Bijlage 1 Begroting 2027-2030 inclusief erratum
Tekst van het document
Concreet gaat het hierom het subsidieplafond exploitatiesubsidies en de beschikbare gelden voor de Huis-van-de-Wijk-functie voor het Dorpshuis Loon op Zand. Door de vertraging van het Dorpshuis zijn kosten voor tijdelijke huisvesting van De Wetering onvermijdelijk. Hiervoor is geen dekking beschikbaar. Het gaat hier om 65.000 euro. Planning In 2027 vindt de implementatie plaats van het accommodatiebeleid. Dit is de basis voor de verdere uitwerking van de huis-van-de-wijk-functie. Risico’s Beperkte betrokkenheid van inwoners, vrijwilligers en partners, financiºle druk of vertraging in het accommodatiebeleid kunnen de ontwikkeling van toegankelijke ontmoetingsplekken en laagdrempelige activiteiten belemmeren. Versterking publieke gezondheid Doel Onze inwoners zijn mentaal en fysiek gezond en veerkrachtig. In onze gemeente mag iedereen zichzelf zijn en kan eenieder naar vermogen meedoen. Inhoud In 2027 zetten we de inzet voor het versterken van de publieke gezondheid in onze gemeente voort. Het stimuleren van kansengelijkheid en een positieve blik op gezondheid en welzijn zijn hierbij leidende principes. We sluiten aan bij de eigen kracht van inwoners en hun netwerken, en versterken deze door verbinding te leggen met de beweging Samenwerken aan de wijk, de Huizen van de Wijk, scholen, sport-, beweeg- en cultuuraanbieders en andere lokale partners.
Financiºn Onze inzet voor dit speerpunt heeft in 2027 geen financiºle gevolgen bovenop de bestaande begroting. De gemeentelijke middelen worden in 2027 aangevuld met tijdelijke financiering vanuit het Rijk. De SPUK wordt met de bestuursrapportage 2027 verwerkt. Planning Het gaat hier om een doorlopend speerpunt, waarbij we per jaar focus bepalen. In 2027 zetten we in op de uitvoering van het AZWA, het versterken van de verbinding tussen gezondheid en andere beleidsterreinen en de actualisatie van de nota volksgezondheid in samenwerking met onze lokale en regionale partners. Risico’s Om de publieke gezondheid te versterken, is samenwerking nodig tussen inwoners en een breed netwerk van lokale en regionale zorg- en welzijnspartijen. Wanneer partijen onvoldoende zijn aangehaakt of de inzet niet goed aansluit op de 26 behoeften, kan dit het bereik en de effectiviteit verminderen. Daarnaast wordt een deel van de inzet bekostigd vanuit tijdelijke Rijksmiddelen. Voor basisfunctionaliteiten vanuit AZWA wordt structurele financiering na 2029 verwacht. Voor overige initiatieven met incidentele middelen monitoren we de effectiviteit en onderzoeken we mogelijkheden om deze te bekostigen vanuit ombuigingen.
Pilot cultuurfunctionaris Doel Het doorontwikkelen van de functie van cultuurcoach tot een integrale cultuurfunctionaris die als verbinder en aanjager het culturele netwerk in de gemeente Loon op Zand versterkt en daarbij de verdere ontwikkeling van de theaterfunctie binnen Het Klavier vormgeeft. Inhoud Met deze pilot (2027-2029) wordt gewerkt aan de doorontwikkeling van de huidige functie van cultuurcoach en wordt onderzocht hoe de exploitatie en programmering van Theater in Het Klavier verder kunnen worden versterkt. Door de inzet van een integrale cultuurfunctionaris worden samenwerking, zichtbaarheid, cultuurparticipatie en programmering versterkt. Deze functionaris vormt de verbindende schakel tussen inwoners, culturele en maatschappelijke partners en de gemeente, zowel binnen als buiten Het Klavier. Daarbij worden bestaande kansen en initiatieven optimaal benut om de bezetting, zichtbaarheid en inkomsten van het theater te vergroten en bij te dragen aan een sterk en toegankelijk cultureel aanbod in de gemeente Loon op Zand. Financiºn Dekking vindt plaats binnen de bestaande budgetten voor de cultuurcoach, aangevuld met tijdelijke financiering vanuit het Rijk in het kader van de BRC- middelen en de beschikbare lokale AZWA-budgetten. Deze SPUK’s worden met de bestuursrapportage 2027 verwerkt.
Planning De pilot start in 2027 en loopt tot medio 2029, zodat minimaal twee volledige theaterseizoenen kunnen worden doorlopen en geºvalueerd. Risico’s De functie van cultuurfunctionaris heeft een brede opdracht, van het versterken van de programmering van Het Klavier tot het verbinden van cultuurpartijen. Hierdoor bestaat het risico dat de functie te veelomvattend wordt en onvoldoende focus ontstaat, waardoor de beoogde versterking van de programmering, bezoekersaantallen en inkomsten van Het Klavier achterblijft. Dit wordt beheerst door de opdracht en prioriteiten binnen de pilot duidelijk af te bakenen, periodiek te evalueren en waar nodig bij te sturen in de inzet en werkzaamheden van de cultuurfunctionaris. 2.2 Trede 2: Algemeen selectief Wat willen we bereiken? • Inwoners kunnen met al hun hulpvragen terecht bij ØØn loket. Dit loket zet de vraag door naar de juiste vorm van zorg. De inwoner hoeft hier zelf niet naar op zoek te gaan. • Inwoners kunnen deelnemen aan passende dagbestedingsactiviteiten, zonder dat zij hiervoor een indicatie nodig hebben. Deze activiteiten zijn lokaal georganiseerd. • Het versterken van preventie door een laagdrempelig collectief aanbod en lichte onder- steuning in de wijk, gericht op vroegsignalering, zelfredzaamheid en het voorkomen van zwaardere ondersteuning.
• Samenwerking tussen het voorliggend veld en het Sterk Lokaal Team op trede 3 verster- ken en op- en afschalen mogelijk maken. 27 • Nauwe samenwerking binnen de Loonse Educatieve Agenda (LEA) met scholen, kinder- opvang en maatschappelijke partners om de ontwikkeling van kinderen en jongeren te ondersteunen en gelijke kansen te bevorderen. • Inwoners met en zonder zorgbehoefte kunnen wonen op een passende plek en in een passende woning. • Al onze inwoners met een mobiliteitsbeperking kunnen met gebruik van een collectieve voorziening deel blijven nemen aan de maatschappij. • Inwoners met een aanvraag voor hulp bij het huishouden worden waar mogelijk laag- drempelig voorliggend ondersteund om hen zo veel mogelijk vanuit hun eigen kracht te laten opereren en hun zelfredzaamheid te versterken. Wat gaan we daarvoor doen? We organiseren ØØn centraal en laagdrempelig loket waar inwoners terecht kunnen met al hun hulpvragen. Vanuit dit loket wordt de hulpvraag breed beoordeeld en waar nodig doorgeleid naar de meest passende vorm van zorg en welzijn. Daarbij werken we integraal samen met wel- zijnspartners binnen het sociaal domein. Door korte lijnen tussen professionals, een goede bereik- baarheid en deskundige medewerkers zorgen we ervoor dat inwoners snel en passend geholpen worden, zonder dat zij zelf op zoek hoeven naar de juiste organisatie of voorziening.
We investeren in laagdrempelige, algemene voorzieningen waar inwoners zonder indicatie te- recht kunnen voor activiteiten, ontmoeting en ondersteuning. Zo versterken we de sociale basis en voorkomen we waar mogelijk zwaardere zorg. Na de start van een algemene voorziening voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel in 2026 onderzoeken we in 2027 de uitbreiding naar andere doelgroepen, zoals ouderen. Daarnaast voegen we per 1 januari 2028 de huidige uitvoeringssubsidies voor welzijn samen in ØØn opdracht voor een ondersteuningsteam welzijn. Hiervoor doorlopen we in 2026 en het eerste kwartaal van 2027 een aanbestedingstraject, ge- volgd door de implementatie. Zo realiseren we een samenhangend welzijnsaanbod en verster- ken we de samenwerking binnen het wijkteam, zodat inwoners sneller passende en beter afge- stemde ondersteuning ontvangen. We versterken de samenwerking in en om de school door groepsbijeenkomsten te organiseren rond thema’s die spelen onder jeugdigen, samen met kinderopvang, scholen, schoolmaat- schappelijk werk, het netwerk van de jeugdige en partners zoals jongerenwerk. Binnen de LEA werken we samen aan een sterke basis voor kinderen en jongeren. Vanuit de stuurgroep en werkgroepen signaleren we ontwikkelingen, delen we ervaringen, initiºren we activiteiten en stemmen we de inzet van partners beter af.
Zo maken we ondersteuning beter zichtbaar en toe- gankelijk, bieden we waar mogelijk een passend alternatief voor individuele jeugdhulp en dra- gen we bij aan kansengelijkheid. De gemeente voert de regie, maar alle partners zijn gezamen- lijk verantwoordelijk voor het behalen van de LEA-doelen. We stimuleren dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen in een passende woning door de zelfredzaamheid te versterken met laagdrempelige ondersteuning en passende voorzieningen. Bij hulpvragen op het gebied van huishoudelijke hulp onderzoeken we hoe de zelfredzaamheid kan worden vergroot. Dit doen we samen met een ergotherapeut en vooraf- gaand aan een eventuele maatwerkvoorziening (trede 4). De zelfredzaamheid kan worden ver- groot door werkzaamheden anders uit te voeren, anders te organiseren of gebruik te maken van algemeen verkrijgbare hulpmiddelen. Mobiliteit is daarbij een belangrijke voorwaarde. Daarom zetten we in op collectief beschikbare vervoersvoorzieningen voor inwoners met een mobiliteits- beperking. Hiermee worden deze voorzieningen toegankelijker, sluiten ze beter aan bij de ge- bruiksbehoefte, worden ze doelmatiger benut en dragen ze bij aan een inclusieve gemeente waarin inwoners kunnen blijven deelnemen aan de gemeenschap. 28 Onze verbonden partijen Niet van toepassing.
Onze speerpunten Doorontwikkeling wijkoverleg naar duidelijke voorliggende toegang Doel Het doel is om de samenwerking tussen professionals op alle niveaus te versterken, waarbij professionals aangehaakt blijven in plaats van overdragen. Vanuit het principe “zo laagdrempelig als mogelijk en zo zwaar als nodig” wordt casuïstiek passend verdeeld en waar mogelijk samen opgepakt. Er wordt gewerkt vanuit ØØn gezamenlijke visie, het Beleidskader Sociaal Domein 2025-2030. Inhoud Inwoners kunnen met al hun hulpvragen terecht bij ØØn loket. De vraagstukken worden vervolgens verdeeld, zodat de meest passende inzet wordt geleverd. Bij deze verdeling sluiten professionals aan vanuit verschillende treden. Bij de verdeling streven we naar een vast aanspreekpunt voor de inwoner en/of het gezin. Daarnaast wordt er gekeken naar een samenwerkingsvorm om trends en ontwikkelingen in kaart te brengen en ingewikkelde casuïstiek te verrijken. Waar nodig wordt er samen opgelopen in de casus. Financiºn Aan deze ontwikkelingen zijn geen financiºle gevolgen verbonden. De uitvoering vindt plaats binnen de bestaande subsidieopdrachten en gemeentelijke dienstverlening. Planning In 2027 willen we het nieuwe werkproces uitrollen binnen het wijkteam. Risico’s Binnen dit werkproces werken we samen met voorliggende partners. Hierdoor kunnen werkwijzen, belangen en verwachtingen uiteenlopen.
Samenwerking in en om de scholen Doel We zetten in op een sterke pedagogische basis en tijdige ondersteuning voor kinderen, jongeren en gezinnen. Zo voorkomen we waar mogelijk dat problemen ontstaan of verergeren, zwaardere jeugdhulp nodig is of schooluitval ontstaat. Inhoud Gemeente Loon op Zand voert de Loonse Educatieve Agenda (LEA) 2025–2029 uit in samenwerking met onderwijs, kinderopvang en maatschappelijke partners. In 2027 versterken we de samenwerking in en om de school door rollen en verantwoordelijkheden duidelijker te maken, gezamenlijk initiatieven te ontwikkelen en expertise beter te verbinden. We zetten in op laagdrempelige ondersteuning van ouders bij gezins- en opvoedvragen, organiseren groepsbijeenkomsten rondom thema’s die in gezinnen spelen en werken nauw samen met het Sterk Lokaal Team, jongerenwerk en schoolmaatschappelijk werk. Zo behouden gezinnen ØØn vast aanspreekpunt en ontvangen zij sneller passende ondersteuning. Financiºn De uitvoering wordt gefinancierd vanuit middelen voor schoolmaatschappelijk werk, het onderwijsachterstandenbeleid en past binnen de subsidieopdrachten van diverse voorliggende welzijnspartijen. Planning In 2027 wordt de verbinding met het onderwijs versterkt. Dit is opgenomen in de subsidieopdrachten van de voorliggende welzijnspartijen, zodat samenwerking in en om de school structureel wordt georganiseerd.
Risico’s De effectiviteit van de aanpak hangt af van de vindbaarheid en acceptatie van voorliggende ondersteuning door ouders en van de zichtbaarheid en samenhang van de inzet van partners in en om de school. 29 Pilot dagbestedingsactiviteiten ouderen Doel We zorgen voor een zinvolle en toegankelijke daginvulling voor ouderen in de eigen leefomgeving door laagdrempelige dagbesteding zonder Wmo-indicatie aan te bieden. Hiermee bevorderen we participatie en zelfredzaamheid en verminderen we de druk op geïndiceerde zorg. Inhoud In 2027 werken we, samen met inwoners en maatschappelijke partners, de plannen uit voor laagdrempelige dagbesteding voor ouderen zonder Wmo- indicatie. Daarbij onderzoeken we hoe deze voorzieningen toegankelijk en passend kunnen worden georganiseerd, bij voorkeur op locaties in de wijk die aansluiten bij de leefwereld van ouderen. Het doel is om ontmoeting, participatie en een zinvolle daginvulling in de eigen omgeving te stimuleren. Op basis van deze uitwerking streven we naar een start van deze voorziening(en) in 2028. Financiºn Voor 2027 zijn er geen financiºle consequenties verbonden aan dit speerpunt. Planning In 2027 onderzoeken we de inhoudelijke, organisatorische en financiºle vormgeving. We streven ernaar om in 2028 uitvoering te geven aan deze algemene voorziening(en).
Risico’s In 2027 onderzoeken we de mogelijkheid om financiºle middelen vanuit trede 4 dagopvang te kantelen naar voorliggend aanbod. Omdat de regionale inkoop wordt gefinancierd via een vooraf vastgesteld budget (lumpsum), leiden eventuele besparingen op dagopvang niet direct tot financiºle ruimte. Hierdoor bestaat het risico dat de doorontwikkeling later dan 2028 of slechts beperkt kan worden gerealiseerd. Woon-zorg combinaties Doel We stimuleren zelfstandig wonen in een passende woonomgeving, met de juiste ondersteuning en woonvormen waarin inwoners naar elkaar omzien en elkaar kunnen ondersteunen. Inhoud We bouwen aan buurten waar inwoners naar elkaar omkijken en zich thuis voelen, met aandacht voor welzijn, meedoen en contact, en zorg dichtbij wanneer dat nodig is. We versterken informele zorg en burenhulp en zetten in op zo lang mogelijk zelfstandig wonen in een passende woning of woonvorm, onder meer voor ouderen en aandachtsgroepen. Daarbij stimuleren we nultreden- en geclusterde woonvormen, het aanpassen van bestaande woningen en het vereenvoudigen van procedures die zelfstandig wonen ondersteunen. Ook werken we aan een leefomgeving die uitnodigt tot ontmoeten en bewegen. Dit vraagt om een integrale samenwerking tussen het sociaal en fysiek domein en met partners. Financiºn In 2027 zijn er geen financiºle consequenties verbonden aan dit speerpunt.
Er wordt aangesloten bij bestaande budgetten. Planning Er wordt uitvoering gegeven aan de planning zoals opgenomen in het uitvoeringsprogramma voor de woon-welzijn-zorgvisie. Risico’s Integrale samenwerking moet verder versterkt worden om de ambitieuze doelen van de visie, vastgelegd in hete uitvoeringsprogramma, te behalen. 30 2.3 Trede 3: Indicatievrije zorg Wat willen we bereiken? • Het Sterk Lokaal Team biedt passende coaching en begeleiding om zwaardere hulpver- leningstrajecten te voorkomen. Indicaties op jeugdhulpvoorzieningen en voorzieningen Wmo kunnen hierdoor worden afgebouwd. • Het Sterk Lokaal Team is een multidisciplinair team dat casussen vanuit de kern aanpakt, en niet enkel naar het symptoom kijkt. Hierbij wordt er gekeken naar de gehele thuissitua- tie en niet enkel naar het individu. • We versterken de samenwerking tussen huisartsen en het Sterk Lokaal Team en stimuleren de inzet van jeugd en ggz-expertise in de huisartsenpraktijk, zodat jeugdigen sneller pas- sende ondersteuning krijgen. • Inwoners kunnen zonder indicatie lokaal deelnemen aan indicatievrije dagbesteding, waar zij werken aan het versterken van hun zelfredzaamheid. Wat gaan we daarvoor doen? We zetten een multidisciplinair Sterk Lokaal Team in dat inwoners tijdig passende coaching en begeleiding biedt.
Het team werkt integraal samen en kijkt daarbij naar de volledige thuissituatie en de onderliggende oorzaken van de hulpvraag. Door vroegsignalering, brede vraagverhelde- ring en passende ondersteuning dichtbij huis streven we ernaar zwaardere vormen van hulpverle- ning zoveel mogelijk te voorkomen of af te schalen. Daarnaast versterken we de samenwerking met ketenpartners, zodat inwoners snel passende en duurzame ondersteuning ontvangen. Ook zetten we de praktijkondersteuner huisarts (POH)-Jeugd in bij huisartsenpraktijken. Hiermee is kennis op het gebied van jeugd, gezin en jeugd-ggz dichtbij beschikbaar en wordt kortdurende ondersteuning geïntegreerd in de huisartsenpraktijk. Door de nauwe verbinding met het voorlig- gende veld en het Sterk Lokaal Team worden behoeften van jeugdigen en gezinnen eerder ge- signaleerd en kan tijdig passende ondersteuning worden ingezet. Hiermee versterken we de ei- gen kracht van gezinnen en beperken we waar mogelijk de inzet van geïndiceerde jeugdhulp en de druk op wachtlijsten. Daarnaast bieden we inwoners de mogelijkheid om zonder indicatie deel te nemen aan laag- drempelige, lokaal georganiseerde dagbestedingsactiviteiten. Deze activiteiten ondersteunen inwoners die coaching nodig hebben om (weer) op eigen kracht mee te doen in de samenle- ving.
Er wordt gewerkt aan onder andere werknemers-, basis- en sociale vaardigheden en dag- structuur, waarmee de zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie worden versterkt. Onze verbonden partijen Niet van toepassing. Onze speerpunten Sterk Lokaal Team Doel Het doel is om inwoners zo laagdrempelig en dichtbij mogelijk passend te ondersteunen, met begeleiding en coaching gericht op de gehele thuissituatie. Tegelijkertijd blijft specialistische hulpverlening beschikbaar, toegankelijk en beheersbaar. Inhoud In 2027 breiden we het Sterk Lokaal Team uit met de expertises Wmo en geldza- ken. De mogelijke uitbreiding met expertise op het gebied van (oud-)inburgeraars wordt onderzocht. 31 Daarnaast ontwikkelen we het team richting een meer multidisciplinaire werkwijze. Expertises worden daarbij meer in samenhang ingezet om achterliggende oorzaken van problematiek beter te duiden en aan te pakken. Dit vraagt om een andere manier van werken, ondersteund door opleiding en coaching van medewerkers. Financiºn De huidige formatie van het Sterk Lokaal Team is opgenomen in bestaande middelen binnen de begroting. In de begroting 2026 zijn er transformatiemiddelen beschikbaar gesteld voor 2027. Dit budget wordt onder andere ingezet ten behoeve van de ontwikkelingen binnen en versterkend aan het Sterk Lokaal Team.
Planning We streven naar een uitbreiding op de verschillende expertises in het eerste kwartaal van 2027. Het onderzoek naar mogelijke uitbreiding voor de expertise ten behoeve van (oud-)inburgeraars zal dan ook starten. Mogelijke uitkomsten van dit onderzoek worden verwerkt in de kadernota 2028. Risico’s Er bestaat een risico dat de focus te vroeg verschuift naar financiºle effecten, terwijl dit speerpunt juist vraagt om een inhoudelijke ontwikkeling die tijd nodig heeft. Hierdoor bestaat het risico dat de noodzakelijke investeringen in integraal en preventief werken onder druk komen te staan, terwijl juist eerst stabilisatie en het versterken van de sociale basis nodig zijn voordat financiºle effecten en een afbouw van maatwerkvoorzieningen kunnen worden gerealiseerd. Pilot indicatievrije dagbesteding Doel Met indicatievrije dagbesteding wordt beoogd dat inwoners zonder indicatie laagdrempelig kunnen werken aan hun ontwikkeling, waardoor zelfredzaamheid wordt versterkt en sociaal isolement en overbelasting van mantelzorgers wordt voorkomen. Inhoud In 2027 bouwen we verder aan de indicatievrije dagbesteding. We zien dat het huidige aanbod nog onvoldoende aansluit bij inwoners met psychische en psychosociale ondersteuningsvragen, waardoor zij minder goed een plek vinden om mee te doen in de samenleving.
We zetten ons in om voor deze groep een passend en laagdrempelig aanbod te organiseren waarbij een veilige en ontwikkelingsgerichte omgeving wordt geborgd. De indicatievrije dagbesteding is gericht op het versterken van zelfredzaamheid en participatie. Financiºn Via de slotwijziging 2026 word een voorstel gedaan om € 100.000 aan transformatiebudget uit 2026 door te schuiven naar 2027 ten behoeve van de verdere doorontwikkeling van de indicatievrije dagbesteding. Dit budget wordt in 2026 bewust nog niet ingezet, zodat de middelen in 2027 beschikbaar zijn voor de verdere ontwikkeling van deze voorziening. Planning In 2026 vinden er gesprekken plaats met een passende aanbieder. De subsidieaanvraag vindt direct na vaststelling van de begroting plaats, zodat de indicatievrije dagbesteding kan openen op 1 januari 2027. Risico’s Voor dit speerpunt wordt incidenteel budget ingezet. Het structurele budget moet voortkomen uit een kanteling van zorggelden. 32 2.4 Trede 4: Zorg met indicatie Wat willen we bereiken? • Geïndiceerde zorg blijft beschikbaar voor de meest kwetsbare inwoners, wanneer voor- liggende ondersteuning niet passend is. • Bij verlenging van indicaties wordt zorgvuldig en kritisch beoordeeld, zodat zorg met indi- catie alleen wordt voortgezet wanneer dit noodzakelijk is en waar mogelijk wordt afge- schaald naar een passende voorliggende voorziening.
• Lichte en veelvoorkomende specialistische jeugdhulp wordt steeds minder ingezet door- dat begeleiding waar mogelijk wordt georganiseerd binnen het Sterk Lokaal Team. • Bij complexe casuïstiek is er een eenduidige werkwijze en mandaat om te doen wat no- dig is om stress te verlagen en eventuele onveiligheid adequaat op te lossen. • Leerlingenvervoer in de vorm van aangepast vervoer (taxi) is alleen beschikbaar voor jeugdigen die niet zelfstandig of met eigen vervoer naar school kunnen reizen. • Inwoners kunnen zo lang mogelijk zelfstandig en veilig in hun eigen woning blijven wo- nen, doordat woningen waar mogelijk passend worden gemaakt. • Werk en participatie zijn het uitgangspunt voor inwoners die daartoe in staat zijn. We sti- muleren deelname aan werk of andere vormen van maatschappelijke participatie die aansluit bij de mogelijkheden van de inwoner. • Armoede en schuldenproblematiek krijgen structureel aandacht, zodat inwoners daad- werkelijk in staat zijn stappen vooruit te zetten. • Schulden worden zo vroeg mogelijk gesignaleerd, zodat escalatie waar mogelijk wordt voorkomen. • De sturing op en het inzicht in regionale samenwerkingen en de inkoop van Jeugdhulp, Wmo en Participatiewet worden versterkt, zodat beter kan worden gestuurd op pas- sende zorg, kwaliteit en betaalbaarheid. Wat gaan we daarvoor doen? Eigen kracht en mogelijkheden van inwoners staan centraal.
We kijken eerst wat inwoners zelf kunnen, met ondersteuning vanuit het eigen netwerk en voorliggende voorzieningen. Geïndi- ceerde zorg zetten we alleen in wanneer dit noodzakelijk is: zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig. Daarbij sturen we op passende ondersteuning en beoordelen we kritisch of voortzetting van ondersteuning noodzakelijk is of dat afschaling naar een voorliggende voorziening mogelijk is. Zo houden we geïndiceerde zorg beschikbaar voor inwoners die dit het meest nodig hebben. Een belangrijk deel van de ondersteuning voor inwoners organiseren we regionaal. In 2027 ver- sterken we de sturing op regionale samenwerking en inkoop binnen de Jeugdwet, Wmo en Parti- cipatiewet. Samen met onze regionale partners werken we aan meer inzicht en doelgerichte stu- ring op inhoud, kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid. Daarbij gaat het niet om het op- leggen van financiºle taakstellingen, maar om het gezamenlijk voeren van regie op de onder- steuning die we regionaal organiseren. Bij complexe ondersteuningsvragen werken we met een integrale aanpak, waarbij professionals de ruimte en het mandaat hebben om te doen wat nodig is. In 2027 starten we de pilot Com- plexe Casuïstiek en implementeren we interventies vanuit het IZA/AZWA, het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming en de Doorbraakmethodiek.
We blijven inzetten op het vergroten van de zelfredzaamheid van inwoners. Voor jeugdigen be- tekent dit dat aangepast vervoer beschikbaar blijft wanneer zij niet zelfstandig of met eigen ver- voer naar school kunnen reizen. Tegelijkertijd stimuleren we waar mogelijk zelfstandig reizen en het gebruik van eigen vervoer, zodat jeugdigen hun zelfstandigheid verder kunnen ontwikkelen. 33 Voor inwoners die ondersteuning nodig hebben om zelfstandig te wonen, verhogen we de pri- maatgrens voor woningaanpassingen. Dit betekent dat we de mogelijkheden om een be- staande woning passend te maken zwaarder laten meewegen voordat een verhuizing naar een andere woning wordt overwogen. Hiermee voorkomen of stellen we waar mogelijk een verhui- zing of de inzet van zwaardere ondersteuning uit. Ook participatie en financiºle bestaanszekerheid blijven belangrijke aandachtspunten. We on- dersteunen inwoners om, passend bij hun mogelijkheden, mee te doen in de samenleving en stappen te zetten richting werk of andere vormen van maatschappelijke participatie. Tegelijker- tijd zetten we in op vroegsignalering van schulden en bieden we inwoners die hiermee te maken krijgen passende ondersteuning om financiºle stabiliteit te behouden en verdere problemen te voorkomen.
Onze verbonden partijen • Gemeenschappelijke regeling Baanbrekers • Regio Hart van Brabant Onze speerpunten Verkorte indicatiestelling inzet van de zorg Doel Het doel is om de toegang tot zorg beschikbaar, toegankelijk en beheersbaar te houden, waarbij specialistische hulpverlening snel wordt ingezet wanneer dat nodig is. Tegelijkertijd wordt ingezet op het beperken van administratieve druk voor zorgprofessionals. Inhoud We vereenvoudigen en verkorten het indicatieproces waar dat kan voor zorg waarvan we weten dat een indicatie nodig blijft. Voor zorg waarvan we weten dat deze langdurig nodig is, geven we direct een indicatie met een realistische looptijd. Het werken vanuit het inwonersperspectief blijft centraal staan en het persoonlijk contact wordt behouden. In het geval van herindicaties kijken we kritisch, waar mogelijk zetten we een passend voorliggend alternatief in. Financiºn Het vernieuwen van het werkproces past binnen de huidige capaciteit, en past hierdoor binnen de huidige begroting. Planning We streven ernaar om de nieuwe werkprocessen in 2027 te implementeren. Risico’s Door het vereenvoudigen en verlengen van indicaties worden veranderingen in de situatie van inwoners minder snel gesignaleerd, waardoor ondersteuning mogelijk niet meer volledig aansluit op de actuele behoefte.
2.5 Treden overstijgende inzet Wat willen we bereiken? • Passende opvang en begeleiding voor asielzoekers wordt binnen onze gemeente gerea- liseerd overeenkomstig de Spreidingswet. • Passende huisvesting en ondersteuning van Oekraïense ontheemden wordt binnen onze gemeente gerealiseerd. • Inwoners met een migratie- of opvangachtergrond kunnen rekenen op passende onder- steuning, zodat zij volwaardig kunnen meedoen in onze gemeenschap. • Het transformatiebudget wordt treden overstijgend ingezet om de beweging naar pre- ventie, eigen kracht en integrale ondersteuning te versterken. • Communicatie, organisatie en financiºn zijn onmisbare voorwaarden voor het realiseren van de transformatie van het sociaal domein. 34 • Er is integraal inzicht in de voortgang en effecten van de transformatie van het sociaal domein, zodat op basis van resultaten kan worden gestuurd. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027 geven we uitvoering aan de Spreidingswet en werken we verder aan de realisatie van de opvang van circa 150 asielzoekers. Dit doen we op basis van de door de gemeenteraad vastge- stelde nota van uitgangspunten en binnen de wettelijke taakstelling. We richten ons op de voor- bereiding en realisatie van een passende opvanglocatie en de bijbehorende organisatie van de opvang en begeleiding. Ook zorgen we voor de opvang en huisvesting van Oekraïense ontheemden binnen de ge- meente.
We doen dit binnen de kaders van landelijk beleid en beschikbare middelen, en spelen waar nodig in op ontwikkelingen in omvang en duur van de opvang. Daarbij organiseren we de uitvoering zodanig dat passende en stabiele huisvesting beschikbaar blijft. De inzet binnen het sociaal domein is gericht op alle inwoners van de gemeente. Daaronder val- len ook inwoners met een migratie- of opvangachtergrond, zowel tijdens als na de opvang- of inburgeringsperiode. Zij maken onderdeel uit van onze gemeenschap en worden daarom mee- genomen in de reguliere interventies en ondersteuning binnen de transformatie van het sociaal domein. Waar nodig bieden we aanvullende ondersteuning die aansluit bij hun situatie. De transformatie van het sociaal domein vraagt om een integrale aanpak over de verschillende treden heen. Een verschuiving naar meer preventie en ondersteuning aan de voorkant vraagt soms eerst om investeringen in de basis, samenwerking en inrichting van voorzieningen. Daarom worden de transformatiemiddelen niet gekoppeld aan ØØn specifieke trede, maar treden over- stijgend ingezet. Hiermee investeren we gericht in de randvoorwaarden om de beweging naar passende ondersteuning mogelijk te maken en op termijn middelen te kunnen verschuiven van zwaardere vormen van ondersteuning naar preventie en voorliggende voorzieningen.
Bij alle interventies binnen de transformatie van het sociaal domein hanteren we communicatie, organisatie en financiºn als leidende pijlers. We investeren in een meerjarig communicatietraject, richten de organisatie passend in en sturen op de benodigde financiºle randvoorwaarden om de transformatie toekomstbestendig te realiseren. De voortgang van de transformatie volgen we met een integraal monitoringsinstrument dat inzicht biedt in de ontwikkelingen binnen het sociaal domein als geheel. Onze verbonden partijen Niet van toepassing. Onze speerpunten Monitoring sociaal domein Doel Het doel is om de voortgang en effecten van de transformatie van het sociaal domein integraal inzichtelijk te maken. Het monitoringsinstrument biedt inzicht in de ontwikkelingen over de verschillende treden van het sociaal domein. Inhoud In 2026 is een startfoto vastgesteld als nulpunt voor de monitoring van de transformatie. Op basis hiervan wordt een integraal monitoringsinstrument ontwikkeld volgens de tredenstructuur van het Beleidskader Sociaal Domein 2025- 2030. Het instrument brengt de ontwikkelingen binnen het sociaal domein als geheel in beeld en vervangt de afzonderlijke indicatoren per thema in de P&C- cyclus. In 2027 wordt daarnaast ingezet op het automatiseren van de 35 onderliggende processen, zodat de monitoring toekomstbestendig, efficiºnt en actueel blijft.
Financiºn De automatisering van de processen die samenhangen met het monitoringsinstrument wordt binnen de bestaande begroting gerealiseerd. Planning In het eerste kwartaal van 2027 wordt het integrale monitoringsinstrument in gebruik genomen. In de loop van 2027 worden de onderliggende processen verder geautomatiseerd. Risico’s De automatisering van de onderliggende processen vraagt om voldoende capaciteit en een goede organisatorische inbedding. Monitoring over de treden De monitor voor het sociaal domein is momenteel in ontwikkeling. De inrichting van het monito- ringsinstrument vraagt om een zorgvuldige uitwerking van de indicatoren, de gegevensverzame- ling en de wijze van rapporteren. Om de gemeenteraad een volledig en samenhangend moni- toringsinstrument te kunnen bieden, kan de monitor nog niet worden opgenomen in de Begro- ting 2027. De monitor wordt in het eerste kwartaal van 2027 aan de gemeenteraad aangeboden via een raadsinformatiebrief en vormt vanaf dat moment de basis voor de informatievoorziening in de planning- en control cyclus. De monitor meet het effect van de nieuwe toegangsinrichting op zelfredzaamheid, veerkracht en gemeenschapskracht en de bijdrage aan grip op het sociaal domein. Een vaste set indicato- ren op strategisch, tactisch en operationeel niveau biedt hiervoor inzicht.
Voor de gemeente- raad zijn vooral de strategische indicatoren relevant, omdat deze inzicht geven in de beweging van inwoners over de tredenstructuur en de financiºle ontwikkeling ten opzichte van de transfor- matiedoelen. De monitor toont daarnaast de ontwikkeling van inwonerstevredenheid, bereik en zelfredzaamheid en biedt periodieke duiding om trends tijdig te signaleren. Hiermee wordt de gemeenteraad in staat gesteld onderbouwd te sturen op betaalbaarheid, effectiviteit en duur- zame ondersteuning. Ook maakt de monitor de voortgang van het Beleidskader Sociaal Domein 2025–2030 inzichtelijk en meetbaar. Financiºn over de treden Binnen het sociaal domein gaan er jaarlijks circa 46 miljoen euro aan lasten en circa 7 miljoen euro aan baten in om. Om grip te krijgen op deze middelen zijn alle uitgaven binnen het sociaal domein in kaart gebracht en toegewezen aan de vier treden van het beleidskader of aan een overstijgende post. Door de uitgaven te verdelen over de verschillende treden ontstaat inzicht in waar de financiºle middelen momenteel worden ingezet. Dit laat zien waar binnen het sociaal domein het financi- ele zwaartepunt ligt en waar de grootste financiºle opgaven zich bevinden. 36 Niet alle uitgaven zijn in dezelfde mate beïnvloedbaar.
Om te bepalen waar daadwerkelijk stu- ringsmogelijkheden liggen, is onderscheid gemaakt tussen beïnvloedbare en niet-beïnvloedbare uitgaven. De hoogste waarde van beïnvloedbare budgetten bevindt zich op trede 4. Hoewel deze bud- getten beïnvloedbaar zijn, is de mate van directe beïnvloedbaarheid beperkt. Een groot deel van deze uitgaven bestaat uit regionale inkopen. Deze budgetten kunnen daarom niet van de ene op de andere dag worden bijgestuurd. Financiºle sturing vraagt om samenhang tussen regi- onale en lokale ambities. Regionaal kan worden gestuurd via contractmanagement en geza- menlijke inkoopafspraken, terwijl lokaal het Sterk Lokaal Team en het voorliggend veld zo worden ingericht dat de gewenste beweging wordt ondersteund. Door deze ontwikkelingen in samen- hang vorm te geven, kunnen de budgetten op trede 4 op termijn worden beïnvloed. Deze beïn- vloeding leidt echter niet automatisch tot besparingen. In veel gevallen is het eerste effect dat de kostenontwikkeling afvlakt of stabiliseert, waarna op langere termijn ruimte kan ontstaan voor financiºle besparingen. De uitgaven op de overige treden zijn over het algemeen directer beïnvloedbaar. Tegelijkertijd vraagt dit om een zorgvuldige afweging. Juist deze voorzieningen vormen de basis voor preven- tie, vroegsignalering en laagdrempelige ondersteuning.
Het terugbrengen van investeringen op deze treden kan ertoe leiden dat ondersteuningsvragen van inwoners niet meer in het voorlig- gend veld worden opgelost, maar uiteindelijk terechtkomen in zwaardere en vaak duurdere vor- men van zorg op trede 4.
37 De niet-beïnvloedbare uitgaven bestaan uit kosten waarop de gemeente geen of slechts zeer beperkte invloed heeft. Het gaat hierbij onder andere om kapitaallasten, contractuele verplich- tingen met vaste financiºle afspraken en uitgaven die voortvloeien uit wettelijke taken of rechter- lijke uitspraken. Deze uitgaven vormen een vast onderdeel van de begroting en bieden nauwe- lijks ruimte voor financiºle sturing. Deze analyse laat zien dat een groot deel van de begroting beïnvloedbaar is, maar dat de grootste sturingsmogelijkheden zich bevinden binnen budgetten die complex zijn georganiseerd. Grip op de financiºn binnen het sociaal domein vraagt daarom om een inhoudelijk gedreven aanpak waarin financiºle keuzes worden gemaakt op basis van maatschappelijke effecten. Al- leen door lokaal en regionaal in samenhang te sturen, kunnen middelen op termijn worden ver- schoven naar de ondersteuning die het meeste maatschappelijke Øn financiºle effect oplevert.
Wat mag het kosten in 2027? Venster 2: Gemeenschappen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten 2.1 Trede 1: Algemeen collectief | -7.150 | 895 | -7.470 | 888 | -7.517 | 865 | -7.557 | 952 2.2 Trede 2: Algemeen selectief | -3.074 | 5 | -3.107 | 5 | -3.143 | 5 | -3.177 | 5 2.3 Trede 3: Indicatievrije zorg | -1.476 | - | -1.643 | - | -1.711 | - | -1.773 | - 2.4 Trede 4: Zorg met indicatie | -31.617 | 5.584 | -31.655 | 5.882 | -30.359 | 5.893 | -30.109 | 5.893 2.5 Treden overstijgende inzet | -1.881 | 410 | -1.935 | 410 | -1.897 | 410 | -1.953 | 410 Subtotaal | -45.198 | 6.894 | -45.811 | 7.185 | -44.625 | 7.173 | -44.569 | 7.260 2.99 Mutaties reserves | - | 318 | - | 317 | - | 31 | - | 31 Totaal | -45.198 | 7.212 | -45.811 | 7.503 | -44.625 | 7.204 | -44.569 | 7.291 Financiºle ontwikkelingen / nieuw beleid Ontwikkelingen / nieuw beleid | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Venster 2: Gemeenschappen Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten 2.1 Trede 1: Algemeen collectief | -95 | - | -30 | - | -30 | - | -30 | - 2.2 Trede 2: Algemeen selectief | - | - | - | - | - | - | - | - 2.3 Trede 3: Indicatievrije zorg | - | - | - | - | - | - | - | - 2.4 Trede 4: Zorg met indicatie | -769 | - | -557 | - | -540 | - | -540 | - 2.5 Treden overstijgende inzet | - | - | - | - | - | - | - |
- Subtotaal | -864 | - | -588 | - | -571 | - | -571 | - 2.99 Mutaties reserves | - | - | - | - | - | - | - | - Totaal Venster 2 | -864 | - | -588 | - | -571 | - | -571 | - Toelichting op financiºle ontwikkelingen / nieuw beleid Lasten Venster 2 (bedragen x € 1.000) | Nadeel | -864 2.1 Trede 1: Algemeen collectief | Voordeel | -95 GGD (S) | Nadeel | -30 De gemeentelijke bijdrage aan het basispakket van de GGD wordt jaarlijks geïndexeerd, waarbij de systematiek van gemeente Tilburg wordt gevolgd. Daarnaast is conform nieuwe cao-afspraken een reiskostenregeling voor GGD-medewerkers toegevoegd en voert de GGD door een wetswijziging extra taken uit per 2027. Met het ophogen van dit budget brengen we de lokale begroting in lijn met de regionale begroting. Tijdelijke huisvesting Dorpshuis (I) | Nadeel | -65 In het raadsbesluit van 16 mei 2024 heeft de raad budget beschikbaar gesteld voor tijdelijke huisves- ting van gebruikers van de Wetering. Gezien de huidige planning van het Dorpshuis loopt de tijdelijke huisvesting echter door gedurende 2027. Hierdoor is het noodzakelijk om aanvullend budget be- schikbaar te stellen. De kosten van de tijdelijke huisvesting bestaan voornamelijk uit leerlingenver- voer, het gebruik van sportzalen in Waalwijk en de inhuur van een tijdelijke beheerder.
2.2 Trede 2: Algemeen selectief | Voordeel | 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 2.3 Trede 3: Indicatievrije zorg | Nadeel | 0 38 39 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 2.4 Trede 4: Zorg met indicatie Nadeel -769 Baanbrekers (S) Nadeel -329 De lokale begroting is gelijk gebracht aan het aandeel Loon op Zand voor de regionale begroting van Baanbrekers. Daarnaast heeft er in de 1ste bestuursrapportage van Baanbrekers een verhoging van de gemeentelijke bijdrage plaatsgevonden. De verhoging van de gemeentelijke bijdrage heeft ook effect voor begroting 2027 en de meerjaren begroting 2028 t/m 2030. Dit effect is meegenomen in de lokale begroting, en zit in deze afwijking. WMO Immaterieel (S) Nadeel -54 De tarieven per reiseenheid zijn gestegen. Dit is te verklaren doo r onder andere een hoog indexa- tiecijfer, een onderdeel van de indexatie is gebaseerd op de brandstofprijzen. Daarnaast is maat- werk toegenomen (rolstoelvervoer, voorin-indicatie, rollator) en w ordt er een stijging in het aantal kilometers verwacht. Leerlingenvervoer (S) Nadeel -174 De tarieven per reiseenheid zijn gestegen. Dit is te verklaren doo r onder andere een hoog indexa- tiecijfer, mede gebaseerd op de stijgende brandstofprijzen.
Daarnaast is maatwerk binnen het aan- gepast vervoer toegenomen in de vorm van voor-indicaties, begeleiding en leerlingen die niet met elkaar gecombineerd kunnen worden in verband met gedragspr oblematiek. Bovendien wordt er een toename van het aantal afgelegde kilometers verwacht. Jeugdzorg (I) Nadeel -212 De begroting jeugd wordt door de regio opgesteld op basis van het historisch aandeel per ge- meente met een indexatie van zorgtarieven op basis van de gewogen 3-jaars gemiddelde (4,68%). Hierin zit ook een kostenstijging per traject die met name toeziet op segment 1. Het gemiddeld aan- deel van Loon op Zand op deze regionale begroting is 4,5% in 2026 g ebleken. In plaats van een stabilisering of daling van het aantal unieke jeugdigen wordt er uitgegaan van een stijging. De ge- hele kostenstijging is doorvertaald naar de lokale begroting. 2.5 Treden overstijgende inzet Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 2.99 Mutaties reserves Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. Baten Venster 2 (bedragen x € 1.000) Voordeel 0 2.1 Trede 1: Algemeen collectief Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 2.2 Trede 2: Algemeen selectief Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid.
2.3 Trede 3: Indicatievrije zorg Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 2.4 Trede 4: Zorg met indicatie Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 2.5 Treden overstijgende inzet Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 2.99 Mutaties reserves Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 40 Venster 3 Omgevings- en economische ontwikkeling Ambitie Het uitgangspunt uit het coalitieakkoord betreft een leefbare en bedrijvige gemeente met drie sterke kernen, waarin we voortvarend werken aan woningbouw, een aantrekkelijke openbare ruimte, een gezonde economie en de verduurzaming van onze leefomgeving. Schoon, duurzaam, heel en veilig blijft als motto de basis voor het beheer van de openbare ruimte. Bij fysieke ontwikkelingen zoeken we altijd naar een goede balans tussen leefbaarheid en bereik- baarheid. We hebben oog voor de impact die deze ontwikkelingen kunnen hebben op inwoners en zoeken daarom actief naar draagvlak als dat aan de orde is. Daarbij letten we ook op goede toegankelijkheid zodat alle inwoners er baat bij hebben. Wij streven naar een evenwichtige ruimtelijke ordening met ruimte voor wonen, werken, agrari- sche activiteit, natuur en erfgoed.
De Omgevingsvisie en het Omgevingsplan zijn hierbij ons be- langrijkste sturingsinstrumenten. 3.1 Omgeving Wat willen we bereiken? • Schoon, duurzaam, heel en veilig blijft het uitgangspunt voor het beheer van de open- bare ruimte. We bouwen voort op de kwaliteitsnormen uit IBOR-nota 2024 – 2034. • We zorgen voor een bereikbare gemeente met voldoende parkeergelegenheid voor inwoners en bezoekers, en pakken knelpunten in de verkeersstructuur gericht aan. • Bij elke herinrichting van de openbare ruimte (bijvoorbeeld bij rioolvervanging) streven we naar minimaal 10% (volgens de IBOR-nota) ontharding en vergroening, ter bestrijding van hittestress en wateroverlast. Wat gaan we daarvoor doen? Kwaliteit openbare ruimte De kwaliteit van de openbare ruimte is belangrijk voor de leefbaarheid en uitstraling van de ge- meente. Bewoners, bedrijven en toeristen waarderen het groene karakter en de goede voorzie- ningen. Tegelijkertijd liggen er opgaven op het gebied van energietransitie, klimaatadaptatie en biodiversiteit, waardoor de druk op de openbare ruimte toeneemt. Bij onderhoud en vervanging worden kosten en techniek afgewogen tegen gemeentelijke doel- stellingen, zoals veiligheid, leefomgeving en inwonerstevredenheid. Daarnaast heeft de ge- meente de wettelijke plicht haar kapitaalgoederen in stand te houden en kapitaalvernietiging te voorkomen.
Bij beheerkeuzes wordt daarom steeds een balans gezocht tussen technische kwali- teit, beeldkwaliteit en inrichtingskwaliteit. We zetten in op onderhoud en vervanging om de vastgestelde kwaliteitsniveaus te behalen. Daarbij hanteren we een sobere en doelmatige aanpak, waarbij de technische kwaliteit op orde blijft. Door het toepassen van duurzame materialen, nieuwe technieken en efficiºntere werkprocessen verbeteren we de uitvoering van werkzaamheden. Daarnaast blijven we werkzaamheden com- bineren waar mogelijk, zodat overlast voor inwoners wordt beperkt en projecten doelmatig wor- den uitgevoerd. 41 Mobiliteit, verkeer en parkeren We willen in 2040 beter bereikbaar zijn en minder verkeersdruk ervaren. Door vol in te zetten op slimme oplossingen voor mobiliteit laten we zien dat groei ook kan zonder nieuwe belasting voor de woonomgeving en de natuur. Hoe we dit vorm gaan geven hebben we uitgewerkt in de Mo- biliteitsvisie 2040. In de Mobiliteitsvisie is vastgelegd dat we staan voor een verkeersveilige gemeente. Een focus- punt is dat we actief optreden bij hotspots met veel ongevallen en dat we extra inzetten op de veiligheid van fietsers en voetgangers. Spelen en Bewegen We streven ernaar dat iedereen in onze lokale samenleving mee kan doen. Dit betekent ook dat er in de fysieke omgeving ruimte moet zijn voor iedereen en dat het goed toeven is.
Dit is een van de speerpunten in het Beleidsplan Samen actief Spelen en Bewegen. Binnen onze regulier taken 3.1 Omgeving Realisatie Begroting 2024 2025 2026 2027 We voeren regulier onderhoud uit volgens vastgestelde kwaliteitsniveaus in de IBOR-nota 2024-2034 % dat voldoet aan de vastgestelde kwaliteitsniveaus 94 95 90 90 We zorgen voor een verkeersveilige inrichting van de openbare ruimte Aantal verkeersslachtoffers 16 8 9 9 Onze verbonden partijen Niet van toepassing. 3.2 Duurzaamheid Wat willen we bereiken? We bouwen voort op het Actieplan Duurzaamheid 2025-2028 en de regionale samenwerking, en streven naar integratie van duurzaamheid in alle fysieke ingrepen. Wat gaan we daarvoor doen? We bevinden ons op een pad vol uitdagingen. Het klimaat verandert en onze grondstoffen zijn niet oneindig. De route naar een duurzame toekomst is geen rechte weg, maar een kronkelend pad met onbekende obstakels en kruispunten. De keuzes die we vandaag maken, bepalen hoe de toekomst voor de volgende generaties eruitziet. De komende jaren zetten we belangrijke stappen op het gebied van energie en duurzaamheid. Afval Binnen de keten ontstaat steeds meer het besef dat er op meerdere fronten tegelijk inzet nodig is om tot een circulaire economie te komen. Dit betekent meer product-innovatie en toepassings- mogelijkheden, maar ook meer besef bij de burger van meerwaarde van stromen via bijv.
repa- ratie en een betere kwaliteit van deelstromen door goed scheidingsgedrag. We richten ons daarom meer op bewustwording van afvalscheiding. We coachen en begeleiden inwoners in plaats van direct te bekeuren. Dit om het draagvlak te vergroten en daarmee de hoeveelheid restafval terug te dringen en de kwaliteit van deelstromen te verbeteren en te borgen. Duurzaamheid Netcongestie • | Netcongestie is een urgent vraagstuk dat toekomstige woningbouw en bedrijventerreinont- wikkeling kan belemmeren. We pakken dit actief aan door lokale mogelijkheden te onder- zoeken en zo snel mogelijk uit te voeren; • | We versterken de samenwerking met netbeheerders en stimuleren flexibel stroomgebruik, ruimte voor kabels/leidingen en energiebesparing; • | We maken met bestaande bedrijven afspraken over het gebruik van het elektriciteitsnet; • | Bij ingebruikname van nieuwe bedrijventerreinen maken we vooraf afspraken over inrichting en gebruik van het elektriciteitsnet.
Energietransitie en duurzame opwek • | We onderzoeken of De Spinder kan uitgroeien tot een energie-hub voor onze gemeente (bij- voorbeeld uitbreiding windenergie, in overeenstemming met de REKS), met versterking van natuur en recreatie; • | We herijken de aanpak naar een meer flexibele en doelgroepgerichte aanpak als het gaat om het verduurzamen van woningen; • | We ondersteunen de lokale Energiecoöperatie actief en rollen wijkgerichte aanpakken voor het aardgasvrij maken van woningen uit. Binnen onze regulier taken 3.2 Duurzaamheid | Realisatie | Begroting 2024 | 2025 | 2026 | 2027 Aantal kg restafval (grof en fijn) per inwoner per jaar1 | 122 | 116 | <100 | <100 Scheidingspercentage afval | 75 | 76 | 80 | 80 Recyclepercentage* | 62 | 65 | 65 Percentage van ons rioolareaal dat we jaarlijks reinigen en inspecteren | 12 | 14 | 14 | 14 Percentage daken met zonnepanelen bij woningen | 40 | 42,5 | 21 | 21 20% besparing aardgas realiseren in 2030 t.o.v. 2021 in Terajoules | 424 | nb | 409 | 540 20% afname hoeveelheid CO2-uitstoot per jaar in 2030 t.o.v. 2019 (keuze voor 2019 in verband met covid-19) | 99 | nb | 94 | 92 Aantal elektrische autolaadpunten | 660 | 680 | 725 | 1000 Percentage Ledlampen binnen onze gemeente in openbare ruimte, doel is om in 2030 alle openbare ver- lichting van Ledlampen te hebben voorzien.
| 62 | 72 | 86 | 98 * Het recyclepercentage is een nieuwe KPI binnen afval. Onze verbonden partijen • | Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant Onze speerpunten Grondstoffenbeleid 2028-2032 Doel | We willen de komende jaren de hoeveelheid restafval terugdringen en de kosten beheersen. Inhoud | Met het opstellen/actualiseren van het grondstoffenbeleid willen we de overgang van een wegwerpeconomie naar een circulaire economie zo soepel mogelijk 42 43 laten verlopen. Hierin worden afvalstoffen niet langer verbrand of gestort, maar maximaal hergebruikt als nieuwe, waardevolle grondstoffen. Financiºn De kosten worden gedekt uit de gesloten begroting van het product afval. Planning Vaststellen 2027 Risico’s Het ontbreken van een gemeentelijk afvalbeleidsplan kan leiden tot inefficiºnt afvalbeheer, hogere kosten, onvoldoende naleving van wet- en regelgeving, milieuschade en een verslechtering van de leefomgeving voor inwoners. Circulaire Ambachtscentrum Doel Uitvoering van fase 1 van het stappenplan uit het Haalbaarheidsonderzoek Circulair Ambachtscentrum. Inhoud Met fase 1 van het stappenplan uit het haalbaarheidsonderzoek kunnen de gemeenten dynamisch maar concreet aan de slag om de gestelde circulaire ambities te realiseren en te bouwen aan een toekomstbestendig circulair Loon op Zand, Heusden en Waalwijk in 2050.
Met deze eerste fase kunnen we een vervolgstap zetten naar de realisatie van een circulair netwerk en wellicht op termijn een Circulair Ambachtscentrum (CA). Financiºn De kosten worden gedekt uit de gesloten begroting van het product afval. Planning In de eerste fase, die ongeveer een jaar (geheel 2027) duurt, ligt de nadruk op het opbouwen van een stevige basis voor het project. Hierin wordt gewerkt aan het opbouwen van een netwerk van intrinsiek gemotiveerde stakeholders die actief willen bijdragen aan de doelstellingen van het project. Risico’s Juridische belemmeringen en gebrek aan draagvlak. Onderzoek energiegemeenschap Doel De lokale gemeenschap te ondersteunen en helpen bij de energietransitie. Ener- gietransitie versnellen. Invulling geven aan hoofdthema drie van de energiesys- teemvisie: realiseren van eigen opwek. Inhoud Binnen een energiegemeenschap werken burgers, bedrijven en maatschappe- lijke organisaties samen om duurzame energie op te wekken, beheren en gebrui- ken, met focus op duurzaamheid en samenwerking. Om te bepalen of een ener- giegemeenschap wenselijk en haalbaar is binnen de gemeente, is een verken- nend haalbaarheidsonderzoek nodig. Dit onderzoek kan zich richten op de vol- gende onderdelen: Behoefte en Draagvlak onder inwoners, bedrijven en organi- saties, technische haalbaarheid, financiºle haalbaarheid en ruimtelijk en maat- schappelijke kansen.
Financiºn De kosten voor een dergelijk onderzoek bedragen € 10.000 en worden gedekt uit het reguliere budget van duurzaamheid. Planning Start in 2027 Risico’s Gebrek aan draagvlak, onvoldoende benutting van lokaal opgewekte energie en beperkte mogelijkheden om netcongestie te verminderen. Onderzoek netbewust ontwikkelen Doel Invulling geven aan het eerste hoofdthema van de energiesysteemvisie: Netbe- wust ontwikkelen van projecten. Inhoud We gaan onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om netbewust ontwikkelen van projecten (nieuwbouw, bedrijventerrein et cetera) te kunnen borgen in het omge- vingsplan. 44 Netbewust ontwikkelen betekent dat bij ruimtelijke ontwikkelingen, bouwprojecten en duurzame initiatieven rekening wordt gehouden met de beschikbare capaci- teit van het elektriciteitsnet. Door de toenemende vraag naar elektriciteit en de groei van duurzame energie ontstaan op veel plaatsen knelpunten op het net (netcongestie). Netbewust ontwikkelen helpt om nieuwe projecten toch mogelijk te maken zonder het elektriciteitsnet onnodig te belasten. Financiºn De kosten worden gedekt uit reguliere budget van duurzaamheid Planning Start kwartaal 1 2027 Risico Gebrek aan draagvlak, hoge complexiteit, hogere kosten, samenwerking met meerdere partijen en veranderende regelgeving.
Opwek en opslagnotitie en technisch onderzoek Doel Invulling geven aan het derde hoofdthema van de energiesysteemvisie: Inzetten op realisatie eigen opwek. Versnellen van de energietransitie. Inhoud Om een goede ruimtelijke afweging te kunnen maken, brengen we het opwek- potentieel van onder andere zon, wind en geothermie binnen de gemeente in kaart. Tegelijk onderzoeken we waar behoefte is aan energieopslag, gezien de variabele productie van duurzame bronnen. Door opwek en vraag met elkaar te verbinden, krijgen we inzicht in waar over- schotten en tekorten ontstaan en waar opslag nodig is. Dit vormt de basis om te bepalen op welk schaalniveau – van gebouw tot gemeente of regio – opwek en opslag van energie wenselijk en ruimtelijk passend zijn. Financiºn De kosten voor de ruimtelijke afweging bedragen € 80.000 en de kosten voor een plan MER procedure bedragen € 30.000. Deze middelen worden gedekt vanuit de decentralisatie-uitkering CDOKE. Planning Start eind 2026, oplevering kwartaal 4 2027 Risico Gebrek aan draagvlak en dat we doelen vanuit de rijksopdracht om energieneu- traal te zijn in 2050 niet gaan halen.
Onderzoek energiehubs bestaande bedrijventerreinen Doel Invulling geven aan het eerste hoofdthema van de energiesysteemvisie: netbe- wust ontwikkelen van projecten Inhoud Om onze lokale economie te versterken en ondersteunen gaan we onderzoeken of er op bestaande bedrijventerreinen energiehubs kunnen worden gecreºerd zo- dat de bedrijven op deze bedrijventerreinen weer perspectief hebben om uit te kunnen breiden. Een energie hub verzamelt opgewekte energie en verdeelt dit weer aan de bedrijven die vraag hebben naar energie. Hierdoor kunnen de ener- gievraagstukken opgelost worden. Financiºn De kosten voor onderzoek naar energiehubs op bestaande bedrijventerreinen be- draagt € 100.000. Deze middelen worden gedekt vanuit de decentralisatie-uitke- ring CDOKE. Planning Start 2027 Risico Gebrek aan draagvlak en dat we doelen vanuit de rijksopdracht om energieneu- traal te zijn in 20250 niet gaan halen. Warmteprogramma Doel Vastleggen welke wijk wanneer van het aardgas af gaat (en wat het warmte al- ternatief is). Inhoud | Onder de omgevingswet is het noodzakelijk om voor 1-1-2028 een Warmtepro- gramma opgesteld te hebben. Hierin werken we uit op welke wijze de diverse wij- ken op termijn van het aardgas afgekoppeld gaan worden. Financiºn | De kosten dekken we uit de in 2026 beschikbaar gestelde SPUK CDOKE-gelden vanuit het rijk. Middelen worden overgeheveld van 2026 naar 2027.
Planning | Het onderzoek is in 2026 gestart, vaststelling door college uiterlijk 31-12-2027. Risico | Het betreft een wettelijke bepaling. Als we geen Warmteprogramma opstellen voldoen we niet aan dat deel van de wetgeving. 3.3 Wonen Wat willen we bereiken? De huidige situatie op de woningmarkt vraagt om creativiteit en ambitie. We willen deze periode blijven bouwen en zo op termijn uitgroeien tot een gemeente met 25.000 inwoners. Daarbij kiezen we in de eerste plaats voor inbreiding binnen de bebouwde kom waar dat kan en daarna voor uitbreiding wanneer dat nodig is. Wij maken werk van haalbaar en betaalbaar bouwen voor alle doelgroepen in alle drie de ker- nen, met bijzondere aandacht voor starters, ouderen en mensen met een zorgbehoefte. Wat gaan we daarvoor doen? Wonen Er wordt gewerkt aan een herijking van de Woondeal, hierin zullen ook de geactualiseerde wo- ningbouwopgave worden opgenomen. De realisatie is vaak van externe partijen afhankelijk. De start bouw en dus ook oplevering is afhankelijk van de verschillende trajecten die doorlopen moeten worden op het gebied van het omgevingsplan en vergunningen. De waarde van Erfgoed Onze visie is dat erfgoed meerwaarde biedt voor de hele gemeente. Het versterkt de identiteit van onze dorpen, draagt bij aan de kwaliteit van onze leefomgeving, trekt bezoekers aan en sti- muleert onze economie.
Daarnaast verbindt erfgoed generaties en biedt het inspiratie voor he- dendaagse vraagstukken. Zo kunnen oude landschapsstructuren richting geven aan klimaat adaptieve oplossingen en kunnen tradities en verhalen bijdragen aan sociale samenhang en trots. Om deze ambities waar te maken werken we met vier programmalijnen. We beginnen met in- zicht en bescherming, door erfgoed goed in beeld te brengen en juridisch te borgen. Daarna zetten we in op een integrale en toekomstgerichte benadering, waarin erfgoed een rol speelt bij brede maatschappelijke en ruimtelijke opgaven. Vervolgens vergroten we de beleving en be- trokkenheid, zodat erfgoed zichtbaar en beleefbaar is voor onze inwoners en bezoekers. Tot slot versterken we ondersteuning en samenwerking, zowel binnen de gemeente als met externe part- ners. Binnen onze regulier taken 3.3 Wonen | Realisatie | Begroting 2024 | 2025 | 2026 | 2027 Voldoen aan de woondeal 30-40-30 | Ja | Ja | Ja | Ja Aantal nieuw opgeleverde woningen | 108 | 13 | 75-100 | 275-300 Aantal woningen dat in aanbouw is gestart | 19 | 172 | 150-200 | 150-200 45 46 Onze verbonden partijen Niet van toepassing. Onze speerpunten Woningbouwstrategie Doel Een op te stellen woningbouwstrategie moet kunnen dienen als sturings- Øn als realisatiekader met het hoofddoel: meer sturing, meer tempo en het juiste programma op de juiste plek.
Het bestuurlijk/strategische doel is een gedeeld kader vanuit de het college en duidelijkheid voor initiatiefnemers. Het tactische doel is een bestuurlijk gedragen vertaling naar prioriteiten, programmering, samenwerking en dealbreakers (bv netcongestie). Het operationele doel is dat een kader een beter prioritering van de beperkte tijd en middelen bij bijvoorbeeld vergunningverlening, procedures en toezicht. Inhoud We gaan een woningbouwstrategie opzetten om meer regie op de uitvoering van woningbouwprojecten te krijgen. Met deze strategie bepalen we een gezamenlijke koers waardoor we meer richting kunnen geven aan projecten om woningbouw te stimuleren. Hierdoor kunnen we op voorhand filteren en is er een kader voor prioritering. Zodat de organisatie beter in staat is de juiste inzet van tijd en middelen te doen. Financiºn Voor het opstellen van een woningbouwstrategie wordt een budget gevraagd van € 50.000 (incidenteel). De financiering vindt plaats met de inkomsten uit de Realisatiestimulans. Er vindt een onttrekking plaats uit de Reserve Woningbouw. Door vooraf doelgerichter en gekaderd te werken kan er ook geld bespaard wor- den. Bij een snellere beoordeling van initiatieven wordt er alleen gewerkt aan kansrijke plannen. Planning Zodra de betaling van de Realisatiestimulans binnen is, kan er gestart worden.
Risico’s Het is nog onbekend wanneer de betaling van de Realisatiestimulans zal plaats- vinden. Dit kan betekenen dat het opstellen van de woningbouwstrategie vertra- ging oploopt. Centrum Kaatsheuvel Doel Doorontwikkeling revitalisering en transformatie centrum Kaatsheuvel. Inhoud In 2025 hebben we de stedenbouwkundige kaders vastgesteld voor het centrum van Kaatsheuvel. Ook het rapport ‘Positionering en placemaking centrum Kaats- heuvel’ is opgeleverd en vastgesteld door het college. Deze kaders, gericht op verkleining en versterking van het kernwinkelgebied en op een transformatie van het gebied tussen de Hoofdstraat en de Schotsestraat, worden verder uitgewerkt. Financiºn Voor een complex project als het Centrum Kaatsheuvel is de inzet van specifieke expertise noodzakelijk. Hierbij kan worden gedacht aan ervaren projectleiding, stedenbouwkundige expertise en, waar nodig, juridische ondersteuning. Voor de periode 2027 tot en met 2028 is jaarlijks een budget van € 195.000 en €190.000 be- nodigd voor de inzet van externe specialistische expertise. Voorgesteld wordt deze kosten te dekken uit de opbrengsten van de Realisatiestimulans. Daartoe vindt een onttrekking plaats uit de Reserve Woningbouw. Planning De ontwerpfase is gestart in 2025 en heeft op onderdelen tot initiatieven geleid. Het stimuleren en faciliteren pakken we proactief aan. Dit zal ook doorlopen in 2027.