Document · PDF

[Vervallen] Jaarstukken 2025 incl. erratum - Definitief 04-06-2026

Raadsvergadering 2 juli 2026, gemeente Loon op ZandBij agendapunt: Raadsvoorstel Jaarstukken 202535.109 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

Resultaat

Grondbeleid en Kostenverhaal zijn zowel in juridisch als financieel opzicht instrumenteel van aard en volgend ten aanzien van de doelstellingen die zijn vastgesteld met betrekking tot de sectoraal gerichte beleidsvelden. Het vaststellen van een nota Grondbeleid ondersteunt drie doelen: Sturen: eenduidige en toetsbare kaders, beleid en werkwijze formuleren voor sturing en beheersing van het grondbeleid. Faciliteren: middelen, instrumenten en strategieën aandragen en met elkaar in relatie brengen om de (ruimtelijke) beleidsdoelstellingen te ondersteunen en te realiseren. Informeren: zorgdragen voor een transparant grondbeleid door passende informatie over alle aspecten voor zowel het bestuur, de interne organisatie als voor externe partijen. Zowel de Nota Grondbeleid als de Nota Kostenverhaal & Financiële Bijdragen actualiseerden we in 2025 om beter aan te sluiten op de gemeentelijke ambities. Beide nota's zijn op 15 mei 2025 vastgesteld door de raad.

Flexwoningen Doel Inhoud

Resultaat

Realiseren woningen voor verschillende doelgroepen In het coalitieakkoord is aangegeven dat wij zorgen dat het goed wonen is en blijft in onze gemeente. Ook is er een regionale woondeal gesloten waarin we de woningbouwopgave hebben vastgelegd voor de komende jaren. Vanuit de behoefte aan woningbouw realiseren we na zorgvuldige afweging flexwoningen. Voor de CNO-locatie aan de Dodenauweg te Kaatsheuvel bestaat het initiatief om medio 2025 te komen tot de realisatie van circa 60 flexwoningen. In 2025 is de realisatie en exploitatie van flexwoningen aanbesteed. Hierop volgde in juni gunning aan een partij die vervolgens met de voorbereidingen is gestart. Eind 2025 verleenden we de omgevingsvergunning bouw en zijn de werkzaamheden voor het bouwrijp maken van het gebied gestart. In totaal bouwen we 80 flexwoningen, 18 daarvan in de sociale huur en de rest in het middel dure segment. In 2026 leveren we de woningen op en worden ze verhuurd.

Startersleningen Doel Ondersteuning van onze inwoners bij het kopen van een eerste huis Inhoud

Resultaat

We vinden het belangrijk dat er beweging is en blijft in de woningmarkt. Voor starters is het lastig om op de woningmarkt te komen. Door middel van een starterslening kunnen we extra financiële ruimte bieden. In 2025 zijn er 8 starters die gebruik hebben kunnen maken van de starterslening en op die manier hun eerste stap op de koopwoningmarkt hebben kunnen zetten. Daarmee was het budget dat in april beschikbaar is gesteld in augustus geheel gebruikt. Eind 2025 voegden we een budget van € 500.000 aan deze succesvolle regeling toe.

Centrumontwikkeling Kaatsheuvel en Loon op Zand Doel

Aantrekkelijke en vitale centra in Kaatsheuvel en Loon op Zand

Inhoud

Resultaat

Om de leegstand in het centrum in Kaatsheuvel tegen te gaan zetten we in op het verkleinen van het winkelgebied in de Hoofdstraat en het creëren van een nieuwe spil in het centrum. Het gebied ten noorden van de Hoofdstraat heeft daarbij een belangrijke rol. Naast detailhandel voorzien we daar ook wonen, kleinschalige (dag)horeca en diensten/maatschappelijke functies. De zuidelijke uitloper van de Poolsestraat verbindt de Hoofdstraat en het gebied ten noorden hiervan. De Peperstraat verbindt de Hoofdstraat met de grotere horecazaken op het Anton Pieckplein. In Loon op Zand onderzoeken we de actuele situatie van het centrum en werken we in 2025 de koers die in de Omgevingsvisie is vastgesteld, verder uit. Inzet hierbij is behoud van de supermarkt in de kern Loon op Zand. Centrum Kaatsheuvel: Eind 2024 is het toekomstperspectief vastgesteld. Naast alle reguliere projectwerkzaamheden is, voortvloeiend uit het toekomstperspectief, gaven we in 2025 opdracht tot het doen van een positioneringsonderzoek voor het centrum Kaatsheuvel. Begin 2026 leveren we dit rapport op. Daarnaast sloten we een intentieovereenkomst tot het doen van een haalbaarheidsonderzoek voor het verplaatsen van de Jumbo naar een centrale positie binnen het centrumgebied. Centrum Loon op Zand: In 2025 voerde een adviesbureau een marktanalyse uit voor centrum Loon op Zand. De uitkomsten deelden we met de raad.

Naar aanleiding van deze marktanalyse is besloten een relocatiestudie te doen. Dit onderzoek startten we in 2025 en zal naar verwachting na de 1e helft van 2026 gereed zijn.

Witte Kasteel Doel Inhoud

Resultaat

Instandhouding rijksmonument Witte Kasteel. Het Witte Kasteel is een rijksmonument dat als historische buitenplaats is aangewezen. Op basis van de uitgevoerde evaluatie van de instandhoudingssubsidie in 2024 wordt de subsidie gecontinueerd. In 2025 voerde de Stichting, mede dankzij de ontvangen subsidie, onderhoudswerkzaamheden uit aan het kasteel en de historische buitenplaats. Deze werkzaamheden dragen bij aan de instandhouding van het Rijksmonument.

Erfgoedbeleid Doel Het creëren van duidelijkheid over de wijze waarop we ons erfgoed willen behouden. Inhoud

Resultaat

Erfgoed en monumenten zijn van groot belang voor het karakter en de identiteit van de dorpen in onze gemeente. We willen een beleidsdocument voor erfgoed inclusief de monumenten waarin we aangeven wat onze visie op erfgoed is. Hierbij ontwikkelen we kaders die aansluiten bij het gedachtegoed van onze Omgevingsvisie 2040 Loon op Zand. Op 11 december 2025 stelde de raad de Nota erfgoed 2026-2036 vast. Dit document vormt de basis voor onze visie op en omgang met het Loonse erfgoed. Het aankomend jaar gaan we aan de slag met het uitwerken van het aanwijzingskader voor monumenten wat volgt uit de Nota Erfgoed.

3.4 Economische ontwikkeling Wat wilden we bereiken? Een groene en recreatieve gemeente met een gevarieerd aanbod aan horeca, winkels, verblijfsaccommodaties, evenementen en dagrecreatie voor inwoners en bezoekers. Een aantrekkelijk vestigingsklimaat waar ruimte is om te ondernemen en met goed georganiseerde ondernemerscollectieven. Krachtenbundeling, efficiency en een professionele aanpak van toeristisch-recreatieve marketing en gastheerschap voor onze gemeente en de Langstraat-regio. Behoud en versterking van de werkgelegenheid. Het blijft in Loon op Zand prettig om te wonen én te recreëren. Wat hebben we gedaan en bereikt? In 2025 zetten we uitvoering op basis van het actieprogramma Economische en toeristisch-recreatieve visie door. Vanuit dit programma ontwikkelden we nieuwe recreatieve routes die de recreatieondernemers beter met de diverse centraondernemers verbinden. Ook startten we met een onderzoek naar het komen tot een greendeal voor het bedrijvenpark Kaatsheuvel en stelde de gemeenteraad de horecavisie in december 2025 vast. Vanuit economische zaken hebben we een zeer geslaagde Dag van de Techniek achter de rug, waarbij lokale ondernemers jongeren stimuleren om te kiezen voor een techniekopleiding.

Binnen onze reguliere taken 3.4 Economische ontwikkeling Aantal vestigingen per 10.000 inwoners Aantal banen recreatie en toerisme per 1.000 inwoners Aantal banen totaal in de gemeente per 1.000 inwoners van 15-74 jaar

Realisatie

Begroting

2023 1299 153 590

2024 1331 149 612

2025 1328 206 629

2025 1375 220 625

50,3

50,8

51,2

Verhouding banen en woningen (voorheen Functiemenging)

Toelichting tabel Voor het jaar 2024 hadden we voor het aantal vestigingen een verkeerde waarde overgenomen. We zien dat het aantal vestigingen iets is afgenomen. We zien een stijging in de werkgelegenheid in de recreatieve sector. De functiemenging ligt net boven de 50%. Dit betekent dat er een goede balans is tussen het aantal banen en het aantal woningen binnen de gemeente Loon op Zand.

Onze verbonden partijen Midpoint Brabant Onze speerpunten Actieprogramma Economische en toeristisch-recreatieve visie 2023 t/m 2027 Doel Uitvoering van het samen met de ondernemers opgestelde actieprogramma. Inhoud

In samenwerking met onze partners hebben we voor 2025 een groot aantal acties geformuleerd. Hiervoor zijn in de vastgestelde begroting al middelen opgenomen. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om: Verhogen van de aantrekkelijkheid van de centra in de kernen Loon op Zand en Kaatsheuvel; Ontwikkelen van nieuwe recreatieve routes; Uitvoeren van een nulmeting van de huidige verblijfsaccommodaties/ toeristische sector; Onderzoeken van de mogelijkheden voor duurzame vormen van vervoer voor toeristen en inwoners in onze gemeente; Bevorderen van de samenwerking tussen ondernemerscollectieven.

Resultaat

In 2025 startten we met het stimuleren tot samenwerking tussen de ondernemers op bedrijvenpark De Hoogt. Stichting Ondernemend Loon op Zand startte, in samenwerking met de gemeente, een onderzoek naar een gemeentebreed ondernemersfonds. Het online communicatieplatform voor ondernemers is actief in gebruik genomen en gepromoot. We organiseerden weer Dag van de Techniek waarbij lokale ondernemers jongeren stimuleren om te kiezen voor een techniekopleiding. Regionaal gaven we invulling aan het trekkerschap van Leisure binnen Hart van Brabant, deelname aan werkgroep voor de RegioBoost en is Loon op Zand aanspreekpunt voor het routebureau Brabant voor de regio.

Landschapspark Pauwels Doel Inhoud

Resultaat

Ontwikkelen van landschapsstructuren en recreatief aanbod (motie begroting 2024). Loon op Zand is een van de partners van het door de raad vastgestelde Masterplan Pauwels, omdat de ambities grotendeels aansluiten op onze eigen ambities. Een aparte financiële bijdrage aan Pauwels leverden we tot op heden niet. Om onze positie te versterken, met name op de voor ons belangrijke ambities (recreatieve aantrekkelijkheid in het bijzonder) is een financiële bijdrage opgenomen. Landschapspark Pauwels heeft een aantal grote doelstellingen die te lezen zijn in het door de raad vastgestelde Masterplan. Door het versterken van de recreatieve mogelijkheden in het gebied in combinatie met groene dooradering willen we deze opgave vorm gaan geven. In 2025 gaven we vervolg aan Landschapspark Pauwels. Dit landschapspark is een deelgebied geworden binnen de Gebiedsgerichte Aanpak Loonse en Drunense Duinen (GGA). Samen met gemeente Tilburg zijn we aan de slag gegaan met invulling van de doelstellingen door concrete projecten in te brengen bij de GGA waarbij provinciale subsidie is aangevraagd voor uitwerking van de groen-blauwe dooradering en versterking van het landschap. Ook startten we met het beter bekendmaken van Landschap Pauwels. Hiervoor plaatsten we welkomstborden en richtten we informatieborden en picknickplekken in.

Op deze manier krijgt Pauwels steeds meer bekendheid en komen bezoekers vaker naar Pauwels. Dit moet bijdragen aan de afname van de bezoekersdruk op de Loonse en Drunense Duinen.

Toeristische aankleding centra Doel Vergroten van de toeristische aantrekkingskracht van onze drie kernen door te zoeken naar een verbinding tussen recreatie en toerisme en Koop Lokaal. Inhoud

Resultaat

Door middel van vergroening willen we de aantrekkelijkheid voor toerisme van de centra in Kaatsheuvel en Loon op Zand vergroten. Hiermee werken we gelijk aan de doelstellingen voor klimaatadaptatie. Uit de samenwerking met de Efteling is het reuzenthema gekomen. We plaatsen in de eerste helft van 2026 in het centrum van Kaatsheuvel een aantal reuzenbloempotten die zorgen voor een meer toeristische aankleding van het centrum en tegelijk ook bijdragen aan de vergroening van het centrum. Voor het centrum van Loon op Zand willen we aansluiten bij de ontwikkeling en ontwerp van het nieuwe Dorpshuis, op deze manier sluit de vergroening integraal aan op de nieuwe openbare ruimte.

Wat heeft het gekost? Thema

Omschrijving

Begroting

Gewijzigde begroting

Realisatie

Saldo

V/N

3.1 Omgeving

7.489

7.331

6.813

518

3.2 Duurzaamheid

6.369

6.155

6.311

-156

3.3 Wonen

3.922

6.218

7.372

-1.154

3.4 Economische ontwikkeling

820

818

740

18.600

20.521

21.524

-715

Lasten voor reserves 3.99 Toevoeging reserves venster 3 Totaal lasten na toevoeging reserves

1.869

2.107

-238

18.600

22.391

23.343

-953

3.1 Omgeving

592

841

978

137

3.2 Duurzaamheid

6.979

6.890

6.871

-19

3.3 Wonen

661

3.669

5.984

2.315

3.4 Economische ontwikkeling

-0

8.262

11.446

13.878

2.432

108

1.525

1.521

-4

Totaal baten na onttrekking reserves

8.370

12.971

15.399

2.428

Saldo venster 3

-10.230

-9.420

-7.945

1.475

Baten voor reserves 3.99 Onttrekking reserves venster 3

Toelichting lasten Lasten Venster 3 (bedragen x € 1.000)

Nadeel

-953

3.1 Omgeving I Openbaar groen

Voordeel

518

Voordeel

341

Een aantal groenprojecten kon geen doorgang vinden in 2025. Deze projecten worden in 2026 opnieuw ingepland en uitgevoerd. I

Straatreiniging

Voordeel

164

Door aanbesteding van het IBOR contract (intergraal beheer openbare ruimte) zijn sommige werken goedkoper en / of duurder uitgevallen. In 2026 zal er een herverdeling plaats vinden van de budgetten zodat deze aansluiten bij de kosten van het nieuwe contract. I

Verkeer

Voordeel

Door vertraging bij de uitvoerende partij is er minder onderhoud aan de bewegwijzering gepleegd dan gepland. Daarnaast vielen de aanbestedingskosten voor de abri’s lager uit. I

Overige afwijkingen

Nadeel

-12

Nadeel

-156

Nadeel

-249

Binnen dit thema hoeven de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 3.2 Duurzaamheid I Afval

De kosten voor afvalinzameling en -verwerking worden volledig gedekt door de inkomsten uit de afval-stoffenheffing. Het resultaat van deze gesloten begroting wordt bij de jaarrekening verrekend met de voorziening afval. Doordat de vergoeding voor herbruikbaar afval en de opbrengst van de heffing hoger zijn uitgevallen heeft het taakveld afvalinzameling een positief resultaat. Dit extra bedrag is toegevoegd aan de voorziening afvalinzameling. Doordat deze extra storting niet was geraamd wijken de kosten af van wat vooraf was begroot. I

Riolering

Nadeel

-51

Hogere energiekosten en spoedreparaties aan hoofdgemalen hebben geleid tot een overschrijding van het rioleringsbudget. De kosten van riolering worden volledig gedekt door de inkomsten uit de rioolheffing. Het resultaat van deze gesloten begroting wordt bij de jaarrekening verrekend met de voorziening riolering. I

Hondenuitlaatplaats

Voordeel

Salarislasten

Voordeel

Voor de toelichting op de salarislasten en kosten voor inhuur verwijzen we naar de paragraaf Bedrijfsvoering. I

Gemeentewerf/Milieustraat

Voordeel

Jaarlijkse onderhoudswerkzaamheden op de milieustraat en gemeentewerf hebben in 2025 geen doorgang kunnen vinden. De werkzaamheden zijn herschikt naar de loop van 2026, hetgeen leidt tot een verschuiving in de onderhoudscyclus. I

Duurzaamheid

Voordeel

Bij werkzaamheden rondom de energietransitie is minder gebruik gemaakt van externe expertise, dit heeft geleid tot minder uitgaven. I

Overige afwijkingen

Voordeel

Binnen dit thema hoeven de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 3.3 Wonen I Salarislasten

Nadeel

-1.154

Voordeel

205

Voor de toelichting op de salarislasten en kosten voor inhuur verwijzen we naar de paragraaf Bedrijfsvoering. I

SiSa Stimulering Woningbouw

Voordeel

De middelen voor de SiSa Stimulering Woningbouw zijn niet verstrekt in 2025. De middelen zullen naar alle verwachtingen in 2026 ontvangen worden. Hierdoor hebben er in 2025 ook geen uitgaven plaatsgevonden ten laste van de SiSa. I

Flexwoningen

Nadeel

-38

Voor het project flexwoningen is door het Rijk een stimuleringssubsidie beschikbaar gesteld van € 720.000. Ten tijde van het adresseren van een deelbudget hiervan van € 60.000 voor de apparaatskosten was sprake van realisatie van het project in samenwerking met Casade. Uiteindelijk is gekomen tot een aanbestedingsprocedure waardoor meer tijd aan dit project is besteed dan waarin in eerste aanleg is voorzien. Ook (onvoorziene) externe advieskosten zijn ten laste van het project gebracht. I

Grondexploitaties woningbouw

Nadeel

-1383

Dit betreft de uitgaven binnen de actieve en faciliterende grondexploitaties. Dit bestaat voor een groot gedeelte uit kosten voor het bouw- en woonrijp maken van de actieve grondexploitatie Westwaard en kosten voor het faciliteren van het gemeentelijke grondbeleid. In 2025 is er een tussentijdse winstneming genomen voor de actieve grondexploitatie Westwaard. Deze lasten staan in relatie met de baten die toegelicht worden.

Overige afwijkingen

Nadeel

-13

Voordeel

Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 3.4 Economische ontwikkeling I Salarislasten

Voor de toelichting op de salarislasten en kosten voor inhuur verwijzen we naar de paragraaf Bedrijfsvoering. I

Economie

Voordeel

De onderschrijding van de budgetten binnen het thema Economie is te wijten aan de volgende oorzaken: 1. Het Toeristisch Informatie Punt in Loon op Zand is nog niet gerealiseerd. De beoogde locatie hiervoor is het nieuwe Dorpshuis, waarvan de bouwwerkzaamheden nog in voorbereidingsfase zijn. 2. De realisatie van een route rondom de Reuzenpotten in het centrum van Kaatsheuvel heeft door vertraging in de voorbereiding geen doorgang kunnen vinden in 2025. 3. Er zijn minder evenementensubsidies uitgekeerd, omdat er twee evenementen geen doorgang hebben gevonden.

Grondexploitaties bedrijventerreinen

Nadeel

-39

Dit betreft de uitgaven binnen de actieve grondexploitatie Bedrijvenpark Kaatsheuvel (Kets-West). Dit bestaat grotendeels uit de afwikkelingskosten van de actieve grondexploitatie Bedrijvenpark Kaatsheuvel (Kets-West) die is afgesloten in de jaarrekening 2025. I

Overige afwijkingen

Nadeel

-18

Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. Nadeel -238 3.99 Mutaties reserves Er zijn meer bijdragen ontvangen voor de bovenwijkse voorzieningen vanuit de afgesloten overeenkomsten dan begroot. Hierdoor is er dus ook meer gestort in de reserve bovenwijkse voorzieningen.

Toelichting baten Baten Venster 3 (bedragen x € 1.000)

Voordeel

2.428

3.1 Omgeving I Openbare verlichting

Voordeel

137

Voordeel

Er zijn meer schades geweest dan in voorgaande jaren, maar we hebben ook een groter deel kunnen verhalen op de veroorzakers en het Waarborgfonds. Het totale verhaalde bedrag resulteert in een positieve eenmalige afwijking. I

Zwerfafval

Voordeel

De SUP-vergoeding (Single Use Plastic) vloeit voort uit nieuwe afspraken tussen producenten en het ministerie. Waar we voorheen enkel een vergoeding ontvingen voor de inhoud van afvalbakken, krijgen we nu ook een compensatie voor plastic verpakkingsmateriaal. Dit zorgt voor hogere inkomsten. I

Overige afwijkingen

Voordeel

Nadeel

-19

Voordeel

156

Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 3.2 Duurzaamheid I Baten afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing heeft meer opgeleverd dan vooraf was ingeschat. I

Baten riolering

De rioolheffing heeft meer opgeleverd dan vooraf was ingeschat. I

Afval

Dit zijn de inkomsten uit betalingen voor de verschillende afvalstromen op het Grondstoffencentrum. Ook gaat het om extra inkomsten door een nabetaling van verpakkingsvergoedingen over de jaren 2020 tot en met 2022. I

SiSa CDOKE

Nadeel

-240

Om te voldoen aan de begrotingsrechtmatigheid zijn de lasten die gedekt worden uit een subsidie opgenomen in de begroting. Deze lasten zijn niet eenvoudig in te schatten. Voor de subsidie CDOKE zijn in 2025 minder kosten gerealiseerd dan begroot, deze kosten schuiven door naar 2026 en blijven declarabel voor de SPUK-CDOKE

Overige afwijkingen

Nadeel

-28

3.3 Wonen

Voordeel

2.315

Nadeel

-75

Binnen dit thema hoeven de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden.

SiSa Stimulering Woningbouw

De middelen voor de SiSa Stimulering Woningbouw zijn niet verstrekt in 2025. De middelen zullen naar alle verwachtingen in 2026 ontvangen worden. I

Bijdrage reserve bovenwijkse voorzieningen

Voordeel

238

Er zijn meer bijdragen ontvangen voor de bovenwijkse voorzieningen vanuit de afgesloten overeenkomsten dan begroot. Deze bijdragen worden gestort in de reserve bovenwijkse voorzieningen. I

Grondexploitaties woningbouw

Voordeel

1452

Dit betreft de opbrengsten binnen de actieve en faciliterende grondexploitaties. Dit bestaat voor een gedeelte uit grondverkopen en kostenverhaal via de afgesloten overeenkomsten. In de jaarrekening 2025 is de actieve grondexploitatie De Els fase 2 afgesloten. Hierdoor is de verliesvoorziening vrijgevallen ten gunste van de exploitatie. Verder heeft er een tussentijdse winstneming plaatsgevonden voor de actieve grondexploitatie Westwaard. Deze opbrengsten horen deels bij de uitgaven die verderop worden toegelicht.

SiSa Realisatiestimulans

Voordeel

693

Uit de SISA-verantwoording blijkt dat de gemeente in 2025 een bedrag van € 693.000 heeft ontvangen via de regeling Realisatiestimulans Woningbouw. Deze rijksregeling ondersteunt gemeenten bij het versnellen van de bouw van betaalbare woningen door een bijdrage te verstrekken op basis van daadwerkelijk gestarte bouwprojecten. Voorgesteld wordt om dit bedrag te storten in een bestemmingsreserve woningbouw, zodat de middelen gericht kunnen worden ingezet voor toekomstige investeringen en het opvangen van financiële knelpunten binnen de woningbouwopgave. I

Overige afwijkingen

Voordeel

Nadeel

-4

Binnen dit thema hoeven de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 3.4 Economische ontwikkeling I Overige afwijkingen Binnen dit thema hoeven de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 3.99 Mutaties reserves Binnen dit thema hoeven de overige afwijkingen niet toegelicht te worden.

Venster 0. Algemene dekkingsmiddelen en overhead Ambitie We blijven werken aan het herstel van de financiële balans. Het tekort groeit, waardoor het elk jaar een uitdaging blijft om een sluitende begroting op te stellen. Dit vraagt om een zorgvuldige aanpak waarmee we de inkomsten en uitgaven zo goed mogelijk in balans houden en tijdig kunnen bijsturen waar dat nodig is. Daarnaast moeten we financiële ruimte creëren om het huidige beleid voort te zetten, onze ambities waar te maken én de gemeentelijke belastingen zo laag mogelijk te houden. Een belangrijk onderdeel hiervan is het versterken van onze solvabiliteitspositie, zodat we de financiële weerbaarheid van de gemeente duurzaam verbeteren. Algemene uitkering In 2025 viel de algemene uitkering uiteindelijk gunstiger uit dan verwacht. De september- en decembercirculaire zorgden voor extra middelen en kleine positieve bijstellingen voor onze gemeente. Hierdoor verbeterde onze financiële positie en konden we onze reserve versterken. Daarnaast stelde het Rijk de voorziene terugval in het gemeentefonds uit, wat meer financiële rust geeft voor de komende jaren. Lokale heffingen In de paragraaf lokale heffingen geven we een nadere toelichting op de onderbouwing en beleidslijnen. In het kort: In 2025 zijn de lokale heffingen aangepast volgens het beleid uit de begroting.

De opbrengst van de OZB steeg met 17,6%, door een combinatie van inflatie (2,8%), stijgende WOZ waarden (6,3%) en een herberekening waarbij de in eerdere jaren niet toegepaste inflatiecorrecties alsnog zijn meegenomen (8,5%). De toeristenbelasting bleef in 2025 gelijk, zoals eerder door de raad besloten. De afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn kostendekkend vastgesteld: de opbrengsten dekten precies de kosten van afvalinzameling en rioolbeheer. Overhead In de paragraaf bedrijfsvoering geven we een nadere toelichting op de onderbouwing van personele- en ICT-ontwikkelingen.

Wat heeft het gekost? Thema

Omschrijving

Begroting

Gewijzigde begroting

Realisatie

Saldo

V/N

0.1 Overhead

14.123

14.092

14.409

-317

0.2 Lokale heffingen

679

764

747

0.3 Algemene uitkeringen

0.4 Dividend

-16

0.5 Financieringsfunctie

-387

-49

-23

-25

0.6 Overige algemene dekkingsmiddelen

238

271

178

0.7 Onvoorziene uitgaven

0.8 Vennootschapsbelasting

14.690

15.153

15.317

-164

Lasten voor reserves 0.99 Toevoeging reserves venster 0 Totaal lasten na toevoeging reserves

150

14.690

15.303

15.467

-164

0.1 Overhead

1.003

1.050

850

-199

0.2 Lokale heffingen

13.062

13.680

12.596

-1.084

0.3 Algemene uitkeringen

47.796

48.945

48.197

-748

0.4 Dividend

105

0.5 Financieringsfunctie

116

0.6 Overige algemene dekkingsmiddelen

241

183

0.7 Onvoorziene uitgaven

0.8 Vennootschapsbelasting

61.997

63.902

62.105

-1.797

894

1.044

1.012

-32

Totaal baten na onttrekking reserves

62.891

64.947

63.117

-1.829

Saldo venster 0

48.201

49.644

47.651

-1.993

Baten voor reserves 0.99 Onttrekking reserves venster 0

Toelichting lasten Lasten Venster 0 (bedragen x € 1.000)

Nadeel

-164

0.1 Overhead I Exploitatie Klavier

Nadeel

-317

Nadeel

-35

Dit komt voornamelijk door de overschrijding op inzet Receptie en Beveiliging, door extra activiteiten. Er is extra inzet geweest met Carnaval, op zondagen en op de ochtenden om het pand te openen en alarmopvolgingen. I

Salarislasten

Voordeel

1.588

Voor de toelichting op de salarislasten en de kosten voor inhuur verwijzen we naar de paragraaf Bedrijfsvoering I

Inhuur derden

Nadeel

-2.120

Voor de toelichting op de salarislasten en de kosten voor inhuur verwijzen we naar de paragraaf Bedrijfsvoering I

Doorberekende uren

Voordeel

222

Voor de toelichting op de salarislasten en de kosten voor inhuur verwijzen we naar de paragraaf Bedrijfsvoering I

Automatisering

Voordeel

Op het onderdeel software, licenties en contracten heeft een forse overschrijding plaatsgevonden. Dit vindt deels zijn oorzaak in applicaties die na overbrenging naar de cloud (versaasing), aanzienlijk duurder zijn geworden, het nog niet op kunnen zeggen van applicaties, maar vooral ook in veranderingen die niet ruim van te voren bekend zijn dan wel waarvan de impact op voorhand onvoldoende bekend is. Hier staat tegenover dat een strakke regievoering alsmede vertragingen als gevolg van de overgang naar de nieuwe werkplek (het verlaten van de Citrix omgeving) een fors voordeel ten opzichte van de voorschotnota heeft opgeleverd, wat gezamenlijk resulteert in een onderschrijding van het budget. I

Algemene benodigdheden

Voordeel

111

Als gevolg van de zogeheten “harde knip” die heeft plaatsgevonden, de scheiding tussen de Brasserie en het gemeentehuis, was bij het vaststellen van de begroting voor 2025 nog niet geheel duidelijk met welke kosten daadwerkelijk rekening gehouden moest worden. In 2025 vielen deze kosten aanzienlijk lager uit wat heeft geleid tot de onderschrijding van dit budget. I

Brandweerkazerne Kaatsheuvel - Dodenauweg

Voordeel

101

Het groot onderhoud aan de daken van de brandweerkazernes is naar voren gehaald, omdat dit uitgevoerd moet zijn voor we PV-panelen op de daken kunnen leggen. Deze werkzaamheden hebben een kleine vertraging opgelopen. De werkzaamheden worden nu alsnog begin 2026 uitgevoerd. Hierdoor is er in 2025 minder groot onderhoud uitgevoerd dan begroot. I

Pand het Klavier - Anton Pieckplein 1

Voordeel

Het groot onderhoud is goedkoper uitgevoerd dan oorspronkelijk ingeschat. Hierdoor is er in 2025 minder groot onderhoud uitgevoerd dan begroot. I

Gemeentewerf - Liechtensteinstraat 6

Voordeel

Er waren minder kosten dan oorspronkelijk ingeschat. Dit zit hem voornamelijk in minder klein onderhoud en lagere energielasten. I

Overige personeel gerelateerde kosten

Nadeel

-165

Omdat er veel nieuwe medewerkers zijn aangenomen, zijn de kosten door de ‘training on the job’ voor deze nieuwe medewerkers zijn de kosten voor scholing en training hoger dan gepland. Daarnaast moest er extra geld worden gereserveerd voor verlofsparen. Tevens moest de dotatie voorziening verlofsparen verhoogd worden. I

Domein Dienstverleningen en Bedrijfsvoering

Nadeel

-124

De overschrijding komt voornamelijk door de ondersteuning die ingehuurd is voor de Woo, door een stijging in de aanvragen en een groot Woo onderzoek. En door de Wmebv (Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer). I

Overige afwijkingen

Nadeel

-34

Voordeel

0.3 Algemene uitkeringen Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toegelicht moeten worden.

Voordeel

0.4 Dividend I Overige afwijkingen

Nadeel

-16

Nadeel

-16

Nadeel

-25

Nadeel

-25

Voordeel

178

Voordeel

263

Nadeel

-85

Binnen dit thema hoeven de overige afwijkingen niet toegelicht te worden. 0.2 Lokale heffingen I Overige afwijkingen Binnen dit thema hoeven de overige afwijkingen niet toegelicht te worden.

Binnen dit thema hoeven de overige afwijkingen niet toegelicht te worden. 0.5 Financieringsfunctie I Financieringsmiddelen Door een extra aangetrokken lening is er een overschrijding op de te betalen rentekosten 0.6 Overige algemene dekkingsmiddelen I Aankopen niet duurzame goederen en diensten Deze is ontstaan door een vrijval van een correctiepost van de jaarrekening 2024. I

Voorziening Dubieuze Debiteuren

Dit is een dotatie dubieuze debiteuren. Deze wordt ieder jaar in deze periode definitief berekend en bijgesteld. 0.7 Onvoorziene uitgaven Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toegelicht moeten worden.

Voordeel

0.8 Vennootschapsbelasting Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toegelicht moeten worden.

Voordeel

0.99 Mutaties reserves Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toegelicht moeten worden.

Voordeel

Toelichting baten Baten Venster 0 (bedragen x € 1.000)

Nadeel

-1.829

0.1 Overhead I Exploitatie Klavier

Nadeel

-199

Voordeel

De zalen in het Klavier zijn een aantal keer extra verhuurd door niet voorziene evenementen. I

Door berekende overhead

Nadeel

-39

Voor de toelichting op de salarislasten en de kosten voor inhuur verwijzen we naar de paragraaf Bedrijfsvoering. I

Pand het Klavier - Anton Pieckplein 1

Nadeel

-96

Het groot onderhoud is goedkoper uitgevoerd dan ingeschat. Hierdoor waren de kosten van groot onderhoud in 2025 lager, waardoor er ook minder is onttrokken uit de voorziening groot onderhoud. Daarnaast zijn de door te belasten servicekosten lager in de nieuwe situatie van de Harde Knip. Hierdoor heeft de gemeente minder inkomsten ontvangen vanuit de servicekosten voor het Klavier.

Brandweerkazerne Kaatsheuvel - Dodenauweg

Nadeel

-113

Overige afwijkingen

Voordeel

Binnen dit thema hoeven de overige afwijkingen niet toegelicht te worden. 0.2 Lokale heffingen I Onroerende zakenbelasting

Nadeel

-1.084

Nadeel

-33

Het bedrag ontvangen uit de OZB niet woningen is minder dan begroot en het ontvangen bedrag uit de OZB Woning Eigenaren is hoger dan begroot. Het saldo van deze belastingen is € 33.000 negatief. I

Toeristenbelasting

Nadeel

-1.074

In de begroting is uitgegaan van een hogere opbrengst aan toeristenbelasting dan uiteindelijk gerealiseerd is. Deze afwijking wordt voor een belangrijk deel verklaard door het feit dat uitbreiding bij een aantal accommodatieverstrekkers achterblijft bij de raming. Daarnaast zijn er nieuwe accommodaties die wel waren meegenomen in de begroting, maar uiteindelijk later open zijn gegaan. Ook zijn er accommodaties die tijdelijk gesloten zijn geweest vanwege verbouwingen. In voorgaande jaren heeft zich bovendien een opstapeling voorgedaan van nog te ontvangen bedragen. Deze openstaande posten zijn in eerdere jaren niet volledig tot realisatie gekomen. Om de financiële positie transparant en realistisch te houden, wordt dit nu in de jaarrekening verwerkt. Daarmee wordt het verlies in dit boekjaar genomen, zodat toekomstige begrotingen op een solide en actuele basis kunnen worden opgesteld. Als gevolg hiervan blijven de gerealiseerde inkomsten achter bij de begrote inkomsten.

Overige afwijkingen

Voordeel

Nadeel

-748

Nadeel

-748

Binnen dit thema hoeven de overige afwijkingen niet toegelicht te worden. 0.3 Algemene uitkeringen I Gemeentefonds

Dit zijn correcties die het gemeentefonds heeft toegepast over 2022 en 2023. Over het jaar 2023 betreft dit een grote correctie van € 676.000. Voordeel 17 0.4 Dividend I

Overige afwijkingen

Voordeel

Binnen dit thema hoeven de overige afwijkingen niet toegelicht te worden. 0.5 Financieringsfunctie I Financieringsmiddelen

Meer rente op de startersleningen en de toegerekende rente veroorzaken het verschil van € 35.000 Voordeel

183

Voordeel

205

Nadeel

-22

0.7 Onvoorziene uitgaven Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toegelicht moeten worden.

Voordeel

0.8 Vennootschapsbelasting I Overige afwijkingen

Nadeel

-32

0.6 Overige algemene dekkingsmiddelen I Diverse baten Dit zijn correcties op de belastingrente van het BTW Compensatiefonds vanaf 2018 I

Overige afwijkingen

Binnen dit thema hoeven de overige afwijkingen niet toegelicht te worden.

Binnen dit thema hoeven de overige afwijkingen niet toegelicht te worden. 0.99 Mutaties reserves Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toegelicht moeten worden.

Paragrafen

Paragraaf 1. Lokale heffingen In deze paragraaf beschrijven we het beleid voor de lokale lasten en geven we een overzicht van de belangrijkste belastingen en heffingen. Deze inkomsten vormen ongeveer 25% van alle inkomsten van de gemeente. De uitvoering van onze belastingtaken is met ingang van 1 januari 2023 overgedragen aan de Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB). Tussen de deelnemers vindt afstemming plaats over de wijze waarop de BWB uitvoering geeft aan zijn taken. Dat zorgt voor een grotere efficiëntie in de uitvoeringspraktijk. Beleidsuitgangspunten In de gemeente Loon op Zand zijn voor de lokale belastingen en heffingen in 2025 de volgende uitgangspunten gehanteerd: De afgelopen jaren heeft de gemeente Loon op Zand een terughoudend beleid gevoerd voor de stijging van de OZB. In 2025 werd een stijging van 17,6% doorgevoerd om gederfde inkomsten uit eerdere jaren te compenseren en toekomstige ontwikkelingen op te vangen. De hondenbelasting werd in 2025 verhoogd met 2,8%, gelijk aan het indexpercentage uit de meicirculaire 2024. Het tarief voor de afvalstoffenheffing is gebaseerd op 100% kostendekkendheid. Sinds 1 januari 2024 bestond deze heffing uit een vast en een variabel deel: Het vaste deel was voor ieder huishouden gelijk en wordt in het eerste kwartaal door de BWB geïnd.

Het variabele deel verschilt per huishouden en hangt af van het aantal keren dat restafval wordt aangeboden. De variabele kosten over 2025 worden in 2026 in rekening gebracht De toeristenbelasting bleef in 2025 gelijk, zoals de raad heeft besloten in december 2023. Voor 2026 verhogen we de toeristenbelasting tot het landelijk gemiddelde T-2 inclusief de consumentenprijsindex voor hotelovernachtingen en campings met uitzondering de groepsaccommodaties. Het tarief voor de rioolheffing was eveneens gebaseerd op 100% kostendekkendheid. In 2025 werd het tarief verhoogd en bedroeg het vastrecht €230 per perceel. Dit leidde tot een onttrekking aan de voorziening riolering. De vermakelijkhedenretributie bleef € 0,16 per bezoeker. Voor de overige leges en heffingen is aangesloten bij het indexeringspercentage van de meicirculaire 2024, zijnde 2,8%. Uitzondering hierop zijn de door het Rijk bepaalde tarieven. Kwijtschelding Kwijtschelding is vastgelegd in onze gemeentelijke regeling. Particuliere belastingplichtigen kunnen een aanvraag indienen voor de volgende belastingen: Afvalstoffenheffing tot maximaal 100%; Rioolheffing tot maximaal 100%; Hondenbelasting tot maximaal 100% van de eerste hond.

Vergelijking lokale lasten op basis van Coelo-atlas voor gemeenten 2025 Voor een vergelijking van de lokale lasten in 2025 maken we een vergelijking met een aantal andere gemeenten met een vergelijkbaar karakter, dan wel onze buurgemeenten. Hierbij is uitgegaan van een gemiddelde WOZ-waarde van € 461.110 voor de gemeente Loon op Zand (peildatum 1-1-2024). De lokale lasten in de onderstaande tabel zijn voor een meerpersoonshuishouden Gemeente

Bedrag

Ranglijst Coelo

Gemeente

Bedrag

Ranglijst Coelo

€ 1.233

309 Bernheze

€ 951

Dalfsen

€ 936

67 Oisterwijk

€ 1.023

164

Oldebroek

€ 944

72 Dongen

€ 1.019

160

Loon op Zand (tarief 2025)

Heusden

€ 967

93 Tilburg

Waalwijk

€ 838

€ 804

De hoogte van de woonlasten zegt, zonder nader onderzoek, niets over het voorzieningenniveau van een gemeente. Vandaar dat aan de uitkomst van de benchmark geen harde conclusies kunnen worden verbonden. In 2025 waren de gemiddelde woonlasten in Nederland € 1.053. Gemeentelijke belastingen Verzameloverzicht opbrengsten lokale heffingen Begroting

Begroting na

primitief

wijziging

Omschrijving

Werkelijk

Saldo

V/N

0.61

OZB-gebruikers

835

1.005

971

-34

0.62

OZB-eigenaren

7.520

8.240

8.205

-35

0.64

Hondenbelasting

130

120

123

0.64

Reclamebelasting

140

120

135

3.4

Toeristenbelasting

3.800

3.630

2.822

-808

3.4

Vermakelijkhedenretributie

574

600

7.2

Rioolheffing

2.488

2.622

134

7.3

Afvalstoffenheffing & Reinigingsrechten

3.406

3.439

Totaal

18.893

19.609

18.917

-692

Onroerendezaakbelasting (OZB) Belastingsoort

2023

2024

2025

1. Eigenaar

0,1071

0,1078

0,1432

2. Gebruiker

0,1071

0,1078

0,1432

1. Eigenaar

0,2479

0,2690

0,2600

2. Gebruiker

0,1966

0,1625

0,1610

Totaal (in procenten)

0,4445

0,4315

0,4210

OZB Woningen

Totaal (in procenten) OZB Niet-woningen

De OZB wordt geheven via een percentage van de WOZ-waarde. Het percentage voor 2025 werd beïnvloed door twee zaken: stijging van de WOZ-waarde per 1 januari 2024 (peildatum) en macro-economische ontwikkelingen zoals die in de algemene uitkering worden meegenomen. In de tabel hierboven staan de percentages voor 2023 tot en met 2025 vermeld. Hondenbelasting In het coalitieakkoord is het voornemen uitgesproken om de opbrengst hondenbelasting in overeenstemming te brengen met de kosten die gemaakt worden voor de uitvoering van de belastingtaak en de uitvoering van het beheerplan hondenuitlaatplaats. Voor de hondenbelasting is aangesloten bij het indexeringspercentage van de OZB, zijnde 2,8%.

Tarieven

2023

2024

2025

Eerste hond

€ 40,34

€ 41,59

€ 42,75

Tweede en volgende hond

€ 60,30

€ 62,17

€ 63,91

Kennel

€ 221,57

€ 228,44

€ 234,83

Begroting primitief

Begroting na wijziging

Werkelijk

Baten

130

120

123

Lasten

159

161

126

Saldo

-29

-41

-3

Exploitatie (x € 1.000)

Toeristenbelasting In onderstaande tabel de ontwikkeling van de tarieven tot en met 2025. Tarief toeristenbelasting

2023

2024

2025

Bed & Breakfast (B&B)

€ 2,00

€ 1,12

Groepsaccommodaties

€ 1,25

€ 1,12

Kampeerterrein

€ 2,00

€ 1,12

Mini-kampeerterrein

€ 1,25

€ 1,12

Hotels

€ 3,00

€ 2,50

€ 2,56

Vakantiewoningen

€ 3,00

€ 2,10

€ 2,15

Overige accommodaties

€ 3,00

€ 2,50

Jaarplaats

€ 250,00

€ 175,20

€ 179,58

Seizoensplaats

€ 200,00

€ 158,91

€ 162,88

Voorseizoensplaats

€ 100,00

€ 90,74

€ 93,01

Vermakelijkhedenretributie Omschrijving

2023

2024

2025

Baten (x 1.000)

539

561

600

Vanaf 1 januari 2018 is de maatstaf van heffing voor de vermakelijkhedenretributie gewijzigd. De onderliggende methodiek is gewijzigd naar het aantal betalende bezoekers van de vermakelijkheid in peiljaar T-2 dat de 50.000 te boven gaat met een maximum aantal bezoekers van 4.000.000. Voor 2025 betekent dit peiljaar 2023, er is een tarief gehanteerd van € 0,15 per betalende bezoeker.

Rioolheffing Het tarief voor 2025 voor de rioolheffing is verhoogd tot € 230,00. In onderstaande tabel geven we de ontwikkeling in de jaren 2023-2025 weer. Tarief voor rioolheffing Minimumtarief (tot 250 m3)

2023

2024

2025

€ 210,00

€ 230,00

In onderstaand overzicht geven we een specificatie en toelichting bij de kosten toegerekend aan de rioolheffing, inclusief de mate van kostendekkendheid.

Rioolheffing (bedragen x € 1.000) Kosten Netto kosten taakveld

2.123

Toe te rekenen kosten: Overhead

293

BTW

183

Storting voorziening

Totale kosten

2.622

Opbrengsten rioolheffing

2.622

Totale opbrengsten

2.622

Dekkingspercentage

100%

Afvalstoffenheffing Het jaarlijkse resultaat op het product reiniging, zowel voor- als nadelig, wordt verrekend met de voorziening reiniging. De voorziening reiniging is bedoeld om fluctuaties in de tarieven op te vangen. Als uitgangspunt geldt 100% kostendekkendheid. De tarieven voor een- en meerpersoonshuishoudens bestaan uit een vast deel en een variabel deel. Het vastrecht bedraagt €247,67 voor eenpersoonshuishoudens en € 310,81 voor meerpersoonshuishoudens. Het variabel deel bedraagt €5 per lediging. In onderstaande tabel geven we de ontwikkeling van het tarief van 2024 en 2025 weer.

Tarieven (x € 1.000)

2025 Inclusief 7 le-

2023

2024

2025 Vastrecht

2025 Variabel9

Eenpersoonshuishouden

€ 241,45

€ 232,55

€ 247,67

€ 35,00

€ 282,67

Meerpersoonshuishouden

€ 328,22

€ 291,84

€ 310,81

€ 35,00

€ 345,81

Bedrijven (incl. BTW)

€ 397,15

€ 409,51

€ 376,07

€ 42,35

€ 418,42

digingen

9 Voor het variabel deel is in de berekening hierboven uitgegaan van gemiddeld 7 keer per jaar (landelijk gemiddelde).

Verwachting is dat in de praktijk eenpersoonshuishoudens de kliko minder vaak aanbieden en meerpersoonshuishoudens de kliko vaker aanbieden dan dit landelijk gemiddelde.

In onderstaand overzicht geven we een specificatie en toelichting bij de kosten toegerekend aan de afvalstoffenheffing, inclusief de mate van kostendekkendheid. Afvalstofheffing (bedragen x € 1.000) Kosten Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten:

Storting voorziening

2.288 Overhead

339

BTW

385 428

Totale kosten

3.439

Opbrengsten afvalstofheffing

3.401

Opbrengsten reinigingsrecht

Totale opbrengsten

3.439

Dekkingspercentage

100%

Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is de mate waarin een gemeente in staat is om risico’s op te vangen. Voldoende weerstandscapaciteit zorgt ervoor dat de uitvoering van taken en het voorzieningenniveau bij financiële tegenslagen gegarandeerd blijven. Het uitgangspunt is, zoals in het coalitieakkoord 2018-2022 is bepaald, dat de ratio van het weerstandsvermogen minimaal 1,0 moet zijn. JR 2023

JR 2024

JR 2025

B 2025

Beschikbare weerstandscapaciteit

19.587

17.985

16.554

15.808

Benodigde weerstandscapaciteit

3.897

2.307

1.919

2.747

Ratio

5,03

7,80

8,63

5,75

Het risicoprofiel is afgenomen ten opzicht van de begroting 2025. Dit komt onder andere door een toename van de beschikbare weerstandscapaciteit en een afname van de risico’s ten opzichte van de begroting. De weerstandsratio voldoet ruim aan de norm van 1,0. We hadden een afname verwacht, er is meer eigen vermogen (beschikbare weerstandscapaciteit) en minder benodigde weerstandscapaciteit dan begroot. Aan de inkomstenkant blijft het gemeentefonds een onzekere factor. Door een extra uitkering van het gemeentefonds is het ravijnjaar verschoven. De grootste veranderingen die effect hebben op de inkomsten is de nieuwe normeringssystematiek. Aan de kostenkant hebben de ver-/nieuwbouw van schoolgebouwen en het verplaatsen van het rioolgemaal een omvangrijke financiële impact. De reservepositie staat onder druk. We monitoren de ontwikkelingen op de voet en gaan over tot (her)waardering van de risico’s en onzekerheden zodra hier betere schattingen van te maken zijn. De volgende uitgangspunten worden gehanteerd bij de risico-inschatting: • Risico’s waarvoor beheersingsmaatregelen zijn getroffen welke het risico afdekken worden niet financieel vertaald in het risicoprofiel. • Risico’s met een omvang (kans x impact) kleiner dan € 100.000 worden alleen opgenomen indien de impact groter dan € 500.000 (incidenteel) of € 100.000 (structureel) is.

De volgende eerder ingeschatte risico’s zijn waar nodig geactualiseerd. Risico-Inventarisatie (reeds bekend) Onderwerp

Omschrijving

Algemene uit- De algemene uitkering uit het kering ge- gemeentefonds vormt een bemeentefonds langrijke inkomstenbron voor de gemeente. De uitkering is onderhevig aan onzekerheden, zowel op financieel-

I/S Risico bij begroting 2026

Actualisatie

Er is door het nieuwe kabinet een herverdeling aangekondigd. Het effect 1.130 hiervan is nog onzeker, het risico blijft in stand.

Risico bij jaarrekening 2025

1.130

economisch als op beleidsmatig niveau. Deze onzekerheden vormen een risico voor de begrotingsruimte van de gemeente. Hiervoor is een risico opgenomen dat er 50% kans is dat de algemene uitkering 5% afwijkt. (5% afwijking is € 2,3 miljoen). Treasury

Projecten ‘grondbedrijf’

In 2026 verwachten we grote investeringen zoals het dorpshuis en rioolgemaal. Hiervoor zullen we leningen aan moeten trekken, de rente is hierbij ingeschat op 3% op basis van het peil van voorjaar 2025.

De projecten zijn bij de jaarrekening 2025 geactualiseerd. Daaruit volgt dit risicobedrag.

De gemeente is verantwoordelijk voor onderwijshuisvesting. Momenteel wordt onderzoek gedaan naar de huisvesting van De Vaert en het Van Haestrechtcollege. Het risico is ingeschat op de omvang van de kapitaallasten van een basisschool en een middelbare school. Cyber- en da- Er is een verhoogd risico op cytasecurity beraanvallen. Met onze aanpak rondom privacy, informatiebeveiliging, maar bijvoorbeeld ook ondermijning, treffen we maatregelen om de risico’s te beperken. Het vergroten van de alertheid bij medewerkers op mogelijke aanvallen is één van de belangrijkste actiepunten. Ook in Equalitverband is de samenwerking op dit punt intensief. Dit risico is tweeledig: - De schade die wordt aangericht aan systemen, apparatuur

Onderwijshuisvesting

In het voorjaar van 2026 is de beleidsrente stabiel. Voor langere looptijden (zoals 10 jaar) wordt een gemiddelde rente tussen 225 de 3,5% en 4% als realistisch gezien. Hierdoor moeten we mogelijk meer rente betalen, het risico blijft in stand. Het risico op de grondexploitaties is sterk afgeno227 men, de toelichting hiervan staat in paragraaf 7. Voor basisschool de Vaert is een investeringskrediet aangevraagd. Het risico is naar beneden bijgesteld. Marktontwikke300 lingen kunnen zorgen voor prijsfluctuaties.

225

-46

150

Geen nieuw inzicht op dit risico.

200

en bedrijfscontinuïteit. - De investeringen die in Equalitverband nodig zijn om te kunnen voldoen aan aangekondigde nieuwe wettelijke vereisten. Extra midde- De voorgenomen bezuiniging len jeugdzorg op jeugdzorg per 2026 vanuit het kabinet Rutte IV is geschrapt door het huidige kabinet. Dit was een extra besparing bovenop de bezuiniging die door de Hervormingsagenda Jeugd in zijn geboekt door het Rijk. De koepels maken jaarlijkse afspraken met het ministerie over de zekerheid die gemeenten gegeven kan worden over de ontwikkeling van deze middelen. Deze lijn volgen we en blijkt tot op heden betrouwbaar.

Wetgeving natuurbescherming

De wetgeving rondom natuurbescherming, -verbetering en de reductie van stikstof heeft invloed op de uitvoering van fysieke bouw- en/of onderhoudsprojecten. Dit kan een negatief effect hebben op zowel tijd als geld.

RijksmiddeDe rijksmiddelen voor duurlen duur- zaamheid zijn toegekend voor zaamheid de periode t/m 2025. Zowel het rijk als de financieel toezichthouder (provincie) geven aan dat de middelen structureel geraamd mogen worden. Dit is in de begroting verwerkt. Het risico is dat deze middelen als gevolg van een nieuw regeerakkoord wegvallen. Impact is € 450.000 structureel. Kans vooralsnog ingeschat op 50%.

Het Rijk heeft in de Meicirculaire 2025 het volgende aangegeven op het gebied van jeugdzorg: - Extra middelen Jeugd 2025–2027 (in totaal € 3 mld, waarvan € 2 mld voor Jeugd) Correcties op taakmutaties Jeugd en aangepaste bedragen per eenheid vanaf 2027 - Extra middelen voor Jeugd niet structureel vanaf 2028 door nieuwe taakstellingen We waarderen het risico tot 2027 op 0. In 2025 zijn verschillende juridische uitspraken geweest over de wetgeving rondom natuurbescherPM ming en de uitwerking daarvan. Dit heeft voor ons niet geleid tot een nieuw inzicht op dit risico. In 2025 is besloten dat de rijksmiddelen voor duurzaamheid in 2026 onderdeel zijn van de algemene uitkering. De uitkering bedraagt € 816.000. De middelen zijn ook be225 schikbaar voor de periode 2027 tot en met 2030 maar de uitkeringsvorm na 2026 is nog niet bepaald. Dit risico vervalt. We waarderen het risico tot 2031 op 0.

Juridische procedures

Specifieke uitkeringen

De gemeente kan aansprakelijk worden gesteld. Deze procedures kunnen zorgen voor het uitbetalen van een schadeclaim. Op basis van de status van de lopende procedures kunnen we geen risico inschatting geven. Het is mogelijk dat specifieke uitkeringen (SPUK's) van het Rijk aan gemeenten met 10% worden verminderd. Dit komt doordat het Rijk van plan is om een aantal SPUK's over te hevelen naar het Gemeentefonds, maar daarbij een taakstellende korting van 10% toepast. Deze korting zou gecompenseerd worden doordat de verantwoordingslasten voor gemeenten verminderen en de middelen flexibeler kunnen worden ingezet. Het is nog onduidelijk voor welke SPUK’s dit van toepassing is, we gaan uit van 25% als risico.

Totaal risico’s

Er zijn in 2025 geen juridische procedures geweest die geleid hebben tot uitbetaling van een PM schadeclaim. Op basis van de status van de lopende procedures kunnen we geen risico inschatting geven.

Geen nieuw inzicht op dit risico

260

2.567

1.919

Het volgende risico is nieuw in 2025:-2238 Risico-Inventarisatie (nieuw) Onderwerp

Omschrijving

I/S

Risico bij jaarrekening 2025

Kosten gemeen- We zijn deelnemer in een aantal gemeenschappelijke schappelijke rege- regelingen, zie ook de paragraaf verbonden partijen. Op lingen basis van de ontvangen begrotingen en kaderbrieven zien we een stijging van de kosten door o.a. indexeringen. De beïnvloedbaarheid van deze kosten is beperkt. De stijging heeft een negatief effect op ons saldo.

Totaal

Samenvatting risico-inschatting Renterisiconorm (bedragen x € 1.000) Geactualiseerde eerder ingeschatte risico’s Nieuwe risico’s Inschatting risico’s 2025

Bedrag 1.919 0 1.919

Financiële kengetallen Kengetallen

Gerealiseerd

Prognose

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Solvabiliteit (streefwaarde: 20 – 50%)

35%

31%

30%

25%

24%

22%

19%

18%

Netto schuldquote (streefwaarde: < 90%)

27%

32%

54%

61%

75%

87%

93%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle geldleningen (streefwaarde: < 90%)

26%

31%

53%

60%

75%

87%

92%

-2%

-1%

-2%

97%

92%

109% €1.659

€2.004

€2.557 €2.959

€3.155

Grondexploitatie (streefwaarde: < 20%) Struct. exploitatieruimte (streefwaarde: > 0) Belastingcapaciteit (streefwaarde: 90 – 105%) Netto schuld per inwoner

€ 867

€1.023 € 1.181

De gerealiseerde cijfers zijn gebaseerd op de jaarrekeningen t/m 2025. -

De solvabiliteitsratio van 20% of hoger is de streefwaarde, de gemeente heeft een gezonde ratio. De ratio neemt de afgelopen jaren af en daalt in de toekomst onder de 20%. Dit komt door een toename van het vreemd vermogen voor investeringen die met vreemd vermogen gefinancierd moeten worden. De netto schuldquote is gestegen ten opzichte van vorig jaar. Deze loopt de komende jaren verder op in verband met de hogere schulden. Een omvangrijke grondexploitatie is risicovol als daarmee de baten van de gemeente in grote mate afhankelijk zijn van de opbrengsten uit grondexploitaties. De boekwaarde van de grondexploitatie is negatief, wat betekent dat er meer inkomsten zijn geweest dan kosten. De kosten moeten nog gemaakt worden. Hierdoor wordt de grondexploitatie als weinig risicovol beschouwd. De structurele exploitatieruimte is negatief. Dit betekent dat de structurele lasten hoger zijn dan de structurele baten. De belastingcapaciteit wordt berekend door de gemiddelde woonlasten van een gezin af te zetten tegen het landelijk gemiddelde. Dat gemiddelde wordt gebaseerd op de Atlas van de Lokale Lasten van het COELO. Een belastingcapaciteit hoger dan 100% betekent dat de gemiddelde woonlasten in onze gemeente hoger zijn dan het landelijk gemiddelde. Het landelijk gemiddelde voor 2025 is afgezet tegen onze woonlasten van 2025.

De schuld per inwoner loopt op als gevolg van het investeringsniveau.

Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen De gemeente heeft op haar grondgebied een groot aantal kapitaalgoederen zoals gebouwen, wegen, constructies, riolering, water en groen met een groot aandeel in de gemeentelijke begroting. Deze kapitaalgoederen leveren een belangrijke bijdrage aan de uitvoering van de programma’s van de begroting, zoals milieu, onderwijs en verkeer. Slecht onderhoud kan leiden tot risico’s en daarbij mogelijke aansprakelijkstelling van de gemeente. Bovendien kan het leiden tot kapitaalvernietiging. In deze paragraaf wordt achtereenvolgens het IBOR-beleidskader geschetst met de vastgestelde kwaliteitsniveaus. Daarna wordt een overzicht gegeven van de cyclus van beleids- en beheerplannen van de onderdelen van de openbare ruimte. De verschillende kapitaalgoederen worden kort toegelicht. De onderhoudsbudgetten zijn opgenomen in de bijlage "Overzicht baten en lasten per taakveld". Beleids-en beheerplannen

Act

Plan

• Aanpassen wat niet volgens plan is verlopen

• Plannen wat we gaan doen en hoe we dat gaan doen

Check

• Controleren of alles volgens plan is gelopen

• Doen wat we hebben gepland

Beleids- en beheerplannen

Integraal beleid openbare ruimte (IBOR) 2024-2034

De basis voor het beheer van de openbare ruimte wordt gevormd door de hier getoonde cyclus. Dit cyclisch werken is duidelijk zichtbaar in de beleids- en beheerplannen die er zijn voor het beheer van de openbare ruimte. In navolgende tabel is dit weergegeven. In 2025 is de Mobiliteitsvisie, het beleidsplan Spelen en Bewegen door de gemeenteraad vastgesteld. De beheerplannen voor wegen, groen en spelen zijn geactualiseerd en worden begin 2026 door het college vastgesteld als uitwerking van het IBOR 2024-2033.

Frequentie actualisatie

Fin. vertaReserve / voorling in bezieningen groting 10 jaar Ja

Beheerplan wegen (2026-2030)

4 jaar

Ja Reserve wegen

Beheerplan civieltechnische kunstwerken 2025-2029 Beleids- en beheerplan openbare verlichting 20212031 Programma Water en Riolering 2025-2028

5 jaar 10 jaar

Ja Ja

4 jaar

Ja Voorziening riolering

Speelruimtebeleidsplan 2025-2035 "Samen actief spelen & bewegen"

10 jaar

Geen einddatum 5 jaar

Nee Ja

5 jaar 5 jaar 10 jaar 4 jaar

Ja Ja Ja Ja

Groenstructuurplan (2019) Meerjarenonderhoudsplan bomen 2025-2029 Beheerplan groen & Straatmeubilair 2025-2029 Beheerplan bijzondere objecten 2021-2026 Beleidsplan bijzondere objecten 2021-2031 Duurzaam Meerjaren onderhoudsplan (MJOP) (2022)

Voorziening

groot onderhoud gebouwen IBOR 2024-2033 In het Integraal Beleidsprogramma Openbare Ruimte 2024-2033 zijn de uitgangspunten voor het beheer van de openbare ruimte benoemd. We hanteren voor onze openbare ruimte twee verschillende ambitieniveaus (A is hoog, C is laag). Deze ambitieniveaus zijn gekoppeld aan de onderstaande gebiedsindeling en functies: Ambitieniveau

Centrum Woonbuurten Gebiedsontsluitingswegen Industrie Buitengebied Het beheer van de openbare ruimte is een reguliere taak van de gemeente, die bestaat uit de jaarlijkse beheers-, vervangings- en onderhoudsmaatregelen. Voor het beheer van de (kapitaalgoederen in de) openbare ruimte beschikt de gemeente over een aantal instrumenten: 1. Beheersystemen waarin van alle objecten in de openbare ruimte de relevante data zijn ingebracht. 2. Jaarlijkse schouw naar de onderhoudsgesteldheid van de objecten in de openbare ruimte. 3. Meerjaren Uitvoeringsplan (MUP) met daarin alle geplande uitvoeringsprojecten. De informatie uit deze instrumenten leiden tot planning van de onderhoudswerkzaamheden. Om te zorgen voor een integrale benadering van ontwerp, inrichting en beheer van de openbare ruimte is het Handboek Integraal Werken Openbare Ruimte (HIWOR) beschikbaar. Groot onderhoud in projectplannen Door beheer en investeringen op elkaar af te stemmen ontstaat een integraal beeld van ons noodzakelijk onderhoud. De uitvoering en planning hiervan zijn inzichtelijk gemaakt in het Integraal Jaarplan Openbare Ruimte (IJOR) en het Meerjaren Uitvoeringsprogramma (MUP). Hierin staan de projecten waarmee de kapitaalgoederen in de openbare ruimte op het vastgestelde kwaliteitsniveau en tegelijkertijd functioneel en veilig worden houden.

Grote projecten in het programma 2025 waren: Rotonde Horst-Duinlaan: Op de kruising Horst-Duinlaan hebben we een rotonde aangelegd en is de fietsoversteek Duinlaan verbeterd; Reconstructie van de Roestelbergseweg: Het werk is uitgevoerd, nog een paar restpuntjes worden afgewerkt in Q1 2026. Strieckenlaan, Van Immerseelstraat en Tijsmanlaan: In 2024/2025 is de voorbereiding en participatie doorlopen. Het werk is aanbesteed en gegund, het werk zal worden uitgevoerd in 2026. Verplaatsen rioolgemaal Sweensstraat: In 2025 is het werk aanbesteed en gegund. De start van het werk zal plaatsvinden in 2026, uitvoering zal gereed zijn in 2027. In 2025 zijn een tweetal grote projecten gestart met de voorbereiding en is de participatie gestart, dit betreft de herinrichting van de Vaertenbuurt en de Hilsestraat. Toelichting kapitaalgoederen Wegen, openbare verlichting en civiele kunstwerken

In de openbare ruimte is het volgende areaal aanwezig voor de onderdelen wegen, openbare verlichting en civiele kunstwerken: Wegen, openbare verlichting en civiele kunstwerken Voorziening Wegen

Hoeveelheden

Asfaltverharding Elementverharding

579.646 m² 1.072.269 m²

Betonverharding Half-verharding

22.060 m² 119.100 m²

Voorziening Openbare verlichting Masten

6.110 stuks

Armaturen Ledlampen

6.252 stuks 4.570 stuks

Gewone lampen Voorziening Civiele kunstwerken

1.772 stuks

Bruggen en loopconstructies Tunnels

6 stuks 4 stuks

Muren en keerwanden

9 stuks

Het onderhoud van wegen, openbare verlichting en civiele kunstwerken is gericht op de technische kwaliteit: de weg en brug moeten bruikbaar zijn, de lamp moet branden. Bij openbare verlichting wordt de vervanging van lampen door LED gecontinueerd. Voor wegen staan we aan de vooravond van een intensieve periode van vervanging. Veel wegen zijn aan het eind van hun levensduur en zullen moeten worden aangepakt. Om dit gestructureerd aan te pakken en afstemming met andere onderdelen van de openbare ruimte of herinrichtingen te zoeken is een meerjarenplanning en een beheerplan wegen opgesteld. De dekking hiervan zal terug te vinden zijn in het reguliere onderhoud en het investeringsplan. Riolering en water In onderstaande tabel hebben we de belangrijkste kenmerken van het stedelijk watersysteem van de voor onze gemeente weergegeven. Riolering en water

Hoeveelheden

Voorziening Inzameling Kolken hemelwaterriolering

2.800 stuks

Kolken gemende riolering

7.200 stuks

Voorziening Afvoer (vrij verval) Gemengde riolering

78 km

Vuilwaterriolering

31 km

Hemelwaterriolering

35 km

Overstortputten gemengde riolering Hemelwateruitlaten gescheiden riolering

16 stuks 18 stuks

Voorziening afvoer (mechanisch) Persleidingen

14 km

Drukriolering

67 km

Drukriool-pompunits

217 stuks

Voor het inzamelen en transporteren van het vrijkomende afval- en regenwater beschikken we als gemeente Loon op Zand over een rioolstelsel met een totale lengte van circa 144 km en 34 rioolgemalen. Om er voor te zorgen dat tijdens extreme neerslag geen wateroverlast optreedt, is het rioolstelsel voorzien van riooloverstorten en hemelwateruitlaten. Speciale rioolvoorzieningen (bergbezinkbassins) beperken de vuiluitworp van de riolering naar het oppervlaktewatersysteem. Het afvalwater in het buitengebied wordt ingezameld met 217 pomp-units en verpompt

Rioolgemalen

34 stuks

Ondergrondse bergingsvoorziening / Infiltratievoorziening

5 stuks

Randvoorzieningen

3 stuks

Bovengrondse bergingsvoorziening / Infiltratievoorziening (bijvoorbeeld wadi’s)

15 stuks

via 67 km aan drukriolering. Al het afvalwater wordt gezuiverd op de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) van waterschap Brabantse Delta aan De Roei in Kaatsheuvel.

Voorziening meetpunten Grondwater

26 stuks

Afvalwater

3 stuks

Oppervlaktewater

0 stuks

Voor de komende jaren ligt er de opgave om het gemaal aan de Sweensstraat te verplaatsen en te vervangen. Dit project wordt samen met het waterschap opgepakt. Het project is dit jaar aanbesteed en gegund. De uitvoering zal in 2026 starten en het werk zal in 2027 worden opgeleverd. In 2024 is het Programma Water en Riolering (PWR) en bijbehorend Actieplan door het college vastgesteld. In 2025 hebben we een tekort voorzien dus een onttrekking uit de voorziening is noodzakelijk. Met deze onttrekking zijn we binnen de begroting gebleven. Openbaar groen, speelvoorzieningen en straatmeubilair (inclusief afvalvoorzieningen) Openbaar groen, speelvoorzieningen en straatmeubi- Hoeveelheden lair Voorziening Groen (Grassen) Gazons

229.034 m²

Berm

513.779 m²

Bloemrijkgras

310 m²

Gazon met bollen

7.123 m²

Zichthoeken

19.989 m²

Trapveld

7.098 m²

Halve meterstrook

19.235 m²

Hondenlosloopgebieden

13.916 m²

Wadi

19.502 m²

Voorziening Groen (beplanting) Afzetheesters Bodembedekkers Bos Bosplantsoen

41.970 m² 33.495 m² 178.135 m² 195.655 m²

Klimplanten

11.064 m² 101 m²

Perkrozen

1.057 m²

Vaste planten Sierheesters

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=LoonOpZand&id=47b39190-2ebd-45e5-bb21-5f8ef2dcfaa4