Bijlage 1. Jaarstukken 2024
Tekst van het document
3.99 Mutaties reserves Nadeel I Reserve planherziening Nadeel De onttrekking uit de reserve planherziening voor onder andere Westwaard fase 3 & 4, nota kostenverhaal en verkenning centrumgebied. I Overige afwijkingen Nadeel Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden.
5 -42 -38
-4
44
Venster 0. Algemene dekkingsmiddelen en overhead Wat heeft het gekost in 2024? Thema Omschrijving 0.1 Overhead 0.2 Lokale heffingen 0.3 Algemene uitkeringen 0.4 Dividend 0.5 Financieringsfunctie 0.6 Overige alg. dekkingsmiddelen 0.7 Onvoorziene uitgaven 0.8 Vennootschapsbelasting Lasten voor reserves 0.99 Toevoeging reserves venster 0 Totaal lasten na toevoeging reserves 0.1 Overhead 0.2 Lokale heffingen 0.3 Algemene uitkeringen 0.4 Dividend 0.5 Financieringsfunctie 0.6 Overige alg. dekkingsmiddelen 0.7 Onvoorziene uitgaven 0.8 Vennootschapsbelasting Baten voor reserves 0.99 Onttrekking reserves venster 0 Totaal baten na onttrekking reserves Saldo venster 0 Toelichting lasten Lasten Venster 0 (bedragen x € 1.000)
Begroting Gewijzigde Realisatie begroting 13.358 12.973 19.067 509 709 715 13 13 143 -376 -6 -165 -60 -60 58 25 25 76 69 13.468 13.729 19.887 100 250 250 13.568 13.979 20.137 395 1.076 3.276 10.695 10.691 10.980 45.203 45.819 45.658 111 111 85 26 26 244 25 25 34 56.453 57.748 60.277 806 981 876 57.259 58.729 61.153 43.691 44.750 41.016
Nadeel
Saldo
V/N
-6.094 -6 -130 159 -118 25 7 -6.157 -6.157 2.199 289 -161 -26 218 9 2.528 -105 2.424 -3.733
N N V N V N V V N V N V V N N V V V V V N V N
-6.157
0.1 Overhead Nadeel -6.094 I Onderhoud gebouwen Voordeel 430 Dagelijks onderhoud / groot onderhoud I Doorberekende uren Nadeel -1.012 De doorbelasting van personele lasten en externe inhuur op projecten en processen is begroot als negatieve uitgave, maar verwerkt als baat. I Inhuur op projecten Nadeel -1.583 Er vond inhuur op projecten plaats. De kosten worden doorberekend aan de projecten. Hier staat ook een opbrengst tegenover. I Externe inhuur Nadeel -3.960 Zoals ook wordt toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering, is de omvang van de externe inhuur groter dan de beschikbare vacatureruimte. Het gaat hier over een aantal bijzondere situaties die behoren tot overhead. Zoals de inhuur van de gemeentesecretaris, teamleiders diverse teams, financieel adviseurs en ondersteuning binnen het team 2e lijns bedrijfsvoering. Dit bedrag is onderdeel van het totaalbeeld dat in de paragraaf bedrijfsvoering is opgenomen. I Overige afwijkingen Voordeel 31 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 0.2 Lokale heffingen Nadeel -6 I Overige afwijkingen Nadeel -6 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 0.3 Algemene uitkeringen Voordeel 0 Binnen dit thema zijn geen afwijkingen die toelichting behoeven.
45
0.4 Dividend Nadeel -130 I Afwaardering EWW BV Nadeel -130 De afwaardering van EWW BV heeft in 2024 plaatsgevonden. De afwaardering heeft geen effect op het jaarrekeningresultaat, omdat voor de afwikkeling van EWW BV in 2023 een verliesvoorziening is opgenomen. 0.5 Financieringsfunctie Voordeel 159 I Rente Voordeel 159 We verwachtte in 2024 een nieuwe langlopende lening af te sluiten. In de begroting 2024 hadden we hiervoor een rentelast begroot. Dit bleek echter niet nodig. 0.6 Overige algemene dekkingsmiddelen Nadeel -118 I Stelpost verhogen effectiviteit in contracten Nadeel -125 Door slimmer en bewuster aan te besteden kan efficiencyvoordeel gehaald worden in contracten. Deze stelpost is blijven staan. De voordelen zitten echter in de afgesloten contracten en is lastig toe te rekenen naar specifiek deze stelpost. S Bijdrage Vereniging Nederlandse Gemeenten Nadeel -25 De bijdrage aan de Vereniging Nederlandse Gemeenten is in de begroting 2024 niet bijgesteld, hierdoor is er een overschrijding. S Overige afwijkingen Voordeel 32 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 0.7 Onvoorziene uitgaven Voordeel 25 I Overige afwijkingen Voordeel 25 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden.
0.8 Vennootschapsbelasting Voordeel 7 I Overige afwijkingen Voordeel 7 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 0.99 Mutaties reserves Voordeel 0 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. Toelichting baten Baten Venster 0 (bedragen x € 1.000)
Voordeel
2.423
0.1 Overhead Voordeel 2.199 S Doorberekende overhead Voordeel 154 Doorberekende overhead aan projecten en grondbedrijf. I Onderhoud gebouwen, de gemeentewerf en het Klavier Nadeel -326 De uitgaven voor het regulier onderhoud aan gebouwen is lager dan verwacht. Hierdoor onttrekken we minder uit de voorziening. I Doorberekende uren projecten Voordeel 1.796 Zoals aangegeven bij de lasten zijn de doorberekende kosten op de producten verwerkt als baat. In dit bedrag is ook de externe inhuur opgenomen die doorbrekend is naar de producten en projecten. I Spuk middelen IZA gelden gemeente Tilburg Voordeel 128 De Spuk voor IZA vanuit de gemeente Tilburg verwerkten wij op overhead en heeft geen invloed op het begrotings- of jaarrekeningresultaat. I Voorziening personele kosten Voordeel 94 Dit zijn kosten die voortvloeien uit gesloten vaststellingsovereenkomsten voor personeel. In 2024 is een bedrag onttrokken. I Overige afwijkingen Voordeel 353 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden.
46
0.2 Lokale heffingen Voordeel 289 S Onroerende zaak belasting Voordeel 663 De WOZ waarde ontwikkeling, de macro- economische ontwikkelingen zoals die in de algemene uitkering worden meegenomen en de overgang naar de Belastingsamenwerking West-Brabant zorgen voor een hogere opbrengst van de Onroerende zaak belasting. I Toeristenbelasting Nadeel -358 Bij het opstellen van de begroting is rekening gehouden met de opening van het Efteling Grand Hotel in 2024. Aangezien de bouw vertraging heeft opgelopen en de opening in de zomer van 2025 zal plaatsvinden vallen de opbrengsten toeristenbelasting lager uit. I Overige afwijkingen Nadeel -16 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 0.3 Algemene uitkeringen Nadeel -161 S Algemene uitkering Nadeel -161 De hoogte van de uitkering van het gemeentefonds wordt berekend met behulp van maatstaven. Een hiervan is de totale WOZ waarde van de woningen en de niet woningen. Deze waren te laag en hierdoor hebben we teveel middelen ontvangen uit het gemeentefonds. I Overige afwijkingen Voordeel 0 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 0.4 Dividend Nadeel -26 Overige financieringsmiddelen Nadeel -26 De dividenduitkering van de BNG aandelen is lager dan verwacht.
0.5 Financieringsfunctie Voordeel 218 S Ontvangen rente Voordeel 218 De renteopbrengst voor schatkistbankieren is gestegen. 0.6 Overige algemene dekkingsmiddelen Voordeel 9 I Voorziening dubieuze debiteuren Voordeel 25 Voor de dubieuze debiteuren in een voorziening gevormd. Op basis van het totaal aan nog niet betaalde nota's is een berekening gemaakt van de benodigde omvang van de voorziening. De voorziening kan naar beneden bijgesteld. I Overige afwijkingen Nadeel -16 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 0.7 Onvoorziene uitgaven Voordeel 0 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 0.8 Vennootschapsbelasting Voordeel 0 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. I Overige afwijkingen Voordeel 0 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 0.99 Mutaties reserves Nadeel -105 I Algemene reserve Nadeel -105 We verwerkten de budgetoverheveling voor organisatieontwikkeling, vastgesteld in de jaarrekening 2023 en de dekking van de reeds gemaakte kosten voor de opgave voorliggend veld, vastgesteld in de begroting 2024.
47
Paragraaf 1. Lokale heffingen De paragraaf lokale heffingen bevat beleidsvoornemens voor de lokale lasten en een overzicht op hoofdlijnen van de diverse belastingen en heffingen. De belastingen en heffingen vormen met zo'n 25% een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. Beleidsuitgangspunten In de gemeente Loon op Zand zijn voor de lokale belastingen en heffingen de volgende uitgangspunten gehanteerd in 2024: Conform het coalitieakkoord indexeren we de OZB-opbrengst met maximaal de CPI uit de meicirculaire 2023. Voor 2024 komt dit neer op een stijging van 3,1%; Voor de hondenbelasting is aangesloten bij het indexeringspercentage van de OZB, zijnde 3,1%; Het tarief voor afvalstoffenheffing baseren we op 100% kostendekkendheid. De opbouw van de afvalstoffenheffing is veranderd per 1 januari 2024 in een vast en een variabel deel. Het vaste deel is afhankelijk van de gezinssamenstelling en wordt jaarlijks binnen het eerste kwartaal geïnd door de Belastingsamenwerking West-Brabant. Het variabele tarief verschilt per huishouden en is afhankelijk van hoe vaak het restafval wordt aangeboden. Het variabele tarief wordt na afloop van het kalenderjaar bij de inwoners in rekening gebracht.
Dit betekent dat het variabele deel van het tarief, op basis van het werkelijk aantal ledigingen in 2024, in het jaar 2025 in rekening wordt gebracht; Het tarief voor rioolheffing baseren we op 100% kostendekkendheid. Voor 2024 wordt het tarief niet verhoogd en bedraagt het vastrecht per perceel € 210. Dit leidt tot een onttrekking aan de voorziening riolering; In opvolging van de motie bij de Programmabegroting 2023 besloot de gemeenteraad in oktober 2023 tot het verlagen van de tarieven toeristenbelasting. Dat betekent dat de tarieven voor 2024 en 2025 worden vastgesteld; De vermakelijkhedenretributie blijft € 0,16 per bezoeker; Door de invoer van de Omgevingswet zijn de leges opnieuw beoordeeld en berekend met als uitgangspunt dat ze kostendekkend zijn; Voor de overige leges en heffingen is aangesloten bij het indexeringspercentage van de OZB, zijnde 3,1%. Uitzondering hierop zijn de door het Rijk bepaalde tarieven. Kwijtschelding Kwijtschelding is vastgelegd in onze gemeentelijke regeling. Met ingang van 2023 heft de Belastingdienst West-Brabant (BWB) onze belastingen. Daarbij volgen we beleidsuitgangspunten van de BWB, waardoor onze regeling is bijgesteld van 75% naar 100% kwijtschelding.
Particuliere belastingplichtigen kunnen een aanvraag indienen voor de volgende belastingen: Afvalstoffenheffing tot maximaal 100%; Rioolheffing tot maximaal 100%; Hondenbelasting tot maximaal 100% van de eerste hond. Vergelijking lokale lasten Voor een vergelijking van de lokale lasten in 2024 is de gemeente Loon op Zand vergeleken met een aantal andere gemeenten met een vergelijkbaar karakter. Hierbij is uitgegaan van een gemiddelde WOZ-waarde van € 384.000 voor de gemeente Loon op Zand (peildatum 1-1-2023). De lokale lasten in de onderstaande tabel zijn voor een meerpersoonshuishouden. Gemeente Bernheze Dalfsen Dongen Heusden Loon op Zand
Bedrag € 689 € 765 € 926 € 808 € 940
Gemeente Oisterwijk Oldebroek Tilburg Waalwijk
Bedrag € 755 € 825 € 736 € 758
De hoogte van de woonlasten zegt, zonder nader onderzoek, niets over het voorzieningenniveau van een gemeente. Vandaar dat aan de uitkomst van de benchmark geen harde conclusies kunnen worden verbonden. Wel is zichtbaar waar Loon op Zand afwijkt in vergelijking met andere gemeenten. In 2024 waren de gemiddelde woonlasten in Nederland € 972. 48
Gemeentelijke belastingen Verzameloverzicht opbrengsten lokale heffingen TV
Omschrijving
Begroting primitief
Begroting na wijziging Werkelijk
Saldo
V/N
0.61
OZB-gebruikers
910
910
0.62
OZB-eigenaren
5.739
5.739
957
47
V
6.355
616
0.64
Hondenbelasting
134
134
119
V
-15
N
0.64
Reclamebelasting
140
140
3.4
Toeristenbelasting
3.208
3.208
139
-1
N
2.849
-359
3.4
Vermakelijkhedenretributie
565
560
N
561
1
7.2
Rioolheffing
2.272
2.272
V
2.418
146
V
7.3
Afvalstoffenheffing
3.156
3.156
3.213
57
V
Totaal
16.124
16.119
16.611
492
V
Onroerendezaakbelasting (OZB) Belastingsoort
2022
2023
2024
1. Eigenaar
0,1213
0,1071
0,1078
2. Gebruiker
-
-
-
0,1213
0,1071
0,1078
1. Eigenaar
0,2486
0,2479
0,2690
2. Gebruiker
0,1972
0,1966
0,1625
Totaal (in procenten)
0,4458
0,4445
0,4315
OZB Woningen
Totaal (in procenten) OZB Niet-woningen
De OZB-opbrengsten zijn gecorrigeerd met het inflatiepercentage van 3,1%, zijnde de consumentenprijsindex (CPI) uit de meicirculaire 2023 in 2024. De OZB wordt geheven via een percentage van de WOZwaarde. Het percentage voor 2024 wordt beïnvloed door twee zaken: stijging van de WOZ-waarde per 1 januari 2023 (peildatum) en macro-economische ontwikkelingen zoals die in de algemene uitkering worden meegenomen. In de tabel hiernaast staan de percentages voor 2022 tot en met 2024
vermeld. Hondenbelasting Conform het coalitieakkoord indexeren we de hondenbelasting met het inflatiepercentage van 3,1%. Tarieven
2022
2023
2024
Eerste hond
€ 46,32
€ 40,34
€ 41,59
Tweede en volgende hond
€ 69,34
€ 60,30
€ 62,17
Kennel
€ 254,40
€ 221,57
€ 228,44
Exploitatie (x € 1.000)
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Werkelijk
Saldo
V/N
Baten
134
134
119
-15
N
Lasten
2
2
2
0
V
Totaal
136
132
117
-15
N
49
Toeristenbelasting Tarief in euro's
2022
2023
2024
Bed & breakfast (B&B)
€ 2,00
€ 2,00
€ 1,12
Groepsaccommodaties
€ 1,25
€ 1,25
€ 1,12
Kampeerterrein
€ 2,00
€ 2,00
€ 1,12
Mini-kampeerterrein
€ 1,25
€ 1,25
Overige accommodaties
€ 3,00
€ 3,00
€ 2,50
Jaarplaats
€ 250,00
€ 250,00
€ 175,20
Seizoenplaats
€ 200,00
€ 200,00
€ 158,91
Voorseizoensplaats
€ 100,00
€ 100,00
€ 90,74
€ 2,10
Vakantiewoning
In het coalitieakkoord kondigden we een onderzoek aan naar de verdeling van de toeristisch recreatieve heffingen in onze gemeente. De tarieven zijn in samenspraak met de VVA tot stand gekomen en vastgesteld in de raadsvergadering van 5 oktober 2023 (document nummer: 2023.14812). Vermakelijkhedenretributie Omschrijving
2022
2023
2024
Baten (x 1.000)
535
539
561
Vanaf 1 januari 2018 is de maatstaf van heffing voor de vermakelijkhedenretributie gewijzigd. De onderliggende methodiek is gewijzigd naar het aantal betalende bezoekers van de vermakelijkheid in peiljaar T-2 dat de 50.000 te boven gaat. Voor het berekenen van de retributie wordt gebruik gemaakt van het profijtbeginsel. De heffingsgrondslag is afhankelijk van parameters die bestaan uit de lasten die de gemeente heeft ten behoeve van de dagrecreant. Door gebruik te maken van een peiljaar in het verleden (T-2), is voor alle belastingplichtigen direct de hoogte bekend van het te betalen recht. Voor 2024 is een tarief gehanteerd van € 0,16 per betalende bezoeker. Rioolheffing Tarief Tarief tot 250m³
2022
2023
2024
€ 210,00
€ 210,00
€ 210,00
In 2020 is het Programma Water- en Riolering (PWR) 2021-2024 vastgesteld. Voor 2024 is het tarief gelijk gebleven aan 2023. Bij dit tarief waren de totale baten en lasten op het product riolering: Exploitatie (x € 1.000) Baten Lasten Subtotaal Egalisatievoorziening Totaal
Begroting primitief 2.272 2.272 0
Begroting na wijziging 2.272 2.272 0
Werkelijk 2.418 2.785 -367
0
0
0
Saldo 146 -513 -367 367 0
V/N V N N V
Het resultaat op het product riolering wordt onttrokken uit de voorziening riolering. Daarmee komt het saldo van deze voorziening ultimo 2024 op € 6.516.000. De baten op het product riolering worden primair bepaald door de opbrengsten rioolheffing.
50
Afvalstoffenheffing Het jaarlijkse resultaat op het product reiniging, zowel voor- als nadelig, wordt verrekend met de voorziening reiniging. De voorziening reiniging is bedoeld om fluctuaties in de tarieven op te vangen. We hanteren voor de afvalstoffenheffing een kostendekkend tarief. Tarieven (x € 1.000)
2022 (excl. Korting)
2022 (incl. Korting)
2023
2024
Eenpersoonshuishouden
€ 240,92
€ 225,18
€ 241,45
€ 232,55
Meerpersoonshuishouden
€ 328,34
€ 306,89
€ 328,22
€ 291,84
Bedrijven (incl. BTW)
€ 397,29
€ 371,33
€ 397,15
€ 409,51
Exploitatie (x € 1.000)
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Werkelijk
Saldo
V/N
Baten
3.156
3.156
3.213
57
V
Lasten
3.156
3.156
3.353
-197
N
0
0
-140
-140
N
140
V
Subtotaal Egalisatievoorziening Totaal
0
0
0
0
Het resultaat op het product reiniging wordt onttrokken uit de voorziening reiniging. Daarmee komt het saldo van deze voorziening ultimo 2024 op € 792.000. De baten op het product reiniging worden niet alleen bepaald door de opbrengsten uit afvalstoffenheffing en reinigingsrecht maar ook door opbrengsten uit afvalstromen zoals papier en PMD.
51
Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is de mate waarin een gemeente in staat is om risico’s op te vangen. Voldoende weerstandscapaciteit zorgt ervoor dat de uitvoering van taken en het voorzieningenniveau bij financiële tegenslagen gegarandeerd blijven. Het uitgangspunt is, zoals in het coalitieakkoord 20182022 is bepaald, dat de ratio van het weerstandsvermogen minimaal 1,0 moet zijn. B 2024
JR 2023
Beschikbare weerstandscapaciteit
13.851
17.944
19.587
15.808
17.985
Benodigde weerstandscapaciteit
6.025
4.375
3.998
2.747
2.307
Ratio
2,30
4,10
4,90
5,75
7,80
Het risicoprofiel is afgenomen. Dit komt onder andere door een toename van de beschikbare weerstandscapaciteit en een afname van de risico’s. De weerstandsratio voldoet ruim aan de norm van 1,0. Aan de inkomstenkant blijft het gemeentefonds een onzekere factor. De komst van het ravijnjaar 2026 is al langer bekend en ook de gemeente Loon op Zand wordt hiermee geconfronteerd. De grootste veranderingen die effect hebben op de inkomsten is de nieuwe normeringssystematiek en het afschaffen van specifieke uitkeringen.
Astitel
JR 2022
B 2025 JR 2024
9,00 8,00 7,00 6,00 5,00 4,00 3,00 2,00 1,00 JR 2022
B 2024
JR 2023
B 2025
JR 2024
Ratio (blauw) Norm(rood)
Aan de kostenkant hebben de ver-/nieuwbouw van schoolgebouwen, verplaatsen van het rioolgemaal en het Dorpshuis een omvangrijke financiële impact. De reservepositie is de afgelopen jaren behoorlijk verbeterd. We monitoren de ontwikkelingen op de voet en gaan over tot (her)waardering van de risico’s en onzekerheden zodra hier betere schattingen van te maken zijn. De volgende uitgangspunten worden gehanteerd bij de risico-inschatting: • Risico’s waarvoor beheersingsmaatregelen zijn getroffen welke het risico afdekken worden niet financieel vertaald in het risicoprofiel. • Risico’s met een omvang (kans x impact) kleiner dan € 100.000 worden alleen opgenomen indien de impact groter dan € 500.000 (incidenteel) of € 100.000 (structureel) is.
52
De volgende eerder ingeschatte risico’s zijn waar nodig geactualiseerd. Risico-Inventarisatie (reeds bekend) Onderwerp
Omschrijving
I/S Risico bij Actualisatie begroting 2025 (x €1.000)
Algemene uitkering gemeentefonds
De herverdeling van het gemeentefonds in 2021 is financieel volledig verwerkt in de meerjarenraming. De omvang van de algemene uitkering blijft schommelen. Hiervoor is een risico opgenomen dat er 50% kans is dat de algemene uitkering 5% afwijkt. (5% afwijking is € 2,3 miljoen). De rente laat de afgelopen periode een dalende lijn zien. Begin maart 2024 is de rente ongeveer 3%. De inschatting van het risico is daardoor naar beneden bijgesteld.
S
Projecten "grondbedrijf"
De projecten zijn bij de jaarrekening 2023 geactualiseerd. Daaruit volgt dit risicobedrag.
I
Onderwijshuisvesting
De gemeente is verantwoordelijk voor onderwijshuisvesting. Momenteel wordt onderzoek gedaan naar de huisvesting van De Vaert en het Van Haestrechtcollege. Het risico is ingeschat op de omvang van de kapitaallasten van een basisschool en een middelbare school. Er is een verhoogd risico op cyberaanvallen. Met onze aanpak rondom privacy, informatiebeveiliging, maar bijvoorbeeld ook ondermijning, treffen we maatregelen om de risico’s te beperken. Het vergroten van de alertheid bij medewerkers op mogelijke aanvallen is één van de belangrijkste actiepunten. Ook in Equalitverband is de samenwerking op dit punt intensief. Dit risico is tweeledig: - De schade die wordt aangericht aan systemen, apparatuur en bedrijfscontinuïteit. - De investeringen die in Equalitverband nodig zijn om te kunnen voldoen aan aangekondigde nieuwe wettelijke vereisten.
S
Rente-ontwikkeling
Cyber- en datasecurity
S
I
1.130 Er is geen gewijzigd inzicht op dit risico.
Risico bij jaarrekening 2024 (x €1.000)
1.130
225 In maart 2025 verlaagde de Europese Centrale Bank haar rente. De inschatting van het risico daarom niet gewijzigd. 667 De projecten zijn bij de jaarrekening 2024 geactualiseerd. Daaruit volgt dit risicobedrag. 300 Geen nieuw inzicht op dit risico.
225
200 Geen nieuw inzicht op dit risico.
200
227
300
53
Onderwerp
Omschrijving
I/S Risico bij Actualisatie begroting 2025 (x €1.000)
Extra middelen jeugdzorg
De voorgenomen bezuiniging op jeugdzorg per 2026 vanuit het kabinet Rutte IV is geschrapt door het huidige kabinet. Deze extra besparing kwam echter bovenop de bezuiniging die door de Hervormingsagenda Jeugd in zijn geboekt door het rijk. Hoe de bekostiging vanuit het rijk eruit gaat zien in relatie tot de Hervormingsagenda is vooralsnog niet duidelijk. Tot 2026 waarderen we daarom dit risico nog op 0. De koepels maken jaarlijkse afspraken met het ministerie over de zekerheid die gemeenten gegeven kan worden over de ontwikkeling van deze middelen. Deze lijn volgen we en blijkt tot op heden betrouwbaar. Wetgeving De wetgeving rondom natuurbescherming natuurbescherming, -verbetering en de reductie van stikstof heeft invloed op de uitvoering van fysieke bouw- en/of onderhouds-projecten. Dit kan een negatief effect hebben op zowel tijd als geld. Rijksmiddelen De rijksmiddelen voor duurzaamheid duurzaamheid zijn toegekend voor de periode t/m 2025. Zowel het rijk als de financieel toezichthouder (provincie) geven aan dat de middelen structureel geraamd mogen worden. Dit is in de begroting verwerkt. Het risico is dat deze middelen als gevolg van een nieuw regeerakkoord wegvallen. Impact is € 450.000 structureel. Kans vooralsnog ingeschat op 50%.
Schadeclaim De gemeente is aansprakelijk gesteld weigeren voor schade die geleden zou zijn als exploitatievergunning het gevolg van het weigeren van een exploitatievergunning. Op grond van de WOO kan informatie hierover niet openbaar worden gemaakt. Totaal
Risico bij jaarrekening 2024 (x €1.000)
S
- Geen nieuw inzicht op dit risico.
S
PM Geen nieuwe inschatting op dit risico.
PM
S
225 Geen nieuwe inschatting op dit risico.
225
I
PM
PM
2.747
2.307
54
De volgende risico’s zijn nieuw Risico-Inventarisatie (nieuw) Onderwerp
Regionale jeugdzorg
Omschrijving
I/S Risico bij jaarrekening 2024
Door een combinatie van factoren is gebleken dat het beschikbare taakgerichte budget van Crossroads onvoldoende passend is gebleken in 2024. Hierdoor heeft er een forse bijstelling plaats gevonden. Voor 2025 bestaat het risico dat er opnieuw een bijdrage aan Crossroads noodzakelijk is, maar dit kan op dit moment nog niet financieel worden gekwantificeerd. Hierover worden veelvuldig gesprekken gevoerd en is de sturing aanzienlijk aangescherpt. Indien er meer jeugdigen een beroep blijven doen op Hoogspecialistische zorg dan zal dit (logischerwijs) tot uiting komen in financiële context.
I
PM
Totaal
Samenvatting risico-inschatting Risico-inschatting in bedragen Geactualiseerde eerder ingeschatte risico’s Nieuwe risico’s Inschatting jaarrekening 2024
Risico 2.307 0 2.307
Financiële kengetallen Kengetallen Solvabiliteit (streefwaarde: 20 – 50%) Netto schuldquote (streefwaarde: < 90%) Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle geldleningen (streefwaarde: < 90%) Grondexploitatie (streefwaarde: < 20%) Struct. exploitatieruimte (streefwaarde: > 0) Belastingcapaciteit (streefwaarde: 90 – 105%) Nettoschuld per inwoner
Gerealiseerd
Prognose
2022 37%
2023 35%
2024 31%
2024 29%
2025 27%
2026 27%
2027 28%
26%
27%
27%
47%
55%
52%
48%
25%
26%
26%
46%
53%
51%
47%
1%
-2%
-2%
-1%
-1%
-1%
-1%
11%
1%
-1%
0%
2%
-1%
-1%
98%
97%
92%
€758 € 863
-
€1.023 €1.310 €1.587 €1.484 €1.384
De gerealiseerde cijfers zijn gebaseerd op de jaarrekeningen t/m 2024.
• • •
• •
•
De solvabiliteitsratio van 20% of hoger is de streefwaarde, de gemeente heeft een gezonde ratio. De ratio neemt de afgelopen jaren gering af. Dit komt door een toename van het vreemd vermogen door investeringen die met vreemd vermogen gefinancierd moeten worden. De netto schuldquote is gelijk gebleven ten opzichte van vorig jaar. Een omvangrijke grondexploitatie is risicovol als daarmee de baten van de gemeente in grote mate afhankelijk zijn van de opbrengsten uit grondexploitaties. De boekwaarde van de grondexploitatie is negatief, wat betekent dat er meer inkomsten zijn geweest dan kosten. De kosten moeten nog gemaakt worden. Hierdoor wordt de grondexploitatie als weinig risicovol beschouwd. De structurele exploitatieruimte is negatief. Dit betekent dat de structurele lasten hoger zijn dan de structurele baten. De belastingcapaciteit wordt berekend door de gemiddelde woonlasten van een gezin af te zetten tegen het landelijk gemiddelde. Dat gemiddelde wordt gebaseerd op de Atlas van de Lokale Lasten van het COELO. Een belastingcapaciteit hoger dan 100% betekent dat de gemiddelde woonlasten in onze gemeente hoger zijn dan het landelijk gemiddelde. Het landelijk gemiddelde voor 2024 is afgezet tegen onze woonlasten van 2024. De schuld per inwoner loopt op als gevolg van het investeringsniveau.
55
Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen In deze paragraaf leest u informatie over de staat en het beheer van onze kapitaalgoederen: wegen, kunstwerken, openbare verlichting, groen, speelvoorzieningen, riolering/water en gebouwen. Onderhoud van kapitaalgoederen beslaat een groot deel van onze begroting. De beleidsontwikkelingen en lasten hiervan staan in venster 3 Omgeving. Beleid en beheer De basis voor het beheer van onze kapitaalgoederen ligt in de beleids- en beheerplannen. In het Integraal Beheerprogramma Openbare Ruimte (IBOR) staan de kaders en uitgangspunten voor het beheer van de openbare ruimte. Naast het IBOR zijn er sectorale beleids- en beheerplannen: Programma Water en Riolering, Verkeersvisie en Groenstructuurplan. De beheerplannen zijn de basis voor ons onderhoud. Ze geven inzicht in de arealen (kwantitatief en kwalitatief) en in de benodigde onderhoudsbudgetten. Voor het beheer van kapitaalgoederen zijn de volgende beleidsdocumenten leidend: Integraal beleid openbare ruimte (IBOR) 2024-2034 (2023)
Frequentie actualisatie 10 jaar
Fin. Vertaling in begroting Ja
Beheerplan wegen (2019)
4 jaar
Ja
Beheerplan civieltechnische kunstwerken (2024)
4 jaar
Ja
Beleids- en beheerplan openbare verlichting (2020)
10 en 4 jaar
Ja
Programma Water en Riolering (PWR) (2024)
10 jaar
Ja
Speelnotitie (2015)
Geen einddatum
Nee
Groenstructuurplan (2019)
Geen einddatum
Nee
Boombeleid (2020) Beheerplan groen, speel- en zitvoorzieningen (2024) MJOP Bomen (2024) Beheerplan bijzondere objecten (2021)
Geen einddatum 4 jaar 4 jaar 4 jaar
Ja Ja Ja Ja
Duurzaam Meerjaren onderhoudsplan (MJOP) (2022)
4 jaar
Ja
Beleids- en beheerplannen
Reserve/ voorzieningen
Bestemmingsreserve wegen
Voorziening riolering Bestemmingsreserve calamiteiten groen om kosten te dekken voor ziekten en plagen en stormschade Voorziening De Wetering
Integraal beheer van de openbare ruimte (IBOR) In het Integraal Beheerprogramma Openbare Ruimte 2024-2034 zijn de onderhoudskwaliteiten voor de openbare ruimte benoemd. Gemeente Loon op Zand hanteert voor haar openbare ruimte drie verschillende ambitieniveaus. Deze ambitieniveaus zijn gekoppeld aan de onderstaande gebiedsindeling en functies: Centrum Ambitieniveau A Woonbuurten Ambitieniveau C Gebiedsontsluitingswegen Ambitieniveau B Industrie Ambitieniveau C Buitengebied Ambitieniveau C De uitvoering van ons planmatig onderhoud is uitbesteed. Voor servicetaken en calamiteiten zetten we de buitendienst met serviceteams in. De vastgestelde onderhoudsniveaus vormen de basis voor ons onderhoud om kapitaalvernietiging te voorkomen. Voor de periode 2024-2034 is in december 2023 een nieuw IBOR vastgesteld. Als uitwerking van het recent vastgestelde IBOR zijn in 2024 de beheerplannen opnieuw opgesteld, ook is een nieuw Programma Water en Riolering vastgesteld. Het beheerplan wegen zal in het eerste kwartaal van 2025 aan het college ter besluitvorming worden aangeboden.
56
Groot onderhoud in projectplannen Door beheer en investeringen op elkaar af te stemmen ontstaat een integraal beeld van ons noodzakelijk onderhoud. De uitvoering en planning hiervan zijn inzichtelijk gemaakt in het Integraal Jaarplan Openbare Ruimte (IJOR) en het Meerjaren Uitvoeringsprogramma (MUP). Hierin staan de projecten waarmee de kapitaalgoederen in de openbare ruimte op het vastgestelde kwaliteitsniveau en tegelijkertijd functioneel en veilig worden houden. Grote projecten in het programma 2024 waren: Rotondes Europalaan: de aanleg van de rotonde op de kruising Paulus Potterplein is uitgevoerd en de rotonde bij het kruispunt Dreefseweg met de Europalaan is voorbereid en het aanleggen van een verkeersplateau op de oversteek met de Vlier. Daarnaast wijzigen we de voorrangssituatie op de rotonde Marktstraat door fietsers in de voorrang te brengen; Salmrijck: na de afronding van de bouw van de woningen wordt de openbare ruimte aangelegd Strieckenlaan/Van Immerseelstraat/Tijsmanlaan: In 2024 is de voorbereiding en participatie doorlopen. De herinrichting van de straten zal in 2025 plaats vinden. Fietspad Dreefseweg-Dongenseweg: Het fietspad langs de Dreefseweg en Dongenseweg is waar mogelijk breder gemaakt en geheel voorzien van nieuwe verharding.
In 2024 is van een aantal grote projecten de voorbereiding en participatie gestart of voortgezet zoals het rioolgemaal Sweensstraat, de herinrichting van de Vaertenbuurt en de reconstructie van de Waalwijksebaan en Roestelbergseweg. Riolering en water Voorziening
Omschrijving
Hoeveelheden
Inzameling
Kolken hemelwaterriolering
2.800 stuks
Kolken gemengde riolering
7.200 stuks
Afvoer (vrij verval)
Afvoer (mechanisch)
Meetpunten
Gemengde riolering
78 km
Vuilwaterriolering
29 km
Hemelwaterriolering
31 km
Overstortputten (verbeterd) gemengde riolering
16 stuks
Hemelwateruitlaten (verbeterd) gescheiden riolering
18 stuks
Persleidingen
16 km
Drukriolering
68 km
Drukriool-pompunits
230 stuks
Rioolgemalen
31 stuks
Bergingsvoorzieningen
5 stuks
Randvoorzieningen
3 stuks
Infiltratievoorzieningen
8 stuks
Bijzondere (hemelwater) voorzieningen (bijv. wadi’s)
0 stuks
Grondwater
26 stuks
Afvalwater
3 stuks
Oppervlaktewater
0 stuks
In 2024 is een nieuw Programma Water en Riolering (PWR) en bijbehorend Actieplan door het college vastgesteld. In 2024 hadden we een tekort voorzien dus een onttrekking uit de voorziening was noodzakelijk. Met deze onttrekking zijn we binnen de begroting gebleven. Wegen, openbare verlichting en civiele kunstwerken Voorziening
Omschrijving
Wegen
Asfaltverharding Elementenverharding Betonverharding Halfverharding Masten Armaturen LED Lampen Gewone lampen Bruggen en loopconstructies Tunnels en viaducten Muren en keerwanden
Openbare verlichting
Civiele kunstwerken
Hoeveelheden 529.600 991.200 35.900 119.100 5.700 5.800 3.061 3.239 6 4 9
m² m² m² m² stuks stuks stuks stuks stuks stuks stuks
57
In 2024 is het beheerplan voor de civiele kunstwerken geactualiseerd. De input voor het beheerplan wegen is in 2024 verzameld, in 2025 wordt het nieuwe beheerplan door het college vastgesteld. In 2024 is de uitvoering van de vervangen van de openbare verlichting door LED verlichting verder ter hand genomen. In 2024 is het budget voor civiele kunstwerken voldoende toereikend gebleken om uitvoering te kunnen geven aan het vastgestelde beheerplan. Bij wegen zien we een tekort van ca. € 150.000. Er is duidelijk meer schade en slijtage zichtbaar in de wegen. Hiervoor is een extra straatploeg ingezet om de kwaliteit te verbeteren. Bij de openbare verlichting is het budget ook voldoende gebleken. Door de toename van het aandeel LED lampen zien we een afname in energieverbruik en onderhoudskosten. Openbaar groen, speelvoorzieningen en straatmeubilair Voorziening
Omschrijving
Groen
Gazons, beplanting etc. Bloembakken
Meubilair
Banken en afvalbakken Hekwerken
Hoeveelheden 1.374.204 m² 16 stuks 559 stuks 2.114 m
Speelvoorzieningen
Toestellen
307 stuks
Afvalvoorzieningen
Ondergrondse containers
87 stuks 30 locaties
Het openbaar groen, speelvoorzieningen en straatmeubilair in de gemeente Loon op Zand speelt een belangrijke rol in de leefbaarheid van de gemeente. In 2024 is een vervolg gegeven aan het uitvoeren van de verschillende groenrenovaties binnen onze gemeente. Bij de speelvoorzieningen en het straatmeubilair hebben een aantal vervangingen plaats gevonden conform de gemaakte planning. Gebouwen Op dit moment zijn negen maatschappelijke gebouwen in eigendom, beheer en onderhoud van onze gemeente. Daarnaast is een pand in eigendom van de gemeente, maar worden het beheer en al het klein onderhoud conform afspraak uitgevoerd door beheerder/exploitant. In 2024 zijn we de samenwerking met een lokale aannemer gestart voor het onderhoud aan de elektrotechnische en werktuigbouwkundige installaties van onze gemeentelijke panden. Zij voeren de komende jaren al het periodieke onderhoud aan de installaties in onze panden uit en lossen storingen op. Ook hebben we in 2024 uitvoering gegeven aan het raadsbesluit voor de “harde knip” tussen de brasserie en de cultureel-maatschappelijke ruimtes in Het Klavier (zoals de theaterzaal). Om ervoor te zorgen dat brasserie los van de rest van Het Klavier kan functioneren hebben we onder andere eigen toiletten en een volwaardige entree aangelegd.
Daarnaast hebben we ervoor gezorgd dat de gemeente zelf boekingen, schoonmaak en beveiliging van de cultureel-maatschappelijke ruimtes verzorgt. Ook hebben we, in afwachting van het opnieuw aanbesteden van de exploitatie van het theater, een concessieovereenkomst afgesloten met de uitbater van de brasserie, zodat hij tijdelijk evenementen in de theaterzaal kan organiseren, in lijn met het eerdergenoemde raadsbesluit. Bij sporthal De Werft hebben we in 2024 aandacht besteed aan het optimaliseren van de samenwerking met de nieuwe exploitant. Ook is de gemeentelijke exploitatiemaatschappij EWW BV, voorheen verantwoordelijk voor de exploitatie van De Werft en De Wetering, opgeheven. Dorpshuis De Wetering is eind 2023 buiten gebruik genomen en in 2024 grotendeels gesloopt, in afwachting van de uitvoering van de nieuwbouwplannen. De gemeentewerf is in 2024 verduurzaamd. Zo zijn er warmtepompen en zonnepanelen aangebracht en is het dak voorzien van witte dakbedekking. Hierdoor wordt het gebouw niet alleen duurzamer verwarmd en gekoeld, ook zijn we “van het gas af”. De budgetten voor groot onderhoud aan onze gebouwen zijn gebaseerd op de meerjaren onderhoudsplanning. Jaarlijks maken we een afweging of de werkzaamheden uitgevoerd moeten worden en of deze slim te combineren zijn uit oogpunt van kostenefficiëntie en het beperken van overlast.
58
Zo hebben we er bij Het Klavier voor gekozen om grootschalige onderhoudswerkzaamheden aan de elektrotechnische installatie die gepland waren voor 2024 en 2025 te combineren in 2025. Grootschalige onderhoudswerkzaamheden aan de werktuigbouwkundige installaties in het pand, die gepland waren voor 2024 en 2025, combineren we in 2026, wanneer we het pand willen verduurzamen. De werkzaamheden die we in 2024 niet hebben uitgevoerd zijn dus bewust doorgeschoven naar 2025 en 2026 zodat we vergelijkbare werkzaamheden op een slimme manier kunnen combineren en daarmee kosten besparen en overlast voorkomen. Bij de gemeentewerf is het groot onderhoud deels uitgevoerd, omdat we het pand in 2024 hebben verduurzaamd. Door nieuwe duurzame technische installaties te plaatsen bleek eerder gepland onderhoud aan de oude installaties overbodig. De voormalige Theresiaschool is ook in 2024 ingezet als opvang voor Oekraïense vluchtelingen. In afwachting van de uitvoering van woningbouwplannen zijn de voormalige basisschool en gymzaal De Westkant ingevuld met tijdelijke bewoning (anti-kraak), het nabijgelegen kinderdagverblijf is nog in gebruik.
59
Paragraaf 4. Bedrijfsvoering Samen resultaat boeken/ambitie We willen met onze organisatie van betekenis zijn voor onze inwoners en steeds klaar zijn voor de toekomst. Om deze doelstelling te kunnen bereiken is een goed georganiseerde en moderne bedrijfsvoering een belangrijke randvoorwaarde. Onze medewerkers moeten er op kunnen rekenen dat zij door een goede bedrijfsvoering in staat gesteld worden hun vakkennis zo goed als mogelijk in te zetten voor onze inwoners. Duidelijke werkafspraken en processen, waarderen van de medewerkers, veiligheid en privacy zijn daarin belangrijke onderwerpen. Daarin hebben we in 2024 weer stappen gemaakt, waarover meer in deze paragraaf Bedrijfsvoering. Daarbij is het van belang dat we dit doen binnen de wettelijke kaders. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de rechtmatigheid (hebben we het geld uitgegeven aan datgene waarvoor het bedoeld was) en de Wet Open Overheid (WOO), die vereist dat we actief (actiever dan voorheen) informatie delen. De WOO heeft inmiddels een eigen paragraaf gekregen en maakt daarmee geen onderdeel meer uit van de paragraaf Bedrijfsvoering. Waarderen van de medewerker Voor onze organisatie staat de persoonlijke kracht en kwaliteit van de medewerker centraal, als meest waardevolle kapitaal voor onze organisatie.
Zorg, liefde en aandacht waren sleutelwoorden in 2024 om goed te maken waar het in de jaren ervoor tekort was geschoten. Na een waardevolle interim invulling van de positie van gemeentesecretaris heeft deze positie een vaste invulling gekregen, net als de domeinmanagers. Ook de vacatures van teamleiders en andere sleutelfunctionarissen zijn grotendeels vervuld. Daarmee is er rust en stabiliteit gekomen om samen verder te bouwen. Wat wilden we doen?
Wat hebben we gedaan?
Inbedding en borging herinrichting functiegebouw volgens Baarda systematiek Inbedding en borging herstructurering van de organisatie
Aan alle medewerkers hebben we een passende rol en leerwegniveau toegekend (het inpassingsbesluit). Nabetalingen hebben waar nodig plaatsgevonden. De gesprekkencyclus is van start gegaan na diverse informatiesessies voor medewerkers en leidinggevenden. We hebben een organisatiebesluit opgesteld waarmee het college de belangrijkste kaders voor inrichting en aansturing van de ambtelijke organisatie heeft vastgesteld. De rolinvulling van de sleutelfunctionarissen heeft zijn beslag gekregen en de gewenste overlegvormen hebben we ingesteld. In organisatie brede bijeenkomsten is de herstructurering en organisatiefilosofie nader toegelicht. In aansluiting op het organisatiebesluit hebben we het mandaatregister en de budgethouders regeling geactualiseerd.
Formatie, bezetting en vacatures Op 1 januari 2024 werd de nieuwe organisatiestructuur van kracht. De (administratieve) inrichting is hiermee veranderd, waardoor we de cijfers van de formatie, bezetting en vacatures presenteren op totaal ambtelijk organisatieniveau (zonder griffie). Op peildatum 31-12-2024 is er 183 fte aan formatie en bedroeg de vacature(ruimte) 26,73 fte, de meeste van deze vacatures vullen we in met inhuur derden. Met werving en selectie proberen we vaste medewerkers te werven, maar in deze krappe arbeidsmarkt duurt het soms wat langer om kwalitatieve goede en de juiste medewerkers te vinden. Ziekteverzuim Het ziekteverzuim over 2024 bedroeg 6,56%. Dit is een daling ten opzichte van 2023. Naast de fysieke en medisch technische klachten vormen mentale klachten een belangrijk aandeel in de cijfers. In 2024 is er een afname van het langdurig verzuim. Opleidingsbudget In 2024 is 86,5% van het opleidingsbudget € 272.400 besteed. De focus op het vergroten van de inzet van de medewerkers blijft onze aandacht vragen. Dit is nodig gezien de snelle ontwikkelingen in diverse vakgebieden en de druk van de arbeidsmarkt. Door het aantrekken van jong talent en zij-instromers en die zelf te scholen, betekent een grotere inzet van het opleidingsbudget. De balans tussen opleidingsinspanning en uitvoering blijft een aandachtspunt.
60
Personele lasten en externe inhuur Uitgaven Bruto salariskosten Personeelsgerelateerde kosten Ziek/piek Externe inhuur Trainees Subtotaal Inkomsten Doorberekende uren Doorberekende overhead
Begroting Primitief 17.621 186 142 131 220
Begroot na wijziging 17.734 115 142 211 220
18.300 Begroting Primitief -1.012 -50
18.422 Begroot na wijziging -1.169 -226
Werkelijk
Restant
13.403 295 385 5.029 225
4.331 -180 -243 -4.818 -5
19.336
-915
Werkelijk
Restant
-1.796 -380
627 154
Subtotaal
-1.062
-1.395
-2.176
781
Saldo
17.238
17.027
17.160
-134
Het verschil tussen de geraamde salariskosten en de werkelijke salariskosten is de vacatureruimte. Dit is financiële ruimte die beschikbaar is om externe inhuur in te zetten. Een tweede bron is de inzet van ziek/piek en trainees. Vervolgens worden een deel van de salariskosten doorbelast naar projecten en uitvoeringsprocessen waar leges tegenover staan. Denk bijvoorbeeld aan de salariskosten gerelateerd aan afval, riool, maar ook vergunningverlening. Dit zijn de doorberekende uren. Tot slot is in de begroting 2021 besloten om de overhead van externe inzet in projecten ook door te berekenen. Al deze posten bij elkaar laten zien dat er een nadelig resultaat op de personele lasten is van € 134.000. Dit wordt verklaard door de overschrijding op externe inhuur door onder andere de inhuur gemeentesecretaris en diverse financiële functies. Samenwerken door slim verbinden De gewijzigde organisatiestructuur werkt op veel fronten door, zo ook in veel van onze applicaties. Daarin hebben we de nodige aanpassingen gedaan. Daarnaast hebben we een aantal “versaasingen” (overgang naar de cloud) doorgevoerd, waarmee de betreffende applicaties voorlopig weer toekomstproof zijn. Wat wilden we doen?
Wat hebben we gedaan?
Klantgerichte oplossingen
We hebben gezorgd voor een groter aanbod van digitale producten, bijvoorbeeld e-diensten en webformulieren. Daarnaast hebben we een aanmeldzuil geïntroduceerd om de paspoortpiek beter te faciliteren. Met de organisatieontwikkeling hebben we meer ruimte gecreëerd voor i-advies. Dit is pas in het derde kwartaal van 2024 gerealiseerd. De focus lag daarnaast vooral op “basis op orde”. Daarom is er minder ruimte voor innovatie geweest. In het kader van “basis op orde” lag de focus op updates en versaasing van onze applicaties, om zo een veilig, toekomstbestendig en correct applicatielandschap te realiseren. Ten behoeve van het uitwisselen van informatie tussen applicaties is in een aantal gevallen geautomatiseerd berichtenverkeer ingevoerd. Ook hebben we de accounts en autorisaties opgeschoond en daar procesafspraken voor gemaakt. We hebben, extra trainingen en inloopuren georganiseerd om medewerkers extra ondersteuning te bieden om hun digitale vaardigheden te verbeteren.
Innovatief
Correct en Veilig
Cultuur en gedrag
Competentie
Informatiebeveiliging en privacy Om de beveiliging van informatie en het beschermen van de privacy van onze inwoners en ondernemers te waarborgen, hebben we een aantal maatregelen genomen, veelal in samenwerking met Equalit. Deze maatregelen zijn tevens een voorbereiding op de komst van de Cyber beveiligings-wet (Cbw) die in 2025 van kracht wordt. In 2024 hebben we een programma gestart genaamd ‘Inzicht en overzicht in de informatiehuishouding’. Hiervoor is een inventarisatie gemaakt en zijn ook de eerste onderdelen van het programma van start gegaan.
61
Samenwerking De samenwerking tussen verschillende belanghebbenden op het gebied van informatiebeveiliging en privacy binnen de organisatie hebben we vormgegeven. Er vindt een 4-wekelijks SIO overleg (Strategisch Informatie Overleg) plaats, waarin maatregelen ter bescherming van de informatiehuishouding integraal worden doorgenomen in opzet, bestaan en werking van de organisatie. Dit zorgt voor een betere samenwerking en een veel omvattender en vollediger beeld van de informatiehuishouding, waardoor de organisatie in control komt op de maatregelen en normen uit de BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid). Bewustwording Bewustwording blijft een belangrijk onderdeel van de beveiligingsmaatregelen. Medewerkers, waaronder gebruikers en iedereen die toegang heeft tot een device, het netwerk en/of de beveiligde zones van de gemeente moeten blijvend worden getraind om alert te blijven op mogelijke gevallen van misbruik. Controle op naleving Net als in voorgaande jaren zijn in 2024 de zelfevaluaties uitgevoerd via de Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA). Volgens de richtlijnen van deze audit zijn de uitkomsten van de zelfevaluaties via een collegeverklaring met assurance rapport opgesteld door een onafhankelijke auditor. De resultaten van alle zelfevaluaties zijn gedeeld met de betreffende toezichthouders.
In 2024 hebben de in onderstaande tabel genoemde verplichte zelfevaluaties plaatsgevonden met bijbehorend resultaat. Er is een verbeterplan opgesteld voor de betreffende negatieve uitkomst van de zelfevaluatie voor de BAG. Daarbij moet worden opgemerkt dat het percentage is gestegen en die stijgende lijn voor de komende evaluatie in orde zou moeten zijn. Deze worden door het management gemonitord. Onderwerp
Zelf-evaluatie omschrijving
DigiD
Gemeente Loon op Zand biedt e-dienstverlening aan waarvoor deze DigiD-aansluiting voor authenticatie wordt gebruikt. Alle werkzaamheden met betrekking tot Suwinet voor de gemeente Loon op Zand, vinden plaats bij Baanbrekers. De uitvoering van de basisregistratie Personen, zijn zowel op informatiebeveiliging als op kwaliteit geëvalueerd. De uitvoering van de reisdocumenten, zijn zowel op informatiebeveiliging als op kwaliteit geëvalueerd. De zelfevaluatie Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), betreft de kwaliteit van de registratie (geen informatiebeveiliging) De zelfevaluatie Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT), betreft de kwaliteit van de registratie (geen informatiebeveiliging) De zelfevaluatie Basisregistratie Ruimtelijke ondergrond (BRO), betreft de kwaliteit van de registratie (geen informatiebeveiliging).
Suwinet BRP Reisdocumenten BAG BGT BRO
Resultaat
Rekenkameronderzoek Midden- en west Brabant / SSC Equalit Het rapport op de penetratietest van de rekenkamer uit 2023 is door de ICT leverancier Equalit geëvalueerd en er zijn maatregelen genomen om de betreffende kwetsbaarheden te verminderen of uit te sluiten. Daarnaast is een programma gestart om de informatiebeveiliging verder vorm te geven. Meldingen en verzoeken Onderwerp
Aantal
Beveiligingsincidenten
18
Datalekken
17
AVG inzageverzoeken
3
AVG verwijderverzoeken
1
Opmerkingen
Geen meldingen bij de Autoriteit Persoonsgegevens noodzakelijk Waarvan er 1 is afgewezen vanwege het ontbreken van identificatie Dit verzoek is afgewezen vanwege wettelijke bewaartermijnen
62
Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf boekjaar 2023 legt het college zelf verantwoording af over de rechtmatigheid van baten, lasten en balansmutaties. Dit heeft vooral tot doel om de kaderstellende en controlerende rol van de raad te versterken. Wat wilden we doen?
Wat hebben we gedaan?
De kaderstellende en controlerende rol van de raad versterken
Met de rechtmatigheidsverantwoording hebben we inzicht gekregen in de mate waarin onze financiële handelingen voldoen aan wet- en regelgeving. Dit proces draagt bij aan transparantie en goed bestuur. Hoewel er nog onzekerheden en risico’s zijn, werken we continu aan het verbeteren van onze beheersing en verantwoording om de rechtmatigheid verder te versterken.
In 2024 heeft de Verbijzonderde Interne Controle (VIC), in samenwerking met de accountant, verschillende gemeentelijke processen gecontroleerd. Dit betrof onder andere aanbestedingen, inkoop, WMO, personeel, subsidies, verhuur, grondexploitaties, omgevingsvergunningen en overige baten. Uit deze controle zijn diverse bevindingen naar voren gekomen. Op het moment van het opstellen van de jaarstukken beschikte de gemeente Loon op Zand nog niet over een vastgesteld Misbruik & Oneigenlijk beleid. Bij aanbestedingen is gebleken dat er in negen gevallen sprake was van onrechtmatige inhuur van personeel, met een totaalbedrag van €1.812.000. Dit werd veroorzaakt door het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Daarnaast ontbreekt een volledig contractenregister, waardoor er geen centraal inzicht is in aanbestedingsverplichtingen. Er is onvoldoende kennis over de geldende aanbestedingsregels en procedures, wat kan leiden tot verdere onrechtmatigheden. Ook is de dossiervorming versnipperd, waardoor belangrijke documenten niet centraal beschikbaar zijn. Binnen het inkoopproces zijn opmerkingen door de accountant geplaatst inzake ontbrekende contracten en prestatieverklaringen. Hierdoor bestaat het risico dat betalingen worden uitgevoerd zonder dat de geleverde prestaties goed zijn vastgelegd en gecontroleerd.
Daarnaast ontbreekt een gestandaardiseerde werkwijze om prestatielevering structureel vooraf te borgen, waardoor controles voornamelijk achteraf plaatsvinden. Om deze knelpunten aan te pakken, worden verschillende verbetermaatregelen geadviseerd. De gemeente versnelt de inrichting van het contractenregister om beter inzicht te krijgen in aanbestedingsverplichtingen en de naleving van inkoopregels te verbeteren. Daarnaast wordt er ingezet op bewustwording binnen de organisatie door middel van trainingen en voorlichting over de aanbestedingsregels. Ook worden duidelijke richtlijnen opgesteld voor dossiervorming, zodat alle relevante documenten centraal worden opgeslagen en beter controleerbaar zijn. Een belangrijke stap is de goedkeuring door het Management Team in maart 2025 voor de implementatie van een Dynamisch Aankoopsysteem (DAS). Dit systeem zal zorgen voor een transparante en rechtmatige inhuur van tijdelijk personeel, en moet toekomstige onrechtmatigheden voorkomen. Daarnaast is een traject gestart om prestatieverklaringen beter te borgen, zodat prestaties vooraf goed worden vastgelegd en gecontroleerd. Met deze verbeteringen zet de gemeente een belangrijke stap in het versterken van haar interne beheersing en het voorkomen van onrechtmatigheden binnen aanbestedingen en inkoop.
Fraude risicoanalyse Als onderdeel van de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) is een frauderisicoanalyse uitgevoerd. De voornaamste risico's die hieruit volgen zijn: 1. Het risico dat er betalingen plaatsvinden voor niet aan de gemeente geleverde goederen en diensten of de betaling aan een onjuist persoon. 2. Management override; het risico dat interne beheersingsmaatregelen worden doorbroken door het management. 3. Zorgprestaties zijn niet (volledig) geleverd. Voor de belangrijkste risico’s is vastgesteld dat er beheersingsmaatregelen zijn getroffen en bij de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) wordt de werking binnen de reguliere IC-programma’s getoetst.
63
Op dit moment hanteren wij een afwijkingsnorm van 1% voor de rechtmatigheidsverantwoording. Dit betekent dat afwijkingen van meer dan 1% als onrechtmatig worden beschouwd. Echter, er bestaat ook de mogelijkheid om een afwijkingsnorm van maximaal 3% toe te passen. Het is dus belangrijk om te benadrukken dat de keuze voor de norm van 1% een strengere benadering is, waarmee de interne controle strikter zit op de interne beheersing.
64
Paragraaf 5. Financiering De paragraaf bevat een toelichting op het risicobeheer van de financieringsportefeuille en geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. Renterisico De kasgeldlimiet en de renterisiconorm moeten voorkomen dat de leningenportefeuille van gemeente te gevoelig is voor schommelingen in de rente. De kasgeldlimiet richt zich op leningen met een korte looptijd en de renterisiconorm richt zich juist op langlopende leningen. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is bedoeld om het renterisico op geldleningen te beperken. Als er veel kortlopende leningen (kasgeldleningen) zijn, dan is de financieringsportefeuille gevoeliger voor rentewijzigingen. Over het algemeen hebben kortlopende leningen een lagere rente en zijn daarom goedkoper. De omvang van de netto vlottende schuld is beperkt tot maximaal 8,5% van het begrotingstotaal. Bedragen x €1.000 Begrotingstotaal Kasgeldlimiet Netto vlottende schuld Ruimte binnen limiet
Kwartaal 1 70.070 5.956 5.881 75
Kwartaal 2 70.070 5.956 -4.514 10.470
Kwartaal 3 70.070 5.956 -2.875 8.831
Kwartaal 4 70.070 5.956 2.151 3.805
In alle kwartalen zijn we onder de kasgeldlimiet gebleven. Renterisiconorm Renterisico’s op de langere termijn beheersen we door de toepassing van de zogenaamde renterisiconorm. In de kern komt deze erop neer dat niet op hetzelfde moment een omvangrijke herfinanciering leningen plaatsvindt tegen op dat moment bijvoorbeeld fors hogere rentepercentages. De jaarlijkse verplichte aflossingen en renteherzieningen mogen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Bedragen x €1.000 Renterisiconorm Aflossingen Ruimte binnen norm
2024 14.014 2.162 11.852
We voldoen aan de renterisiconorm. Financiering Dit onderdeel geeft inzicht in de ontwikkeling van onze langlopende leningen en uitzettingen. Opgenomen leningen (bedragen x €1.000) Stand 1 januari Aflossingen Opgenomen Stand 31 december
2024 23.245 2.162 0 21.083
De rentelast over deze leningen bedraagt in 2024 € 666.000. De gemiddelde rente is 2,86%.
65
Uitgezette leningen (bedragen x €1.000) Stand 1 januari Aflossingen Opgenomen Stand 31 december
2024 1.201 84 59 1.176
De rentebaat over deze leningen bedraagt in 2024 € 56.000. De gemiddelde rente is 4,68%. Garanties op leningen aan derden Naast de leningen die we zelf aangaan zijn er nog een aantal leningen ‘door verstrekt’ aan derden of staan we garant voor leningen die aan derden zijn verstrekt door een bankinstelling. In deze situatie is er geen sprake van bankieren. De leningen aan woningbouwverenigingen zijn aflopend van aard en stammen nog uit de periode dat het gebruikelijk was dat we voordelig leningen aantrokken bij bijvoorbeeld de Bank Nederlandse Gemeenten en deze onder dezelfde condities verstrekten aan de betreffende woningbouwvereniging. Garanties geven we alleen uit hoofde van de publieke taak. Bijvoorbeeld een garantstelling aan een bank voor een vereniging voor de aanleg van een sportveld. Garanties op verstrekte bedragen (bedragen x €1.000) Leningen aan verenigingen, stichtingen en natuurlijke personen Leningen aan woningbouwverenigingen Totaal
2024 569 335.652 336.222
Over het algemeen zijn deze risico’s op verstrekte geldleningen beperkt omdat ofwel contragaranties zijn verstrekt of een hypotheek als onderpand is afgegeven. Schema rentetoerekening Bedragen x €1.000 Externe rentelast over korte financiering Externe rentelast over lange financiering Externe rentebaten Saldo rentelasten en rentebaten Rente die aan grondexploitaties moet worden doorberekend Rente van projectfinanciering (niet van toepassing) Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen en voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente Werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (via renteomslag) Renteresultaat, onderdeel van resultaat op taakveld treasury
2024 5 646 188 463 -10 0 473 0 473 865 -391
66
Paragraaf 6. Verbonden partijen Inleiding Het begrip verbonden partij is vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en wordt als volgt gedefinieerd: “Een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de provincie onderscheidenlijk de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft.” In maart 2018 heeft de gemeenteraad van Loon op Zand een nota verbonden partijen vastgesteld. Doel van deze nota was met name om meer grip te krijgen op gemeenschappelijke regelingen. Kern van deze nota is dat we voortaan op basis van de drie B’s (Bestuur, Beleid en Bedrijfsvoering) sturen op gemeenschappelijke regelingen. Per gemeenschappelijke regeling worden in onderstaand overzicht de drie B’s geschreven. Hiermee worden de kaders gesteld op basis waarvan voorstellen van de regelingen in het komend jaar beoordeeld worden. Achtergrondinformatie over de werkwijze aan de hand van de drie B’s staat in de nota verbonden partijen 2018. De nota verbonden partijen 2018 richt zich enkel op gemeenschappelijke regelingen. Voor de overige verbonden partijen (verenigingen, stichtingen, coöperaties en vennootschappen) blijven we de in het BBV voorgeschreven kerngegevens hanteren. De gemeente baseert de cijfers op de jaarrekening 2023 en/of begroting 2025 van de verbonden partijen.
Totaalbeeld verbonden partijen Partij
Rechtsvorm
Venster
Gemeenschappelijke Bestuur en regeling dienstverlening Omgeving en economische Midpoint Stichting ontwikkeling Bestuurscommissie Onder GR Hart van Gemeenschappen Jeugd HvB Brabant Gemeenschappelijke GGD Hart voor Brabant Gemeenschappen regeling Omgeving en Gemeenschappelijke OMWB economische regeling ontwikkeling Gemeenschappelijke Bestuur en Veiligheidsregio MWB regeling dienstverlening Gemeenschappelijke Baanbrekers Gemeenschappen regeling Overhead en Belastingsamenwerking Gemeenschappelijke algemene West-Brabant regeling dekkingsmiddelen Gemeenschappelijke Bestuur en RAV regeling dienstverlening Regio Hart van Brabant
BNG
Vennootschap
Brabant Water NV
Vennootschap
Publiek ontwikkelbedrijf Vennootschap REKS
Thema
Bijdrage
Bestuur
€ 107.563
Economische ontwikkeling
€ 109.949
Maatwerk
€ 7,461 mio
Sport, cultuur en welzijn
€ 1,107 mio
Duurzaamheid
€ 555.991
Openbare orde en € 1,381 mio veiligheid Participatie
€ 3,198 mio
Overhead
€ 720.000
Openbare orde en €0 veiligheid
Algemene dekkingsmiddelen
Algemene 41.886 dekkingsmiddelen aandelen
Algemene dekkingsmiddelen Omgeving en economische ontwikkeling
Algemene 33.126 dekkingsmiddelen aandelen Duurzaamheid
3,86% aandeelhouder
67
Regio Hart van Brabant (Tilburg) 10 Doel Een overlegstructuur met bestuursbevoegdheden in te stellen en in stand te houden, die dient om de samenwerking tussen de deelnemende gemeenten vorm te geven. Rechtens verantwoording af te kunnen leggen over de besteding van (subsidie)gelden die door andere overheden, instellingen en/of bedrijven met het oog op die samenwerking worden toegekend. Samen te werken om regionale opgaven te identificeren en op basis daarvan gezamenlijk beleid op te stellen en gezamenlijke projecten te definiëren, te initiëren en uit te voeren, dan wel projecten ter uitvoering op te dragen, aan te bieden of aan te besteden aan gelieerde- en derde partijen, waaronder Midpoint Brabant. Een bestuurlijke structuur in te stellen met het oog op een kwalitatief goede en efficiënte uitvoering van de regionale jeugdhulptaken. Bevoegdheden De regeling, het bestuur en beheer van de uitvoering van de taken die bij het doel van de regeling benoemd zijn. Het vaststellen van een subsidieverordening, voor zover dit noodzakelijk is om de doelen te bereiken. Vertegenwoordiging Waarnemend burgemeester Ronnes is lid van het algemeen bestuur 11. De secretaris is lid van de kring gemeentesecretarissen (KGS). Wethouder Mandemakers is lid van de bestuurscommissie Jeugd, Collegeleden zijn lid van de portefeuillehouders overleggen die tot hun portefeuille behoren.
Peter Flohr is lid van de regionale adviescommissie Hart van Brabant. Marten krikken is zijn plaatsvervanger. Rol gemeenteraad De gemeenteraad kan een zienswijze indienen op de begroting en de jaarrekening. Daarnaast kan de raad bij het vaststellen van de Kernagenda een zienswijze geven. Gemeenteraadsleden kunnen zich twee keer per jaar tijdens de Hart van Brabant radendag informeren over de regionale samenwerking. Als drie gemeenteraden van deelnemende gemeenten daartoe verzoeken, wordt een verenigde vergadering van alle gemeenteraden bijeengeroepen. De verenigde vergadering doet uitspraken over kwesties die zij van regionaal belang acht. Ieder raadslid heeft in deze vergadering één stem. Er is een regionale adviescommissie die adviseert over de procesmatige aspecten van de P&C-cyclus en de kernagenda, de informatievoorziening vanuit Hart van Brabant en de invulling van de raadsledenbijeenkomsten. Daarnaast signaleert de commissie de verbinding tussen regionale ontwikkelingen en de gemeentelijke ambities. Afspraken over doelen De doelen van de regio Hart van Brabant staan beschreven in de en prestaties Kernagenda 2023-2027. De ambities voor het beleidsterrein jeugd zijn vastgelegd in het regionaal koersdocument jeugd uit 2017.
Relatie met Onze gemeente profileert zich als Leisure gemeente en wil dit profiel graag gemeentelijke versterken door dit onderwerp te verankeren in de kernagenda. doelstellingen Risico’s De jeugdzorg kent een open-eindefinanciering, waardoor het rekeningresultaat maar beperkt te beïnvloeden is. Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) Hart voor Brabant (Tilburg) 12 Doel Het leveren van een bijdrage aan de publieke gezondheidszorg. Bevoegdheden De uitvoering van de gemeentelijke taken die de Wet publieke gezondheid noemt en van de toezichtstaken die de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen kinderopvang noemt. De taken van de GGD zijn verdeeld in een (per 2024 geactualiseerd) basispakket dat voor alle deelnemers geldt en facultatieve plustaken. Het basispakket wordt jaarlijks door het algemeen bestuur (AB) van de GGD vastgesteld. 10