Bijlage 2 Omgevingsvisie Loon op Zand 2040 ter vaststelling Gecomprimeerd

35

-

r?ír’*Ŭ

‘iá x

•tv** V fVţr

į

^;vįi' *,;v

Ã*ss

ĴKříŝ aE?ās:

♦ *íV' ňäki'Ãñ ,v

.V

•oi .;r' Wyľ

Koj I

fe Street V7ew www..google.nl/maps

Afbeeld/ng 16. B/od/vers/te/t en mult/funct/onal/te/t van groene plekken

Onze doelstellingen zijn: * Het vergroten van de Kwaliteit van het bestaande groen met meer vaste planten en soorten die goed zijn voor insecten (biodiversiteit). * Groen geschikt maken voor klimaatbestendige maatregelen tegen wateroverlast, droogte en hitte ’ Voldoende ruimte voor groen en water bij herstructureringen ’ Het verduurzamen van woningen ’ Inpassen van nieuwe elementen ’ Vernieuwen van een deel van het woningaanbod om meer variatie in het aanbod te realiseren en het aandeel levensloopbestendige woningen te vergroten. ' Meer focus op inbreiden en herstructurering. - Uitbreiding van de dorpen voor woningbouw en ver­ sterken van het landschap gaat gelijk op. ’ We verankeren herkenbare cultuurhistorische kwaliteiten in onze ruimtelijke ontwerpen. ’ We koesteren onze milieukwaliteit en streven naar verbetering

5.1.3 Oplossingsrichtingen en beleidskeuzes Hieronder geven we voor elke doelstelling aan wat onze oplossingsrichtingen of beleidskeuzes zijn. Het vergroten van de kwaliteit van het bestaande groen met meer vaste planten en soorten die goed zijn voor insecten (biodiversiteit) We kiezen ervoor om bestaande groenstructuren met meer kwaliteit in te richten. Omdat dit geld kost zullen we keuzes moeten maken. Daarom maken we in ons beleid een duidelijke koppeling met het halen van andere doelen, zoals het maken van multifunctionele beweegplekken, het tegengaan van wateroverlast en hitte. Tenslotte sturen we het gebruiken van plantensoorten, die zorgen voor meer biodiversiteit aan m.n. insecten. Om slag­ kracht te krijgen maken we ruimte voor burgeriniti­

atieven om de inrichting van het groen en het be­ heer ervan mee vorm te geven of over te nemen. Bij de aanleg of het veranderen van het beheer van groen zoeken we ruimte voor de aanleg van eenvoudige onverharde paden om de wandelen of te struinen, zodat het groen meer dan nu bijdraagt aan het wandelnetwerk binnen de kernen. Zie ook “Realiseren van multifunctionele sport-, beweeg en ontmoetingsplekken in de openbare ruimte voor onze inwoners” op pagina 54 en “Laagdrempelige ontmoetingsplekken in de wijken creeeren voor kwetsbare en minder mobiele doel­ groepen” op pagina 33. Groen geschikt maken voor klimaatbestendige maatregelen tegen wateroverlast, droogte en hitte We willen een klimaatbestendige gemeente wor­ den, waarbij wateroverlast bij hevige regenbuien wordt voorkomen en inwoners goed kunnen func­ tioneren als er langere periodes van droogte en hitte zijn. Routes met bomen vormen schaduwrijke routes, die in hete periodes voorzieningen bereik­ baar houden, ook voor meer kwetsbare groepen. In ons beleid kiezen we ervoor om meer bomen te planten. Bij herinrichting van wegen of afkoppelingsprojecten om regenwater van de riolering af te koppelen, zoeken we naar ruimte om bo­ men te planten in de straten. Met name op rou­ tes richting het centrum of andere voorzieningen zullen we hierop sturen bij nieuwe plannen.

Extra openbaar groen wordt gebruikt om hemelwater op te vangen waardoor het stedelijke watersysteem minder wordt belast. De inrichting van plantsoe­ nen en parken is maatwerk, maar ook daar kiezen we voor meer bomen als deze nu nog een beperkt oppervlakte in beslag nemen. Naast meer ruimte voor waterberging willen we ook de gemengde ri­ olering vervangen voor een gescheiden stelstel in wijken waar dat nog niet zo is.

37

INTERMEZZO: Vergroenen van de openbare ruimte ^ Ecologische groenbeheer, groenadoptie voor buurtinitiatieven ^ Stimuleren van geveltuinen of groene gevels ^ Aanpassen van wegen om groene ver­ bindingen te maken ^ Herstructurering in combinatie met groenaanleg ^ Aanleg van bomenrijen in straten ^ Vergroenen van pleinen

■íi HU 4

H

-- ;

■jm-jļļï'

.

I

Voldoende ruimte voor groen en water bij nieuwbouw en herstructureringen Bij nieuwe woningbouwprojecten willen we dat er bij het begin van het ontwerp ruimte wordt gecreeerd voor openbaar groen en water. In de basis stellen we dat minimaal 200Zo van de oppervlakte van een nieuwbouw- of herstructureringslocatie moet bestaan uit openbaar groen en water. Dit draagt bij aan de leefbaarheid in de wijk en we willen hiermee voorkomen dat achteraf te weinig ruimte is gepland voor openbaar groen en/of wa­ ter. Maar we staan ook open voor maatwerkoplossingen, zoals geveltuinen en groene gevels. Met name bij herstructureringen is niet altijd ruimte om te komen tot 200Zo openbaar groen en water. Met creatieve middelen kan een gebied toch vergroend worden. Daarnaast moet bij een nieuwbouwontwikkeling of herstructurering rekening gehouden worden met de doelen die we stellen voor duurza­ me groene dorpen. Zie hiervoor “4.1.1 Onze visie” op pagina 35. Het verduurzamen van woningen We willen dat in 2030 ongeveer 200Zo van alle ge­ bouwen op een duurzame manier verwarmd wordt (transitievisie warmte). Vóór 2050 willen we dat alle gebouwen duurzaam verwarmd worden. Dit geldt voor zowel woningen als bedrijfsgebouwen en maatschappelijke gebouwen. Hiermee bedoe­ len we dat geen aardgas meer in de gemeente ge­ bruikt zal worden voor de verwarming, warm (tap) water en om te koken.

We gaan niet onze hele gemeente in één keer aardgasvrij maken. Dit willen we per buurt doen. Gebouwen in het buitengebied laten we op hun eigen tempo aardgasvrij worden. Bij nieuwbouwplannen moeten de woningen direct energieneutraal ontwikkeld worden. Om deze slag te kunnen maken is het isoleren van de woningen belangrijk. Daarnaast willen we de

komende jaren steeds meer sturen op het gebruik van duurzame materialen en natuurinclusief bou­ wen bij nieuwe woningbouwontwikkelingen. Inpassen van nieuwe elementen De verduurzaming van onze woningen en dorpen brengt ook nieuwe elementen mee in de openbare ruimte. Denk daarbij aan nieuwe (middenspanning) stations en trafohuisjes. Met name (middenspanning) stations kunnen veel impact hebben. We kiezen ervoor om deze elementen zoveel mo­ gelijk te integreren in gebouwen of in de randen van de dorpen. Ook een groene inpassing is mo­ gelijk. Nieuwe elementen mogen niet ten koste gaan van bestaand stedelijk groen. Vernieuwen van een deel van het woningaanbod om meer variatie in het aanbod te realiseren en het aandeel levensloopbestendige woningen te vergroten Met het vernieuwen van het woningaanbod in een aantal wijken willen we het aanbod van woningen beter laten aansluiten op de (toekomstige) vraag en de kwaliteit van de leefomgeving vergroten. In de eerste plaats doen we dat door woningen (zoveel mogelijk) levensloopbestendig te bou­ wen. Daarnaast sturen we op het bouwen voor doelgroepen. We zien dat er meer behoefte komt aan eenper­ soonswoningen, zoals kleinere woningen en gelijkvloersewoningen voor verschillende doelgroe­ pen zoals ouderen en starters. We verwachten dat er steeds meer wensen komen om woningen aan te passen.

Bijvoorbeeld om woningen levensloopbestendig te maken, woningen te splitsen voor meerdere huishoudens of zelfs nieuwbouw te re­ aliseren. Ook willen we een divers woonzorgaanbod mogelijk maken, met o.a. mantelzorgwoningen en hofjes met faciliteiten om ontmoeting en onderlinge steun te faciliteren.

39

beneden en bovenwoning

optoppen op de hoeken

woningen samenvoegen en splitsen

vrijstaande

verbijzonder ing hoeken

gezamelijke ontmoeting­ splek

woning gesplitst

onloioctirgsoíok

nultrede woning

appartementen op de hoek

Afbeelding 17. Kleinschalige herstructureringen en woningaanpassingen

Om meer variatie aan woningtypes in de wijk te realiseren gaan we in ons beleid ruimte opne­ men om bestaande woningen aan te passen. Mogelijkheden zijn: ^ Het samenvoegen van woningen waarbij de benedenverdieping kan worden omgevormd tot een gelijkvloerse woning en de bovenverdie­ ping als appartement kan worden ingezet. ^ Ook aanbouwen en uitbouwen van woningen om daarmee levensloopbestendig te kunnen worden wordt mogelijk. ^ Aanbouwen of opbouwen om een bestaande woning te vergroten, en daarmee de diversiteit in het woningaanbod te vergroten zijn even­ eens mogelijk. Hetzelfde geldt voor woning splitsing. • Modulair bouwen om te zorgen voor betaalbare tijdelijke huisvesting1. We willen dit stimuleren om het woningaanbod blijvend te kunnen ver­ nieuwen en aan te kunnen sluiten op de vraag. Naast woningaanpassingen zijn herstructurering van woonblokken mogelijk. We zien kansen voor herstructurering waar meerdere problematieken bij elkaar komen, zoals plekken: • Waar het verduurzamen van verouderde wo­ ningen een grote investering is • Waar het aanbod van woningtypes niet aansluit op de vraag • Waar meerdere groepen met sociaaleconomische problemen geclusterd bij elkaar wonen • Waar het groen ontbreekt, van lage kwaliteit is of geïsoleerd ligt • Waar wateroverlast op kan treden bij hevige regenbuien

Herstructurering van gelijksoortige opgebouwde wijken moet bijdragen aan een grotere diversiteit in het woningaanbod. We stellen hier dan ook ei­ sen aan het levensloopbestendig bouwen van wo­ ningen. Woningcorporaties kunnen door een inge­ sloten bezit bijdrage aan deze herstructureringen. Bij herstructurering moet het bouwvolume passen in de structuur van de wijk. In algemene zin zijn drie lagen mogelijk, op bijzondere plekken kan een accent naar vier lagen denkbaar zijn. Bijzondere plekken kunnen bijvoorbeeld de randen of over­ gangen van de wijk naar het centrum zijn, naar de grote weg of een ruime locatie tegen een park. Waar mogelijk combineren we kleinschalige her­ structureringen met het aanvullen of verbeteren van de groenstructuren of de opvang van hemel­ water. Ook stellen we hoge eisen aan de inrichting van de openbare ruimte om zo de verblijfskwaliteit te vergroten. Meer focus op inbreiden en herstructurering We kiezen in eerste instantie voor vernieuwing en herstructurering in de bebouwde kom, waar dat kan. Voor meerdere doelgroepen is bouwen na­ bij voorzieningen of doorstroming in de eigen wijk belangrijk. Bij herstructurering sturen we ook op voldoende fiets- en wandelpaden door de wijk. Nieuwbouw moet looproutes aan elkaar koppe­ len en bijdragen aan een veilige bereikbaarheid van voorzieningen.

Als herstructureringsplekken kunnen bijdragen aan een veilige langzame verkeersroute waardoor mensen niet meer langs een drukke weg hoeven te wandelen of fietsen, sturen we daarop in het plan. Uitbreiding van de dorpen voor woningbouw en versterken van het landschap gaat gelijk op We willen voldoende woningen bouwen om te voldoen aan de behoefte in onze kernen. Tegelijk

1 Modulaire bouw is een bouwtechniek waarbij modu­ les worden gekoppeld of gestapeld om een gebouw te creëren

41

Intermezzo: vormgeving van nieuwe elementen in de openbare ruimte Verduurzaming van woningen en wijken kan gepaard gaan met nieuwe elementen in de openbare ruimte. Warmte-krachtkoppelingen of ventilatoren van aircon­ ditioning in woningen is vaak een buiten unit nodig. Als deze in het zicht vallen kan dat verstorend zijn voor de beeldkwaliteit van de woningen in de straat. In algemene zin maken we het mogelijk om deze units te plaatsen aan de achterzijde of zijkant van de wonin­ gen. Als het gewenst is deze unit aan de straatzijde van de woning te plaatsen moet een passende vorm­ geving worden gekozen. Dat kan bijvoorbeeld door een houten bekisting aan te brengen. Het realiseren van accu’s in de openbare ruimte wat in de toekomst mogelijk een vlucht kan nemen in de vorm van buurtbatterijen dient eveneens goed te worden ingepast. Ook hiervoor kan worden gekozen voor een zorgvul­ dig vormgegeven huisje of een inpassing met groen. ■rai» ’

, :

ù:,«» . ŵ". X «1.

I -4*

V&iïi

ĩtmfiğ» :mm

ÍÊÁrĄ Km

'.7

fįv‘‘ ŵį '

staat ons woningaanbod onder druk door de regi­ onale behoefte aan woningen. We zullen daarom ook iets extra’s moeten bouwen om de lokale be­ hoefte te kunnen faciliteren. Daarbij is er behoefte aan variatie. Daarom zoeken we ook woningbouw­ locaties voor de uitbreiding van onze kernen. Voor deze mogelijke uitbreidingen willen we klimaatbestendige en groene woonmilieus creëren. Ook bij nieuwbouwwijken stellen we eisen aan het type woningen om zo goed mogelijk aan te sluiten op de vraag. Om de relatie met het buitengebied te borgen geven we bij elk van de mogelijke uitbreidingsrichtingen de belangrijkste landschappelijke kwaliteiten als uitgangspunt mee. Zo gaan wo­ ningbouw en landschapsversterking samen op en creëren we duurzame dorpsranden. De moge­ lijke uitbreidingsrichtingen staan toegelicht in “5.5 Mogelijke uitbreidingsrichtingen van de dorpsker­ nen” op pagina 99 We verankeren herkenbare cultuurhistorische kwaliteiten in onze ruimtelijke ontwerpen We kiezen ervoor om cultuurhistorisch erfgoed beter beleefbaar te maken en beter te bescher­ men. Binnen de gemeente komt veel erfgoed voor. Het zijn heel verschillende elementen, die juist in samenhang een verhaal vertellen van de ontstaansgeschiedenis van onze gemeente. Onze ambitie is om niet alleen monumentale panden te beschermen, maar ook het ensemble of de grotere structuur waartoe het monument behoort.

Ook his­ torische groenstructuren en monumentale bomen horen daarbij. Binnen de bebouwde kom bevinden zich bijvoorbeeld historische lintbebouwingen met de daarbij horende panden achter op het perceel. De waarde ervan schuilt deels in de monumenten en karakteristieke panden die er voorkomen, zo­ als oude boerderijpanden en woonhuizen. Maar ook in het feit dat de linten nog altijd herkenbaar zijn als oud lint, door de wisselende rooilijnen, de diepte van de percelen en de losse korrel van de

bebouwing. De herkenbaarheid van deze eigen­ schappen zorgt ervoor dat de historische opbouw herkenbaar blijft in het stedelijk weefsel van de ge­ meente. Ook de H.H. Martelaren van Gorcumstraat is waardevol, niet alleen vanwege het gebouw, maar vanwege het hele ensemble met gebouwen, park en voorruimtes. Bij ontwikkelingen nabij dit gebied moet het hele ensemble in ogenschouw worden genomen. Daarnaast bevinden zich oude panden in het centrum, panden die herinneren aan de oude ambachten in de gemeente en karakteris­ tieke schoolpanden. We willen nieuwe ontwikkelin­ gen (zoals kleinschalige bedrijfsontwikkelingen of transformatie naar wonen) benutten om elemen­ ten beter beleefbaar te maken en de essentiële kwaliteiten te beschermen. We koesteren onze milieukwaliteit en streven naar verbetering Binnen de gemeente zijn weinig knelpunten ten aanzien van milieu ervaren. De belangrijkste bron­ nen voor milieuproblemen ligt langs de N261 door de grote hoeveelheid verkeer. Hier worden direct langs de weg de hoogste waarden gevonden van geluid en fijnstof. We hebben de ambitie om de milieubelasting in de toekomst hier niet toe te laten nemen. Autonoom zal deze situatie al verbeteren door de toename aan elektrische auto’s. Tegelijk heeft de gemeente de ambitie om verkeer in de toekomst dat voor recreatie in de gemeente komt eerder ‘af te vangen’ in transferia (zie hoofdstuk 4.4.).

Een andere bron van hinder is geurhinder. Binnen de gemeente komen enkele concentraties voor van veehouderijbedrijven waar de belasting voor geurhinder wat groter is. De grootste concentra­ tie bevindt zich aan de westkant van de gemeente waar we ‘agrarische ontwikkeling’ vooropzetten (zie hoofdstuk 4.6.). Tegelijk streven we hier naar meer duurzame vormen van landbouw.

43

Langstraat

Ontginningen

De duinen

De Brand Huis ter Heide

Recreatief profiel verbreden

Tilburg via Pauwels

Natuurkem Natuur met noten sief recreatief med'cļţebru'tlc

E«Énĩîeflandsc}iap Multifunctioneel litndichapsoari Agrarisch platteland Concentratiegebied recreatie Recreatieve kansen centra dorpen Recreatieve rol m route netwerk Versterken van rautestmeturen

Afbeelding 18. Kaartbeeld voor recreatief profiel verbreden

Zoŕkgebred voor recreatieve knopen

5.2 Recreatief profiel verbreden: harmonie en plezierzoekers 5.2.1 Onze visie We zijn in de toekomst een echte recreatiegemeente en zijn optimaal ingericht voor groepen en families voor een meerdaags verblijf of een dagje uit. Onze activiteiten zijn ideaal voor mensen die zowel van rust en ruimte houden, als van vermaak (de harmonie- en plezierzoekers) en dit is heel goed te combineren. We zien het binnen de re­ gio als onze rol om trekker te zijn in deze recreatiemarkt voor families en groepen. Om de rust en kwaliteit van onze natuur te behouden kiezen we voor een gerichte versterking van de recreatiefaciliteiten, een ruimtelijke zonering en het bundelen van de verkeersstromen. Alleen door duidelijke keuzes te maken kunnen we het beste van beide werelden bieden.

Onze doelen zijn: * we zijn in de toekomst de recreatiegemeente van Midden-Brabant, gericht op harmonie- en plezierzoekers. * We hebben in de toekomst meer bezoekers zonder dat de druk op onze gemeente is gegroeid.

5.2.2 Onze doelstellingen Om te kunnen groeien in recreatie, maar tegelijk de natuur te beschermen en te versterken willen we recreatie veel meer gaan spreiden over de gemeente. Onze strategie is om hiervoor de rou­ tenetwerken in onze gemeente ook buiten de na­ tuurgebieden verder te versterken. Om recreatie te kunnen spreiden willen we ook meer aankno­ pingspunten voor een recreatief bezoek neerzet­ ten. Enerzijds door het landschap te versterken. We sluiten daarom volop aan bij initiatieven als landschapspark Pauwels en Plantloon. Anderzijds door het gebied met verhalen en herkenbare ele­ menten aantrekkelijker te maken voor toeristen en inwoners. Om recreatie en mobiliteit in balans te houden wil­ len we mobiliteit meer bundelen en een zonering aanbrengen met de recreatiemogelijkheden in onze gemeente.

45

'-rļįťJťĩ

Afbeelding 19.

'isual van historische verhaallijnen en spreiden van recreatieve plekken

Welke recreatiefuncties passen in Loon op Zand? Door een betere spreiding en een zonering zien we mogelijkheden voor nieuwe functies. We zoeken in het buitengebied vooral func­ ties, die ten goede komen aan de doelgroep ‘harmoniezoekers’ ofwel mensen die komen voor de rust, voor (sportief) bewegen en voor genieten van de natuur en het land­ schap. Voorzieningen die zich hierop richten zijn welkom (mits passend in de betreffende zone, zie ook “4.6 ). Door de Efteling kent de gemeente een enorme hoeveelheid ‘plezierzoekers’. Een aanvullend aanbod aan ‘dag­ recreatie’ kan de gemeente een nog sterkere positie geven om meerdaags bezoek te krijgen. We wijzen dan ook locaties aan waar zich eventueel (minder grootschalige) functies kunnen vestigen, zoals rond de recreatieve knooppunten. Functies voor harmoniezoekers Denk daarbij aan B&B’s, kleinschalige hotels, een educatiecentrum, een kampeerboerderij, een theetuin, een pluktuin etc. Ook horeca kan in bijzondere gevallen bijdragen aan natuurgerichte recreatie in het buitengebied. Functies voor plezierzoekers Denk daarbij aan een (binnen)speeltuin, een pitch à putbaan, een klimbos etc.

Onze doelstellingen voor de toekomst zijn: ^ Een betere spreiding van recreanten in het buitengebied ^ Neerzetten van historische verhaallijnen ^ Versterken van routestructuren ^ Dorpskernen meer verbinden met de recreatie in de gemeente ^ Ontwikkeling van recreatieve knopen

5.2.3 Oplossingsrichtingen en beleidskeuzes Hieronder geven we voor elke doelstelling aan wat onze oplossingsrichtingen of beleidskeuzes zijn. Een betere spreiding van recreanten in het buitengebied Om tot een betere spreiding te komen van recre­ anten willen we werken met een zonering. Binnen natuurgebieden willen we werken met een exten­ sieve zone en een gebruikszone. Zo willen we het intensieve gebruik van de natuur proberen te con­ centreren en ook meer rustige gebieden creëren. Daarnaast willen we het buitengebied als geheel zoneren. In een zone rondom de natuurgebieden staat rust en beleving centraal. In een ruimer ge­ bied daaromheen willen we landschapsontwikkeling combineren met betere routestructuren en toeristisch recreatieve activiteiten. Deze zone­ ring vindt u terug in “5.3 Zonering buitengebied” op pagina 81. Om het landschap als geheel te versterken sluiten we ook aan op de plannen van het realiseren van landschapspark Pauwels en Plantloon.

47

Intermezzo: De schoen- en ledernijverheid De streek De Langstraat staat bekend om haar vroegere florerende schoen- en ledernijverheid. Dus ook in Kaatsheuvel en Loon op Zand. Deze industrie is in de streek succesvol geworden om drie redenen. De aanwezigheid van koeien, eiken en stromend water. Grote delen van moerasge­ bied langs de Maas zijn ontgonnen nadat boeren aan de Langstraat zijn gevestigd. Deze weilanden lagen nog in contact met het stroomgebied van de Maas, waardoor de weilanden regelmatig over­ stroomde. Dit zorgde voor gras van een extreem stevig kwaliteit, waardoor er veel voedsel was voor

koeien. Van de koeienhuid kon het leer gemaakt worden. Ten zuiden van het moerasgebied liggen de hogere zandgronden waar eikenbomen groei­ den en zuiver water in kleine beekjes stroomde. De schors van de eikenbomen werd gebruikt om van koeienhuiden leer te maken, door middel van een chemisch proces. Het zuiver stromende water was van belang om de huiden te reinigen. Dankzij het gemaakte en aanwezige landschap is in de omgeving van onze gemeente een bloeiende nij­ verheid ontstaan.

Jul*

VAN OORTWOMO PENNOCK

HOFLEVERANCIER

KAATSHEUVEL

Oria.n.l.QooÒuMr

Afbeelding 20. Lederindustrie Kaatsheuvel (bron: Regionaal archief Tilburg, fotonummer 056412)

Neerzetten van historische verhaallijnen We zien meerdere kansen om historische ver­ haallijnen neer te zetten waarlangs de kwaliteiten van ons gebied verteld kunnen worden en leggen daarbij een relatie met het gemeentelijk erfgoed. We ondersteunen initiatieven die bijdragen aan het realiseren of bekend maken van deze verhaal­ lijnen. Kansen zijn bijvoorbeeld: ^ Oude ambachten en handel. Verhalen van de leer- en schoenenindustrie en de turfwin­ ning komen tot leven langs de (nog zeldzame) historische panden van de leer- en schoenen­ industrie, het slagenlandschap aan de noordwestzijde van de gemeente en rondom de oude turfvaart. ^ Historische kwaliteit. Deze komt tot uiting in het Witte Kasteel, historische boerderijen en oude landschappen. ^ Oorlogsgeschiedenis. Een prominente plek hiervoor is de oude oplsagplaats uit de Tweede Wereldooorlog. Maar ook oudere verhalen, zoals toen Loon op Zand op de grens lag van het Hertogdom Brabant en het Graafschap Holland, kunnen hier verteld worden.

atie (wandelen, fietsen, doe-activiteiten) gecombi­ neerd kunnen worden. Routestructuren laten zich verder goed combineren met allerlei kleinschalige vormen van dag- en verblijfsrecreatie, zoals B&B, theetuinen, landwinkels en campings.

Versterken van routestructuren met nieuwe hotspots Het doel is om meer hotspots in het recreatieve netwerk op te nemen en daarmee de recreatieve druk te spreiden en nieuwe economische kansen te creëren, die ook goed zijn voor de inwoners. We willen daarvoor buiten de natuurgebieden betere fietsroutes creëren en daaraan hotspots verbin­ den met bezoekfuncties. Cruciaal in het succesvol maken van nieuwe verbindingen is de mogelijk­ heid voor (kleinschalige) horeca, waar mogelijk op plekken waar verschillende vormen van recre­

We kiezen voor het ontwikkelen van recreatieve knopen rond de afslagen van de N-weg, waar kan­ sen liggen voor de ontwikkeling van transferia en recreatieve startlocaties van waaruit het gebied verkend kan worden. Het doel is om hier combina­ ties van duurzame mobiliteit te realiseren. In com­ binatie daarmee liggen er ook kansen voor nieuwe recreatieve functies.

Dorpskernen meer verbinden met de recreatie in de gemeente Belangrijkste plekken met bezoekfuncties zijn de centra van de dorpen. Om de bereikbaarheid te verbeteren zijn comfortabele fietsroutes nodig. Daarnaast is de verblijfskwaliteit ook belangrijk voor aantrekkelijke centra. De inrichting van de openbare ruimte, aandacht voor architectuur en een goed aanbod van winkels, horeca en evene­ menten bij aan de totale beleving. Ontwikkeling van recreatieve knopen In de toekomst willen we een doorontwikkeling van recreatie zonder overlast. Naast een betere zone­ ring moeten we daarvoor toe naar duurzame mobiliteitsoplossingen. De ontwikkeling van recreatie en duurzame mobiliteit dient in Loon op Zand hand in hand te gaan.

49

- 'L'

šxšm

5*»tŗ1ť ft "V

rfira-

'v

5.3 Iedereen doet op eigen kracht mee 5.3.1 Onze visie We willen dat onze woongebieden op lange ter­ mijn geschikt zijn voor verschillende doelgroepen en dat mensen met een zorgvraag eenvoudig kun­ nen aanhaken in de wijk waarin ze wonen. We willen dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen en waar nodig terug kunnen val­ len op een goed sociaal netwerk. Daarom willen we voor de lange termijn sterke gemeenschappen en toegankelijke voorzieningen. Dit komt terug in onze visie op het sociaal domein. Maar ook in de fysieke leefomgeving liggen er opgaven om dit te bereiken. Zo zetten we in op laagdrempelige ont­ moetingsplekken, accommodaties en mogelijkhe­ den om netwerken op te bouwen.

5.3.2 Onze doelstellingen Om onze doelen te halen willen we in de toekomst laagdrempelige maatschappelijke accommodaties hebben, die zorgen voor ontmoeting, verbinding en zelfontplooiing. Veel inwoners zijn het erover eens dat dit doel op dit moment maar deels wordt gehaald. Met name het verbinden van (verschil­ lende) groepen inwoners is een opgave. Het is daarom belangrijk om accommodaties multifunctioneler te maken. Tegelijk is er behoefte om voor specifieke doelgroepen laagdrempelige inloopplekken in de wijken te behouden. We zullen beide mogelijkheden voor de toekomst goed moeten af­ wegen en hiervoor locaties aanwijzen.

On ze doelen zijn: * Het is in de toekomst eenvoudig om een sociaal netwerk op te bouwen en elkaar te ontmoeten * Het aanbod van beschikbare woningen is divers en stimuleert inwoners om door te stromen naar de best passende woning - Voor doelgroepen met een zorgvraag is er een goede verdeling van woningen over de wijken en dorpen * Ontmoetingsplekken zijn laagdrempelig en multifunctioneel.

Een belangrijk element voor de sociale cohesie, maar ook de identiteit van een dorp of gemeente zijn activiteiten of evenementen. In de praktijk kun­ nen de belangen van activiteiten en evenementen botsen met de woonkwaliteit en wordt het organi­ seren van evenementen beperkt. Immers, we zul­ len bij een evenement soms een hoger geluidsni­ veau moeten accepteren. Een belangrijk doel van de gemeente is om activiteiten en evenementen eenvoudig mogelijk te maken.

51

Laagdrempelig/ruimte voor initiatief inwoners Meerdere ingangen Uitwisselen speeltoestellen

Buitenruimte betrekken Huis van de wijk

52

Kwaliteit en uitstraling gebouw

VJoe\V'0'v' \

Uitnodigend voor verschillende doelgroepen

Afbeelding 21. Huis van de wijk als laagdrempelige ontmoetingsplek

Ruimtes voor verschillende groepen

Speciale aandacht gaat in de toekomst uit naar (oudere) jongeren. Ook zij moeten zich kunnen vermaken, ontplooien en thuis voelen in de dorpen van de gemeente.

5.3.3 Oplossingsrichtingen en beleidskeuzes Hieronder geven we voor elke doelstelling aan wat onze oplossingsrichtingen of beleidskeuzes zijn.

Tenslotte heeft het woningaanbod veel invloed op het welbevinden van inwoners. Zo zijn mensen met een zorgvraag gebaat bij een goed sociaal netwerk en wonen daarom bij voorkeur dicht bij het netwerk dat ze hebben. In veel wijken ken­ nen we echter een vrij eenzijdig woningaanbod. We moeten daarom steeds meer oog hebben voor een goede mix aan woningen op wijkniveau en het flexibel maken van het woningaanbod, zodat mensen met verschillende achtergron­ den, gezinssituaties, mate waarin mensen mo­ biel zijn en leeftijden er kunnen wonen. Zie ook “4.1 Duurzame groene dorpen” op pagina 35.

Laagdrempelige ontmoetingsplekken in de wijken creeeren voor kwetsbare en minder mobiele doelgroepen Om deel te kunnen nemen aan sociale activiteiten is het voor sommige doelgroepen belangrijk om een laagdrempelige ontmoetingsplek vlak bij huis te hebben. Omdat deze doelgroep zal toenemen, onader andere door de toenemende vergrijzing, zal toenemen, ligt het accent in de wijken meer op laagdrempeligheid dan op multifunctionaliteit. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van ‘wijkhuiskamers’ verspreid door de gemeente. In sommige wijken in Kaatsheuvel fungeert een multifunctionele accom­ modatie als zodanig, maar mocht deze in de toe­ komst verplaatst of geconcentreerd worden, dan zetten we in op een huiskamer. Ook initiatieven van inwoners die leiden tot sociale ontmoetings­ plekken juichen we toe.

Onze doelstellingen zijn: * Laagdrempelige ontmoetingsplekken in de wij­ ken creëren voor kwetsbare en minder mobiele doelgroepen * Multifunctionele accommodaties op centrale plek­ ken realiseren die uitnodigend zijn voor iedereen, waaronder inwoners met een vraag voor onder­ steuning (community care) * Ruimte voor voorzieningen in nieuwbouwwijken - Faciliteren van activiteiten en evenementen die zorgen voor sociale cohesie en binding aan de dorpen * Realiseren van multifunctionele sport-, beweeg- en ontmoetingsplekken in de openbare ruimte voor onze inwoners

Naast een huiskamer zetten we in op multifuncti­ onele ontmoetingsplekken in de openbare ruimte. De kans dat groepen elkaar tegenkomen en leren kennen wordt daarmee op buurtniveau groter. Zie ook “Het vergroten van de kwaliteit van het be­ staande groen met meer vaste planten en soorten die goed zijn voor insecten (biodiversiteit)” op pa­ gina 37

53

54

Multifunctionele accommodaties op centrale plekken realiseren die uitnodigend ziin voor iedereen, waaronder inwoners met een vraag voor ondersteuning (community care) De bestaande maatschappelijke voorzieningen faciliteren het rijke verenigingsleven van de ge­ meente. Daarnaast kiezen we ervoor om de be­ staande maatschappelijke voorzieningen mee te veranderen met maatschappelijke trends (zie ook: “3 Onze opgaven” op pagina 17). We willen dat onze accommodaties intensief benut worden, toe­ gankelijk en inclusief zijn. Dat kan enerzijds als verenigingen en dorpshuizen hun functie verbre­ den. We willen graag dat multifunctionele accom­ modaties nadenken over hun aanbod om telkens nieuwe groepen aan te spreken en voor meerdere doelgroepen interessant te zijn. We zetten meer­ dere strategieën in om gebouwen multifunctioneler te maken: ^ We sturen met ons beleid en financiële bijdra­ ge op de multifunctionaliteit en maatschappelijk rendement van de voorzieningen in het geval het beheer van gebouwen (deels) bij organisa­ ties ligt. • We betrekken de openbare ruimte rond de voorzieningen bij de accommodaties, om het bezoek en gebruik laagdrempeliger te maken. • We zetten actief in op het aantrekken van nieuwe doelgroepen en maken de accom­ modatie daarvoor geschikt. We gaan flexibel om met de vormgeving en indeling van gebou­ wen en de inrichting van de openbare ruimte.

Meerdere ingangen en parkeer- en oplaadvoorzieningen voor scootmobielen zijn een voorbeeld daarvan. Een ander voorbeeld is het realiseren van een ouder-kamer op een (middelbare)school, waar ouders elkaar ontmoeten en ondersteunen.

In De Moer is een beperkt aanbod aan voorzie­ ningen. Ook in De Moer streeft de gemeente naar een laagdrempelig aanbod voor ontmoeting en ac­ tiviteiten. Dit binnen de maatschappelijke behoef­ tes, die veranderlijk zijn. Ruimte voor voorzieningen in nieuwbouwwijken Bij nieuwbouwwijken (of grootschaliger herstructu­ reringen) dient er ruimte te worden gereserveerd voor maatschappelijke en /of medische voorzie­ ningen, tenzij daar geen behoefte aan blijkt te zijn. Op basis van onderzoek kunnen daar door de ge­ meente nadere eisen aan worden gesteld. Faciliteren van activiteiten en evenementen die zorgen voor sociale cohesie en binding aan de dorpen Activiteiten en evenementen vinden plaats op ver­ schillende plekken in de wijken of de centra. Dit kan zowel in de buitenruimte als in bijvoorbeeld schoolgebouwen en sportkantines. Om activiteiten (op wijkniveau) en evenementen (op dorpsniveau) eenvoudig mogelijk te maken zullen we gebieden aanwijzen waar deze kunnen plaatsvinden. Door vooraf te bepalen onder welke omstandigheden, hoe vaak en met welk geluidsniveau evenementen georganiseerd kunnen worden, ontstaat duidelijk­ heid en wordt het organiseren laagdrempeliger. Met name in het centrumgebied van de dorpen of op evenemententerreinen gaan we ruimere nor­ men stellen.

Realiseren van multifunctionele sport-, beweeg en ontmoetingsplekken in de openbare ruimte voor onze inwoners Met multifunctionele sport- en beweegplekken willen we niet alleen bijdragen aan een gezonde

levensstijl, maar ook de mogelijkheden voor ver­ maak en ontmoeting in de wijken voor meerdere doelgroepen vergroten. We willen de sociale co­ hesie en mentale fitheid blijvend versterken en spelen in op de veranderingen in de samenleving (zie ook “3.1 Trends en ontwikkelingen” op pa­ gina 17). Daartoe wijzen we multifunctionele beweegplekken aan. Dit kan zowel in het groen als op een sportveld zijn. We hebben parkjes en speeltuinen die nu soms alleen uit een grasveldje bestaan en daardoor niet de meest aantrekkelijke verblijfsplekken zijn in een dorp. We willen dat onze inwoners groenstructuren kunnen gebruiken om te bewegen, spelen en recreëren. Onder jongeren is er veel behoefte aan andere en meer gevarieerde

voorzieningen, zoals een skatebaan, een sport- of voetbalkooi, een graffitimuur of klimmuur. Voor ou­ deren geldt dat een wandelpad, mooi groen, zitmogelijkheden en soms ook fitnessfaciliteiten in de openbare ruimte een positieve trigger voor het ‘naar buiten gaan’ kunnen zijn. Daarnaast is het ook een toevoeging voor mensen die minder in­ komsten hebben, dat ook zij hierdoor gebruik kun­ nen maken van sportfaciliteiten, als bijvoorbeeld een sportschoolabonnement financieel niet haal­ baar is. Zie ook “Het vergroten van de kwaliteit van het bestaande groen met meer vaste planten en soorten die goed zijn voor insecten (biodiversiteit)” op pagina 37.

': ^

-0Ä ■TV,

Afbeelding 22. Multifunctionele beweegplekken

INTERMEZZO: Voorbeelden voor duurzame mobiliteit ^ Witte fietsenplan ^ Pendelbusjes ^ Boemeltreintje ^ Deeltaxi ^ Wuppertaler Schwebebahn ir«N Vj

Ü

i K- ! «I

5.4 Slim bereikbaar 5.4.1 Onze visie In de toekomst zijn we sterk in duurzaam (slim) vervoer en hebben we goede verbindingen met de stedelijke gebieden om ons heen. Dat betekent dat we de potentiële groei in mobiliteit (als gevolg van nieuwe of groeiende recreatieve functies) op­ vangen door het ontwikkelen van alternatieven voor de (benzine)auto. Onze doelen zijn: * Het is in de toekomst aantrekkelijk om de ge­ meente vanuit de regio met de (elektrische) fiets te bezoeken. * Een groot deel van het recreatieve verkeer wordt buiten of aan de randen van de gemeente en / of natuurgebieden opgevangen en natransport is duurzaam.

5.4.2 Onze doelstellingen We willen het gebruik van de fiets bij onze inwo­ ners en van bezoekers uit omliggende gemeenten vergroten door snelle en comfortabele fietsroutes aan te leggen. Daar ligt een enorme kans. Met de komst van de e-bike is de afstand die men­ sen bereid zijn om op de fiets af te leggen 1,5 tot 2 maal zo groot geworden. Dat betekent dat voor een groot deel van o.a. Tilburg, Waalwijk en Dongen fietsgebruik een serieuze vervoersoptie wordt als de faciliteiten goed zijn. Daarnaast wil­

len we ook het openbaar vervoer aantrekkelijker maken door in te zetten op een beter voor- en natransport. Openbaar vervoer wordt (als alter­ natief voor de auto) aantrekkelijk als verbindin­ gen meer rechtstreeks zijn en voor- en natrans­ port geen beperkende factor is. Ook de financiële voordelen kunnen een sturingsmiddel zijn. Om de (toenemende) mobiliteit met auto’s op te vangen willen we inzetten op transferia buiten of aan de randen van onze gemeente, waar bezoekers kun­ nen overstappen op een ander vervoersmiddel. Onze doelstellingen zijn: * Realiseren van transferia buiten of aan de randen van onze gemeente en de natuurgebieden met goed natransport * Snelle en comfortabele fietsroutes binnen degemeente en in de regio * Stimuleren van duurzaam vervoer en de bereik­ baarheid verbeteren

5.4.3 Oplossingsrichtingen en beleidskeuzes Hieronder geven we voor elke doelstelling aan wat onze oplossingsrichtingen of beleidskeuzes zijn. Realiseren van transferia buiten of aan de randen van onze gemeente We beseffen dat een recreatiegemeente als de onze altijd verkeer zal aantrekken. Dat geeft een

57

58

Afbeelding 23. Voorbeeld van een principe voor transferia met overstap op verschillende soorten duurzame vervoersmiddelen.

grote druk op onze wegen, (milieu)overlast in onze dorpen en een grote druk op de natuurgebieden. Om te voorkomen dat mobiliteit een remmende factor wordt in onze ambities voor recreatie, zetten we vol in op het afvangen van het autoverkeer door middel van transferia. Dit is zeker noodzakelijk in het licht van de groeikansen van de Efteling, die in de toekomst meer bezoekers al aantrekken. Deze transferia willen we bij voorkeur aanleggen aan de randen van onze gemeente en in samenwerking met andere gemeenten, zoals in de nabijheid van Tilburg en langs de afslag van de A59. Als het no­ dig is om de transferia binnen onze gemeente aan te leggen, dan kiezen we voor een ligging direct aan de N261. De N261 zou je ook wel de levensader van ge­ meente Loon op Zand kunnen noemen. De weg verbindt de gemeente met de snelweg A59 en met Tilburg. Twee van de drie kernen én de Efteling bevinden zich aan deze weg. Dat maakt de N261 ook kwetsbaar. Transferia langs deze weg zou een goede oplossing kunnen zijn om de druk te ver­ minderen. Bij deze transferia kunnen bezoekers aan de gemeente hun auto parkeren en overstap­ pen op een ander vervoersmiddel. Om de kwaliteit te optimaliseren zoeken hiervoor samenwerking met de recreatieve sector. Het gebruik van trans­ feria kan bevorderd worden door het invoeren van financiële prikkels.

Een ander middel is het inzet­ ten van een milieuzone, waarbij vervuilende auto’s een bepaalde zone niet in mogen en daardoor ge­ bruik zullen (moeten) maken van de transferia. Snelle en comfortabele fietsroutes binnen de gemeente en in de regio Om duurzaam verbonden te zijn met meer accent op de fiets hebben we comfortabele (fsnel)fietsroutes nodig. Routes die met zo weinig mogelijk barrières en zo rechtstreeks mogelijk aansluiten op omliggende woongebieden en recreatieve plek­ ken. Op die manier kan het gebruik van de fiets

naar bijvoorbeeld werklocaties of recreatieve ac­ tiviteiten worden bevorderd. Ons doel is om meer snelfietsroutes (met de regio) en goede fietsrou­ tes binnen de kernen te realiseren en zo de fiets meer voorop te zetten. Daarmee worden Loon op Zand en Kaatsheuvel direct verbonden met de hui­ dige snelfietsroute langs de N261. De ambitie is verder om de centra van Kaatsheuvel en Loon op Zand en waar mogelijk ook De Moer te verbindin­ gen met deze route, zodat deze ook volwaardig kunnen meedoen in de recreatieve ontwikkeling van de gemeente. In het buitengebied zetten we in op het autoluwer maken van gebieden in combinatie met betere fietsverbindingen. Zo willen we de uitloopmoge­ lijkheden in het buitengebied verbeteren en aan­ trekkelijker maken en op die manier de druk op natuurgebieden op termijn verlagen. Stimuleren van duurzaam vervoer en de bereikbaarheid verbeteren We streven naar meer hoogwaardig openbaar vervoer in de vorm van frequente lijnbussen, pen­ delbussen van en naar transferia en de inzet van nieuwe technieken om vraagafhankelijk vervoer te versterken. Zodat het een beter alternatief wordt voor het gebruik van de auto. Niet alleen voor be­ zoekers, maar ook voor onze inwoners willen we het gebruik van duurzaam vervoer vergroten. Op dit moment is het aantal elektrische auto’s in Loon op Zand relatief laag.

We zetten in op het vergro­ ten van het aantal laadpalen. Daarnaast willen we het fietsgebruik stimuleren door goede en veilige fietsvoorzieningen in de centra en bij voorzieningen.De Moer ligt binnen onze gemeente relatief afgelegen. Er komt geen reguliere lijndienst. Dit geeft beperkingen voor minder mobiele inwoners en voor recreanten. We streven naar een betere bereikbaarheid en willen gebruik maken van nieu­ we technieken om vraagafhankelijk vervoer moge­ lijk te maken.

59

De Wetering in Loon op Zand Voor Loon op Zand is de Wetering is heel be­ langrijke functie. Het gebouw is echter verou­ derd. Het doel van de gemeente is om dit ge­ bouw te vernieuwen, passend bij de behoeftes in Loon op Zand. De Wetering is in onze ogen cruciaal in het functioneren van het centrum. Als stip op de horizon beschikt Loon op Zand over laagdrempelige ontmoetingsplekken en een re­ creatief aantrekkelijk en gezellig dorpshart.

Kans rond het centrum van Kaatsheuvel Uit onderzoek blijkt dat het centrumgebied van Kaatsheuvel moet worden aangepakt. De win­ kels zijn verspreid over een te groot gebied. De leegstand die daardoor ontstaat is slecht voor het winkelklimaat en ook voor de lokale onder­ nemers. Desondanks liggen er ook kansen. Compacter maken van het winkelgebied zorgt voor een nieuwe concentratie, waardoor het ge­ bied zichzelf versterkt. Ook ontstaan daarmee kansen voor nieuwe woningbouw. Dit is positief voor de lokale woningbehoefte en ook vergroot dit de kansen voor de haalbaarheid van de her­ structurering. Parkeren is hierbij een cruciale randvoorwaarde, groen en water zijn uiteraard belangrijke aandachtspunten.

HAN WIJKSTRAAT

^BK

ÉS1RAAT

P ^

5.5 Toekomstbestendige centra en bedrijventerreinen 5.5.1 Onze visie In de toekomst zijn de centra van Kaatsheuvel en Loon op Zand levendige multifunctionele dorpsharten, waar winkelen, ontmoeting en vermaak sa­ menkomen. De sfeer in het hele centrum is gericht op verblijven en de inrichting is klimaatbestendig. Het winkelaanbod wordt zo compact mogelijk aangeboden om combinatiebezoeken logisch te houden. Maar daarnaast zijn een mix aan functies welkom, die het centrum een sterke bezoekfunctie geven. De centra van Kaatsheuvel en Loon op Zand zijn opgenomen in het recreatieve netwerk. Onze bedrijventerreinen worden duurzame groene bedrijvengebieden, met een accent op kleinere en middelgrote (lokale) bedrijven in het MKB. In onze visie hebben we weinig ruimte voor de verdere uitbreiding van bedrijventerreinen. We kiezen daarom heel bewust voor afstem­ ming met het regionale aanbod aan bedrijven­ terreinen. Binnen de gemeente richten we ons vooral op doorgroei van lokale bedrijvigheid voor het bestendigen van de werkgelegenheid en als kraamkamer voor nieuwe en groeiende bedrij­ ven. Om de bedrijventerreinen duurzaam aan­ trekkelijk te houden is onze ambitie om de be­ drijventerreinen te vergroenen en verduurzamen.

Onze doelen voor de toekomst zijn: ^ we hebben compacte winkelgebieden in een aantrekkelijk vormgegeven multifunctioneel en klimaatbestendig centrumgebied. ^ De centra van Kaatsheuvel en Loon op Zand zijn onderdeel van het recreatieve netwerk. ^ De bedrijventerreinen bieden ruimte voor lokale startende en groeiende MKB bedrijven. ^ De bedrijventerreinen en centra hebben een groene en klimaatbestendige inrichting.

5.5.2 Onze doelstellingen We willen dat de centra van Kaatsheuvel en Loon op Zand een belangrijke rol blijven spelen in de dorpen. We beseffen dat de centra belangrijk zijn in de leefbaarheid, de ontmoeting en de identiteit binnen de dorpen. We verwachten dat de terug­ loop in het aantal winkels zal doorzetten en we de centra anders moeten inzetten om ze die centrale rol te laten houden. Tegelijk hebben we te maken met een ouder wor­ dende bevolking. Voor hen en andere minder mo­ biele groepen is het prettig als winkels echter niet te ver uiteen liggen. Daarom zetten we ook in de toekomst in op het zo compact mogelijk aanbieden van (een groot deel van) de winkels.

61

mĩĩĩm

As

yfÿw* ►5*' - ,-p.,

«FV4

fcr-iA.

MA-

ft*y. ■V —v

iflŕí ■Xļj-

«

í'-t .

Afbeelding 24. Voorbeelden van woningen in een groene omgeving.

Daarnaast zetten we in op recreatief aantrek­ kelijke centra, die wandelend en per fiets goed bereikbaar zijn. Daarvoor zetten we in op een inrichting die meer gericht zal zijn op verblijf en autoluwer zal zijn. Zonder de bereikbaarheid te verminderen en door slim om te gaan met parkeermogelijkheden. Om het bezoek van de centra te stimuleren, willen we meer groen realiseren, ma­ ken we het eenvoudiger om evenementen te or­ ganiseren en maken we nieuwe functies mogelijk. On ze doelen voor de toekomst zijn: ^ Het compact houden van het winkelgebied ^ Een mix aan functies in het centrumgebied om het verblijf aantrekkelijker te maken ^ Een groene klimaatadaptieve inrichting van de openbare ruimte ^ Ruimte voor lokale (startende en groeiende) bedrij­ ven blijven bieden

5.5.3 Oplossingsrichtingen en beleidskeuzes Hieronder geven we voor elke doelstelling aan wat onze oplossingsrichtingen of beleidskeuzes zijn. Het compact houden van het winkelgebied In Loon op Zand beschikken we over een boodschappencentrum en Kaatsheuvel over een bood­ schappen plus centrum. Naast een goed aan­ bod aan dagelijkse winkelvoorzieningen hebben we hier ook een winkels voor de niet dagelijkse voorzieningen (boodschappen plus). We besef­ fen dat de kracht van deze centra is dat bezoe­ kers eenvoudig meerdere boodschappen tegelijk kunnen doen (combinatiebezoek), zeker voor min­ der mobiele groepen. Hoewel winkels niet snel verhuizen, kunnen aantrekkelijke centrale plek­

ken in het winkelgebied toch een trigger zijn voor minder centraal gelegen winkels om te verhuizen. Daarom zetten we in op het compact houden van de winkelgebieden. Een mix aan functies Om de centrale rol van de centra verder uit te bou­ wen kiezen we voor het toelaten van een mix aan functies. Naast winkelen, kunnen horeca, maat­ schappelijke voorzieningen en andere bezoekfuncties een plaats krijgen. We zijn ervan overtuigd dat voor een sterke sociale cohesie in de toekomst de binding met het dorp groot moet zijn en dit kunnen we realiseren als mensen trots zijn op het dorp, zich goed vermaken en sociale contacten opdoen. Omdat automatische verbanden zoals via de kerk of verenigingen in de loop van de tijd zijn afge­ nomen, dienen andere ontmoetingen ervoor in de plaats te komen. De centra zijn daarvoor in onze ogen cruciaal. We zullen ook het organiseren van activiteiten en evenementen eenvoudig maken en ruimte maken voor andere bezoekfuncties, zoals horeca, een (apart)hotel, sportschool, dienstverle­ ners of maatschappelijk functies, mits inpasbaar qua verkeersaantrekkende werking. Een groene klimaatadaptieve inrichting van de openbare ruimte Om de centrale rol van het centrum verder uit te bouwen zetten we in op een betere inrichting van de openbare ruimte. Door klimaatverandering en onze vergrijzende bevolking kiezen we voor een groene klimaatadaptieve inrichting.

Zie ook “5.1 Centrum Kaatsheuvel” op pagina 77 en “5.2 Centrum Loon op Zand” op pagina 79.

63

aa

àpe

nte.rre' dj be

ne

Ruimte voor lokale (startende en groeiende) bedrijven blijven bieden We zitten als gemeente ‘op slot’ voor wat betreft bedrijventerreinen. Naast enige uitbreiding van het bedrijvenpark Kaatsheuvel zien we in de toekomst geen verdere uitbreidingsmogelijkheden. Daarom zetten we vol in op herstructurering en transforma­ tie waar de kans zich voordoet. We streven naar een maximale omvang van bedrijven en eerder naar schaalverkleining van bedrijfspercelen dan naar het samenvoegen ervan voor de uitbreiding van bestaande bedrijven. De bestaande bedrijven­ terreinen richten we op lokale en groeiende bedrij­ ven. We zetten dus bewust niet in op een bepaald profiel maar op kansen voor lokale bedrijvigheid. We beseffen dat de stap van klein opstartend be­ drijf naar een locatie op een bedrijventerrein niet te groot moet zijn. Alleen dan voorkomen we dat star­ tende bedrijven worden geremd in hun groei of op ongewenste plekken groeien. Voor groeiende gro­ tere bedrijven zoeken we de samenwerking in de regio. Waar mogelijk maken we vrijkomende loca­ ties op bedrijventerreinen geschikt voor meerdere kleinere bedrijven. Daarnaast streven we naar het vergroenen en klimaatbestendiger inrichten van bedrijventerreinen. .

Ons doel is om een goede aansluiting te maken met de ontwikkelmogelijkheden van bedrijven. De overgang van ‘bedrijf aan huis’ naar kleine be­ drijfslocatie, naar middelgrote en grote bedrijfslo­ caties moet eenvoudig te maken zijn. We willen bedrijven aan huis niet laten groeien, maar juist alternatieven bieden om toekomstige overlast te voorkomen. Daartoe bieden we als gemeente voor een deel van bedrijven locaties op vrijkomende er­ ven in het buitengebied aan, maar streven we naar passende locaties op bedrijventerreinen door her­ structurering en transformatie. De Horst vormt een specifiek gebied in Kaatsheuvel. Het ligt aan de rand van het dorp ingeklemd tus­ sen de woonwijken en de N261. Het gebied kent nu een mix aan functies. We streven hier naar een herontwikkeling, waarbij meerdere stedelijke functies mogelijk zijn, afhankelijk van de behoefte. De zone langs de Horst in Kaatsheuvel, begrensd door de Horst, de Van Haestrechtstraat, de N261 en de Europalaan duiden we aan als: ‘zoekgebied stedelijke ontwikkeling voor in het bijzonder maat­ schappelijke, bedrijfsmatige of recreatieve voor­ zieningen’. Hoewel een enkele woning (deze zijn er in de huidige situatie ook al) mogelijk is, zien we dit gebied niet als toekomstige woningbouwloca­ tie gelet op het aanwezige verkeersknooppunt en aanwezige geluidsniveau.

Afbeelding 26. De overgang van ‘bedrijf aan huis’ naar kleine bedrijfslocatie, naar middelgrote en grote bedrijfslocaties

65

Langstraat Agrarisch buitengebied m evenwichtig watersysteem

Ontginningen Versterk ruimtelijke kwaliteit en potentie bebouwingslinten

KAATSHEUVEL

Water vasthouden Verdroging tegen gaan

De duinen Versterken ecologische en waterbergende betekenis van de Blauwloop

Herstel historische kwaliteiten

inheNy^ŗ—

Opheffen barrière in het regionale natuurnetwerk rtwery

^

1

DE MOER

Huis ter Heide

Beschermen natuur kwaliteit extensief recreatief medegebruik

LOONÔP ZAND

Herstel historisch watersysteem

Opheffen barrière in het regionale natuurnetwerk

Doelen in het buitengebied Beschermen natuur kwaliteit extensief recreatief medegebruik Versterken landschap en recreatie I Concentratiegebied recreatie Versterken ecologische relaties Verdroging tegen gaan ļ

Afbeelding 27. Doelen in het buitengebied

Water vasthouden

5.6 All-inclusive landschap 5.6.1 Onze visie In de toekomst willen we in ons buitengebied ro­ buuste natuurgebieden met een hoge biodiver­ siteit, een sterke agrarische sector en een au­ thentiek landschap. De tegenstellingen tussen natuurgebieden en agrarische gebieden willen we sterk verkleinen. Het is onze ambitie om de agrari­ sche sector een rol te geven in het beheer van het landelijk gebied. De landbouw is cruciaal voor ons karakteristieke cultuurlandschap. Ontwikkelingen in de agrarische sector moeten dit karakteristieke landschap ver­ sterken. Onze ambitie is om duurzame landbouw te ontwikkelen en daarnaast het water langer vast te houden. Om een goede balans tussen natuur en de economische functies in het landelijk gebied te bewerkstelligen zijn er verschillende zones aan­ gewezen, waarvan we een aantal gebieden als ‘agrarisch buitengebied’ bestempelen. Bij agrariers stimuleren we nieuwe verdienmodellen, zoals kringlooplandbouw en natuurinclusieve landbouw. We willen tenslotte dat ons landschap klimaatadaptief is en periodes van droogte en hevige re­ genval kan opvangen. Kortom, we streven naar een landschap, dat authentiek oogt en zowel eco­ nomisch als ecologisch robuust is. Met een knip-

oog naar de vele recreatieve kansen die dit biedt, noemen we dit een ‘all-inclusive landschap’.. Onze doelen voor de toekomst zijn: ^ we hebben robuuste natuurgebieden met extensief recreatief medegebruik en een grote biodiversiteit ^ We hebben een uniek en authentiek landschap met ruimte voor nieuwe functies ^ We zijn ingespeeld op veranderingen in het klimaat en vangen zo periodes van droogte en van hevige regenval op ^ we hebben een sterke plattelandseconomie.

67

Definities verschillende bebouwingsmogelijkheden ^ Kernrandzone: Overgangszone van bestaand stedelijk gebied naar het buitengebied, met daarin relatief veel bebouwing op korte afstand van elkaar met een toenemende menging van functies; ^ Bebouwingslint: Min of meer aaneengesloten lijnvormige reeks van bebouwing langs een weg buiten Stedelijk gebied ^ Bebouwingscluster: Vlakvormige verzameling van bebouwing, gelegen buiten Stedelijk gebied

ï.ľ

i *\

‘Vlo*

'ţ^t'r *

■* f V y58l

;*tv:

-ili.

*^\'ť, , »*v

2^5rfSţ

jįVĮV

■ÿfVņ

■--ŵ.

1 -

- .av. -u' » —» *ĽV

5.6.2 Onze doelstellingen We willen de kwetsbaarheid van onze natuur­ gebieden verkleinen en de negatieve invloeden op het milieu vanuit verkeer, geluid en recreatie verminderen. We willen de ecologische kwalitei­ ten van de natuurgebieden versterken en voor­ komen dat de natuurgebieden verder verdrogen. Nagenoeg alle inwoners zijn het erover eens dat de gemeente Loon op Zand over een bijzonder en waardevol landschap beschikt. Veel mensen wil­ len dat er veel aan wordt gedaan om deze kwaliteit goed te houden en te verbeteren. Ook vinden veel mensen dat de landbouw een belangrijke functie heeft in het agrarisch cultuurlandschap. Om de recreatieve druk op natuurgebieden te ver­ kleinen willen we meer aantrekkelijke plekken voor recreatie creëren in het landelijke gebied. We om­ armen de plannen die er zijn, zoals Plantloon en Landschapspark Pauwels om te investeren in het landschap. Om in te spelen op klimaatverandering willen we terug naar een (meer) natuurlijk watersysteem en gebiedseigen water beter vasthouden tegen verdroging. Onze doelstellingen zijn: * Zorgen voor een goede balans tussen natuur ý landschap en de economische functies in het landelijke gebied * Een sterke landbouw in een waardevol landschap - Opheffen van barrières in het (regionale) natuurnetwerk * investeren in een authentiek landschap - Beschermen en beleefbaar maken van hetge­ meentelijk erfgoed

- Inzetten op een natuurlijk watersysteem - Toelaten van nieuwe economische dragers voor een gezonde plattelandseconomie

5.6.3 Oplossingsrichtingen en beleidskeuzes Hieronder geven we voor elke doelstelling aan wat onze oplossingsrichtingen of beleidskeuzes zijn. Een goede balans tussen natuur & landschap en de economische functies in het landelijk gebied Veel inwoners vinden dat er een balans moet zijn tussen natuur & landschap en de economische functies in het landelijk gebied. Zo zijn we tot een zonering gekomen in het landelijk gebied van de gemeente Loon op Zand: » Natuurkern: Een zone met daarin de natuur­ gebieden Loonse en Drunense Duinen en Huis ter Heide. Hier ligt het accent op het bescher­ men van de kwaliteit van de natuur met exten­ sief recreatief medegebruik. Het doel is om in deze zone de recreatieve druk te verlagen. * Natuur met extensief recreatief medege­ bruik: Een zone rondom de natuurgebieden, die als buffer kan fungeren voor de natuur­ gebieden. Doel is hier om het landschap te versterken, de biodiversiteit te verhogen aanvullend op de natuurgebieden, het opzet­ ten van vasthouden van water (ter verkleining van de verdroging van de natuurgebieden). In deze zone willen we de rust bewaren, maar de beleving en recreatief medegebruik mogelijk maken, om zo de natuurkernen beter te be­ schermen en daar de druk te verlagen. » Extensief landschap: Dit zijn zones rondom de belangrijkste natuurgebieden. Hier willen we kleinschalige recreatiefuncties (op bestaande/

69

h ■W'í* H"

H M-

f\ Afbeelding 28. Masterplan Pauwels (bron: Strootman Landschapsarchitecten)

vrijkomende erven) mogelijk houden mits die de druk op de natuur niet verhogen. Bezoekers aan de natuurgebieden zouden hier bijvoor­ beeld kunnen overnachten in een B en B of ge­ bruik kunnen maken van kleinschalige horeca als een theetuin. * Multifunctioneel platteland: Deze zone beslaat het hele gebied van landschapspark Pauwels en het gebied van Plantloon. Het landschapspark Pauwels wordt regionaal ontwikkeld tot hoogwaardig landschapspark waar mensen uit de gehele regio naar toe

kunnen komen voor recreatie. We zetten in op het versterken van het landschap, het plan­ ten van bossen en het toevoegen van nieuwe recreatieve functies op vrijkomende erven. We streven hier ook naar een blijvend sterke rol voor de landbouw. Met nieuwe verdienmodellen willen we de landbouw een rol geven in het beheren van het landschap. Dit landschaps­ park zal een goed alternatief worden voor de bekendere natuurgebieden als de Loonse en Drunense Duinen en Huis ter Heide. Op die

manier spreiden we recreanten en zal de druk van de natuurkeren afnemen. » Concentratiegebied recreatie: Deze zone bestaat uit 3 clusters waar we streven naar de ontwikkeling van recreatie. Eén daarvan is de Efteling, de andere twee liggen zuidelijker aan de N261. Deze laatste twee gebieden zijn nu agrarisch van aard, maar door de goede bereikbaarheid langs de N-weg zien we hier kansen voor een transferium (zie hoofdstuk 4.4.). Gecombineerd hiermee liggen er kansen voor dagrecreatie en horeca. Door naar deze clusters meer recreanten te trekken ontlasten we de natuurkernen. » Agrarisch buitengebied: Deze zone ligt ten westen van De Moer en Kaatsheuvel en is overwegend agrarisch. De focus in dit gebied ligt op de verdere ontwikkeling van de agra­ rische sector. Gecombineerd daarmee zijn er ook andere functies mogelijk op (vrijkomende) erven. Lees meer over deze zonering in “5.3 Zonering buitengebied” op pagina 81. Een sterke landbouwsector in een waardevol landschap We streven in Loon op Zand naar een blijvend sterke landbouwsector. De landbouwsector is een onlosmakelijk onderdeel van ons cultuurland­ schap, onze cultuur en de plattelandseconomie. Tegelijk hebben we te maken met een kwetsbaar landschap, waar grote opgaven spelen ten aan­ zien van klimaatverandering, biodiversiteit en mi­ lieu.

Er is bovendien een steeds grotere betrok­ kenheid vanuit de maatschappij bij de gezondheid van mens en dier.

We willen de positie van de agrarische sector in ons buitengebied behouden, maar tegelijk de kwaliteit van ons landschap en de leefomgeving verbeteren. Om de impact op de natuur en de leefomgeving te verminderen, maar wel het cultuurlandschap en de plattelandseconomie in de gemeente te behouden streven we naar een natuurinclusieve landbouw. We zullen samen met agrarische ondernemers bekijken hoe een bedrijfsvoering natuurinclusief kan worden zonder dat dit nadelige financiële ge­ volgen zal hebben voor het agrarische bedrijf. Met een natuurinclusief agrarisch landschap willen we landbouw, natuur en water met elkaar verweven in plaats van elkaar te scheiden en het landschap aantrekkelijker maken. Een natuurinclusieve land­ bouw draagt door een beter bodemleven bij aan de biodiversiteit en het vasthouden van water. We zien de melkveehouderij en de akkerbouw als bedrijfstakken die een rol kunnen spelen in het be­ heer van het landschap en het vergroten van de natuurwaarden in het landelijke gebied. Dat kan o.a. door de verdiensten vanuit maatschappelijke diensten in de toekomst verder uit te breiden. In het Van Gogh nationaal Park wordt ingezet op een bundeling van betalingen voor maatschappelijke diensten, waardoor verschillende diensten elkaar versterken.

Daarbij kan gedacht worden aan het gebruik van meer vaste (organische) mest, waar­ door zowel het bodemleven en het watervasthoudend vermogen van gronden worden verbeterd. Een groot deel van ons landelijk gebied willen we blijven richten op de grondgebonden melkveehou­ derij. Om daadwerkelijk grondgebonden te kun­ nen blijven hebben melkveehouderijen voldoende grond nodig. Afgelopen decennia was de trend dat melkveehouderijen door gebrek aan (betaalbare)

71

grond steeds minder grondgebonden werden en hun bedrijfsvoering intensiveerden. Dat ging ge­ paard met een hogere opbrengst van de grond, maar ook een afname aan bodemleven en biodi­ versiteit. Wij willen graag meer perspectief voor de grondgebonden melkveehouderij. Daarvoor is per bedrijf meer grond nodig of andere inkomsten. We willen als gemeente graag meewerken aan de uitbreiding of verbreding van bedrijven als dit leidt tot een natuurinclusieve bedrijfsvoering. Als gemeente zetten we ons volop in voor beleids­ ruimte en (bundeling van) financiële middelen om maatschappelijke diensten te kunnen uitvoeren. Natuurinclusieve landbouw kan overal, maar we zien dit vooral als speerpunt in het extensieve landschap en het multifunctioneel landelijk gebied.