. Daarnaast is er wekelijks een inkoopadviseur uit Enschede aanwezig in Losser om vragen te beantwoorden en ondersteuning te bieden bij aanbestedingen. Ook zijn er opnieuw kennissessies voor medewerkers georganiseerd. Tijdens deze sessies worden medewerkers geïnformeerd over de afgesproken werkwijze en gestimuleerd om de inkoopafdeling tijdig te betrekken bij inkoopvraagstukken. De gemeente Losser heeft in 2025 het manifest MVOI ondertekend. Daarmee geeft de gemeente bij inkopen en aanbesteden voorrang aan duurzaamheid, sociale inclusie en het versterken van de lokale economie.
Het manifest biedt een kader om de inkoop verder te verduurzamen. De afdeling Inkoop heeft actief meegedaan aan de invoering hiervan en maakt deel uit van een MVOI-team dat de voortgang op deze thema’s bewaakt, onder andere binnen het inkoopproces. Juridische Zaken In 2025 is er juridisch geadviseerd op het gebied van bestuursrecht en privaatrecht (niet zijnde vastgoed/grondzaken). Er zijn twee adviseurs van juridische zaken, een aantal dagen per week fysiek aanwezig in Losser. Bezwaar en beroep zaken zijn op de afgesproken wijze behandeld en afgehandeld en het juridisch jaarverslag is opgesteld. Gezamenlijk met Enschede is de applicatie Naris (zaaksysteem, module verzekeringen) aangeschaft. Hierin worden de polissen en schades nu beheerd. De aanbesteding van de brandverzekering heeft voor Losser een besparing opgeleverd. Dit is ook het geval voor de aanbesteding van de verzekering voor het wagenpark. Communicatie We hebben in samenwerking met de organisatie gewerkt aan heldere en betrouwbare communicatie met onze inwoners, organisaties, ondernemers en verenigingen. Hierbij baseren we ons op de methode Communiceren met focus. Rechtmatigheid Sinds 2023 legt het college van B&W verantwoording af over de rechtmatigheid in de jaarstukken. Het college draagt zorg voor de interne toetsing op de rechtmatigheid van het financiële beheer en de getrouwheid van de informatieverstrekking.
De rechtmatigheidstoets gebeurt op basis van negen criteria die door de wetgever als uitgangspunt zijn vastgesteld. De eerste zes criteria – die betrekking hebben op de getrouwheid – worden afgedekt in de balans en het overzicht van baten en lasten. De drie specifieke rechtmatigheidscriteria worden expliciet behandeld in de rechtmatigheidsverantwoording.
71
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
De laatste drie criteria komen derhalve expliciet tot uitdrukking in de rechtmatigheidsverantwoording.De accountant betrekt de rechtmatigheidsverantwoording in het oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening. De paragraaf Bedrijfsvoering bevat aanvullend informatie over de financiële rechtmatigheid en de maatregelen die worden ondernomen om rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden te voorkomen. De raad heeft de uitgangspunten voor begrotingsrechtmatigheid en de wijze van duiding van begrotingsafwijkingen vastgelegd in de Financiële verordening 2025 (artikel 12). Het betreft de volgende kernpunten: • Begrotingsrechtmatigheid wordt beoordeeld op het door de raad geautoriseerde niveau. • Bij investeringsprojecten wordt getoetst op het totaal gevoteerde krediet; overschrijding van een jaarbudget binnen het totaal krediet is rechtmatig. • Lastenoverschrijdingen zijn in beginsel onrechtmatig, maar kunnen als acceptabel worden aangemerkt indien (a) direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren, (b) sprake is van een open-einde regeling, (c) autorisatie via tussentijdse rapportage heeft plaatsgevonden, of (d) de overschrijding past binnen vastgesteld beleid. • Over-/onderschrijding van baten en onderschrijding van lasten zijn niet per definitie onrechtmatig; deze zijn rechtmatig indien de raad tijdig is geïnformeerd of tijdig een begrotingswijziging is doorgevoerd.
“Tijdig” is: informatiebrief, tussentijdse rapportage, of uiterlijk in de jaarstukken. • Begrotingsonrechtmatigheden die passen binnen bestaand beleid worden wél opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording (als de verantwoordingsgrens is Voor 2025 gelden de volgende grenzen: Grens
Definitie
Bedrag
Omvangbasis
Totale lasten exclusief dotaties aan reserves
€ 92.900.000
Verantwoordingsgrens
2% van de omvangbasis
€ 1.858.000 (afgerond € 1,9 mln)
Rapporteringstolerantie
5% van de verantwoordingsgrens
€ 92.900 (afgerond € 93.000)
De rechtmatigheidsbewaking is ingericht volgens het drie-lijnenmodel. In de eerste lijn vinden preventieve beheersmaatregelen plaats in de uitvoering. In de tweede lijn voert control/kwaliteit (verbijzonderde) interne controles en monitoring uit. De derde lijn omvat de onafhankelijke beoordeling. De interne toetsing 2025 is ingericht op basis van het geactualiseerde normenkader en de procesinventarisatie, en is primair materialiteitsgedreven. De significante processen die in de
72
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
verbijzonderde interne controle zijn betrokken, zijn onder meer Inkoop en aanbestedingen, personeelslasten, memoriaalboekingen, Sociaal Domein (Wmo, Jeugdwet, Participatiewet). Verder is de interne toetsing aangesloten bij de werkzaamheden en aandachtspunten van de accountant. Het college stelt vast dat het totaal aan begrotingsonrechtmatigheden in 2025 € 5,73 mln bedraagt. Daarvan is € 4,97 mln als acceptabel geduid op basis van de door de raad vastgestelde afspraken; het resterende niet-acceptabele saldo bedraagt € 0,76 mln. Voor het voorwaardencriterium en het M&O-criterium zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. Het college is van mening dat het rechtmatig gehandeld heeft. Onderstaande tabel vat de uitkomsten samen (bedragen x € 1.000.000): Criterium
Totaal
Acceptabel
Niet acceptabel
Begrotingscriterium
€ 5,73
€ 4,97
€ 0,76
Voorwaardencriterium
€ 0,-
€ 0,-
€ 0,-
M&O-criterium
€ 0,-
€ 0,-
€ 0,-
€ 5,73
€ 4,97
€ 0,76
Totaal
Begrotingscriterium Het begrotingscriterium is een criterium van rechtmatigheid dat betrekking heeft op de grenzen van de baten en lasten in de door de raad geautoriseerde begroting van exploitatie en investeringskredieten en de hiermee samenhangende programma’s, waarbinnen de financiële beheershandelingen tot stand moeten zijn gekomen. De overschrijdingen in de loop van het jaar zijn geautoriseerd door middel van de vaststelling van een tussentijdse rapportage. De afwijkingen in de tabel hierboven zijn na de tussentijdse rapportage ontstaan. Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. De interne controle, vooral de eerste lijn voert controles uit om te toetsen of de financiële beheershandeling voldoen aan de wet- en regelgeving opgenomen in het Normenkader. Uit de uitgevoerde interne controles zijn er geen financiële onrechtmatigheden geconstateerd.
Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&O) Het criterium met betrekking tot misbruik en oneigenlijk gebruik richt zich op de vraag of belanghebbenden – waaronder de gemeente zelf – op juiste en volledige wijze gegevens aanleveren om te kunnen aantonen dat aan gestelde voorwaarden is voldaan. Dit ter voorkoming van onrechtmatige besteding van publieke middelen. Binnen de gemeente is geen afzonderlijk overkoepelend M&O-beleid vastgesteld. In de reguliere processen zijn evenwel maatregelen en beheersactiviteiten geïntegreerd, gericht op het voorkomen en signaleren van misbruik en oneigenlijk gebruik. De toetsing hierop vindt plaats binnen de bestaande controlewerkzaamheden, waaronder de verbijzonderde interne controle. Op basis van de uitgevoerde werkzaamheden zijn er geen onrechtmatigheden geconstateerd binnen deze M&O-risicogebieden.
73
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
Tijdige informatievoorziening: afwijkingen die na de laatste begrotingswijziging zijn ontstaan en die niet per definitie onrechtmatig zijn, zijn door het college tijdig gemeld aan de raad via een raadsinformatiebrief d.d. 21 april 2026. Toelichting afwijkingen boven rapporteringstolerantie Conform de afspraken met de raad worden in deze paragraaf de niet-acceptabele begrotingsonrechtmatigheden toegelicht, voor zover de rapporteringstolerantie (€ 93.000) voor afzonderlijke fouten of onduidelijkheden is overschreden. Begrotingsonrechtmatigheden die als acceptabel zijn geduid (bijvoorbeeld bij open-einde regelingen of met directe compensatie door baten) worden niet nader toegelicht in deze paragraaf. Niet-acceptabele begrotingsonrechtmatigheden: Onderdeel
Toelichting
Bedrag
Nabetaling energiekosten
Begin 2026 vastgesteld dat één meetpunt gedurende meerdere jaren niet correct heeft gefunctioneerd, waardoor een aanvullende factuur over de afgelopen drie jaar is ontvangen.
€ 300.000
Samenwerking / IT en verzekeringen
Nabetaling IT-voorzieningen en hoger aantal accounts;
€ 200.000
Vervallen onterecht verwachte terugbetaling verzekeringskosten
€ 200.000
Kredietoverschrijding Overschrijding totaal gevoteerd krediet bij twee investeringen investeringscategorieën
€ 57.000
Het college zet in op het verder versterken van de interne beheersing, gericht op het voorkomen van (begrotings)onrechtmatigheden en verbeteren van kostenbewaking. Belangrijkste maatregel betreft begrotingsbeheer - aanscherpen van signalering en het tijdig bestuurlijk duiden van afwijkingen. Overige rechtmatigheidsonderwerpen Wet Fido: er zijn geen niet-financiële onrechtmatigheden die voortvloeien uit de naleving van de bepalingen vanuit de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). In het verslagjaar is de kasgeldlimiet gedurende twee opeenvolgende kwartalen overschreden. Daarmee is dan geen sprake van een meldingsplicht richting de toezichthouder, aangezien deze verplichting ontstaat bij een overschrijding gedurende drie achtereenvolgende kwartalen. De ontwikkeling van de kortlopende schuldpositie wordt nadrukkelijk gemonitord en betrokken bij het treasurybeheer, met als doel tijdig weer binnen de kasgeldlimiet te opereren. Fraude en integriteit: in 2025 zijn geen incidenten met (potentieel) financiële impact vastgesteld binnen de bepaalde scope en omvang van de toetsing. De aanpak voor frauderisicoanalyse en integriteit is in 2025 verder doorontwikkeld en wordt in 2026 voortgezet.
74
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
2.6. Verbonden partijen Inleiding Vanwege de bestuurlijke, beleidsmatige en/of financiële belangen en mogelijke risico’s, is het gewenst dat in de gemeentebegroting en de gemeenterekening aandacht wordt besteed aan rechtspersonen, waarmee de gemeente een band heeft. Een organisatie wordt in deze paragraaf Verbonden partijen opgenomen als Losser bij deze partijen een bestuurlijk en financieel belang heeft. Het gaat dan concreet om deelnemingen (vennootschappen), gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en verenigingen. Onder bestuurlijk belang wordt in dit verband verstaan: het hebben van een zetel in het bestuur of het hebben van stemrecht. Met financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die achtergesteld zijn in geval van faillissement van de verbonden partij en/of dat financiële problemen bij de verbonden partij verhaald kunnen worden op de gemeente. Beheer verbonden partijen In het Beleidskader verbonden partijen (vastgesteld door de raad op 9 april 2019) wordt verder ingegaan op de rol van de raad met betrekking tot verbonden partijen. Daardoor kan de raad invulling geven aan de toezichthoudende rol. De gemeente houdt de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor het realiseren van de beoogde doelstellingen.
Kernvragen zijn of de doelstellingen van de verbonden partijen nog steeds overeenstemmen met die van de gemeente en of de doelstellingen van de gemeente via de verbonden partijen gerealiseerd worden. Het tweede belang betreft het budgettaire beslag en de financiële risico’s die de gemeente met de verbonden partijen kan lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen. De gemeente moet steeds de afweging maken, welke aanpak de beste garantie biedt dat de taak wordt uitgevoerd op een manier zoals de gemeente dat voor ogen staat. De gemeente moet ook afwegen op welke manier de gemeente voldoende inhoudelijk en financieel toezicht heeft binnen de uitvoering van een taak. In 2025 is, mede naar aanleiding van het rapport van de gezamenlijke rekenkamercommissies "Grip op samenwerking", een eerste aanzet gegeven van een herziening van het Beleidskader verbonden partijen. Wijzigingen en actualiteiten verbonden partijen: De verbonden partij CSV Amsterdam is in 2025 geliquideerd en komt dus voor de laatste maal in het overzicht met verbonden partijen voor. Ditzelfde geldt voor de Energiecorporatie Noord-Oost Twente die ook in 2025 is opgeheven. De gemeenten Berkelland en Bronckhorst hebben aangegeven per 1 januari 2026 te willen toetreden tot het GBTwente. Het besluitvormingstraject hieromtrent is afgerond.
De gemeenschappelijke regeling SamenTwente heeft in 2025 de kerntakendiscussie afgerond.
75
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
Lijst van verbonden partijen Tabel: Algemeen bestuurlijke belangen en risico's per verbonden partij Daarin wordt de situatie weergegeven zoals aan het eind van 2025 van toepassing was. Naam en vestigingsplaats
Bestuurlijk belang
Financieel belang
Risico's en kansen
De uitgaven van Samen Twente vloeien voort uit de uitvoering van wettelijke taken en dienen als zodanig te worden uitgevoerd. De kerntakendiscussie in in 2025 afgerond.
Gemeenschappelijke regelingen Samen Twente
Alle betrokken gemeenten zijn vanaf 8 juli 2021 met één lid vanuit het college vertegenwoordigd in het algemeen bestuur. Dit lid heeft ook een plaatsvervanger. De gemeente Losser wordt in het algemeen bestuur vertegenwoordigd door wethouder Oosterbroek, met wethouder Lahdo als plaatsvervangend lid.
In de begroting van Samen Twente wordt het geraamde bedrag van de gemeente opgenomen en in de jaarrekening wordt het werkelijk verschuldigde bedrag van de gemeente vastgesteld. De bijdrage is afhankelijk van het aantal inwoners. De gemeentelijke bijdrage voor 2025 was € 1.522.697.
GR Recreatieschap Twente (Enschede)
De GR Recreatieschap is per 1 januari 2022 gestart. De betrokken gemeenten zijn in het bestuur vertegenwoordigd met één lid. De gemeente Losser wordt vertegenwoordigd door wethouder Lahdo, met wethouder Oosterbroek als plaatsvervanger.
De daadwerkelijke gemeentelijke bijdrage aan het Recreatieschap Twente voor 2025 was € 150.550.
Bestuursovereenkomst Deze Sociaal Economische bestuursovereenkomst Structuurversterking beschrijft de samenwerking tussen de Twentse gemeenten voor het versterken en verbreden en het uitzetten van een gezamenlijke koers van en voor de sociaal economische structuur van Twente. In het bestuurlijk overleg wordt gezamenlijk de inbreng in het bestuur van de Stichting Twenteboard voorbereid, afgestemd en teruggekoppeld. Daarnaast wordt
76
In de bestuursovereenkomst Sociaal Economische Structuurversterking is een bijdrage per inwoner afgesproken. Voor het jaar 2025 was deze bijdrage € 11,04 per inwoner.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
overleg gevoerd en afgestemd over het lobbyen van de gemeenten bij provincie, Rijk, de Europese Unie en andere (semi)overheden en haar organisaties ten behoeve van de sociaal economische structuurversterking en andere door het bestuurlijk overleg gekozen onderwerpen. De gemeente Losser wordt in dit overleg vertegenwoordigd door burgemeester Diepemaat, met wethouder Lahdo als vervanger. Stadsbank Oost Nederland (Enschede)
77
Elke gemeente wordt in het algemeen bestuur vertegenwoordigd door een door het college van burgemeester en wethouders aan te wijzen vertegenwoordiger. Het dagelijks bestuur bestaat uit 8 leden, waarin in ieder geval zitting hebben de ABleden uit de gemeenten Almelo, Hengelo en Enschede. De voorzitter wordt door het AB uit zijn midden aangewezen. De gemeente Losser wordt in het Algemeen bestuur vertegenwoordigd door wethouder Lahdo. Wethouder Oosterbroek is plaatsvervanger. Elk lid heeft in de vergadering van het algemeen bestuur één stem.
De gemeente Losser is afnemer van producten schuldhulpverlening van de gemeenschappelijke regeling voor een begroot bedrag in 2025 van € 239.478
De gemeente is verantwoordelijk voor integrale schuldhulpverlening, waarbij zowel aandacht is voor preventie, vroegsignalering en nazorg. De gemeente kan zelf beslissen of zijn meer taken wil inkopen of om basistaken zelf weer te gaan uitvoeren.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
Crematoria Twente (Enschede)
Veiligheidsregio Twente (Enschede)
78
OLCT is een collegeregeling. Er is een algemeen bestuur waarin alle betrokken gemeenten met elk een lid - benoemd door het college van een deelnemende gemeente uit zijn midden. Het dagelijks bestuur bestaat uit vijf leden, die door het AB uit zijn midden worden benoemd met dien verstande dat drie van de vijf zetels worden ingenomen door leden van de deelnemende gemeenten, waarvan het inwoneraantal op 1 januari van het jaar waarin de keuze plaats vindt, minder is dan 40.000. De gemeente Losser wordt in het algemeen bestuur vertegenwoordigd door wethouder Oosterbroek. Wethouder Engels is plaatsvervanger. Wethouder Oosterbroek is tevens lid van het dagelijks bestuur.
Crematoria Twente keert jaarlijks dividend uit aan de GR OLCT, die het dividend aan de deelnemende gemeenten uitkeert naar rato van het aantal crematies van ingezetenen.
De Veiligheidsregio Twente is een rechtspersoonlijkheid bezittend openbaar lichaam, bestaande uit een algemeen bestuur, waarin elke gemeente is vertegenwoordigd door de burgemeester en een dagelijks bestuur bestaande uit vijf leden. Besluitvorming in het algemeen bestuur vindt plaats bij gewone meerderheid. Echter bij de vaststelling van de begroting en rekening beschikt het lid over het aantal stemmen dat wordt bepaald door het aantal inwoners. De
De aangesloten gemeenten betalen voor 2024 hun verplichte bijdrage naar een door het algemeen bestuur vastgestelde systematiek. De bijdrage van Losser voor 2025 bedroeg € 1.935.712.
Voor 2025 is in de begroting, conform het dividendbeleid, een winstuitkering van 375.000 (totaal) opgenomen, maar dat is afhankelijk van de resultaten van het bedrijf. De spelregels daarvoor zijn opgenomen in het vastgestelde dividend-beleid. De daadwerkelijke uitkering bedroeg € 18.482,40.
De risico's voor Crematoria Twente zijn voornamelijk financieel. De dividenduitkering is afhankelijk van het resultaat van het bedrijf en van het aantal crematies. Vanaf 2026 is er een nieuw dividendbeleid van toepassing.
De bijdrage van de gemeente is afhankelijk van het behaalde resultaat van de VRT. Dit kan van invloed zijn op de gemeentelijke bijdrage.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
burgemeester wordt in het algemeen bestuur vervangen door de loco-burgemeester.
Omgevingsdienst Twente (Almelo)
De Omgevingsdienst Twente is een regeling tussen de colleges van de Twentse gemeenten en het college van GS van Overijssel. De colleges van alle deelnemers hebben zitting in het algemeen bestuur en wijzen daarin een lid en een plaatsvervangend lid aan. Wethouder Engels maakt namens de gemeente Losser deel uit van het algemeen bestuur met als plaatsvervanger burgemeester Diepemaat.
De Omgevingsdienst Twente is per 1 januari 2019 formeel van start gegaan. De financiële bijdrage van de gemeente Losser voor 2025 is € 692.000.
Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (Hengelo)
Wethouder Oosterbroek maakt deel uit van het algemeen bestuur. Haar plaatsvervanger is wethouder Engels. De stemverhouding in het algemeen bestuur is verdeeld naar rato van het aantal deelnemers. Iedere deelnemer met meer dan 100.000 inwoners heeft zes stemmen, met meer dan 50.000 inwoners vier stemmen en met minder dan 50.000 inwoners twee stemmen.
De gemeentelijke bijdrage wordt bepaald aan de hand van tariefdifferentiatie. Bij tariefdifferentiatie worden tarieven per verdeelsleutel vastgesteld en de deelnemende gemeente betaalt naar rato voor het aantal 'verdeelsleutels' dat is afgenomen. Verschuivingen in aantallen of wijzigingen in het tarief van een verdeelsleutel ten opzichte van voorgaand jaar kunnen er in resulteren dat de onderlinge verhoudingen tussen gemeentelijke bijdragen veranderen.
Het GBT voert drie keer per jaar een risicoinventarisatie uit, waarbij alle risico's worden benoemd. Eventuele calamiteiten kunnen van invloed zijn op de bijdragen van de verschillende deelnemers. De bijdrage voor de gemeente Losser voor 2025 op basis van de begroting bedraagt € 637.000,-.
Vennootschappen en corporaties Bank Nederlandse Gemeenten (Den Haag)
Het aandeel van de gemeente Losser bedraagt 0,03%.
De gemeente bezit 17.550 aandelen à € 2,50. Het over 2025 ontvangen dividend bedroeg € 24.745.
De gemeente loopt het risico minder inkomsten te ontvangen door teruglopende dividendopbrengsten.
Enexis Holding N.V. (Den Bosch)
Het aandeel van de gemeente Losser bedraagt 0,014%. In
De gemeente Losser bezit 21.310 aandelen, waar jaarlijks dividend over wordt
De gemeente loopt het risico minder inkomsten te ontvangen door
79
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2026
2016 is een deel van de aandelen verkocht.
uitgekeerd. Het over2025 uitgekeerde dividend bedroeg € 14.277,70
teruglopende dividendopbrengsten. Het dividend is vanaf 2025 gemaximeerd om investeringen in het netwerk mogelijk te maken.
Twente Milieu (Enschede)