Jaarstukken 2023

Jaarstukken 2023

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Voorwoord ............................................................................................................................................... 3 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 4 Financieel resultaat ................................................................................................................................. 5 Beleidsverslag ......................................................................................................................................... 7 Venster 1. Bestuur en dienstverlening .................................................................................................... 8 Venster 2. Gemeenschappen ................................................................................................................ 14 Venster 3. Omgeving en economische ontwikkeling ............................................................................. 28 Venster 0. Algemene dekkingsmiddelen en overhead .......................................................................... 39 Paragraaf 1.

Lokale heffingen ............................................................................................................... 42 Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................................... 46 Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................... 50 Paragraaf 4. Bedrijfsvoering .................................................................................................................. 53 Paragraaf 5. Financiering ...................................................................................................................... 58 Paragraaf 6. Verbonden partijen ........................................................................................................... 60 Paragraaf 7. Grondbeleid ...................................................................................................................... 66 Balans per 31 december 2023 .............................................................................................................. 70 Toelichting op de balans........................................................................................................................

71 Het overzicht van baten en lasten ......................................................................................................... 87 Rechtmatigheidsverantwoording ........................................................................................................... 99 Wet Normering Topinkomens (WNT) .................................................................................................. 100 Overzicht baten en lasten per taakveld ............................................................................................... 103 SiSa-bijlage ......................................................................................................................................... 104

2

Voorwoord Het jaar 2023 was een veelbewogen, maar succesvol jaar. Het meest goede nieuws is dat we wederom zwarte cijfers hebben geschreven. Ook hebben we flinke vooruitgang geboekt met de organisatieontwikkeling, maakten we een mooie start met de grote opgaven in het sociaal domein en trokken we een aantal grote woningbouwprojecten vlot. Organisatieontwikkeling We hebben flink geïnvesteerd in onze eigen organisatie. De nieuwe domeinstructuur is sinds 1 januari 2024 een feit en model-Baarda is geïmplementeerd. Dat alles heeft veel tijd en geld gekost. Maar het was de moeite meer dan waard. We hebben gebouwd aan een robuuste, solide basis waar we de komende jaren verder mee kunnen. Sociale opgaven We zijn bestuurlijk goed van start gegaan met het aanpakken van de grote sociale opgaven, zoals ‘Sterke Gemeenschappen’ en ‘Toegang’. Samen met inwoners, verenigingen en partners bouwen we aan een hechtere gemeenschap, waar mensen meer omzien naar elkaar. Dit is cruciaal, gezien de toenemende vergrijzing die de professionele zorg en ondersteuning onder druk zet. We boekten ook vooruitgang met het opstellen van een startnotitie cultuurbeleid, haakten aan bij de regionale samenwerking voor de inkoop van de WMO en ontvingen financiële middelen uit het Gezond en Actief Leven Akkoord.

Bovendien lanceerden we nieuwe initiatieven om kinderen en jongeren op een gezond gewicht te krijgen en houden. Daarnaast hebben we belangrijke stappen gezet met het Dorpshuis in Loon op Zand: alle gebruikers hebben tijdelijke huisvesting gekregen en de verdere planontwikkeling gebeurt in nauw overleg met de Loonse samenleving. Fysieke leefomgeving Voor het fysieke domein stelden we de omgevingsvisie op, gericht op groenere en duurzamere dorpen en slimme bereikbaarheid. Deze visie sluit nauw aan bij onze duurzaamheidsagenda en het beheer van de openbare ruimte (IBOR). We leggen de nadruk op een duurzame toekomst voor onze kinderen en jongeren en streven naar een betere kwaliteit van onze buitenruimte. Belangrijke onderdelen zijn klimaatadaptatie en het bevorderen van wonen en werken in een groene, schone en veilige omgeving. Verder hebben we diverse grote woningbouwprojecten succesvol vlot getrokken, waaronder Park Wijtenburg, Lobelia en Van Lier. Ook hebben we geïnvesteerd in een eigentijds en volhoudbaar Centrumplan Kaatsheuvel. Daarnaast hebben we de exploitatie van de milieustraat opnieuw aanbesteed, een startnotitie opgesteld voor erfgoed- en monumentenbeleid en een nieuw systeem ingevoerd voor huis-aan-huisafval, waarbij de vervuiler het meest betaalt. Dienstverlening op peil Natuurlijk raakten ook nationale en internationale zaken Loon op Zand.

Zo leverden onze ambtenaren een topprestatie door in één jaar tijd twee verkiezingen te organiseren. Daarnaast openden we een opvanglocatie voor Oekraïners in De Moer en startten we met de eerste voorbereidingen voor een tijdelijke crisisnoodopvanglocatie aan de Dodenauweg. En tegelijkertijd zorgden we ervoor dat de dienstverlening aan onze inwoners op peil bleef. Al met al zijn we trots op onze prestaties: we hebben in 2023 opnieuw met lef en focus kunnen doen wat goed is voor onze inwoners. Uiteraard blijft het spannend wat het ravijnjaar 2026 ons gaat brengen, maar we zijn vastbesloten om daarop voorbereid te zijn. Het is vanzelfsprekend dat we ernaar streven om financieel gezondheid te blijven. We kijken ernaar uit om hierover in debat te gaan met de gemeenteraad. Kaatsheuvel – 21 mei 2024 Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris,

de burgemeester,

N. van Mourik

J. van Aart

3

Leeswijzer Het college van burgemeester en wethouders legt ieder jaar verantwoording af aan de gemeenteraad van Loon op Zand over het gevoerde beleid en de financiële vertaling hiervan. De indeling is als volgt: Financieel resultaat; Beleidsverslag; Jaarrekening. Financieel resultaat In het hoofdstuk ‘Financieel resultaat’ is een weergave opgenomen van het financieel resultaat op hoofdlijnen. We starten bij de primaire begroting en laten ten opzichte van de gewijzigde begroting het jaarrekeningresultaat 2023 zien. Beleidsverslag De begroting bestaat uit 4 vensters die zijn onderverdeeld in thema’s. De presentatie is gelijk aan de begroting. Elk programma start met een venster beschrijving. We gaan per onderwerp in op: Wat wilden we bereiken? Wat zouden we doen? Wat hebben we gedaan? Vervolgens beantwoorden we de derde W-vraag “wat heeft het gekost?” voor het totale venster. We lichten hier de financiële resultaten toe tussen de begroting inclusief begrotingswijzigingen en de jaarrekening. Verschillen op baten of lasten groter dan € 25.000 per thema worden toegelicht. De som van verschillen kleiner dan € 25.000 op baten dan wel lasten per thema geven we weer met de omschrijving “overige afwijkingen”. Het is mogelijk dat de som van kleine verschillen optelt tot een bedrag groter dan € 25.000. Na de vensters zijn de paragrafen opgenomen.

Dit zijn de wettelijk voorgeschreven paragrafen. Jaarrekening In de jaarrekening geven we een toelichting op het financieel resultaat. Dit deel bevat de balans met de toelichting op de balans. Legenda In de financiële overzichten zijn de verschillen benoemd met een N = nadeel of V = voordeel. Nadeel: een verhoging van de lasten of een verlaging van de baten. Voordeel: een verlaging van de lasten of een verhoging van de baten. De bedragen in de tabellen en grafieken worden, tenzij anders vermeld, afgerond in duizenden euro's. Optellingen kunnen een beetje afwijken door de afrondingen. De toelichting op de verschillen is in hoofdlijnen. De afwijkingen groter dan € 25.000 per thema of politiek belangrijk worden toegelicht. De verschillen kleiner dan € 25.000 op baten of lasten per thema geven we weer onder overige afwijkingen. Als je de som van de kleine verschillen optelt kan dit leiden tot een bedrag groter dan € 25.000. De begroting inclusief begrotingswijzigingen zijn opgenomen. Afwijkingen worden gepresenteerd ten opzichte van de laatste begrotingswijziging. De tabellen wat hebben we daarvoor gedaan, bevatten soms lege velden, dit betekent dat de cijfers voor het jaar 2023 nog niet bekend zijn. De cijfers zijn nog niet bekend bij het CBS of het onderzoek heeft nog niet plaatsgevonden voor 2023.

4

Financieel resultaat Voor u liggen de jaarstukken 2023 van de gemeente Loon op Zand. Deze laten een positief financieel resultaat zien van € 929.000. Ten opzichte van de gewijzigde begroting is het resultaat € 670.000 positiever. In onderstaande tabel benoemen wij de grootste verschillen en bij de vensters is een nadere toelichting van de verschillen groter dan €25.000 opgenomen. Omschrijving Saldo primitieve begroting 2023 Begrotingswijzigingen: Raadsvoorstel budgetoverheveling en septembercirculaire 1e bestuursrapportage 2e bestuursrapportage

Mutatie

Saldo 113 V

314 V -2.130 N 1.962 V 146 V

Saldo begroting na wijzigingen Effecten in jaarrekening: Suppletie aangifte BTW - BCF 2018-2022 Jeugdzorg Persoonsgebonden budget (PGB) jeugd Personele lasten vs. inhuur derden Treasury Openbaar groen Opvang Oekraïne Inburgering Algemene uitkering Bijzonder bijstand – Baanbrekers Verkiezingen Overige afwijkingen

259 V

-196 -382 172 -540 361 100 562 253 1.091 -953 46 156

N N V N V V V V V N V V 670 V

Resultaat jaarrekening 2023

929 V

Toelichting financiële afwijkingen Suppletie aangifte BTW-BCF 2018-2022 De afgelopen jaren zijn we met de Belastingdienst (en bijgestaan door een fiscaal expert) in gesprek geweest over een aantal BTW-vraagstukken. Dit heeft geleid tot een suppletieverzoek voor de jaren 2018 tot en met 2022. In december 2023 dienden we dit verzoek in bij de Belastingdienst. Daarmee komt ook een einde aan de discussie over de BTW-verrekening in de dossiers Regiovervoer en De Werft. Daarnaast is overeenstemming bereikt over de toepassing van de BTW-labeling. De BTWsuppletie heeft zowel een effect aan de lasten als aan de baten kant, maar leidt tot een nadeel. Jeugdzorg en PGB In de raadsinformatiebrief over de tweede prognose jeugdzorg 2023, informeerden wij u over de toegenomen kosten voor jeugdhulp. De uitgaven zijn hoger dan begroot, door een toename in de duurdere jeugdhulp. Op basis van de meest recente prognose stelden we de regionale bijdrage voor Hart voor Brabant jeugdhulp bij. Binnen de persoonsgebonden budgetten (PGB) voor jeugd zien we in 2023 een voordeel. We krijgen meer grip in het sociaal domein mede door de verlaging van het PGBtarief naar 80% van het ZIN-budget en de verscherping van het afwegingskader PGB, welke is opgenomen in onze beleidsregels jeugdhulp. Personele lasten vs.

inhuur derden De kosten voor de organisatie zijn hoger, op basis van de vergelijking personele lasten en inhuur derden. Naast het effect in de reguliere uitvoering, ligt een belangrijk effect bij de implementatie van het

5

nieuwe functiegebouw. Om de continuïteit van onze dienstverlening blijvend te kunnen garanderen is ingehuurd op de vacatureruimte. In de paragraaf bedrijfsvoering leest u de toelichting hierop. Treasury De rentelast laat een voordeel zien, doordat we geen nieuwe lening nodig hadden. Daarnaast zien we een hogere rente op schatkistbankieren. Dit leidt op treasury tot een voordeel. Openbaar groen De afgelopen jaren investeerden we in het onderhoud van bomen en planten, door de weeromstandigheden van de afgelopen jaren. In 2023 waren er minder calamiteiten en hielden we ons aan de contractvoorwaarden en legden een boete aan onze aannemer op. Dit leidde tot een voordeel. Opvang Oekraïense vluchtelingen De bijdrage die we ontvangen voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen is hoger dan de kosten die we maken. Dit zien we ook bij andere gemeente terug. Dit geeft een voordeel, want op de vergoeding die we ontvangen rust geen terugbetalingsverplichting. Inburgering Op de inburgering van nieuwkomers zien we een voordeel. We plaatsen meer alleenstaanden dan gezinnen en de begeleidingskosten vielen lager uit. Daarnaast is gedurende 2023 de taakstelling voor statushouders bijgesteld. Algemene uitkering en Bijzondere bijstand - Baanbrekers Net als voorgaande jaren, vielen de inkomsten uit het gemeentefonds hoger uit.

Zoals blijkt uit de decembercirculaire heeft dit grotendeels te maken met de bijdrage die we ontvangen voor de energietoeslag. Deze gaat rechtstreeks naar Baanbrekers. We wisten vooraf niet de hoogte van de energietoeslag, dit verklaart het negatieve effect bij Baanbrekers. Verkiezingen In 2023 waren er extra verkiezingen. We maakten gebruik van materialen van de vorige verkiezing en zette interne medewerkers in. De kosten waren minder hoog dan verwacht. Financiële afwijkingen Het samenspel van de financiële afwijkingen biedt geen sluitend inzicht. Dit heeft onder andere te maken met een deel van de specificaties dat binnen de bandbreedte van overige afwijkingen valt. Reservepositie In 2023 is de reservepositie versterkt. De weerstandscapaciteit is toegenomen van € 13,9 miljoen in 2022 naar € 19,6 miljoen in 2023. De huidige reservepositie geeft ons ruimte om eventuele tegenvallers eenmalig op te vangen.

6

Beleidsverslag

7

Venster 1. Bestuur en dienstverlening Ambitie Loon op Zand is een sterke, zelfstandige gemeente, waarin de inwoner centraal staat. Nieuwe plannen maken we samen met onze inwoners en we staan open voor initiatieven uit de samenleving. Uit de inwonerspanels die we in 2022 houden blijkt dat onze inwoners betrokken zijn bij hun omgeving. De respons is hoog en zij voelen zich verantwoordelijk. We investeren in een toekomstbestendige organisatie die ambities mogelijk maakt in een veranderende samenleving. We willen optimaal inspelen op vragen vanuit de samenleving en onze dienstverlening sluit aan bij de behoeften van onze inwoners. We willen klaarstaan voor onze inwoners; van het uitgeven van een paspoort tot het gezamenlijk oplossen van maatschappelijke uitdagingen. Het organiseren van een open dialoog hierover met de raad en de samenleving draagt bij aan een krachtig bestuur. We doen dit met een robuuste, resultaatgerichte en vitale organisatie. We denken in mogelijkheden. We werken samen met andere overheden als dit ons meerwaarde oplevert. We zijn een actieve partner in de regio, die bijdraagt aan gemeenschappelijke doelen en de vruchten van de samenwerking plukt. Bestuur en organisatie Wat wilden we bereiken? We pakken uitdagingen samen met onze inwoners en (maatschappelijke) organisaties aan. Onze organisatie is robuust, resultaatgericht en vitaal.

We zijn een weerbare en integrale ambtelijke en bestuurlijke organisatie. Wat hebben we daarvoor gedaan? Binnen onze reguliere taken Faciliteren verschillende vormen van inwonerparticipatie: Aantal metingen inwonerpanel Het uitvoeren van verkiezingen: -

Er is een onweerlegbare verkiezingsuitslag

Nulmeting

Planning 2023

Realisatie 2023

2

3á4

2

Ja

Ja

Ja

1

6

7

Stimuleren jongeren om zich maatschappelijk actief in te zetten: -

Aantal vergaderingen kindergemeenteraad

Onze verbonden partijen: Regio Hart van Brabant Wat hebben we in 2023 gedaan en bereikt? We benaderden het inwonerpanel voor twee onderwerpen: onderzoek naar de openbare ruimte en het programma water en riolering 2025 – 2028. In maart 2023 waren de verkiezingen voor de leden van de Provinciale Staten en Waterschapsverkiezingen. Met de invoering van de nieuwe procedure vaststellen uitslag en dubbele verkiezingen was het een opgave om deze verkiezingen te organiseren. Door de val van het kabinet waren op 22 november 2023 de vervroegde verkiezingen voor de leden van de Tweede Kamer. Met de ervaringen van de verkiezingen in maart 2023 kozen we voor een centrale telling van de stemmen. Op de verkiezingsavond konden we zo vrij snel de uitslag op partijniveau delen. Op de dag na de verkiezingen rondden we de telling verder af en dienden de uitslag tijdig in. In oktober 2023 installeerde de burgemeester de nieuwe kinderraad voor het schooljaar 2023 – 2024. De kinderraad kwam zeven keer bijeen en ging aan de slag met een opdracht uit de gemeenteraad en het thema verkeersveiligheid. De kinderraad maakte een bord, wat in de hal van het gemeentehuis hangt, waarop artikel 1 van de grondwet staat vermeld. Zodat iedereen kan zien dat dit artikel belangrijk is en iedereen gelijk is binnen onze gemeente. Verder maakte de kinderraad haar eerste besluit, een regenboogzebrapad in onze gemeente.

De eerste stappen om dit te realiseren werkte de kinderraad uit in samenwerking met medewerkers van de gemeente en de leerlingenraad van de basisschool de Bussel.

8

Onze speerpunten: Bestuurlijke toekomst Doel: Monitoring en evaluatie van het raadsbesluit over de bestuurlijke toekomst van onze gemeente. Inhoud: In 2021 besloot de raad om zelfstandig te blijven en dit besluit tussentijds en na 2,5 jaar te evalueren. Voor de tussentijdse evaluatie stelde de raad op 17 februari 2022 indicatoren vast. De aanpak hiervoor wordt op dit moment uitgewerkt. Eind 2023 zal de raad een nieuwe evaluatie uitvoeren aan de hand van een nog door de raad vast te stellen plan van aanpak. Financiën: Voor de evaluatie houden we in de begroting rekening met €80.000. Dit bedrag is gelijk aan de kosten voor het initiële onderzoek. Planning: In 2022 werkt een raadswerkgroep samen met college en organisatie de indicatoren verder uit. In 2023 wordt de kwalitatieve evaluatie voorbereid en in gang gezet. Risico’s: Een periode van 2,5 jaar is relatief kort om kwalitatieve en kwantitatieve verbeteringen in het presteren van de gemeente zichtbaar te maken. Het is daarom onzeker of er een verband gelegd kan worden tussen de metingen en evaluatie en de ingezette acties. Toelichting: De raad bekrachtigde in 2023 de opdracht voor de raadswerkgroep bestuurlijke toekomst. Deze opdracht zal tot in 2024 doorlopen. De raad stelde de evaluatie uit naar een nog te bepalen moment.

Het toegekende budget is doorgeschoven naar 2024 voor de uitvoering van de opdracht van de raadswerkgroep bestuurlijke toekomst. Organisatieontwikkeling Doel: In 2023 gaan we krachtig door met de in gang gezette ontwikkelingen om de belofte van een robuuste en vitale organisatie waar te maken. Een organisatie die door middel van een optimale in- en externe samenwerking de afgesproken resultaten behaalt. Een organisatie die weet waar ze voor staat en dat realiseert met betrokkenheid en tot tevredenheid van onze inwoners en ondernemers. Een organisatie met goed werkgeverschap en een goede sfeer, waarin medewerkers zich kunnen ontwikkelen, eigenaarschap tonen en vitaal blijven. Waar met efficiënte processen goed kan worden samengewerkt tussen medewerkers onderling en met de samenleving, de politiek en het bestuur. Inhoud: Begin 2023 wordt de hoofdstructuur (sturing en gelaagdheid) van de ambtelijke organisatie aangepast en worden de vacatures van de leidinggevenden in- en/of extern opengesteld en vervuld. Externe leidinggevenden worden met ingang van 2023 vervangen door vaste. Om in te spelen op de veranderde arbeidsmarkt en de wens om ruimte te geven aan (jong) talent zetten we gerichter in op het aanstellen van trainees, stagiaires en zij-instromers en op de ontwikkeling van onze mensen.

In het najaar van 2022 wordt er een organisatiebreed opleidingsplan opgesteld dat gericht is op bovenstaande doelstelling. Het opleidingsplan wordt in 2023 en verder uitgevoerd. We bouwen voort aan de stabiele bedrijfsvoering en sturen op het voorkomen en verminderen van ziekteverzuim. Financiën: We herschikken bestaande (ruimte in) budgetten om de sturing en beheersbaarheid te vergroten. Om invulling te geven aan de benodigde structuur wijziging, het begeleiden van jong talent en een stevigere basis voor informatiebeheer te creëren is er aanvullend budget opgenomen in deze begroting (zie paragraaf bedrijfsvoering). Planning: Uitrollen van de hoofdstructuur in najaar 2022 en implementeren in 2023; de implementatie zal doorlopen in 2024. Risico’s: Vertragingen zijn mogelijk in het proces van afstemming met medewerkers, Ondernemingsraad en Lokaal Overleg. De werving en selectie van leidinggevenden kan enige tijd vergen en een eventuele lockdown werkt vertragend op de organisatieontwikkeling. Toelichting: In 2023 werd het nieuwe functiegebouw geïmplementeerd. De formele afronding van dit proces vindt plaats in 2024. De hoofdstructuur is vastgesteld. De werving en selectie van drie nieuwe domeinmanagers is succesvol afgerond. Deze zijn per 1 januari 2024 gestart.

Door uitdagingen in de bezetting en de inzet die nodig was voor de afhandeling van Woo-verzoeken, is de ontwikkeling van informatiebeheer vertraagd. Dit proces wordt geïntegreerd in één van de prioriteiten in 2024, namelijk de ontwikkeling van het e-depot.

Dienstverlening Wat wilden we bereiken? Onze inwoners zijn tevreden over onze dienstverlening. We zijn goed bereikbaar voor onze inwoners. Wat gaan we daar voor doen? Binnen onze reguliere taken: Het leveren van publieksdienstverlening aan onze inwoners: Binnen drie werkdagen terecht voor het maken van een afspraak bij burgerzaken Verwerking van belangrijke levensgebeurtenissen, zoals afgifte van geboorte, huwelijk, paspoort, rijbewijs, verhuizing en naturalisatie Score op de zelfevaluatie: 1. Basisregistratie personen (BRP) proces en privacy 2. BRP bestandscontrole 3. Proces uitgifte paspoorten en NL identiteitskaarten 4. Controle van 50 geselecteerde persoonslijsten Telefonische bereikbaarheid: Waardering van ons telefonisch klantcontact

Nulmeting

Planning 2023

Realisatie 2023

80,70%

85%

99%

Wettelijk termijn

Wettelijk termijn

70,7% 100% 76,3% 42%

87% 99% 87% 99%

93,85% 99,98% 89,33% 88%

5,8

Streven naar 8

Geen meting

9

Toelichting: Wat hebben we in 2023 gedaan en bereikt? Inwoners konden in 2023 voor 99% van de gemaakte afspraken binnen 3 werkdagen terecht bij Burgerzaken. Met carnaval (maandag gesloten) en in week 26 is deze norm 3 dagen niet behaald door onderbezetting/ziekte op de afdeling BZ. Vanaf juli tot en met december kon de inwoner altijd binnen 3 werkdagen terecht (100%). Uit de resultaten van de zelfevaluatie BRP blijkt dat de stappen die we zetten met het verbeterplan Burgerzaken zijn vruchten afwerpt. Met uitzondering van punt 4 “Controle van 50 geselecteerde persoonslijsten” hebben we onze streefwaarde ruimschoots bereikt. Op dit laatste punt zijn we er nog niet helemaal. Wel verbeterden we de score van 42% naar 88%. We voldoen hiermee ruim aan de wettelijke taken ten aanzien van de Basisregistratie Personen en uitgifte paspoorten en identiteitskaarten. Dienstverlening, Communicatie en Participatie Doel: We luisteren naar wat er leeft in de samenleving. We kijken naar buiten en maken verbinding. ‘LOL’ is leidend in onze dienstverlening en communicatie. We verlenen onze diensten vanuit de behoefte van onze inwoners. De tevredenheid van onze inwoners is onze belangrijkste graadmeter. Dienstverlening binnen de overheid betekent dat we wel de balans moeten zien te houden tussen individuele dienstverlening en het collectieve belang.

Inhoud: Onze visies op communicatie en dienstverlening ontwikkelden we parallel en gezamenlijk. Zo kwamen we tot gezamenlijke uitgangspunten over contact, relatie en interactie tussen inwoners en gemeente. Wij zijn ervan overtuigd dat we met participatie meer verbinding en betrokkenheid kunnen realiseren. In wijken en dorpen en met de gemeente. Inwoners hebben steeds meer (behoefte aan) invloed op hun directe leefomgeving. Die ruimte willen we bieden en we moedigen dit ook aan. De huidige wetgeving stimuleert dit ook. ‘Van buiten naar binnen werken’ stelt onze dienstverlening voor de volgende opgaven: Serviceformules: 5 verschillende formules waarmee wij onze dienstverlening vormgeven, zodat inwoners meer eenduidigheid ervaren in onze dienstverlening. Frontoffice-concept: Inrichtingsprincipes voor de organisatie van dienstverlening, zodat inwoners ons als één organisatie ervaren. LOL: de manier waarop wij onze inwoners benaderen. Luisteren, Open en Leren, zodat inwoners zich begrepen voelen in hun (achterliggende) behoeften. Financiën: De benodigde middelen zijn verwerkt in de begroting 2023. Om de visie van multichannel- en online dienstverlening te kunnen waarmaken is een ICT-oplossing nodig die het zaakgericht werken faciliteert. Hierdoor kunnen we vanuit de Frontoffice-concept inwoners steeds informeren over de stand van zaken van hun (aan-)vraag.

Het fundament dat daar in 2023 eerst voor moet worden gelegd is het op orde brengen van het informatiebeheer. Dit loopt mee in de organisatieontwikkeling. Tot slot versterken we het cluster communicatie. Planning: Afgelopen jaren investeerden we in het op orde brengen van de basis: KCC (Klant-Contact-Centrum), functioneel beheer, telefonische bereikbaarheid, inwonerpanel, kinderraad en een adequate website. Met een organisatie brede Nulmeting stelden we vast waar onze gemeente nu staat. Daarbij kiezen we voor een ambitieuze en tegelijkertijd realistische koers voor onze Loonse Dienstverlening in 2025: multichannel, online en persoonlijk waar het wenselijk is. Om dit te bereiken versterken we in 2023 onze bereikbare adequate dienstverlening. Dit doen we onder andere door versterking van de afdeling burgerzaken, het op orde brengen van de website om te voldoen aan de wettelijke vereisten (WOO en WMEBV), en borgen we onze telefonische bereikbaarheid tijdens piekbelasting. In 2025 is onze dienstverlening multichannel en online. In 2023 stippelen we het pad richting 2025 verder uit: Een vastgestelde model verordening participatie; Een uitgewerkte serviceformule participatie; Een uitgewerkte kanalenstrategie; Een uitgewerkte visie zaakgericht werken. Dit alles leidt dan tot een programmaplan communicatie, dienstverlening en participatie als input voor begroting 2024.

Risico’s: Het verder uitwerken van het pad richting 2025 is belegd bij het onlineteam, waarin vanuit de disciplines communicatie, ICT en dienstverlening wordt samengewerkt. De adviseur dienstverlening is een moeilijk vervulbare functie gebleken, en de capaciteit bij communicatie en aandacht voor informatiebeheer beperkt. Het invullen van deze randvoorwaarden zorgt dat de volgende groeifase kan worden ingezet. Toelichting: De raad stelde de participatieverordening vast in december 2022. De kanalenstrategie is uitgewerkt in concrete stappen en normen. Implementatie wordt in 2024 verder opgepakt. In 2023 zetten we vooral in op het borgen van de gezette stappen in eerdere jaren. De eerste vijf klantreizen zijn afgerond en hebben gezorgd voor een betere stroomlijning in deze processen. De implementatie van de Wet open overheid (Woo) en Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (WMEBV) en met name de afwikkeling van Woo-verzoeken hebben grote impact op de beschikbare capaciteit om ook bij dienstverlening de gewenste stappen te blijven zetten. In 2023 startte we met de voorbereidingen van deze twee wetten.

10

1.3 Openbare orde en veiligheid Wat wilden we bereiken? Het meerjarige veiligheidsbeleid is vastgesteld voor 2023 tot en met 2026. In onze reguliere werkzaamheden richtten we ons op de vastgestelde prioriteiten: jeugd, ondermijning, zorg & veiligheid, overlast & digitale veiligheid. Bij de uitvoering van onze werkzaamheden droegen we bij aan een veilige woon-, leef-, werk- en recreatieomgeving voor onze inwoners, ondernemers en bezoekers. Wat hebben we daarvoor gedaan? Binnen onze reguliere taken: In de periode 2018-2022 kende ons veiligheidsbeleid de volgende prioriteiten: We bieden een preventieve en accurate, integrale aanpak op overlast en kwetsbare personen; We zetten in op het terugdringen van high impact crimes; We spannen met onze partners samen tegen ondermijning; We vergroten het bewustzijn ten aanzien van brand(on)veiligheid.

In het najaar van 2022 stelden we een nieuw veiligheidsbeleid op. Implementatie en uitvoering vindt plaats in 2023 en verder binnen de bestaande financiële kaders. In onze regio krijgen we steeds vaker meldingen van jeugdoverlast, dit is een aandachtspunt voor de komende jaren. Onze jeugd komt steeds vroeger in aanraking met ondermijnende criminaliteit, waar we ons preventief op willen inzetten. Verzamelt de jeugd zich vaak op straat waar ze overlast veroorzaken. We willen meer inzetten op een integrale aanpak om deze jeugd beter in beeld krijgen. Daarnaast zien we dat cybercrime steeds vaker voorkomt, denk bijvoorbeeld aan whatsapp fraude. Hiervoor wordt een regionale werkgroep opgezet om met alle betrokken partners een passende aanpak in te vinden. Het vergroten van het bewustzijn is hierbij belangrijk. Daarnaast is het verhogen van de meldingsbereidheid een aandachtspunt.

Wat hebben we in 2023 gedaan en bereikt? We zijn in 2023 begonnen met een hogere inzet op digitale veiligheid. We boden onder andere voor basisschoolleerlingen Hackshield aan en organiseerden een escape room over cyber security voor ondernemers. Daarnaast hebben we sinds de start van het zevenstappenmodel jeugd een stevige aanpak op een criminele jeugdgroep tot een mooi resultaat gebracht. Op het gebied van zorg- en veiligheid zijn een aantal complexe casussen afgerond. Met de maatpactgedachte vonden mooie doorbraken in langdurige casuïstiek plaats. We hebben ons tegen ondermijning ingezet op preventie door een actie in het buitengebied. Voormalige agrariërs voorzagen wij van advies over hoe om te gaan met een bedreiging respectievelijk aanbod uit het criminele circuit. Ook controleerden wij opnieuw garageboxen in samenwerking met politie, toezichthouders en speciaal getrainde honden. In ons donkere dagen offensief richtten wij ons afgelopen jaar op inbraken. Met de “boef in de wijk” campagne creëerden we spelenderwijs, in samenwerking met politie, aandacht voor dit onderwerp. Onze verbonden partijen: Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant RAV

11

Onze speerpunten: Nieuw veiligheidsbeleid Doel: Vaststellen en uitvoeren nieuw veiligheidsbeleid. Inhoud: Mede op basis van de input van de raad en in samenwerking met de andere gemeenten in onze regio werken we een veiligheidsbeleid voor de komende vier jaar uit. Financiën: Doel is het nieuwe veiligheidsbeleid uit te voeren binnen de bestaande financiële kaders. Planning: Na vaststelling van het beleid stellen we jaarlijks een focusblad op waarin de prioriteiten voor dat jaar gesteld worden. Risico’s: Afhankelijk van de prioriteiten van het beleid en de wijze waarop deze samen met gemeenten in ons district worden opgepakt, kan het zijn dat voor de uitvoering in de komende jaren extra middelen nodig zijn. Toelichting: Het meerjarige veiligheidsbeleid is vastgesteld voor 2023 tot en met 2026.

Wat heeft het gekost in 2023? Lasten Bestuur en organisatie Dienstverlening Openbare orde en veiligheid Lasten voor reserves Toevoeging reserves Lasten na reserves Baten Bestuur en organisatie Dienstverlening Openbare orde en veiligheid Baten voor reserves Onttrekking reserves Baten na reserves Saldo venster 1

Begroting 1.464 831 2.244 4.539 4.539 Begroting 371 63 434 434 -4.105

Gewijzigde begroting 1.398 877 2.285 4.559 80 4.639 Gewijzigde begroting 348 63 411 411 -4.228

Realisatie

Saldo

V/N

1.520 672 2.206 4.398 80 4.478

-123 204 79 161 161

N V V V

Realisatie

Saldo

V/N

286 69 355 355 -4.124

-62 6 -57 -57 104

V

N V N N V

12

Toelichting lasten Omschrijving I/S Bestuur en organisatie Personele lasten I In 2023 is de functie van griffier en raadsadviseur uitgevoerd door tijdelijke inhuur. De kosten inhuur derden zijn hoger dan de reguliere salariskosten. Pensioenen wethouders I De benodigde voorziening voor de wethouderpensioenen is hoger als gevolg van de hogere rekenrente. Overige afwijkingen I Dienstverlening Personele lasten I Bij de inzet van vacatureruimte is een nadrukkelijke afweging gemaakt in welke mate invulling door externe inhuur noodzakelijk is. In 2023 is het aantal uitgegeven reisdocumenten lager dan aanvankelijk ingeschat. Daardoor was het niet nodig om alle vacatureruimte in te zetten voor externe inhuur.

V/N

Bedrag

N

-75

N

-26

N

-22

V

45

I

V

65

I

V

46

I

V

48

I

V

32

I

V V

47 161

I/S

V/N

Bedrag

I

N

-62

I

V N

6 -57

Reisdocumenten Er zijn minder documenten uitgegeven dan begroot. Hier tegenover staan ook lagere inkomsten aangezien er minder is ingekocht. Verkiezingen In de 2e bestuursrapportage 2023 stemde de raad in toekenning van een budget voor de extra verkiezingen in november 2023. We maakten veelvuldig gebruik van de inzet van ambtenaren op de stembureaus en hergebruikten materialen van de verkiezing in het voorjaar. Beide verkiezingsronden in 2023 konden we daardoor efficiënter organiseren. Overige afwijkingen Openbare orde en veiligheid Personele lasten Door het niet kunnen invullen van vacatures door vaste medewerkers of inhuur, zijn de salariskosten lager dan verwacht. Overige afwijkingen Totaal lasten Toelichting baten Omschrijving Dienstverlening Reisdocumenten Er zijn minder documenten uitgegeven dan begroot. Hier tegenover staan ook lagere lasten aangezien er minder is ingekocht. Openbare orde en veiligheid Overige afwijkingen Totaal baten

13

Venster 2. Gemeenschappen Ambitie We vertrouwen op de kracht van onze inwoners en hun gemeenschappen. Onze inwoners kunnen het verschil maken voor elkaar. Met alle hoogtepunten, onderlinge verschillen, tegenslag en veerkracht om er weer bovenop te komen die daarbij horen. We zorgen voor een breed gedragen besef dat het leven, ieders leven, hobbels kent. Dat veel van die hobbels zich in de eigen omgeving laten oplossen en dat afwijken van de norm soms normaal is. Onze gemeente kent drie bloeiende kernen. Vele verenigingen en stichtingen zorgen voor een maatschappelijke verbondenheid en levendigheid. Zij zijn een sociaal fundament waardoor mensen elkaar kennen en waar nodig op elkaar terug kunnen vallen. We koesteren deze basisstructuur en stimuleren, ondersteunen en faciliteren deze. Door ervoor te zorgen dat voorzieningen laagdrempelig en vrij toegankelijk zijn en door in te zetten op preventie en vroegtijdige signalering, voorkomen we zoveel mogelijk dat problemen ontstaan of groter worden. We zorgen er hierbij voor dat hulp aansluit bij de behoeften van de gemeenschap en we stimuleren dat inwoners hulp bij elkaar te zoeken. Als onze bewoners het zelf even niet meer kunnen, willen we dat ze weten waar ze terecht kunnen.

We ontwikkelen een aanpak die ervoor zorgt dat de toegang tot zorg voor onze inwoners herkenbaar en laagdrempelig is en door aanwezig te zijn wanneer we signaleren dat mensen hulp nodig hebben. Daarbij nemen we de regie niet over, maar ondersteunen we hen voor zichzelf en elkaar te zorgen. Om dit voor elkaar te krijgen moeten we er ook voor zorgen dat de zorg voor onze inwoners betaalbaar blijft. Daarom zetten we in op de efficiëntste maatregelen en monitoren we onze prestaties. Door samen te werken met inwoners, verenigingen en organisaties in onze gemeente zorgen we voor een gemeente waar onze inwoners een fijn leven kunnen leiden. Wat hebben we bereikt binnen het sociaal domein in 2023? In 2023 hebben we de visie op het sociaal domein “In de buurt/Aan de buurt” als leidraad genomen voor alle ontwikkelingen die we hebben ingezet. Dit kwam onder andere naar voren bij de Regionale nota Publieke Gezondheid die de raad heeft vastgesteld. Ook bij de voorbereidingen van een nieuwe Lokale Educatieve Agenda (LEA) is de samenhang gezocht tussen onderwijs en voorliggende voorzieningen. De onderlinge samenhang tussen de verschillende beleidsvelden in het sociaal domein wordt hierdoor steeds meer versterkt. 2.1 Onderwijs Wat wilden we bereiken? Voldoende en kwalitatief goed openbaar onderwijs. Toekomstbestendig en goede huisvesting primair onderwijs in alle kernen.

Toekomstbestendig en goede huisvesting voortgezet onderwijs in onze gemeente. Optimale en gelijke ontwikkelingskansen voor kinderen en jongeren. Basisvaardigheden verbeteren bij volwassenen. Inhoudelijke toelichting algemeen Dit jaar is in overleg met diverse partners uit het onderwijsveld en welzijn gesproken over de contouren van een nieuwe Lokale Educatieve Agenda (LEA), zodat we de komende jaren vanuit een breed gedragen programma met elkaar aan de slag kunnen. Het onderwijs is geen eiland, maar maakt onderdeel uit van de samenleving. Het contact met de samenleving wordt gestimuleerd, bijvoorbeeld door de brede inzet van de Gouden formule, ook buiten het onderwijs. Er is aan het begin van de zomervakantie een zomerweek georganiseerd, waar kinderen die het nodig hadden extra ondersteuning kregen bij het leren van schoolse vaardigheden, maar ook op allerlei andere vlakken geleerd en plezier gemaakt hebben. Hierbij werkten verschillende partners samen, zoals de bibliotheek en ContourdeTwern.

14

Om de basisvaardigheden te verbeteren bij volwassen heeft Taalhuis Loon op Zand een vast inloopspreekuur gerealiseerd. Verder is een campagne opgezet om 1) de zenders (lees: de uitvoerende organisaties zoals de Gemeente, ContourdeTwern, Baanbrekers etc.) duidelijker te laten communiceren, en de doelgroep door te verwijzen naar een Taalhuis, en 2) de ontvangers (lees: de inwoners die laaggeletterdheid zijn) te bereiken, informeren en motiveren voor de stap naar Taalhuis Loon op Zand. Binnen onze reguliere taken: We houden toezicht op het openbaar basisonderwijs: % scholen dat aan de norm voor voldoende en kwalitatief goed openbaar onderwijs voldoet We zijn verantwoordelijk voor de toeleiding van doelgroep-peuters naar voorschoolse educatie. We borgen het aanbod voor doelgroep peuters in het geheel van vroeg- en voorschoolse voorzieningen: % van de geïndiceerde doelgroep peuters heeft een plek met voorschoolse educatie We werken vanuit de Lokale Educatieve Agenda (LEA) 2020-2024, waarin een nadrukkelijke link ligt tussen onderwijs en jeugdhulp: Aantal bestuurlijke bijeenkomsten per jaar om de voortgang van de opgaven uit de LEA te bespreken

Nulmeting

Planning 2023

Realisatie 2023

100%

100%

100%

100%

100%

100%

3

3

3

Speerpunt

Uitkomst

Integraal huisvestingplan onderwijs / Huisvesting De Vaert en Van Haestrechtcollege De verantwoordelijkheid voor onderwijshuisvesting is een gedeelde verantwoordelijkheid van gemeente en schoolbesturen. In een Integraal Huisvestingsplan (IHP) willen we de gezamenlijke verantwoordelijkheid structureel inkaderen. Omdat basisschool De Vaert ook met verbouwing of renovatie niet aan de gestelde norm van Frisse Scholen kan voldoen, is in 2022 de verkenning gestart naar nieuwbouw. Voor het Van Haestrechtcollege, dat niet meer voldoet aan de eisen van deze tijd, is de verkenning naar grootschalige renovatie of nieuwbouw gestart.

Met de besturen van onderwijs- en kinderopvangorganisaties zijn in 2023 werksessies gehouden over de ontwikkelingen en uitdagingen die zich de komende jaren gaan voordoen op het gebied van onderwijshuisvesting. Op basis hiervan is de startnotitie Integraal Huisvestingsplan Kindvoorzieningen (IHP-K) opgesteld. Er hebben gesprekken plaatsgevonden met de schoolbesturen van De Vaert en het Van Haestrechtcollege. Dit heeft geleid tot het starten van een haalbaarheidsonderzoek naar de mogelijkheid om op één gezamenlijke locatie een schoolgebouw voor beide scholen te realiseren. Hier wordt dan een doorgaande leerlijn gerealiseerd van 0 tot 18 jaar.

2.2 Sport, cultuur en welzijn Wat wilden we bereiken? Intensievere samenwerking met inwoners, verenigingen en organisaties om onze gemeenschappen te versterken. Sporten is goed voor de fysieke en mentale gezondheid. Daarom willen we meer kinderen aan het sporten krijgen. We stimuleren dat vraag en aanbod van ruimtes en activiteiten beter in balans komen. We ontwikkelen een integrale visie op erfgoed, monumenten, kunst en cultuur. We stimuleren sport- en cultuurbeoefening door goed onderhouden en voldoende accommodaties te bieden. Voor het gebruik van het Klavier worden nieuwe beleidskaders opgesteld. Inhoudelijke toelichting algemeen In 2023 zijn Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) middelen ingezet om diverse projecten te starten op het gebied van gezondheid en welzijn. Er wordt vanuit een brede context gekeken naar gezondheid: fysiek en mentaal en in relatie tot de visie op het sociaal domein In de buurt/Aan de buurt. In 2023 startte we met het vormen van een gemeentelijke coalitie rondom Kansrijke Start. Dit is een programma waarin een positieve ontwikkeling in de eerste 1000 dagen van een kind (en diens omgeving) centraal staat. We legden de basis voor het project Positief Sportklimaat en stelden een JOGG-regisseur, sport- en preventiecoördinator en clubondersteuner aan.

Zij coördineren de inzet rondom respectievelijk overgewicht en obesitas, het verbinden van de ambities van het Sportakkoord, het voormalige preventieakkoord, het ondersteunen van verenigingen bij vragen en het aanvragen van services en subsidies. Hierbij speelt ook de sportraad een belangrijke rol, omdat de sportverenigingen onmisbaar zijn in het bereiken van de doelstellingen die gaan over meer bewegen voor alle leeftijden. De regionale nota publieke gezondheid 2024-2027 stelden we vast, de uitwerking en uitvoering hiervan sluit aan bij onze visie op het sociaal domein. 15

Wat hebben we daarvoor gedaan? Nulmeting Planning 2023 Realisatie 2023 We zorgen voor een kwalitatief goede basisinfrastructuur van sporten beweegaccommodaties en voorzieningen, uitnodigend voor alle inwoners. Aantal buitensportaccommodaties met exploitatievergoeding 6 9 9 op basis van geactualiseerde MJOP Aantal sportaccommodaties met wie over de toegankelijkheid 9 9 van de accommodatie gesproken is Inwoners nemen zelf de verantwoordelijkheid om voldoende te sporten en te bewegen in een gezonde, uitnodigende omgeving. Dit vanuit het oogpunt van gezondheid, ontplooiing en ontmoeting/meedoen. Percentage inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijnen van 47% 54,8% de gezondheidsmonitor Aantal nieuwe sport- en beweegvoorzieningen of activiteiten in 2 2 2 de openbare ruimte (trapveldje, actief schoolplein, freerunbaan, buurtsportcoach, ontmoetingsbus, etc.) Samen met onze partners (o.a. GGD, buurtsport-coaches, sportverenigingen, Kbo) faciliteren we inwoners om oplossingen voor gezondheidsvragen zoveel mogelijk in hun eigen woon- en leefomgeving te vinden. Percentage overlegpartners met wie in een jaar minimaal 1 100% 100% contactmoment geweest is over (bijdrage/aanbod m.b.t.) uitgangspunten van preventie-akkoord.

% jongeren met overgewicht 9 jaar 18% 16% % jongeren met overgewicht 13 jaar 16,5% 16,5% Beschikbare middelen uit het preventieakkoord zijn volledig 40,7% 100% Zie toelichting* besteed.* We dragen samen met de bibliotheek er zorg voor dat zij hun functie als lokale toegangspoort tot kennis kunnen behouden. % gerealiseerde prestatieafspraken 80% 90% Aantal leden van de bibliotheek 3.401 3.500 3.471 We ondersteunen verenigingen bij organisatorische en bestuurlijke vraagstukken, hun maatschappelijke betrokkenheid en groei van het aantal jeugdleden. Aantal jeugdleden van gesubsidieerde sportverenigingen 2.149 2.250 2.0671 Aantal volwassen leden en vrijwilligers van sportverenigingen in de gemeente. Aantal sporters, afgeleid van indicator niet sporters van CBS, 49,9% 52% RIVM. Aantal sportverenigingen 61 61 61 Het aantal maatschappelijke activiteiten van een 140 140 gesubsidieerde vereniging/ stichting * In 2023 zijn de activiteiten in het kader van het preventieakkoord gedekt uit de GALA-middelen. De middelen uit het preventieakkoord konden we doorschuiven naar 2024. Van de GALA middelen kan slechts voor 20% worden doorgeschoven. Daarom zijn de middelen van GALA in 2023 ingezet en kunnen we geen berekening maken van de besteding van de middelen uit het preventieakkoord.

Onze verbonden partijen: Exploitatie Werft en Wetering BV

1

De terugloop is in lijn met de landelijke trend. Aantal jeugdleden is landelijk gedaald met meer dan 130.000. Reden is een combinatie van corona en gestegen contributie. (bron: NOC-NSF en Mulier instituut)

16

Onze speerpunten: Speerpunt Sportaccommodaties, meerjarig onderhoudplan (MJOP) De 4-jarige actualisatie van de MJOP's faciliteert eenduidig de buitensportaccommodaties bij het onderhoud van hun terreinen. Vanaf 2023 ontvangen 9 buitensportaccommodaties een exploitatievergoeding en jaarlijkse schouw. De exploitatievergoedingen aan de buitensportverenigingen worden aangepast op basis van geactualiseerde MJOP's. Met drie extra buitensportverenigingen voor exploitatievergoeding en jaarlijkse schouw, ligt het in de verwachting dat de totale kosten gaan stijgen. In 2022/2023 worden de MJOP's geactualiseerd voor negen buitensportverenigingen. De exploitatievergoedingen worden per 2024 aangepast. In 2026 vindt de volgende vierjarige actualisatie plaats. Accommodatiebeleid We stimuleren dat vraag en aanbod van ruimtes en activiteiten beter in balans komen. Op basis van de functies van maatschappelijke accommodaties (o.a. ontmoeting, faciliteren verenigingsleven, huis van de wijk-functie) evalueren we het huidige beleid en stellen deze waar nodig bij. We kijken bij de evaluatie naar de spreiding, Maatschappelijke impact en taken en verantwoordelijkheden van stakeholders. Vraag en aanbod van ruimtes moeten hiermee beter in balans komen. Na de evaluatie is inzichtelijk wat (financieel) nodig is voor een toekomstbestendig accommodatiebeleid.

Eind 2022 is begonnen met de evaluatie, oplevering eerste helft 2023. De Wetering Het ontwikkelen, realiseren en exploiteren van een 'nieuwe' Wetering door en voor Loon op Zand. We vernieuwen de bestaande Wetering, exclusief het oude klooster, tot een dorpshuis met verschillende functies: sociaal-cultureel, faciliteren van (sport-) verenigingsleven en Huis-van-de-Wijk functie (zie 'voorliggende voorzieningen'). We werken samen met de Wetering Plan Groep aan een passende exploitatie en balans tussen professioneel beheer en vrijwillige inzet, in overleg met de toekomstige gebruikers.

Uitkomst Een tijdelijke exploitatievergoeding is aan 9 verenigingen verstrekt ter overbrugging van de periode tot de definitieve vergoedingen zijn overeengekomen. We actualiseerden de MJOP’s en het proces om te komen tot definitieve exploitatievergoedingen is gestart.

Vooraf aan de aanbesteding toetsen we opnieuw de haalbaarheid en beheersbaarheid van het project. Omdat de economische ontwikkelingen zeer snel gaan, doorlopen we het programma van eisen nogmaals kritisch. We kijken of het mogelijk is om binnen het taakstellend budget realistisch te kunnen aanbesteden en bouwen. Na aanbesteding wordt definitief duidelijk of het op dat moment vastgestelde investeringskrediet toereikend is voor de realisatie van de Nieuwe Wetering. Startnotitie erfgoed, monumenten, kunst en cultuur We bieden een overzicht van de ins- en outs van dit beleidsen beheersterrein in onze gemeente en maken een plan van aanpak. Afbakening en definiëring van deze onderwerpen is een begin van een beleidskader dat in 2024 kan worden opgesteld. De rol van de gemeente, andere overheden, organisaties en eigenaren dient daarin verhelderd te worden. Tevens wordt de daarbij passende benodigde capaciteit en deskundigheid in beeld gebracht. De notitie dient als basis voor onder andere de uitwerking van nader monumentenbeleid en cultuurbeleid.

Voor de financiële haalbaarheid van het project nieuw dorpshuis zijn de kaders die de raad tot op heden heeft meegegeven richtinggevend.

De evaluatie van het Integraal Maatschappelijk Accommodatiebeleid 2018 is afgerond. De startnotitie Wijkgericht Maatschappelijk Accommodatiebeleid (WMA) 2025-2030 is als vervolg op de evaluatie opgesteld, om het accommodatiebeleid toekomstbestendig vorm te geven in overeenstemming met de visie op het sociaal domein In de buurt/Aan de buurt, gekoppeld aan het Integraal Huisvestingsplan. De uitwerking van de startnotitie naar het WMA, inclusief (financiële) scenario's gebeurt in 2024. Het project nieuw dorpshuis met sportvoorziening en aanleg vernieuwde buitenruimte bevindt zich in de planfase voorlopig ontwerp. In de eerste helft van 2024 gaat dit plan met een kredietaanvraag naar de raad. Hierbij wordt samengewerkt met de stichting dorpshuis Loon op Zand, waarmee we in 2023 een intentieovereenkomst sloten.

De startnotitie erfgoed, monumenten, kunst en cultuur is gesplitst in startnotitie cultuur en startnotitie erfgoed- en monumentenbeleid. In venster 3 Omgeving en economische ontwikkelingen werken we in het eerste kwartaal van 2024 de startnotitie erfgoed en cultuur uit. In het 2e kwartaal van 2024 wordt gestart met het opstellen van het erfgoedbeleid. Er is een startnotitie cultuur opgesteld als eerste stap richting het opstellen van een cultuurbeleid. De startnotitie schetst onder andere de aanleiding en het doel van en op welke wijze het cultuurbeleid tot stand komt. Het wat (visie, beleid) en hoe (instrumenten) wordt beschreven in het daadwerkelijke cultuurbeleid.

17

2.3 Voorliggende voorzieningen Wat wilden we bereiken? We realiseren een groter vrij toegankelijk hulpaanbod. Hiermee pakken we problemen snel aan en voorkomen we de inzet van specialistische zorg. We intensiveren de samenwerking met inwoners, verenigingen en organisaties om onze gemeenschappen te versterken. We gunnen mantelzorgers even vrijaf. Daarom organiseren we naast mantelzorgondersteuning vervangende zorg voor mantelzorgers. Inhoudelijke toelichting algemeen Binnen het sociaal domein startten we met de voorbereiding aan de opgave voor toegang en sterke gemeenschappen. In 2023 organiseerden we een bijeenkomst binnen het sociaal domein, waarin we de huidige stand van zaken in kaart brachten. De opgave voor toegang en sterke gemeenschappen gaat komende jaren veel inzet vragen. Het Rijk stelde in 2023 de hervormingsagenda jeugd vast. Daarin staat een toekomstbeeld voor jeugdhulp waarbij het doel is het aantal jongeren in jeugdhulp en de kosten te verminderen. Het huidige systeem is niet houdbaar, omdat een veelvoud van de kinderen professionele ondersteuning nodig heeft, in vergelijking met een aantal jaren terug. De vraag is groter dan het aanbod van professionals. De hervormingsagenda jeugd wilt de samenleving leren elkaar te ondersteuning zonder de inbreng van professionals.

In 2023 maakten we een start met de speerpunten toegankelijker hulpaanbod, eigen kracht van onze inwoners en meer inzet op voorliggende voorzieningen. Dit is in lijn met de vastgestelde hervormingsagenda jeugd. Wat hebben we daarvoor gedaan? Binnen onze reguliere taken: Nulmeting Behouden en versterken van de huidige sociale infrastructuur en het verenigingsleven. Het aanbod van laagdrempelige activiteiten (inloop, cultuur, sport en bewegen, welzijn) en (preventieve) ondersteuning is bekend bij en afgestemd op de interesses en behoeften van wijkbewoners van alle leeftijden. Percentage van (sportverenigingen, vrijwilligers- en maatschappelijke organisaties (bv. Contour de Twern, KDC, Mantelmatch) met wie in een jaar minimaal 1 contactmoment geweest is over (bijdrage aan) uitgangspunten van 'Sterke gemeenschappen' Percentage van (sport)verenigingen en maatschappelijke organisaties dat haar aanbod van ontmoeting/ontspanning en onderlinge steun aankondigt via platform 'loonopzandvoorelkaar' Percentage van overlegpartners2 dat haar aanbod van onderlinge steun en specifieke ondersteuning aankondigt via platform 'loonopzandvoorelkaar'

Planning 2023

Realisatie 2023

100%

100%

25%

5%3

25%

25%

De mogelijkheden om vrijwilligerswerk of burenhulp te doen of te vragen, zijn bekend bij inwoners van alle leeftijden. Aantal geregistreerde matches bij LoonopZandvoorelkaar per jaar

200

215

330

Mantelzorgers ontvangen de ondersteuning die zij nodig hebben om hun mantelzorgtaken vol te kunnen houden. Aantal geregistreerde mantelzorgers

216

225

250

Onze verbonden partijen: GGD Hart voor Brabant

2

Ketenpartners, denk hierbij aan Farent, MEE, ContourdeTwern. Er is vooral ingezet op ondersteuning van organisaties bij werven van nieuwe vrijwilligers en minder op het plaatsen van oproepen op het platform Loonopzandvoorelkaar. 3

18

Onze speerpunten: Speerpunt Weerbare, zelfstandige jongeren op gezond gewicht (JOGG) Kinderen en jongeren worden ondersteund bij het ontwikkelen van hun talenten, interesses en toekomstperspectief. De leefomgeving (thuis, buurt, school, vrije tijd, sport, werk en media) van kinderen en jongeren gezond maken. Deze ondersteuning vindt plaats binnen of sluit aan bij de leefwereld van jongeren op school, thuis, op straat én online. Zodat zij veilig en leeftijdsadequaat opgroeien tot weerbare, zelfstandige en gezonde volwassenen. In 2023 wordt vanuit de bestaande functies van buurtsportcoach en jeugdzorg in samenwerking met onder andere de GGD en huisartsen een plan gemaakt, dat in de kadernota 2024 een plek krijgt. Daarbij wordt onderzocht of de aanpak van JOGG geschikt is voor onze gemeente. Het plan van aanpak moet gereed zijn voor de kadernota 2024. Voorliggende voorzieningen, Huis van de Wijk-functie Een van de beoogde resultaten van de opgave Sterke gemeenschappen is het afvlakken van de groei van uitgaven van maatwerkvoorzieningen (Wet Jeugdzorg en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)). Dit vergt een voorinvestering in het aanbod en de bekendheid van vrij toegankelijke voorzieningen. Het versterken van het voorliggend veld moet ertoe leiden dat er minder dure zorg geïndiceerd hoeft te worden.

Om dit te realiseren en uit te dragen is een plek in de wijk nodig waar dit -met inwoners en aanbieders- kan worden vormgegeven:

Uitkomst De aanpak JOGG is geschikt voor onze gemeente en we stelden een plan op hoofdlijnen op. We stelden een JOGGregisseur, die aanpak coördineert. In 2023 troffen we voorbereidingen om in 2024 werkelijk tot de uitvoering over te gaan.

Wijken/kernen hebben een ontmoetingspunt dat aansluit bij de behoeftes in de wijk. De functie 'Huis van de Wijk' vormt een basis van een vitale en veerkrachtige wijk, waarin inwoners van de wijk zichzelf, elkaar en de wijk in het geheel versterken. Per wijk onderzoeken we met de partners van Samenwerken in de wijk en inwoners, hoe we vraag, aanbod en werkwijze op elkaar af kunnen stemmen, realiseren en promoten. Alle inwoners kunnen met vragen over opgroeien, de gezondheid en de opvoeding van hun kind terecht bij jeugdgezondheidszorg in de eigen leefomgeving. Het uitgangspunt is dat het consultatiebureau van de GGD in de kern Loon op Zand behouden blijft. Er wordt nieuwe huisvesting voor het consultatiebureau gevonden in de kern Loon op Zand.

In 2023 startten we met de Huis van de Wijk functie. We organiseerden het dinsdagochtendplein in de bibliotheek in Loon op Zand, waarbij diverse organisaties uit het voorliggend veld zijn vertegenwoordigd. Op 31 januari 2023 zijn we hiermee gestart en meer dan 110 bezoekers verwelkomden, informeerden en adviseerden we.

In de gemeente hebben we in 2023 extra ingezet op laagdrempelige opvoedondersteuning (Buurtgezinnen), het jongerenwerk en vrij toegankelijke zorg in onderwijstijd in het speciaal onderwijs.

We onderzoeken de toekomstige huisvesting voor het consultatiebureau in de kern Loon op Zand.

2.4 Maatwerk Wat wilden we bereiken? Bieden van ondersteuning aan inwoners jong en oud die dat (nog) niet zelf kunnen. Normaliseren waar mogelijk door met inwoners met een hulpvraag in gesprek te gaan over eigen mogelijkheden, netwerk en voorliggende voorzieningen. Er is hulp beschikbaar voor inwoners jong en oud die de ondersteuning vanuit jeugdhulp of Wmo tijdelijk nodig hebben. Zij krijgen deze ondersteuning snel en adequaat geleverd. We bieden maatwerkoplossingen die beter aansluiten bij de behoeften van onze inwoners en goedkoper zijn. Dit doen wij door de inzet van maatpactoplossingen. We ontwikkelen de monitoring in het sociaal domein door, met nadruk op de toelichting achter de cijfers. Wat wilden we daarvoor gaan doen? Zorgen voor de beschikbaarheid van een passend aanbod van maatwerkvoorzieningen voor inwoners waarbij een oplossing in het eigen netwerk of voorliggende voorziening onvoldoende is. Verkennen of er een aanbod mogelijk is voor groepsbegeleiding voor mensen met een psychische aandoening.

19

Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben de voorliggende voorzieningen onder de aandacht gebracht bij medewerkers van het wijkteam en jeugdconsulenten om het afschalen naar voorliggende voorzieningen te bevorderen. Jeugdconsulenten zijn getraind in sociale netwerkversterking. Een jeugdconsulent is getraind in de jouw ingebrachte mentor (JIM) methodiek. Per 1 januari 2023 is de nieuwe regionale inkoop voor jeugdhulp van start gegaan. Met deze inkoop zijn nieuwe afspraken gemaakt over de beschikbaarheid van verschillende vormen van ondersteuning voor jeugdige inwoners die zorg nodig hebben. Regionaal en lokaal is ingezet op de beweging naar de voorkant. We besloten aan te sluiten bij de inkoop Wmo begeleiding van de regio. De voorbereidingen voor deze inkoop zijn in december 2023 afgerond. Bij het maken van afspraken met de aanbieders stond de continuïteit van de dienstverlening voor de inwoner centraal. Met elke cliënt waarvoor iets veranderde hebben we persoonlijk contact gehad. Per 1 januari 2024 zijn we aangesloten bij de regionale inkoop Wmo begeleiding. Binnen onze reguliere taken: Nulmeting We geven indicaties af die een sobere, doch doelmatige oplossing zijn voor de zorgbehoefte: Aantal afgegeven Wmo-voorzieningen Aantal afgegeven voorzieningen jeugdhulp Aantal unieke cliënten jeugdhulp We dragen zorg voor een efficiënt georganiseerd systeem voor regiovervoer.

Rendement van de getroffen maatregelen Aantal gebruikers Wmo-vervoer (pashouders) Aantal gebruikers leerlingenvervoer We bieden inwoners een oplossing als er sprake is van problematische schulden.** Aantal schuldregelingen (minnelijke regelingen en Wet schuldsanering natuurlijke personen (WSNP) regelingen) Aantal inwoners onder bewindvoering We bieden onafhankelijke cliëntondersteuning. Aantal inwoners dat gebruik maakt van onafhankelijke cliëntondersteuning*

Planning 2023

Realisatie 2023

1.144 1.029 649

1.250 1.050 680

1.180 1.171 661

882 128

133

814 138

163 195

195 175

23 51

42

155

* De 0-meting betreft uitsluitend cijfers van de organisatie MEE. Over 2023 is de verdeling: 60 MEE en 95 door het KBO. ** De definitie om te komen tot het aantal schuldregelingen is bij de jaarstukken 2023 op basis van het aantal schuldregelingen fase 1, fase 2 en aantal WSNP trajecten bepaald.

20

Onze verbonden partijen: Regio Hart van Brabant bestuurscommissie jeugd Onze speerpunten: Speerpunt Doorontwikkeling raadsmonitor Sociaal Domein We gaan aan de slag met de doorontwikkeling van de raadsmonitor sociaal domein, zodat het instrument de informatie geeft die nodig is voor de kaderstellende en controlerende rol van de raad. De doorontwikkeling baseert zich op twee onderdelen, te weten: 1. We bepalen, samen met de raad (en college), welke informatie zij nodig heeft om te bepalen of we de doelen behalen die we gesteld hebben in het sociaal domein. Dit doen we door deze doelen te vertalen naar meetbare indicatoren en deze indicatoren te monitoren gedurende het jaar. 2. We verrijken de kwantitatieve informatie (cijfers, financiën) met kwalitatieve informatie (verhalen achter de cijfers). Grip op het sociaal domein Om de kosten beheersbaar te houden en desondanks toch een passend voorzieningenniveau te kunnen garanderen, moeten we creatiever omgaan met bestaande middelen. De uitgangspunten hierbij zijn: Vragen signaleren we zo vroeg mogelijk. We zoeken de oplossing vanuit het principe 'zo licht mogelijk, zo zwaar als nodig'. We vertrouwen op de kracht van de burger en de samenleving. We organiseren ondersteuning zo lokaal mogelijk en werken (regionaal) samen waar nodig. Kwaliteit van zorg blijft behouden.