Jaarstukken 2023

Weten wat er speelt, weten hoe het werkt en daarop acteren conform de werking van het sociaal domein. Binnen deze opgave zijn een groot aantal projecten en initiatieven opgestart die in 2023 worden vervolgd en doorontwikkeld. Daarnaast is grip niet statisch, we blijven op zoek naar nieuwe kansen en mogelijkheden.

Ontwikkelgerichte arbeidsmatige dagbesteding (OAD) bij Beschermd Wonen We zorgen voor een passende oplossing voor de arbeidsmatige dagbesteding voor inwoners met een beschermd wonen indicatie. Door de nieuwe regionale inkoop Wmo begeleiding moeten we de ontwikkelgerichte arbeidsmatige dagbesteding voor inwoners met een Beschermd Wonen indicatie zelf inkopen. Samen met de gemeenten Waalwijk en Heusden starten we een pilot.

Uitkomst Dit proces is niet afgerond in 2023 en wordt vervolgd in 2024.

Hoe hebben we meer grip in het sociaal domein gekregen. Uitkomst jeugd • Afspraken gemaakt met huisartsen over verwijzingen naar niet-gecontracteerde jeugdhulp en naar jeugdhulp Segment 1. • Structureel overleg met huisartsen. • Extra inzet van praktijkondersteuner jeugd GGZ bij 2 huisartsenpraktijken. • Verlaging PGB-tarief naar 80% van het ZIN budget. • Verscherping afwegingskader PGB opgenomen in beleidsregels jeugdhulp. • Inzet screener Ernstig Enkelvoudige Dyslexie binnen het samenwerkingsverband onderwijs is structureel geborgd. • Instroom jeugdwetvervoer per november 2023 in het regiovervoer ingezet, waardoor ritten gecombineerd kunnen worden. Uitkomst Wmo • Kilometerbudget van reizigers met Wmo-vervoer is teruggebracht naar 1500 km. • De voorbereidingen van aansluiting bij de regionale inkoop Wmo begeleiding zijn in 2023 afgerond. De regionale inkoop levert op termijn een besparing op. De inkoop Wmo begeleiding is voorbereid in 2023. De OAD kopen we zelfstandig in en stemmen we voor wat betreft de ontwikkelingen af met de regiogemeenten, waaronder Waalwijk en Heusden. Tot op heden zijn er nog geen cliënten hiervoor.

2.5 Arbeidsparticipatie Wat wilden we bereiken? Onze inwoners participeren op een zo hoog mogelijk niveau, het liefst via betaald werk. Inwoners kunnen zelf in hun inkomen voorzien. Waar dat (tijdelijk) niet mogelijk is, bieden wij een vangnet. Een effectieve en efficiënte inzet van Baanbrekers voor het verstrekken van inkomensondersteuning (uitkeringen) en het bemiddelen naar of het verstrekken van werk.

Inhoudelijke toelichting algemeen Baanbrekers is onze uitvoeringsinstantie voor het verstrekken van inkomensondersteuning. In 2023 geeft het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan iedereen met een inkomen tot 120% van het minimum energietoeslag van €1.300 ter compensatie van de hoge energierekening. Baanbrekers keert deze voor alle drie de regiogemeenten (Loon op Zand, Heusden, Waalwijk) uit.

21

Vanuit de Participatiewet moeten wij inwoners begeleiden naar werk. Baanbrekers richt zich op regulier werk en inwoners die binnen 15 maanden naar werk te begeleiden zijn. De inwoners die daar langer de tijd voor nodig hebben vallen onder de verantwoordelijkheid van de gemeente. In 2023 hebben participatiecoaches contact gelegd met deze groep en er is gebouwd aan een relatie en vertrouwen. Inmiddels is er zicht op wie de inwoners zijn, in welke situatie zij zitten, welke problemen er mogelijk op de verschillende leefgebieden (en in de omgeving) spelen en welke ondersteuning zij nodig hebben om mee te doen in de maatschappij, al dan niet via betaald werk. Het Rijk legt een taakstelling voor de huisvesting van statushouders (inburgering) op. De taakstelling in 2023 is 53, wij realiseerden er 42. Wij voldeden daarmee niet aan de taakstelling. De reden hiervoor is dat steeds meer alleenstaanden gehuisvest moeten worden, in plaats van gezinnen, waardoor er meer woningen beschikbaar moeten komen voor de huisvesting van statushouders. Ondanks de goede samenwerking met Casade konden we het aantal van 53 niet halen. Wat hebben we daarvoor gedaan? Binnen onze reguliere taken: Nulmeting We begeleiden inwoners naar zo regulier mogelijk werk. Aantal inwoners in de bijstand (per 10.000 inwoners) We begeleiden en bemiddelen zodat mensen stappen kunnen zetten naar en op de arbeidsmarkt.

Netto arbeidsparticipatie (%) Aantal lopende re-integratievoorzieningen en participatievoorzieningen We moedigen mensen aan om deel te nemen aan sociale, culturele en sportactiviteiten. Aantal afgegeven Samen-Loont passen Gebruik van de scholierenregeling (aantal) We dragen zorg voor een adequaat inburgeringsaanbod. De mate waarin we voldoen aan de taakstelling die door het Rijk is opgelegd

198

Planning 2023

Realisatie 2023

220

230

70,9%

73%4

140

1505

743 53

775 70

778 54

100%

100%

79%

Onze verbonden partijen: GR Baanbrekers Onze speerpunten: Speerpunt Bekendheid rondom regeling geldzaken We zetten in op het beter bekend maken van regelingen voor geldzaken. We continueren de communicatiecampagne die we in 2022 zijn gestart. In 2023 wordt daarin extra aandacht besteed aan mensen in echtscheidingssituatie en de ondernemers. Vroegsignalering van betalingsachterstanden blijven we doorontwikkelen en daarmee voorkomen we waar mogelijk schulden. Statushouders We laten de inburgering van statushouders zo soepel mogelijk verlopen door een nauwe samenwerking tussen de consulenten statushouders en externe partijen zoals Refugeeteam en Werkvloer Taal. Daarnaast is er een nauwe samenwerking binnen de regio Hart van Brabant (HvB). We hebben aandacht voor huisvesting (in samenwerking met Casade), taalontwikkeling, onderwijs en participatie. In venster 3 staat de opgave voor flexwonen (aandacht voor huisvesting) beschreven.

Uitkomst De communicatiecampagne is in 2023 gecontinueerd. Er zijn schuldenescape koffers aangeschaft voor interactieve lessen. Dit om meer bekendheid te creëren onder jongeren. Er is vooralsnog geen extra aandacht besteed aan mensen in echtscheidingssituaties en ondernemers. Vroegsignalering is in 2023 op dezelfde manier vormgegeven met het oog op het voorkomen van schulden. In de samenwerking tussen de consulenten van de gemeente, de uitvoeringspartners en de regio HvB zorgen wij ervoor dat het inburgeringsproces van de statushouders in Loon op Zand soepel verloopt. In 2023 was de taakstelling 53. De gerealiseerde huisvesting is 42. De taakstelling voor de tweede helft van 2023 is gedurende het jaar bijgesteld van 37 naar 24. De maatschappelijke begeleiding wordt verzorgd door de consulenten van de gemeente. De Brede Intake is ingekocht bij Refugee Team, waarvan de taallessen worden gegeven door Werkvloertaal. Het Oriëntatietraject is uitbesteed aan Refugee Team. De onderwijsroute is uitbesteed aan ROC Tilburg, Fontys en Tilburg University. We werken met de regio HvB samen. In 2024 starten we met de evaluatie van het inburgeringsbeleid.

4

Arbeidsmarktinzicht.nl voor de netto participatiegraad van Noord-Brabant voor het eerste kwartaal 2023. Cijfers voor de rest van 2023 zijn nog niet bekend. 5 opendata.cbs.nl voor juni 2023. Cijfers voor de rest van 2023 zijn nog niet bekend.

22

Wat heeft het gekost in 2023? Lasten

Begroting

Onderwijs Sport, cultuur en welzijn Voorliggende voorzieningen Maatwerk Participatie Lasten voor reserves Toevoeging reserves Lasten na reserves Baten

2.367 3.086 3.874 12.911 10.425 32.662 520 33.183 Begroting

Onderwijs Sport, cultuur en welzijn Voorliggende voorzieningen Maatwerk Participatie Baten voor reserves Onttrekking reserves Baten na reserves Saldo venster 2

586 283 211 3.762 4.842 591 5.433 -27.750

Gewijzigde begroting 2.369 3.199 4.227 12.997 11.853 34.644 695 35.339 Gewijzigde begroting 586 689 499 3.762 5.536 1.199 6.735 -28.604

Toelichting lasten Omschrijving Onderwijs Huisvesting basisonderwijs – huur De kosten van de huur zijn structureel lager dan begroot. Huisvesting basisonderwijs – De Start Voor de bijdrage aan De Start was per einde 2022 een verplichting opgenomen. Deze is niet nodig gebleken, omdat er voldoende budget was begroot voor 2023. Huisvesting bijzonder basisonderwijs In het schoolgebouw van De Kinderboom zijn werkzaamheden uitgevoerd om aangetroffen asbest te verwijderen. Onderwijsachterstandenbeleid Er hebben minder peuters gebruik gemaakt van het aanbod aan VVE, dan vooraf ingeschat. Deze kosten worden gedekt vanuit de specifieke uitkering onderwijsachterstandenbeleid. Door de lagere kosten is ook de uitkering lager. Dit is toegelicht onder de baten. Kinderopvang Er hebben meer kinderen dan vorig jaar gebruik gemaakt van gesubsidieerde kinderopvang. Maar het aantal blijft nog wel achter bij de prognoses die zijn opgesteld door een gespecialiseerd bureau, die zijn gebruikt voor de begroting. NPO middelen Het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) is een (niet-structureel) investeringsprogramma van het kabinet om de gevolgen van de coronacrisis voor leerlingen op te vangen. De beschikbare NPO middelen kunnen tot medio 2025 besteed worden. Het restant van de middelen wordt doorgeschoven.

Realisatie

Saldo V/N

2.186 3.836 5.425 13.109 12.850 37.404 695 38.100 Realisatie

183 V -637 N -1.197 N -113 N -997 N -2.761 N -2.761 N Saldo V/N

529 949 2.359 175 4.529 8.542 801 9.343 -28.757

-57 260 1.860 175 767 3.005 -397 2.608 -153

N V V V V V N V N

I/S

V/N

Bedrag

S

V

34

I

V

45

I

N

-34

I

V

77

I

V

41

I

V

103

23

Omschrijving Hulp gedupeerden toeslagenproblematiek In 2023 hebben we 30 gedupeerden begeleid. Hiervan loopt voor 12 gedupeerden de begeleiding nog. De kosten hiervoor worden volledig gecompenseerd door het Rijk. Dit is toegelicht onder de baten. Overige afwijkingen Sport, cultuur en welzijn Verkoop klooster van de Wetering Een deel van de Wetering (klooster) is verkocht en is in 2023 overgegaan naar de nieuwe eigenaar. De boekwaarde van het klooster is gedesinvesteerd en afgeboekt. Hier tegenover staat de opbrengst vanuit de verkoop, toegelicht onder de baten. Pand De Wetering Er zijn in 2023 kosten gemaakt voor de tijdelijke huisvesting, die in de begroting waren voorzien voor 2024. Pand de Werft Dit betreft voornamelijk de indexering van de exploitatiebijdrage aan die aan EWW BV wordt betaald. Deze viel hoger uit dan was voorzien in de begroting. Sport beoefening Er is voor 2021 een specifiek uitkering Sport aangevraagd. Deze is niet besteed en is in 2023 terugbetaald. Brede regeling combinatie functies (BRC) Hiervoor zijn gedeeltelijk GALA middelen ingezet, waardoor op dit budget minder uitgaven nodig waren. Personele lasten Er is op dit thema meer ingehuurd dan er aan budget beschikbaar was. Dit is onderdeel van de analyse van de loonkosten en externe inhuur in paragraaf bedrijfsvoering.

Overige afwijkingen Voorliggende voorzieningen Monitoring sociaal domein De monitoring is niet volledig afgerond. Opvang Oekraïense vluchtelingen Dit betreft de kosten voor de opvanglocaties in de Theresiaschool en bij Arbeid Adelt. Deze kosten worden volledig door het Rijk vergoed, zie toelichting bij de baten. GALA middelen De GALA middelen voor coördinatie regionale aanpak preventie en valpreventie zijn gedeeltelijk doorgeschoven naar 2024. Deze middelen zijn in de loop van 2023 beschikbaar gekomen waardoor volledige besteding in 2023 niet meer mogelijk was. Overige afwijkingen Maatwerk Wmo - Materieel rolstoelvoorziening Aantal rolstoelvoorzieningen zijn, tegen de verwachting in, afgenomen. Wmo - Immateriële vervoersvoorziening Door het chauffeurstekort is er tijdens de spits voorrang gegeven aan leerlingenvervoer, waardoor reizen tijdens deze tijden met Wmo-vervoer niet mogelijk was. Hierdoor is minder gereisd met het Wmo Regiovervoer.

I/S I

V/N N

Bedrag -130

I

V

47

I

N

-341

I

N

-25

I

N

-38

I

N

-182

I

V

28

I

N

-80

I

V

1

I

V

30

I

N

-1.347

I

V

59

I

V

61

I

V

34

I

V

35

24

Omschrijving Maatwerk Jeugdhulp - PGB 18- jeugd Al enkele jaren worden er minder PGB's toegekend dan begroot. In de begroting wordt dit budget bijgesteld. Jeugdhulp – Bijdrage aan Regio Hart van Brabant Op basis van de laatste prognose van de regio vallen de kosten voor jeugdhulp hoger uit. Dit komt voornamelijk door een toename van cliënten in segment 1. Dit wordt gedeeltelijk gecompenseerd met lagere uitgaven op andere onderdelen van de jeugdzorg. Overige afwijkingen Participatie Wet Werk en Bijstand - Inkomensdeel De middelen die vanuit de gebundelde uitkering (BUIG) aan de gemeente worden verstrekt, worden één op één doorbetaald aan Baanbrekers. We hebben meer geld ontvangen en doorgezet naar Baanbrekers dan begroot. Bijdrage aan Baanbrekers Over 2022 heeft Baanbrekers een deel van de bijdrage terugbetaald als gevolg van het positieve jaarrekeningresultaat. Sociale werkvoorziening (SW) Per oktober 2023 is de nieuwe Cao SW van kracht, waarmee er een loonsverhoging is gerealiseerd van 3,8%. De rijkssubsidies die de gemeente doorzet naar Baanbrekers waren daardoor niet toereikend. Deze kosten zijn via de algemene uitkering gecompenseerd door het Rijk. Minimabeleid Na corona stelden we het budget minimabeleid bij, de verwachte toename van aanvragen blijven uit. Kwijtschelding Door de verruiming van het kwijtscheldingsbeleid zijn de kosten toegenomen.

Bijzondere bijstand De energietoeslag is in 2023 uitgekeerd aan de inwoners die hier recht op hadden. De kosten hiervan zijn via de algemene uitkering gecompenseerd door het Rijk en doorbetaald aan Baanbrekers. Schuldhulpverlening Voor de schuldhulpverlening was de verwachting dat, als gevolg van Covid-19 en de energiecrisis, een hogere vraag naar ondersteuning zou zijn. Dat is echter niet gebeurd. Inburgering nieuwkomers Er zijn minder statushouders geplaatst, omdat het veel alleenstaanden betreft en minder gezinnen. Het aantal benodigde woningen is dan hoger en dat hebben we niet gehaald. De begeleidingskosten zijn hierdoor lager. Energiearmoede De raad stelde € 415.000 beschikbaar voor de bestrijding van energiearmoede. Vanuit inwoners en verenigingen is weinig beroep op de regeling gedaan en/of de aanvraag voldeed niet aan de voorwaarden. Het Rijk bood voldoende voorliggende voorzieningen aan. Van het totale budget is een klein gedeelte besteed. Hier tegenover staat een lagere onttrekking aan de reserve coronagerelateerde effecten. Overige afwijkingen Totaal lasten

I/S

V/N

Bedrag

S

V

172

I

N

-382

I

V

28

I

N

-551

I

V

42

I

N

-157

I

V

27

I

N

-56

I

N

-953

I

V

76

I

V

164

I

V

397

I

V N

14 -2.761 25

Toelichting baten Omschrijving Onderwijs Onderwijsachterstandenbeleid Vanwege lagere uitgaven, ontvangen we minder rijksmiddelen om deze uitgaven te dekken. NPO middelen De NPO middelen betreffen een beschikbaar budget vanuit het Rijk dat nog enkele jaren besteed kan worden. Dit bedrag betreft het restant budget dat nog beschikbaar blijft. Hulp gedupeerden toeslagenproblematiek Vanuit het Rijk worden wij gecompenseerd voor alle kosten die wij maken om de gedupeerden te ondersteunen. Overige afwijkingen Sport, cultuur en welzijn Panden de Werft en de Wetering Over voorgaande jaren heeft een verrekening plaatsgevonden in de servicekosten. Deze verrekening bestaat uit: Tijdens de corona periode zijn schoonmaakkosten doorberekend voor werkzaamheden die niet in De Wetering zijn uitgevoerd. Daarnaast is een verlaging toegepast doordat de kwaliteit van schoonmaak onvoldoende was. Er waren de afgelopen jaren onderhoudskosten doorberekend die volgens de afspraken voor rekening van de gemeente komen. Dit is eind 2023 gecorrigeerd. De exploitant heeft om een tegemoetkoming in de energiekosten verzocht. In afwachting van de afhandeling van dat verzoek zijn de servicekosten voorzichtigheidshalve nog niet volledig doorberekend. Verkoop klooster van de Wetering Dit betreft de opbrengst van de verkoop van het klooster.

Sportbeoefening/-bevordering We ontvangen cofinanciering van het primair onderwijs voor het beweegonderwijs op deze scholen. Brede regeling combinatiefuncties (BRC) Voor de BRC zijn vanuit het GALA middelen ontvangen. Overige afwijkingen Voorliggende voorzieningen Oekraïense vluchtelingen Alle kosten die wij maken voor de opvang van Oekraïners, worden door het Rijk vergoed Overschot specifieke uitkering opvang Oekraïne In 2022 is meer vergoeding vanuit het Rijk ontvangen dan we aan kosten hebben gemaakt. Aangezien er in 2023 een definitieve eindafrekening over 2022 is ontvangen, valt het overschot vrij ten gunste van het resultaat. Overige afwijkingen

I/S

V/N

Bedrag

I

N

-76

I

N

-103

I

V

132

I

N

-10

I

N

-242

I

V

342

I

V

107

I

V

31

I

V

22

I

V

1.347

I

V

561

I

N

-48

26

Omschrijving Maatwerk Immaterieel vervoersvoorzieningen Wmo We ontvangen de eigen bijdrage die geïnd wordt voor het regiovervoer voortaan apart van de taxibedrijven, in plaats van dat het verrekend wordt met de kosten. Maatschappelijke opvang We hebben GALA middelen ontvangen voor de inzet van preventieve activiteiten, welke op dit budget zijn geboekt. Praktijkondersteuner huisarts (POH) Vanuit het Integraal zorgakkoord (IZA) hebben we extra middelen ontvangen hiervoor. Overige afwijkingen Participatie Wet Werk en Bijstand - Inkomensdeel De lasten en baten van Wet Werk en Bijstand wegen tegen elkaar op. Voor participatie ontvangen wij vanuit het Rijk inkomsten, die wij doorzetten naar Baanbrekers. We hebben meer geld gekregen vanuit het Rijk dan begroot. Minimabeleid We hebben middelen ontvangen voor de gedupeerden van de toeslagenaffaire. Kwijtschelding Om de kwijtschelding te regelen begroten we meer dan de kwijtschelding zelf, hier hebben we een voordeel behaald. Inburgering nieuwkomers Het budget is gebaseerd op de oorspronkelijke taakstelling voor 2023. In de tweede helft van 2023 is de taakstelling aangepast van 37 naar 24 statushouders. Het budget zal naar beneden worden bijgesteld.

Overige afwijkingen Onttrekkingen reserves Coronagerelateerde reserve Voor de uitvoering van de aanpak energiearmoede zijn minder kosten gemaakt, waardoor de onttrekking aan de reserve coronagerelateerde kosten lager is. Totaal baten

I/S

V/N

Bedrag

S

V

29

I

V

70

I

V

41

I

V

35

I

V

551

I

V

67

I

V

54

I

V

89

I

V

6

I

N

-397

V

2.608

27

Venster 3. Omgeving en economische ontwikkeling Ambitie Onze gemeente is een groene, recreatieve gemeente met voor iedere kern zijn eigen identiteit. Wij hebben een aantrekkelijk woonklimaat met gevarieerde woonwijken, levensloopbestendige huizen in een groene en veilige woonomgeving. Duurzaamheid speelt steeds meer een rol in de uitvoering van ons werk en krijgt steeds meer ruimte in de toekomst. Mobiliteit en bereikbaarheid zijn belangrijke voorwaarden voor een gezonde economie, een bloeiende recreatie en een prettige woonomgeving. We geven volop aandacht aan fysieke en sociale veiligheid zodat mensen in een fijne omgeving kunnen wonen, werken en recreëren. We gaan graag in gesprek met onze bewoners, bedrijven en gebruikers om te zorgen dat de wensen op het gebied van leefbaarheid de ruimte krijgen. 3.1 Omgeving Wat wilden we bereiken? Schone, hele en veilige openbare ruimte. Afgelopen jaar is door middel van beheer en onderhoud de openbare ruimte schoon, heel en veilig gehouden. We hebben extra onderhoud uitgevoerd aan onder andere de Van Haestrechtstraat en Bergstraat, we hebben een speelvoorziening gerealiseerd op het President Kennedyplein en er zijn weer renovaties van het groen uitgevoerd. Het reguliere onderhoud heeft ook doorgelopen. Op het gebied van het onkruid in het groen hebben we helaas moeten constateren dat de inzet onvoldoende is geweest.

Verkeersveilige en bereikbare gemeente. In 2023 hebben we op het kruispunt Europalaan – Paulus Potterplein een rotonde aangelegd. Op de bestaande rotonde Europalaan – Marktstraat pasten we de voorrang voor fietsers aan. Hierdoor is de voorrang voor fietsers op rotondes in heel de gemeente binnen de bebouwde kom hetzelfde geregeld. Ook legden we op de Europalaan ter hoogte van de Vlier een snelheidremmend plateau aan. Bij de basisschool Den Bussel realiseerden we een regenboogzebrapad. De school vroeg om deze oversteekvoorziening en heeft samen met de kinderraad hier uitvoering aan gegeven. In het centrum van Kaatsheuvel investeerden we in meer fietsnietjes. Na de herinrichting ervaarden bewoners dat er te weinig stonden op de plekken waar zij graag hun fiets parkeren. De fietsnietjes zijn uitneembaar zodat ze niet in het weg staan bij bijvoorbeeld evenementen en de weekmarkt. Zo stimuleren we het fietsen en gaan we fietsendiefstal tegen. Om het met de fiets naar school brengen van kinderen te stimuleren bevestigden we, in samenwerking met de scholen, op fietsen van ouders voetbeschermers. Hiermee is het fietsen bij de ouders onder de aandacht gebracht en wordt de kans op letsel aan kindervoetjes verkleind.

Om het elektrisch rijden te stimuleren stelden we, met 2 Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) een plan op om het aantal openbare laadpalen in de gemeente fors uit te breiden. Dit plan is gereed en participatie heeft plaatsgevonden. In 2024 worden de laadpalen geplaatst. Openbaar vervoer blijft beschikbaar in onze kernen. In samenwerking met de provincie startte een pilot met hubtaxi’s. We legden hiervoor een hubtaxihalte aan in De Moer. Met een hubtaxi worden reizigers van een bushalte of hubtaxihalte naar een grote bushalte gebracht om daar over te stappen op een (snelle) streekbus. Hiermee is De Moer weer aangehaakt op het openbaar vervoer. Wat hebben we daarvoor gedaan? Binnen onze reguliere taken: We voeren regulier onderhoud uit conform vastgestelde kwaliteitsniveaus in de nota Integraal Beheer Openbare Ruimte 2014-2023. % dat voldoet aan de vastgestelde kwaliteitsniveaus Centrumgebieden: A-niveau Hoofdwegen: B-niveau Woongebieden: C-niveau Bedrijventerreinen: C-niveau Buitengebied: C-niveau We zorgen voor een verkeersveilige inrichting van de openbare ruimte. Aantal verkeersongevallen per 1.000 inwoners We vervangen openbare verlichting door LED-verlichting. % LED-lampen binnen onze gemeente (in buitenruimte)

Nulmeting

Planning 2023

Realisatie 2023

90%

90%

84,6%

2,8

2,7

39%

42%

48,6%

28

Toelichting: De beeldkwaliteiten worden periodiek geschouwd. Hieruit blijkt dat gemiddeld over het hele jaar het percentage dat moet voldoen aan de vastgestelde kwaliteitsniveaus niet wordt gehaald. Dit was met name in de zomermaanden duidelijk zichtbaar toen er veel onkruid stond in onze gemeente. We kunnen de cijfers over het aantal verkeersongevallen zoals hier aangegeven niet reproduceren. Wel hebben we andere statistieken. De STAR Database bestaat uit ongevallendata afkomstig van de politie én uit data van MobielSchadeMelden Hieruit blijkt het volgende:

-

We zien gelukkig een dalende lijn ten aanzien van het aantal verkeersslachtoffers op de wegen in ons beheer. We zitten met het aantal verkeersongevallen onder het gemiddelde van Nederland. Het doel voor het vervangen van de openbare verlichting door LED-lampen is in 2023 ruim gehaald.

Onze speerpunten: Speerpunt Conform het vastgestelde bomen beleid (2020) zorgen voor de juiste boom op de juiste plaats, waarbij wordt gekozen voor het juiste formaat bomen voor het aanwezige profiel van de straat. Hiermee wordt de overlast van bomen geminimaliseerd zonder dat we ons areaal aan bomen af laten nemen. We ontvangen veel meldingen over overlast van bomen. Hierbij gaat het onder andere om wortelopdruk, takgroei boven percelen, kapotte rioleringen etc. Bij de overlast die gemeld wordt is vaak de conclusie dat de boom nog wel gezond is, maar de verkeerde soortkeuze is gemaakt, de verkeerde boom voor die locatie. Op korte termijn kan tijdelijk wel wat overlast worden weggenomen. Voor de lange termijn betekent dit dat de bomen vervangen moeten worden. Hiervoor stellen we een meerjarenonderhoudsplan op.

Uitkomst Het meerjarenonderhoudsplan Bomen is doorgeschoven naar 2024. De problematiek bij de bomen is opgenomen in het in december vastgestelde Integraal Beheerprogramma Openbare Ruimte.

29

3.2 Duurzaamheid Wat wilden we bereiken? Een duurzaamheidsprogramma opstellen inclusief actieplan om de klimaatdoelen te realiseren. Deelname aan het regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf. Realistische wijkuitvoeringsplannen realiseren voor de wijken Pannenhoef, Molenwijk en bedrijventerrein Kaatsheuvel. Onderzoek uitvoeren naar alternatieven voor aardgas in Loon op Zand, waar mogelijk in samenwerking met andere gemeenten en stakeholders. Openen energiepunt. Energiearmoede bestrijden. Bovenstaande items lichten we toe bij de speerpunten. We willen minder gebruik van de primaire grondstoffen en stapsgewijs naar minder dan 100 kg restafval per inwoner per 2025. We willen een hergebruik van 75%. We hebben een hergebruik percentage van 73,3% gehaald. We verwachten met de invoer van de diftar volume / frequentie model dat het hergebruik percentage in 2024/2025 kan oplopen naar 75%. We verzamelen afval in volgens het principe “de vervuiler betaald’ (Diftar). We hebben in 2023 hard gewekt om het diftar volume / frequentie model uit te rollen. Dit is gelukt en per 1 januari 2024 zijn we overgegaan op het diftar systeem (de vervuiler betaalt). We maken onze inwoners bewust op het gebied van water en afval. We hebben afgelopen jaar de afvalcoach weer ingezet.

De afvalcoach opereert op basis van persoonlijke interactie als schakel tussen inwoner, beleid van de gemeente, inzamelaar en handhaving. Verder hebben we 5 maal een themapagina in De Duinkoerier geplaatst om onze inwoners bewuster te maken om afval beter te scheiden. Ook zijn hier tips en tricks benoemt, zoals bijvoorbeeld aanvraag keukenemmertjes voor scheiden van het GFT. Ons (afval)watersysteem is klimaatbestendig, duurzaam en levenscyclusgericht. Elke keer als we vervangingswerkzaamheden uitvoeren in de openbare ruimte optimaliseren we ons (afval)watersysteem. Dit om ons systeem klimaatbestendig, duurzaam en levenscyclusgericht te maken. Dit betekent dat we zoveel mogelijk verhard oppervlak afkoppelen, het afgevangen hemelwater wordt geborgen en geïnfiltreerd in de bodem om verdroging te gaan. Wat hebben we daar voor gedaan? Binnen onze reguliere taken: Nulmeting

Planning 2023

Realisatie 2023

Informeren en stimuleren van onze inwoners om de eigen woning te verduurzamen.* Een helder en strategisch duurzaamheidsplan opstellen waaraan inwoners en bedrijven initiatieven kunnen toetsen en waarmee onze klimaatdoelstellingen worden behaald.* We stimuleren mensen om beter te scheiden, om minder restafval te maken en zuivere deelstromen aan te leveren. 176 150 149 Kg restafval (grof en fijn) per inwoner per jaar We voeren regulier onderhoud aan ons rioolareaal uit, conform vastgestelde kwaliteitsniveaus. 14% 14% 15,7% % van ons rioolareaal dat we jaarlijks reinigen en inspecteren * Voor deze acties zijn geen cijfers te geven. Om deze reden zijn er geen cijfers toegevoegd aan bovenstaande tabel. Toelichting wordt gegeven bij de speerpunten hoe wij dit hebben verwezenlijkt.

Toelichting We hebben nu 149 kg restafval per inwoner per jaar. Om de hoeveelheid restafval verder terug te dringen hebben we in 2023 het diftar volume / frequentie model uitgerold en gaan we per 1 januari 2024 naar een gedifferentieerd inzameltarief voor afval (Diftar). We voeren regulier onderhoud aan ons rioolareaal uit, conform vastgestelde kwaliteitsniveaus. In 2023 hebben we wat meer geïnspecteerd en gereinigd ter voorbereiding van verschillende uitvoeringsprojecten.

30

Onze speerpunten: Speerpunt In het coalitieakkoord is als een van de focuspunten benoemd een duurzaamheidsprogramma met bijbehorend actieplan te presenteren. Hierin moeten alle aspecten van duurzaamheid worden meegenomen. Veel van deze aspecten staan reeds beschreven in de REKS, de Zonnevisie en Transitievisie Warmte. Deze visie- en beleidsdocumenten dienen te worden vertaald in een overkoepelend meerjarenplan waarmee we actie gaan ondernemen, samen met inwoners, bedrijven en gemeentelijke domeinen. De bestaande visies en beleidsdocumenten zijn een goede kapstok om over te gaan tot concrete acties met een planning. Inwoners, bedrijven, verhuurders en woningcorporaties moeten aan de slag om energie te besparen en op te wekken. Daarnaast is duurzaamheid een opgave voor alle domeinen en teams binnen onze gemeente.

Uitkomst Het duurzaamheidsprogramma is in oktober 2023 door de raad vastgesteld. Deze is opgesteld in samenwerking met stakeholders en externe partijen. Vanuit verschillende werkvelden is duurzaamheid benaderd om koppelkansen te vinden. Daarnaast is door het duurzaamheidprogramma duurzaamheid meer ingebed binnen de diverse domeinen. Het actieplan zal in 2024 worden opgesteld. Hiervoor worden interne bijeenkomsten georganiseerd om concrete koppelkansen te onderzoeken. Na de interne bijeenkomsten worden ook externe partijen en het inwonerspanel betrokken bij de verdere uitwerking van het actieplan. De verwachting is dat het actieplan in 2024 door het college zal worden vastgesteld.

Opzetten van een laagdrempelig strategisch punt voor verduurzaming van woningen en bedrijven. De gemeente heeft als taak om haar inwoners te informeren, ondersteunen en te faciliteren in het behalen van doelstellingen. Voorbeelden zijn energie- en klimaatneutraliteit in 2050 en het reduceren van 20% aardgasverbruik in 2030. Op dit moment zijn de stijgende energieprijzen een enorme last voor veel huishoudens en bestaat voor velen de wens om daadwerkelijk maatregelen te treffen en de woning te verduurzamen. Veel huishoudens hebben vragen over welke maatregelen zij kunnen treffen, wat de kosten daarvan zijn en welk voordeel dit oplevert. Om dit zo tastbaar en laagdrempelig mogelijk te maken willen we een gemeentelijk 'Energiepunt' opzetten. Er wordt samengewerkt met lokale ondernemers en energiecoöperatie, om inwoners te informeren en ondersteunen in de transities. Strategisch partner ECLoZIom om ondersteunen zodat zij met al hun vrijwilligers de werkzaamheden eerlijk en fatsoenlijk kunnen blijven uitvoeren. De energie- en warmtetransitie is een enorme opgave en het is voor inwoners een zoektocht naar hoe zij hierin kunnen participeren. Dit kan te maken hebben met een gebrek aan kennis, geld, of interesses. Het blijft echter van groot belang om alle inwoners mee te krijgen in deze transitie. Als gemeente hebben we de taak om inwoners te informeren, ondersteunen en faciliteren.

Energie Collectief Loon op Zand, ofwel ECLoZ|om, is al jarenlang een partij op wie de gemeente leunt als het gaat om het informeren van inwoners.

Uit de enquête van Energie Collectief Loon op Zand (ECLoZI) Om is gebleken dat inwoners interesse hebben in een dergelijke locatie, waar zij informatie willen over subsidiemogelijkheden, energieopslag, warmtepompen en zonnepanelen. We onderzoeken nog verder welke invulling er mogelijk aan gegeven kan worden en welke financiële en personele consequenties dit zou hebben. Dit onderdeel wordt meegenomen in de verdere uitwerking van het actieplan. Er wordt nog gekeken naar combinaties die gezocht kunnen worden met andere werkvelden.

Het versnellen van vergemakkelijken van acties om inwoners te ontzorgen. Sinds vorig jaar loopt het project Zonnedakje. Met dit project wordt systematisch in kaart gebracht welke daken geschikt zijn voor zonnepanelen, welke opbrengst mogelijk is en waar al zonnepanelen liggen. Het project wordt uitgebreid zodat inwoners direct leveranciers kunnen benaderen en offertes kunnen aanvragen. Daarnaast vergen lopende projecten gedurende een jaar soms verdieping en extra ondersteuning, bijvoorbeeld qua communicatie materialen. Deze speelruimte is met de huidige snelheid van ontwikkelingen zeer welkom. Met het starten met de uitvoering en het opstellen van een buurtuitvoeringsplan (BUP) maken we een stap om de vastgestelde 20% aardgas reductie re realiseren. Inhoud: In december 2021 is de Transitievisie Warmte (TVW) vastgesteld. Hierin liggen de visie en koers vast over hoe wij een aardgasvrije gemeente worden. Binnen de TVW hebben we ons als doel gesteld om in 2030 20% minder aardgasverbruik te realiseren en de ambitie om 20% van de woningvoorraad aardgasvrij gereed te maken. De eerste belangrijke stap daarbij is isoleren van de woningen en energie besparen. Om deze beweging op gang te krijgen maken we inwoners en gebouweigenaren de komende jaren bewust van deze opgave en ondersteunen we hen om woningen en andere panden toekomstbestendig te maken.

Hiervoor is een projectplan opgesteld waarin de verschillende sporen zijn toegelicht. Om onze vastgestelde doelstelling uit de TVW te halen is het van belang dat er middelen beschikbaar zijn voor de uitvoering en het opstellen van een BUP.

ECLoZ|om heeft onverminderd hard gewerkt aan het verduurzamen van onze gemeente. Echter, er zijn nog geen meetbare doelstellingen en afspraken gemaakt in samenspraak met de gemeente. We maken dit onderdeel van het actieplan dat in 2024 wordt opgesteld. We hebben contact gehad met andere gemeenten over de ervaringen die zij hebben met energiecoöperaties en welke afspraken zij daar mee hebben gemaakt of willen maken. ECLoZ|om wordt bij diverse projecten betrokken als strategisch partner om inwoners op een efficiënte manier te informeren over isolatie, energiebesparing en opwekking. Denk hierbij aan onder anderen aan het Energieloket en het project Wijk uitvoeringsplan Pannenhoef voor de Transitievisie Warmte. De aanvullende module voor Zonnedakje waarmee inwoners direct leveranciers zouden kunnen benaderen, is niet meer geïmplementeerd wegens gebrek aan financiering vanuit het Rijk. Deze actie is daarmee komen te vervallen. Ondanks dat de uitbreiding van de applicatie niet is geïmplementeerd, zijn inwoners van gemeente Loon op Zand nog actief bezig met het aanleggen van zonnepanelen. In 2022 was er een realisatie (GWh) op alle daken van 13,3. In 2023 is dit een realisatie (GWh) op alle daken van 18,3. Ten opzichte van 2022 is dat een groei van 37,6%.

We werken in samenspraak met de Antea groep een concreet plan uit voor de wijk Pannenhoef, met als doel zoveel mogelijk woningeigenaren te overtuigen en te helpen om hun woning te verduurzamen, bijvoorbeeld door middel van na-isolatie. Er hebben 2 bewonersavonden plaatsgevonden om inwoners te informeren over het belang van isolatie en energiebesparende maatregelen. Daarnaast zijn we de wijk ingegaan met een informatiebus. Dit heeft geleidt tot circa 25 aanvragen voor warmtescans van woningen. Het is nog niet duidelijk hoeveel maatregelen men gaat treffen naar aanleiding van de warmtescans. Dit resultaat zal later pas volgen. Echter zal er onderzocht worden hoe er in deze wijk een toename van de te treffen mogelijkheden kan plaatsvinden.. Hoe het proces van dit project is uitgevoerd in de wijk Pannenhoef zal nog worden geëvalueerd voor de verdere uitvoering bij andere wijken.

31

Speerpunt Zorgen dat koop- en huurwoningen comfortabel en betaalbaar blijven door middel van het tegengaan van energiearmoede. De energie- en warmtetransitie zijn van groot belang voor al onze inwoners. De stijgende energierekening maakt het voor steeds meer inwoners echter lastig om te investeren in de woning. We willen inwoners ontzorgen, zowel in de informatievoorziening als in de uitvoering. We maken gebruik van rijksmiddelen die de gemeente toekomen en voorzien als gemeente in middelen om te blijven participeren en een comfortabele, betaalbare woning te behouden. Samenwerking vindt plaats met Dongen en Waalwijk.

Uitkomst De actie is geslaagd. Ongeveer driekwart van de benaderde inwoners heeft gebruik gemaakt van de actie. Ook de ondernemers zijn erg blij met de samenwerking.

3.3 Wonen Wat wilden we bereiken? We blijven voldoende woningen bouwen in onze drie kernen: Kaatsheuvel, Loon op Zand en De Moer voor alle doelgroepen. Door de stikstofproblematiek en gestegen kosten zien we een stagnatie in de woningmarkt. Het realiseren van betaalbare, goede en duurzame huisvesting. De huizen die zijn opgeleverd voldoen aan de prestatieafspraken die we hebben met woningbouwvereniging en projectontwikkelaars. Wat hebben we daar voor gedaan? Binnen onze reguliere taken: We stimuleren woningaanpassingen, nieuwe en bijzondere woonvormen en transformaties naar wonen in de gemeente. We bouwen volgens een gedifferentieerd woningbouwprogramma. -

Aantal nieuw opgeleverde woningen % waarin de quick scan wordt gerealiseerd

Nulmeting

Planning 2023

Realisatie 2023

5

10

0

90

90

35

Toelichting In 2023 hebben we geen initiatieven voor woningaanpassingen gehad. We hebben wel een toekomstbestendige duurzaamheidslening versterkt, waarbij ook woningaanpassingen kunnen worden gedaan. Dit traject begint nu langzaamaan te lopen. Zoals ook zichtbaar is in de begroting 2024 was de planning van het aantal woningen op basis van de lopende projecten voor 2023 te positief. Het aantal dat is gerealiseerd is conform de opgave van ontwikkelaar en woningbouwvereniging en ook op deze manier bekend bij de provincie. Er zijn 35 woningen opgeleverd in 2023. Er was geprognosticeerd over een langjarig gemiddelde in plaats van op werkelijke cijfers. Hierdoor fluctueert het aantal sterk. Verder zijn er in 2022 en 2023 veel woningen gestart met de bouw, maar helaas niet allemaal in 2023 opgeleverd. De overige kengetallen zijn in ontwikkeling of niet bekend. Voor de begroting 2024 hebben we deze anders geformuleerd zodat we de ontwikkelingen kunnen volgen.

32

Onze verbonden partijen: Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant Onze speerpunten: Speerpunt Zorgen voor voldoende betaalbare en duurzame huisvesting in onze drie kernen: Kaatsheuvel, Loon op Zand en De Moer. Een speerpunt uit het coalitieakkoord is het opstellen van de versnellingsagenda wonen. Dit heeft zowel betrekking op bestaande dan wel nieuwe plannen/ projecten. We gaan onder andere integraal bekijken hoe we samen met bouwende partijen en ontwikkelaars uitvoering kunnen geven aan de versnellingsagenda. We blijven hierbij oog hebben dat de gemeentelijke grondposities actief verwerkt worden. Versnellen betaalbare woningbouw door realisatie van flexwoningen voor doelgroepen zoals spoedzoekers, jongeren, starters en statushouders. We starten een project Flexwonen en heeft als doel flexwoningen in te zetten bij de huisvesting van Oekraïense vluchtelingen, statushouders, starters, jongeren en spoedzoekers. De gemeente doet op dit moment een haalbaarheidsonderzoek en locatiestudie om de realisatie van huisvesting mogelijk te maken. Met een lokale woonzorgvisie kunnen we als gemeente sturing geven aan de manier waarop we wonen, welzijn en zorg invullen voor ouderen en aandachtsgroepen. We zien een dubbele vergrijzing op ons afkomen en zijn onvoldoende in staat om een groeiende groep ouderen te faciliteren in hun toekomstige woon-, welzijn- en zorgbehoeften.

Daarnaast zien we dat het steeds moeilijker wordt voor andere aandachtsgroepen om te komen aan een geschikte woning. Denk hierbij aan mensen die uitstromen uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang, statushouders en dak- en thuislozen. Er dreigt daarmee een enorm gat tussen (langer) zelfstandig wonen en intramurale voorzieningen te ontstaan, en een fors tekort aan voldoende (geclusterde) tussenvormen. Met een toekomstgerichte visie op wonen, welzijn en zorg, kunnen we zorgen voor voldoende geschikte woningen om mensen met een ondersteunings- en of zorgbehoeftevraag te bedienen. Op 1 januari 2023 treedt de Omgevingswet in werking. Op dat moment zijn processen, mensen en systemen klaar voor de uitvoering van de gewijzigde wetgeving. Echter, ook na de inwerkingtreding blijven we intensief uitvoering geven aan de gefaseerde implementatie tijdens de transitieperiode Omgevingswet die loopt tot 2030. De Omgevingswet richt zich op het beschermen en benutten van de fysieke omgeving. Dit betekent een andere manier van kijken, denken en doen. Dit project is erop gericht om processen, mensen, systemen en financiën klaar te maken voor de uitvoering van de gewijzigde wetgeving.

Onder het gewijzigde stelsel Omgevingswet beoordelen we aanvragen voor omgevingsvergunningen volgens de eisen van deze wet, zijn we aangesloten op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en zijn onze werkprocessen hierop aangepast. Daarnaast werken we verder aan de transitie Omgevingswet; het opstellen van de Omgevingsvisie en het omgevingsplan. Eind 2023 willen we de Omgevingsvisie afronden, waarna we uiterlijk tot 2030 de tijd hebben om het omgevingsplan op te bouwen op basis van de kaders die de Omgevingsvisie hiervoor geeft. Alle bestemmingsplannen die per 1 januari 2023 het tijdelijke omgevingsplan vormen, de verordeningen die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving en de regels die vanuit het Rijk worden gedecentraliseerd gaan we omvormen naar een nieuw omgevingsplan dat voldoet aan de uitgangspunten die de Omgevingswet hiervoor stelt. We kijken hierbij naar kansen om het aantal regels te verminderen en hebben aandacht voor participatie. Tijdens de opbouwperiode van het nieuwe omgevingsplan zorgen we ervoor dat de 'winkel open blijft’, zodat we kunnen blijven bouwen om te kunnen voldoen aan de woningbouwbehoefte zoals is bepaald in het coalitieakkoord.

Uitkomst De uitwerking in een volkshuisvestingsprogramma, woonzorgvisie en huisvestingsverordening zijn nadere uitwerkingen vanuit de Omgevingsvisie die de kaders vormt voor de nog op te stellen omgevingsplannen. De versnellingsagenda wordt in deze documenten ook opgenomen.

We voeren gesprekken met partners om het project voor flexwoningen mogelijk te maken. De raad wordt hierover separaat geïnformeerd.

Voor bepaalde doelgroepen stelt de gemeente Loon op Zand in de loop van 2024 de regionale woonzorgvisie vast, samen met gemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties in de regio Hart van Brabant. Die regionale woonzorgvisie vormt met onze lokale woonzorgvisie de basis voor het gemeentelijke woonbeleid en het beleid voor wonen met zorg. Met een lokale woonzorgvisie kunnen we als gemeente sturing geven aan de manier waarop we wonen, welzijn en zorg invullen voor ouderen en aandachtsgroepen. In 2024 gaan we aan de slag met deze lokale woonzorgvisie.

De omgevingsvisie Loon op Zand 2040 is december 2023 in ontwerp ter inzage gelegd. Eerste kwartaal 2024 behandelen we de ingekomen zienswijzen op de visie. We streven ernaar de omgevingsvisie ter vaststelling aan te bieden aan de gemeenteraad in de vergadering op 16 mei 2024. We hebben een kwartiermaker omgevingsplan en zijn bezig met enkele pilots (De Moer, Bloemwaard).

33

3.4 Economische ontwikkeling Wat wilden we bereiken? Een groene en recreatieve gemeente met een gevarieerd aanbod aan horeca, winkels, verblijfsaccommodaties, evenementen en dagrecreatie voor inwoners en bezoekers. In mei 2023 is het actieprogramma Economische en toeristische-recreatieve visie 2023-2027 vastgesteld. Direct daarna zijn de eerste acties opgestart. Daarnaast maakten we een start met het nieuwe evenementenbeleid. We verwachten dat deze het eerste kwartaal 2024 af zal zijn. In 2023 zijn we gestart met het bevorderen van duurzaam ondernemen. Samen met Regio Hart van Brabant en Waterschappen wordt onderzocht of we een Green Deal kunnen sluiten met de ondernemers in de centra van onze gemeente. Daarnaast bevorderen we duurzaam ondernemen door het uitreiken van een prijs aan een ondernemer die bezig is met duurzame ontwikkelingen, genaamd de Groene Pluim. Beide resultaten worden in 2024 verwacht. -

Een aantrekkelijk vestigingsklimaat waar ruimte is om te ondernemen en met goed georganiseerde ondernemerscollectieven. We zijn in 2023 gestart met een community-platform om de communicatielijnen tussen gemeente en ondernemers en ook tussen ondernemers onderling te verbeteren. Wij hopen dat dit gaat bijdragen aan het verlagen van de drempel tussen gemeenten en de ondernemers.

-

Krachtenbundeling, efficiency en een professionele aanpak van toeristisch-recreatieve marketing en gastheerschap voor onze gemeente en de Langstraat-regio. De samenwerking met het Regionaal Bureau Recreatie en Toerisme is in 2023 voortgezet. Er zijn diverse ondernemersbijeenkomsten georganiseerd, zowel regionaal als voor de recreatieve en toeristische ondernemers binnen onze gemeente. Dit zijn druk bezochte bijeenkomsten geweest met als resultaat onderlinge samenwerkingen. Er is een spreekwoordenroute ontwikkeld die begin 2024 gelanceerd wordt. Tijdens deze leerzame route worden spreekwoorden en interessante plekken in de gemeente gekoppeld.

-

Behoud en versterking van de werkgelegenheid. We hebben een onderzoek gedaan naar de behoefte aan bedrijventerreinen binnen onze gemeente. Verder is een projectgroep gestart met het onderzoek ontwikkeling Noordzijde Centrum Kaatsheuvel, de adviseur economie is ook deelnemer in deze projectgroep. We hebben de ondernemers geïnformeerd over het thema cybercrime. Hieraan hebben we ook bijgedragen door het verspreiden van een online-training over dit thema. Dit jaar hebben er ook diverse bedrijfsbezoeken plaatsgevonden samen met de wethouder. Om ons zichtbaar te maken en een open gesprek te kunnen voeren met de ondernemer. Bij de ondernemersvereniging KOS hebben we onze zichtbaarheid vergroot en kennis vanuit de gemeente gedeeld over belangrijke onderwerpen voor ondernemers.

-

Het blijft in Loon op Zand prettig om te wonen én te recreëren.

Wat hebben we daar voor gedaan? Binnen onze reguliere taken: We faciliteren een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Aantal vestigingen per 10.000 inwoners Aantal banen recreatie en toerisme (LISA register) Verhouding banen en woningen (voorheen Functiemenging) Tevredenheid ondernemers MKB (2-jaarlijks onderzoek)6 We faciliteren stakeholders bij initiatieven die aansluiten bij de economische en toeristisch-recreatieve visie. Aantal overnachtingen We dragen zorg voor een optimale bereikbaarheid van onze toeristisch-recreatieve voorzieningen. Aantal km fietsknooppuntennetwerk Aantal km wandelknooppuntennetwerk Aantal geplande wandelroutes op routesinbrabant.nl Aantal geplande fietsroutes op routesinbrabant.nl

Nulmeting

Planning 2023

Realisatie 2023

1.207 3.590 50% 6,6

1.223 3.650 50% 7

1.299 3.480 50%

547.853

761.744

1.131.319

42 117 1.337 484

43 120 2.000 726

51 117 853 411

Samen met Natuurmonumenten zetten we in op de verhoging van de kwaliteit van het landschap, de verbetering van de belevingswaarden en de vergroting van de betrokkenheid van belanghebbenden.

6

Onderzoek bestaat niet meer.

34

Toelichting We zien een grotere stijging van het aantal vestigingen dan we hadden verwacht. Deze stijging ligt in lijn met de landelijke trend en heeft geen bijzondere lokale aanleiding. We zien een kleine afname van werkgelegenheid in de recreatieve sector. Een duidelijke verklaring voor deze lichte afname hebben we niet. Door het blijvende personeelstekort gaan ondernemers mogelijk op zoek naar andere invullingen voor openstaande vacatures. De functiemenging ligt rond de 50%. Dit betekent dat er een goede balans is tussen het aantal banen en het aantal woningen binnen de gemeente Loon op Zand. In 2023 werd een herstel verwacht van het aantal overnachtingen nadat Covid-19 geen beperkingen meer oplegde. Dit herstel blijkt groter dan verwacht, iedereen is blij dat er weer op vakantie gegaan mag worden. De realisatie van het aantal geplande wandel- en fietsroutes blijkt fors lager te liggen dan de verwachte planning. Op de huidige websites is het niet goed mogelijk om deze cijfers op te halen. Deze informatie is opgehaald bij Visit Brabant. Er is een groot aantal websites dat routes aanbiedt (bijvoorbeeld Komoot, Routeyou) naast die van routesinbrabant.nl en er komen steeds meer websites bij. Hierdoor wordt de keuze mogelijkheid voor mensen om iets te plannen steeds groter en neemt dus ook het gebruik van de website routesinbrabant.nl af.

Het gebruik van verschillende websites is niet te sturen. In de begroting 2024 hebben we dit kengetal niet meer opgenomen. Onze verbonden partijen: Midpoint Brabant Wat heeft het gekost in 2023? Lasten Omgeving Duurzaamheid Wonen Economische ontwikkeling Lasten voor reserves Toevoeging reserves Lasten na reserves Baten Omgeving Duurzaamheid Wonen Economische ontwikkeling Baten voor reserves Onttrekking reserves Baten na reserves Saldo venster 3

Begroting 6.145 5.536 2.638 756 15.075 15.075 Begroting 335 5.958 534 96 6.924 337 7.260 -7.815

Gewijzigde begroting 6.564 5.437 2.962 757 15.721 833 16.553 Gewijzigde begroting 480 5.958 938 96 7.473 2.052 9.525 -7.028

Realisatie

Saldo

V/N

6.257 6.067 4.455 1.085 17.864 1.086 18.950 Realisatie

307 -630 -1.493 -328 -2.143 -254 -2.397 Saldo

V N N N N N N V/N

662 6.622 2.830 305 10.420 1.796 12.216 -6.734

181 664 1.892 209 2.947 -256 2.691 294

V V V V V N V N

Toelichting lasten Omschrijving I/S Omgeving Openbaar groen/plantsoenen I In het budget zit € 50.000 opgenomen voor de bijdrageregeling bestrijding invasieve soorten. Er zijn geen aanvragen ontvangen voor de bijdrage regeling dus dit bedrag blijft bestaan. Tevens is er afgelopen jaren geïnvesteerd in groot onderhoud aan onder andere de bomen waardoor er minder calamiteiten hebben plaatsgevonden. Civiele kunstwerken I De hoeveelheid graffiti en calamiteiten aan de civiele kunstwerken is meegevallen dit jaar waardoor er middelen over zijn. Verder is er afgelopen jaren geïnvesteerd in groot onderhoud waardoor de jaarlijkse kosten lager uitvallen. Bevordering verkeersveiligheid I In 2023 is het aantal ongevallen in het verkeer beperkt geweest, hierdoor zijn er geen aanvullende onderzoeken uitgevoerd naar hotspots.

V/N

Bedrag

V

115

V

36

V

34

35

Omschrijving I/S Verkeersregelinstallaties I Naar aanleiding van het groot aantal storingen zijn in de 1e bestuursrapportage extra middelen toegekend op basis van een raming. De problematiek was toen nog in onderzoek. De storingen bleken met minder ingrepen op te lossen dan verwacht, hierdoor zijn er middelen over. Openbare verlichting I Door de lange levertijd van de lampen heeft niet de gehele groepsremplace plaats kunnen vinden. De middelen die hiervan over zijn worden in 2024 ingezet. Ook heeft de toename van het aandeel LED lampen voor meer energiebesparing gezorgd dan verwacht. Overige afwijkingen I Duurzaamheid Milieustraat I Er is extra personeel ingezet tijdens de weekenden en de drukke dagen. Hemelwater I Wegens het hele natte najaar hebben we een aantal maatregelen aan sloten en duikers niet kunnen uitvoeren. Hoofdgemalen I Achterstallig onderhoud uitgevoerd aan de hoofdgemalen en de energiekosten zijn gestegen. Vrijverval riool I We hebben een aantal calamiteiten gehad in ons hoofdriool, één daarvan in Erasstraat en één Kloosterstraat. Milieuzaken I De OMWB heeft minder taken uitgevoerd dan begroot. Overige kosten reiniging I Meer kwijtscheldingen voor reiniging. Transitie warmte I In 2023 hebben we hard gewerkt aan de eerste wijkplannen. De kosten voor het vervolg zullen in 2024 worden gemaakt.

Duurzaamheid en energie I We hebben in 2023 onder andere het project Energiearmoede opgepakt. De kosten hiervoor worden gedekt uit de specifieke uitkering van het Rijk. Deze staan bij de toelichting baten aangegeven. Per saldo hebben we middelen over. Overige afwijkingen I Wonen Winst/Verlies rekening projecten I Op een aantal grondexploitaties is de verliesvoorziening verlaagd als gevolg van het verwachte project resultaat. Grondexploitaties I Dit betreft de uitgaven die zijn gedaan voor onder andere bouw- en woonrijp maken van grondexploitatie projecten. Omgevingsplan I In de tweede helft 2023 is een start gemaakt voor het Omgevingsplan De Moer. Dit project loopt door in 2024 hierdoor zijn de beschikbare middelen niet volledig benut. Omgevingsvisie I We hebben in 2023 de Omgevingsvisie opgesteld. Hiervoor zijn middelen beschikbaar gesteld door de raad. Deze zijn bij de baten opgenomen. Personeel I In 2023 hebben we veel externe inhuur gehad om de ruimte van de vacatures op te vullen. In de paragraaf bedrijfsvoering beschrijven we personele lasten versus inhuur derden. Flexwoningen I Project flexwoningen bevindt zich nog in de planfase waardoor we minder uitgaven hebben gedaan dan aanvankelijk begroot. Voorbereidingskosten nieuwe ontwikkelingen I Dit project is doorgeschoven naar 2024. Zie verklaring in de paragraaf bedrijfsvoering.

Overige afwijkingen I Economische ontwikkeling Vrijetijdseconomie I In de budgetoverheveling 2022-2023 namen we middelen op voor de uitvoering van de toeristische visie en parkmanagement de Hoogt. Deze middelen bleken niet volledig nodig te zijn. Winst/Verlies rekening projecten industrie (GRB) I Vermeerdering van de verliesvoorziening ten behoeve van project De Kets-West. We verwachten een toename in de kosten voor de ontwikkeling van dit gebied. Bedrijventerrein Kets West II I Dit betreft de uitgaven die zijn gedaan voor onder andere bouw- en woonrijp maken van grondexploitatie projecten. Overige afwijkingen I Toevoegingen reserves Reserve bovenwijkse voorzieningen I Ontvangen bijdragen van planontwikkelaars om de aanpassing van bovenwijkse voorzieningen te bekostigen. Totaal lasten

V/N V

Bedrag 60

V

78

N

-18

N

-29

V

26

N

-116

N

-147

V

102

N

-40

V

29

N

-429

N

-26

N

-131

N

-1.294

V

66

N

-64

N

-151

V

58

V

40

N

-17

V

64

N

-202

N

-242

N

52

N

-254

N

-2.397

36

Toelichting Baten Omschrijving Omgeving Openbaar groen/plantsoenen In verband met de slechte kwaliteit van het onderhoud van het groen is conform de contractvoorwaarden aan de aannemer een boete opgelegd. Openbare verlichting Verhalen van schades op veroorzaker. Speel- en zitvoorzieningen Eind 2023 is vanuit de specifieke uitkering een subsidie ontvangen voor het aanpassen van de speelvoorzieningen. Deze subsidie is gekoppeld aan het project President Kennedyplein en is ingezet bij de realisatie van deze voorziening. Bevordering verkeersveiligheid Door de provincie zijn in 2023 geen subsidies verstrekt voor mensgerichte maatregelen. Hierdoor hebben we in 2023 minder inkomsten ontvangen. Nuts Op dit moment worden er veel werkzaamheden aan kabels en leidingen uitgevoerd binnen onze gemeente. Hiervoor hebben we meer legesinkomsten ontvangen dan begroot. Overige afwijkingen Duurzaamheid Afval Door betere scheiding van afval door onze inwoners zien we een toename aan inkomsten bij de losse fracties zoals glas, papier en in de Milieustraat. Hemelwater Nieuwe hemelwateraansluitingen zitten voortaan in de projecten van ruimtelijke ontwikkeling verwerkt. Daarom geen inkomsten ontvangen. Vrijverval riool De budgetten binnen riolering en water bleken in 2023 onvoldoende toereikend om de benodigde maatregelen uit te kunnen voeren.

Hierdoor is er een beroep gedaan op egalisatievoorziening ter hoogte van €193.000. De overige zijn andere inkomsten uit leges voor rioolaansluitingen. Het betreft een gesloten systeem. Baten rioolheffing Minder inkomsten van de rioolheffing dan ingeschat. Milieuzaken Minder milieuadviesaanvragen dan ingeschat, waardoor de inkomsten lager zijn uitgevallen. Duurzaamheid en energie In 2023 hebben we specifieke uitkeringen ontvangen voor onder andere de aanpak van energiearmoede. Inzamelen kunststof verpakkingsmateriaal Minder plastic, metaal en drankkarton (PMD) ingezameld dan ingeschat, waardoor de inkomsten lager zijn uitgevallen. Overige afwijkingen Wonen Grondexploitaties Dit betreft de opbrengsten vanuit onder andere grondverkopen. Hierop is in mindering gebracht de overboeking van kosten en opbrengsten naar de balans. Winst/Verlies rekening projecten Vrijvallen verliesvoorzieningen van 2e fase De Els en De hooivork II (€118.000) en bijdrage bovenwijkse voorziening (€254.000). Omgevingsvisie In deze post zijn de middelen opgenomen voor het opstellen van de Omgevingsvisie. Vergunningen overig We hebben meer leges ontvangen dan begroot in verband met de invoering van de Omgevingswet. Flexwoningen Project flexwoningen bevindt zich nog in de planfase, waardoor we minder inkomsten hebben dan begroot.

Planologische initiatieven In aanloop naar de invoering van de Omgevingswet is er een stop gezet op het in behandeling nemen van principeverzoeken. Hierdoor zijn er ook geen leges hiervoor ontvangen. Bestemmingsplannen In aanloop naar de invoering van de Omgevingswet is een groot aantal bestemmingsplannen in procedure gebracht. Hiervoor zijn meer leges ontvangen dan begroot. Verkenning centrumgebied Kaatsheuvel Eind 2023 is vanuit de specifieke uitkering een subsidie ontvangen voor het onderzoeken van de mogelijkheden voor woningbouwontwikkeling. Deze subsidie is gekoppeld aan het project verkenning centrumgebied Kaatsheuvel omdat hier woningbouw ook een rol speelt. Overige afwijkingen

I/S

V/N

Bedrag

I

V

35

I

V

25

I

V

46

I

N

-57

I

V

88

I

V

44

I

V

77

I

N

-36

I

V

202

I

N

-84

I

N

-60

I

V

544

I

N

-28

I

V

49

I

V

1.396

I

V

372

I

V

55

I

V

49

I

N

-60

I

N

-37

I

V

78

I

V

38

I

V

1

37

Omschrijving Economische ontwikkeling Bedrijventerrein Kets West II Dit betreft de opbrengsten vanuit onder andere grondverkopen. Hierop is in mindering gebracht de overboeking van kosten en opbrengsten naar de balans. Onttrekkingen reserves Reserve planherziening Uit de reserve planherziening is een onttrekking gedaan voor het opstellen van de centrumvisie van Kaatsheuvel en het opstellen van de Nota Kostenverhaal. Deze trajecten worden in 2024 voortgezet. Reserve openbaar groen/plantsoenen Uit de reserve openbaar groen/plantsoenen is een onttrekking gedaan voor de bijdrageregeling invasieve soorten. Van deze regeling is in 2023 geen gebruik gemaakt. Reserve openbare verlichting Uit de reserve openbare verlichting is een onttrekking gedaan voor het versneld vervangen van de openbare verlichting door LED. De onttrekking is niet volledig gebruikt in 2023, in 2024 wordt het project verder afgerond. Overige afwijkingen Totaal baten

I/S

V/N

Bedrag

I

V

209

I

N

-90

I

N

-50

I

N

-100

I

N V

-16 2.691

38

Venster 0. Algemene dekkingsmiddelen en overhead Wat heeft het gekost in 2023? Lokale heffingen

451

Gewijzigde begroting 727

Financieringsfunctie

-309

91

Lasten

Begroting

Realisatie

Saldo

V/N

744

-17

N

-72

164

N

Dividend

13

13

13

0

Overige alg. dekkingsmiddelen

238

-36

2.777

-2.813

N

Onvoorziene uitgaven

25

25

0

25

V

Vennootschapsbelasting

0

53

48

4

V

13.571

15.873

-2.303

N

Lasten voor reserves

11.840 12.259

14.444

19.383

-4.940

N

Toevoegingen reserves

100 12.359

1.162 20.545

-1.062 -6.002

N

Lasten na reserves

100 14.544

Realisatie

Saldo

Overhead

N

Algemene uitkeringen

40.727

Gewijzigde begroting 43.157

44.176

1.019

V

Lokale heffingen

10.532

10.532

10.495

-37

N

Financieringsfunctie

49

49

247

197

V

Dividend

111

111

122

11

V

Overige alg. dekkingsmiddelen

25

25

2.126

2.101

V

Overhead

371

355

2.382

2.027

V

Baten voor reserves

51.816

54.230

59.548

5.319

V

Onttrekkingen reserves

430 54.659

1.541 61.089

1.112 6.430

N

Baten na reserves

326 52.141

Saldo Venster 0

39.782

40.115

40.544

428

V

Baten

Begroting

V/N

V

Toelichting lasten Omschrijving Lokale heffingen Overige afwijkingen Financieringsfunctie Rente leningen We hadden verwacht dat we in 2023 een nieuwe langlopende lening moesten aangaan. In de begroting 2023 hadden we hiervoor een rentelast begroot. Dit bleek echter niet nodig. Overige afwijkingen Overige algemene dekkingsmiddelen BTW suppletie De afgelopen jaren zijn we met de Belastingdienst (en bijgestaan door een fiscaal expert) in gesprek geweest over een aantal BTW-vraagstukken. Dit heeft geleid tot een suppletieverzoek voor de jaren 2018 tot en met 2022. In december 2023 dienden we dit verzoek in bij de Belastingdienst. Daarmee komt ook een einde aan de discussie over de BTW-verrekening in de dossiers Regiovervoer en De Werft. Daarnaast is overeenstemming bereikt over de toepassing van de BTW-labeling. De BTWsuppletie heeft zowel een effect aan de lasten als aan de baten kant.

I/S

V/N

Bedrag

I

N

-17

I

V

144

I

V

20

I

N

-2.155

Terugvordering SPUK Bij het opstellen van de SiSa-verantwoording is gebleken dat een deel van een ontvangen specifieke uitkering (SPUK) moet worden terugbetaald aan het Rijk. Afwikkeling EWW BV In 2023 maakten we met EWW BV de afrekening op over de jaren 2017 – 2023. Met deze afwikkeling zijn ook de openstaande vraagpunten met de gebruikers en de exploitanten opgelost. We vormden een voorziening om de afwikkeling van EWW BV te effectueren. Stelpost verhogen effectiviteit in contracten Door slimmer en bewuster aan te besteden kan efficiencyvoordeel gehaald worden in contracten. Deze stelpost is blijven staan. De voordelen zitten echter in de afgesloten contracten en is lastig toe te rekenen naar specifiek deze stelpost. Overige afwijkingen Onvoorziene uitgaven Overige afwijkingen Vennootschapsbelasting Overige afwijkingen

I

N

-172

I

N

-175

I

N

-125

I

N

-186

I

V

25

I

V

5

39

Omschrijving Overhead Spookfactuur Ondanks alle controles op facturen is er in september een spookfactuur betaald. Nadat dit is geconstateerd, heeft onderzoek plaatsgevonden en is aangifte gedaan. Waar nodig zijn procedures aangescherpt en is opgeroepen tot alertheid. Informatiebeheer op orde Zoals ook is aangegeven bij de toelichting op de speerpunten in venster 1 en in de paragraaf bedrijfsvoering, hebben deze activiteiten vertraging opgelopen. Deze worden in 2024 alsnog opgepakt. Projectbudget organisatieontwikkeling Het projectbudget voor de organisatieontwikkeling is in 2023 primair ingezet voor de regie op het proces van de organisatie ontwikkeling en de inrichting en implementatie van het functiegebouw. De intentie was om een aantal van de bedrijfsvoeringsprocessen (en met name HRM) te optimaliseren, zodra overeenstemming was met de OR over de inrichting van de organisatie. Deze overeenstemming is in december bereikt. De optimalisatie van de processen is daarom doorgeschoven naar 2024. Personele mobiliteit Voor het opvangen van frictiekosten als gevolg van de organisatieontwikkeling en de uitvoering van RVU, zijn middelen beschikbaar gesteld. Voor de aangegane verplichtingen is een voorziening gevormd.