Bijlage 1 Begroting 2027-2030 inclusief erratum
Tekst van het document
Begroting 2027 Meerjarenraming 2028-2030
2 Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................ .............................................. 2 Voorwoord .............................................................................................. ................................................... . 4 Begroting in een oogopslag ...................................................................................... ................................ 6 Financieel perspectief ..................................................................................... .......................................... 7 Leeswijzer ............................................................................................ ................................................... .... 12 Venster 1 Bestuur en Dienstverlening ......................................................................... ............................. 14 Ambitie ................................................................................................. .................................................. 14 1.1 Bestuur en organisatie ................................................................................. ................................... 14 1.2 Dienstverlening ........................................................................................
........................................ 15 1.3 Openbare orde en veiligheid ................................................................................. ....................... 18 Wat mag het kosten in 2027? .................................................................................. ............................ 20 Venster 2 Gemeenschappen .................................................................................. ............................... 22 Ambitie ................................................................................................. .................................................. 22 2.1 Trede 1: Algemeen collectief ............................................................................. ........................... 23 2.2 Trede 2: Algemeen selectief .............................................................................. ............................ 26 2.3 Trede 3: Indicatievrije zorg ............................................................................. ................................ 30 2.4 Trede 4: Zorg met indicatie ................................................................................ ............................ 32 2.5 Treden overstijgende inzet ........................................................................... ..................................
33 Wat mag het kosten in 2027? .................................................................................. ............................ 38 Venster 3 Omgevings- en economische ontwikkeling ................................................................... ...... 40 Ambitie ................................................................................................. .................................................. 40 3.1 Omgeving ............................................................................................. ........................................... 40 3.2 Duurzaamheid .......................................................................................... ....................................... 41 3.3 Wonen ................................................................................................ .............................................. 45 3.4 Economische ontwikkeling, toerisme en recreatie .................................................................. .... 47 Wat mag het kosten in 2027? .................................................................................. ............................ 48 Venster 0 Overhead en algemene dekkingsmiddelen ................................................................. ....... 51 Ambitie .................................................................................................
.................................................. 51 Wat mag het kosten in 2027? .................................................................................. ............................ 52 Paragraaf 1. Lokale heffingen.............................................................................. ................................... 55 Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................... ...... 60 Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................... ................. 69 Paragraaf 4 Bedrijfsvoering ............................................................................... ...................................... 75 Paragraaf 5. Financiering ..................................................................................... ................................... 79 Paragraaf 6. Verbonden partijen ............................................................................ ............................... 81 3 Paragraaf 7. Grondbeleid ...................................................................................... ................................. 88 Paragraaf 8. Wet open overheid ................................................................................ ............................ 93 Paragraaf 9.
Ombuigingen ................................................................................... .................................. 95 Overzicht van baten en lasten ................................................................................. .............................. 98 Overzicht reserves ....................................................................................... ........................................... 101 Mutaties reserves ....................................................................................... ............................................. 101 Overzicht voorzieningen .................................................................................... .................................... 102 Bijlage 1: Investeringsplan 2027 – 2030 ................................................................................................ . 103 Bijlage 2: Begroting 2027 naar taakvelden ...................................................................... .................... 105 Bijlage 3: Beleidsindicatoren BBV ................................................................................... ....................... 106 4 Voorwoord De gemeente Loon op Zand is een plek waar inwoners centraal staan, waar we samen plannen maken en waar initiatieven uit de samenleving ruimte krijgen.
Wonen, werken, ondernemen of recreºren: het is goed leven in de drie kernen van onze gemeente. Dat willen we vasthouden Øn verder versterken. Daarbij is het belangrijk dat we de dienstverlening aan onze inwoners, bedrij- ven en instellingen zo goed mogelijk afstemmen op de wensen en behoeften van de gemeen- schap. In een tijd van financiºle druk en veranderende opgaven moeten we duidelijke prioritei- ten stellen en bewuste keuzes maken om dat waar te maken. Want we willen de dienstverlening aan onze inwoners wel betaalbaar houden en de gemeente financieel gezond. Nu en in de toe- komst. Financieel lastig We leven in een tijd waarin veel verandert. Nieuwe opgaven komen op ons pad. De energietran- sitie, de druk op zorg en ondersteuning Øn de noodzaak om betaalbare woningen te bouwen. Dat zijn vraagstukken die niet eenvoudig zijn en die ervoor zorgen dat de gemeente financieel onder druk komt te staan. We hebben te maken met enkele financiºle tegenvallers in de begro- ting 2027. De toeristenbelasting is een voorbeeld. We zien dat de verwachte groei in aantallen en tarieven lager uitpakt dan vorig jaar tijdens de vorige begroting is ingeschat. Ook de financiºle ontwikkelingen van de gemeenschappelijke regelingen blijft een aandachtspunt voor de ge- meente. Bovendien hebben we te maken met stijgende rentelasten voor noodzakelijke leningen.
We zien dat door de uitvoering van projecten zoals het Dorpshuis, het Rioolgemaal en De Vaert de behoefte aan vreemd vermogen sterk toeneemt. Dit zorgt voor een stijging in de rentelasten die de gemeente moet betalen. Voordelen Er zijn ook positieve ontwikkelingen. We zien een voordeel bij de onroerendzaakbelasting (OZB). Hier is het uitgangspunt van het coalitieakkoord gevolgd: de OZB mag niet meer stijgen dan CPI. Dit betekent dat de gemeente meer inkomsten kan krijgen, maar dat de jaarlijkse OZB aanslag voor de burgers gemiddeld niet meer stijgt dan afgesproken. En gelukkig neemt tegelijkertijd de kracht van onze gemeenschap toe. Inwoners, verenigingen, ondernemers en vrijwilligers maken samen het verschil. De gemeente blijft naast hen staan, blijft samenwerken en optimaliseert de dienstverlening. We blijven investeren in sterke gemeenschappen, in een veilige en groene leef- omgeving en in voorzieningen waar onze inwoners dagelijks iets aan hebben. En we blijven sa- men met u bouwen aan een gemeente waar we trots op zijn – nu Øn in de toekomst. Maatregelen Uitgangspunt is dat de gemeente financieel gezond moet worden en blijven zodat het goede leven in de drie kernen blijft. De gemeente blijft echter ook veel ambities hebben. Gezien de hui- dige financiºle situatie is er momenteel niet de ruimte om invulling te geven aan alle ambities.
Na noodzakelijke bezuinigingen realiseren we voor 2027 een positief begrotingssaldo. Dit is mogelijk door uitsluitend noodzakelijke autonome ontwikkelingen door te voeren en het uitgangspunt te hanteren dat nieuw beleid alleen mogelijk is wanneer dit wordt gedekt door oud beleid of an- dere dekkingsmiddelen. Voor de jaren 2028 en verder staat de gemeente ook voor financiºle uit- dagingen. Om deze jaren financieel sluitend te krijgen, zal een ombuigingstraject worden ge- start. De voorstellen die hieruit voortkomen, worden verwerkt in de Kadernota 2028. Wel nemen we onze ambities mee in het nog te lopen traject voor de kadernota 2028, zodat er mogelijk later alsnog invulling aan gegeven kan worden. Met vertrouwen vooruit We bezuinigen in 2027 en voeren ombuigingen door voor 2028 en verder. We prioriteren en ma- ken bewuste keuzes. Zo houden we de gemeente financieel gezond en de dienstverlening op 5 peil. Samen met onze sterke gemeenschap bouwen we verder aan een gemeente waar het goed leven is. 6 Begroting in een oogopslag
Financieel perspectief In de begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 beogen we de financiºle stabiliteit te hand- haven en tegelijkertijd onze ambities te realiseren. We maakten keuzes om hiertoe te komen, waaronder het verwerken van ombuigingen van ruim € 1 miljoen. Door de ingezette ombuigin- gen, uitsluitend autonome ontwikkelingen door te voeren en het uitgangspunt te hanteren dat nieuw beleid alleen mogelijk is wanneer dit wordt gedekt door oud beleid of andere dekkings- middelen heeft de gemeente Loon op Zand in 2027 een positief saldo. Voor de jaren 2028 en ver- der staat de gemeente nog voor een financiºle uitdaging. Om deze jaren financieel sluitend te krijgen, zal een ombuigingstraject worden gestart. De voorstellen die hieruit voortkomen, worden verwerkt in de Kadernota 2028. In de volgende tabel presenteren we de financiºle opbouw van de begroting. Het startpunt van de begroting 2027 en meerjarenraming is als volgt opgebouwd: het saldo van de primitieve be- groting 2026-2029 is met jaarschijf 2030 aangevuld. Vervolgens voegden we de raadsbesluiten tot en met mei 2026 toe en de meerjaren effecten van de Slotwijziging 2025. Tot slot nemen we het saldo uit de Bestuursrapportage 2026 op. Dit is het startpunt van deze begroting.
Bij enkele posten is de afwijking van jaarschijf 2029 naar 2030 groot, omdat de effecten van jaarschijf 2030 onvoldoende bekend waren bij het opstellen van de begroting 2026. Vervolgens nemen we de ontwikkelingen waartoe de aanvullende ombuigingen, belastingen - heffingen, autonome ont- wikkelingen en overige ontwikkelingen behoren. Daarna presenteren we mutaties van nieuw of voortgezet beleid binnen de vensters, waaronder ook categorie 1 en 2 van de Kadernota 2027. Volgend op de tabel geven we een korte toelichting van de belangrijkste mutaties per onder- deel en een uitgebreidere toelichting kunt u in de vensters lezen.
Omschrijving (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve begroting 2026-2029 | 2.458 | 1.284 | 9 | 76 Reeds genomen raadsbesluiten tot en met mei 2026* | - | - | - | - Slotwijziging 2025 Meerjaren Effect 2026-2029 | 344 | 343 | 341 | 341 Subtotaal | 2.802 | 1.628 | 350 | 417 Bestuursrapportage 2026** | -646 | -1.680 | -3.160 | -3.200 Startpunt begroting 2027 | 2.156 | -53 | -2.810 | -2.782 Algemene Ontwikkelingen Ombuigingen: | 1.050 | 131 | 131 | 131 Belastingen - heffingen: Onroerendezaakbelasting (OZB) | 1.209 | 1.333 | 1.417 | 1.524 Toeristenbelasting | -974 | -854 | -750 | -594 Overige lokale heffingen | -5 | -5 | -5 | -5 Autonome ontwikkelingen: Indexering | -67 | -67 | -67 | -67 Personele lasten | 260 | 202 | 28 | -1 Gemeenschappelijke regelingen | -569 | -365 | -341 | -400 Autonome ontwikkelingen | -114 | -148 | -153 | -157 Overige: Kapitaallasten | -133 | 36 | -282 | -1.084 Actualisatie stelposten | 305 | 1.456 | 4.408 | 4.462 Gemeentefonds | - | -13 | 782 | 2.968 Doorbelasting loonkosten & overhead | -388 | -580 | -604 | -635 Rentelasten vreemd vermogen | -1.025 | -898 | -776 | -668 7 Reserves | 326 | 325 | 39 | 39 Voorzieningen | 129 | -27 | 319 | 332 Totaal algemene ontwikkelingen | 4 | 526 | 4.146 | 5.845 Voortzetten bestaand beleid of nieuw beleid Bladkorven | -35 | -35 | -35 | -35 Regionaal Bureau voor Toerisme de Langstraat (RBT) | -95 | -95 |
-95 | -95 Overhead & Organisatie*** | -543 | -650 | -650 | -650 Informatiemanagement-, veiligheid, en beheer | -250 | -450 | -475 | -475 Participatie | -209 | -217 | -76 | -79 Decharge jaarstukken 2025 | -129 | -129 | -129 | -129 Tijdelijke huisvesting gebruikers Dorpshuis | -65 | - | - | - Duurzaamheidsprogramma | -211 | -325 | -312 | -524 Vast in dienst 2fte boa’s | -89 | -70 | -78 | -86 Rapport bestuurlijke toekomst | -65 | - | - | - Overige ontwikkelingen | -5 | -6 | -6 | -6 Totaal algemene ontwikkelingen | -1.696 | -1.977 | -1.856 | -2.079 Saldo begroting 2027 en meerjarenraming | 464 | -1.504 | -520 | 984 * Exclusief de effecten van de gemeenschappelijke regelingen. Deze zijn los opgenomen in het overzicht ** Inclusief voorgenomen decharges van in totaal €165.000 *** Inclusief ombuiging P&O adviseur van €107.000 in 2027 Ombuigingen: De toelichtingen op de genomen ombuigingen zijn opgenomen in paragraaf 9: Ombuigingen. Belastingen – heffingen: Voor de bepaling van de tarieven van de lokale heffingen voor 2027 wordt als uitgangspunt de consumentenprijsindex (CPI) van 2,1% gehanteerd, zoals opgenomen in de Meicirculaire 2026 van het gemeentefonds. Onroerendezaakbelasting (OZB) Voor de OZB geldt als uitgangspunt dat de gemiddelde belastingdruk voor woningen en niet-wo- ningen met maximaal 2,1% stijgt ten opzichte van 2026.
Bij het vaststellen van de tarieven wordt rekening gehouden met de ontwikkeling van de WOZ-waarden, zodat de lastenstijging voor be- lastingplichtigen beperkt blijft tot maximaal de consumentenprijsindex zoals opgenomen in de Meicirculaire 2026. Toeristenbelasting Op basis van het raadsbesluit bij de Begroting 2025 wordt het tarief van de toeristenbelasting vanaf 2026 vastgesteld op het landelijk gemiddelde tarief van twee jaar eerder (T-2), vermeer- derd met de consumentenprijsindex. Voor 2027 betekent dit dat het tarief wordt gebaseerd op het landelijk gemiddelde tarief van 2025, verhoogd met de CPI. Op basis van het definitieve aan- tal overnachtingen per accommodatiesoort, welke in augustus zijn ontvangen, zijn de berekenin- gen voor 2027 -2030 gemaakt. Hierdoor heeft er een volume aanpassing naar beneden plaats- gevonden voor de jaren 2027-2030. Overige heffingen Voor de overige belastingen en heffingen worden de tarieven verhoogd met maximaal de con- sumentenprijsindex van 2,1%, zoals opgenomen in de Meicirculaire 2026. 8 9 Autonome ontwikkelingen: Gemeenschappelijke regelingen In mei 2026 stemde de raad in met de Begroting 2027 van onze gemeenschappelijke regelingen. In deze begroting verwerken we het verschil tussen de begroting 2026 inclusief wijzigingen jaar- schijf 2027 en de kosten die de gemeenschappelijke regelingen in hun begroting 2027 hebben opgenomen.
Autonome ontwikkelingen en indexering Dit zijn ontwikkelingen op basis van nieuwe wet- en regelgeving of vanuit het oogpunt van in- standhouding van kapitaalgoederen. Het gaat hier om ontwikkelingen die een wijziging inhou- den op bestaand beleid of nieuwe ontwikkelingen die vanuit wettelijke regelingen, voorschriften of door Rijks- en/of provinciaal beleid op onze gemeente afkomen. De indexeringen bestaan voornamelijk uit bestaande contracten en subsidies. Overige: Kapitaallasten Jaarlijks investeren we in onze kapitaalgoederen (o.a. wegen en riool) en starten we met pro- jecten. Dit neemt kapitaallasten met zich mee. In de begroting maken we een actualisatie van de projecten en investeringen en maken we een nieuwe inschatting van de toekomstige kapi- taallasten. Actualisatie stelposten De actualisatie van de stelposten betreft onder andere het aanpassen van jaarlijkse wijzigingen voor prijsinflatie. De stelpost indexeringen zetten we jaarlijks in voor de indexeringen die we niet vooraf konden toedelen aan een specifieke post. Verder nemen we, conform de begrotingscir- culaire van de provincie, vanaf 2029 een stelpost op voor het vervallen van de huishoudelijke hulp binnen de Wmo en de daarmee samenhangende vangnetregeling.
Daarnaast volgen we het advies van de provincie door vanaf 2028 een stelpost op te nemen voor de decentralisatie- uitkering Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE). De toe- komstige exploitatie van het Dorpshuis en de mogelijke functie als Huis van de Wijk zijn nog on- derwerp van nadere uitwerking. Hiervoor nemen we vanaf 2027 een stelpost op. De onderwijs- huisvesting voor basisschool De Vaert en het Van Haestrecht College is in de Begroting 2025-2028 opgenomen als stelpost. Naar aanleiding van het raadsbesluit voor De Vaert in december 2025 actualiseren we deze stelpost, waarbij uitsluitend voor het Van Haestrecht College een stelpost is opgenomen. Gemeentefonds De meerjarige raming van de algemene uitkering is voor de jaren 2028 tot en met 2030 herijkt. Hierbij zijn de meest recente gegevens verwerkt, wat resulteert in een aangepaste raming van de ontvangsten in deze jaren. Doorbelasting loonkosten en overhead Op basis van de financiºle verordening en de beheerplannen voor de voorzieningen in de bui- tenruimte wordt geen overhead toegerekend aan investeringen in gemeentelijke voorzieningen, zoals wegen en openbaar groen. Overhead wordt uitsluitend doorbelast aan investeringen bin- nen de activiteiten afval, riolering, grondexploitaties en overige investeringen waarvoor de ge- meente een vergoeding van derden ontvangt.
Bij de doorbelasting van overhead worden jaarlijks terugkerende overheadkosten geactiveerd en daarmee doorgeschoven naar toekomstige jaren. Om een realistischer en transparanter fi- nancieel beeld te presenteren, worden deze structurele indirecte kosten voortaan niet langer toegerekend aan investeringen in gemeentelijke voorzieningen. Deze kosten worden rechtstreeks ten laste van de exploitatie gebracht in het jaar waarop zij betrekking hebben. Rentelasten vreemd vermogen Door de uitvoering van grote projecten zoals het Dorpshuis, het Rioolgemaal en De Vaert neemt de behoefte aan vreemd vermogen sterk toe. Het aantrekken van vreemd vermogen neemt rentelasten met zich mee. Mede door de stijgende rentevoet zien we een toename in de rente- lasten. Voortzetten bestaand beleid of nieuw beleid: Overhead & Organisatie Uitbreiding van 5,5 fte formatie binnen de ambtelijke organisatie. Een nadere toelichting over de functies is te lezen in Venster 0. Informatiemanagement-, veiligheid, en beheer Het komende jaar starten enkele grote projecten (primaire applicaties en tenantsplitsing) waarbij er zowel met Equalit als leveranciers hard gewerkt wordt aan het versaasen van applicaties en de doorontwikkeling van ons ICT landschap. Tijdelijke huisvesting Dorpshuis De bouw van het Dorpshuis en daarmee de tijdelijke huisvesting loopt door gedurende 2027.
Hierdoor is het noodzakelijk om aanvullend budget beschikbaar te stellen. De kosten van de tij- delijke huisvesting bestaan voornamelijk uit leerlingenvervoer, het gebruik van sportzalen in Waal- wijk en de inhuur van een tijdelijke beheerder. Duurzaamheidsprogramma Voor de uitvoering van het Duurzaamheidsprogramma 2025-2028 worden de middelen uit de- centralisatie uitkering CDOKE ingezet, met als doel het versterken van de uitvoeringskracht voor het klimaat- en energiebeleid. Overzicht structureel begrotingssaldo De Provincie toetst op het structurele saldo voor het lopende begrotingsjaar. De meerjarenra- ming hoeft niet sluitend te zijn, maar als de tekorten groter worden verwacht de Provincie dat de gemeente nadenkt over hoe ze dit kan voorkomen. In de begroting 2027 hebben we een struc- tureel en reºel evenwicht gerealiseerd voor 2027. Voor de jaren 2028 en verder staat de ge- meente nog voor een opgave. Om deze jaren financieel sluitend te krijgen, zal een ombuigings- traject worden gestart. De voorstellen die hieruit voortkomen, worden verwerkt in de Kadernota 2028.
Structureel begrotingsresultaat (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Geraamde lasten | -86.841 | -87.972 | -87.809 | -89.140 Geraamde baten | 85.971 | 85.695 | 87.128 | 89.970 Saldo baten en lasten (begrotingssaldo voor bestemming) | -870 | -2.278 | -681 | 830 Beoogde toevoegingen aan reserves | - | - | - | - Beoogde onttrekkingen aan reserves | 1.333 | 774 | 161 | 154 Begrotingssaldo na bestemming (geraamd resultaat) | 464 | -1.504 | -520 | 984 Waarvan incidentele lasten en incidentele toevoegingen aan reserves | -1.037 | -440 | - | - 10 Waarvan incidentele baten en incidentele onttrekkingen aan reserves | 752 | 190 | - | - Saldo incidentele baten en lasten | -285 | -250 | - | - Structureel begrotingssaldo (geraamd structureel resultaat) | 749 | -1.254 | -520 | 984 Investeringsbegroting In de begroting 2027 nemen we het investeringsplan voor de jaren 2027-2030 op. Het investerings- plan bevat alle investeringen voor komende jaren, waarvan we nu weten dat deze zich gaan voordoen. Het plan is samengesteld met behulp van informatie uit de beheer- en beleidsplannen van de gemeente Loon op Zand. In het plan nemen we zowel de nieuwe als de vervangingsin- vesteringen op. Het totaal aan nieuwe investeringen en vervangingsinvesteringen voor 2027 is € 5,9 miljoen. 11 12 Leeswijzer De begroting voor dit jaar heeft dezelfde structuur en vormgeving als die van 2026.
De begroting is een belangrijk basisdocument voor de planning- en control cyclus. Halverwege het jaar rap- porteren we de voortgang in de bestuursrapportage, waarin we bijsturen waar nodig. Indeling van de vensters De begroting is ingedeeld in vensters. Ieder venster kent een vaste structuur. We starten met het schetsen van de paraplu voor het venster. Dit is de lange termijn ambitie voor respectievelijk het bestuurlijke, sociale en het fysieke domein. Vervolgens behandelen we binnen ieder venster ver- schillende thema’s. Per thema houden we de volgende structuur aan: Wat willen we bereiken? Hier beschrijven we de maatschappelijke effecten die we per thema nastreven, gebaseerd op vastgestelde beleidsdocumenten. In de begroting laten we vooral zien hoe de middelen worden toegekend aan de beleidsdomeinen en om welke reden. Voor verdere uitleg verwijzen we naar de specifieke beleidsdocumenten. Wat gaan we daarvoor doen? Als gemeente hebben we een groot aantal reguliere en vaste activiteiten. Denk bijvoorbeeld aan het uitgeven van paspoorten of het verlenen van subsidies. Het gesprek met de raad richt zich vaak op ontwikkelingen en innovaties; de opgaven. Voor een aantal activiteiten is gekozen om de uitvoering in samenwerkingsverbanden uit te voeren.
Onder deze noemer geven we de volgende drie onderdelen weer; • Onze reguliere taken; Het grootste deel van de middelen gaat naar vaste taken, zoals onder andere het verstrekken van vergunningen en het bieden van zorg en ondersteu- ning aan onze maatschappij; • Onze verbonden partijen; Voor sommige taken werken we samen met andere partijen; • Onze speerpunten; Ontwikkelingen en opdrachten die speciale aandacht krijgen. We beschrijven een aantal van onze reguliere activiteiten. We maken deze inzichtelijk door – waar mogelijk – voor deze activiteiten een output georiºnteerd kengetal op te nemen. Deze kengetallen zijn in de begroting bedoeld om de gewenste trend te laten zien. In de jaarrekening zullen we deze kengetallen op basis van realisatie weergeven. Dit is bedoeld om met elkaar het gesprek te kunnen voeren over de ontwikkeling die werkelijk is gerealiseerd. We blijven dit in de komende jaren verder uitwerken en verfijnen zodat de informatiewaarde toeneemt. Binnen ven- ster 2 worden in deze begroting geen afzonderlijke beleidsindicatoren per thema opgenomen. Vanaf 2027 werkt het sociaal domein met ØØn integraal monitoringsinstrument, waarmee inzicht wordt gegeven in de ontwikkeling van de transformatie, de voortgang en het behalen van de beoogde resultaten.
Het instrument is vanaf begin 2027 beschikbaar voor gebruik en wordt in het eerste kwartaal via een raadsinformatiebrief aangeboden. Hiermee ontstaat meer samenhan- gende informatie over de ontwikkeling van het sociaal domein en kan beter worden gestuurd op de koers, het tempo en de richting van de transformatie. De activiteiten van een verbonden partij kunnen bijdragen aan diverse ambities en resultaten. Echter, in financiºle zin hoort elke verbonden partij bij een thema. Als een verbonden partij finan- cieel is opgenomen onder een thema dan wordt die genoemd. Tot slot komen de speerpunten per thema aan de orde. Als een verkorte opdrachtformulering geven we in deze begroting weer wat u van het college mag verwachten. Wat mag het kosten? We sluiten elk venster af met het beantwoorden van de vraag ‘Wat mag het kosten?’ In elk ven- ster wordt per begrotingsjaar inzicht gegeven in de totale baten en lasten, verdeeld over de ver- schillende thema’s. In een afzonderlijke tabel worden de belangrijkste ontwikkelingen en de keu- zes weergegeven en toegelicht.
Voor de toelichting van deze ontwikkelingen en keuzes sluiten we aan bij de systematiek van de financiºle toelichtingen in de bestuursrapportage: • Een positief effect laten we zien met ‘+’ en Voordeel en een negatief effect laten we zien met ‘-‘ en Nadeel; • Bij de Vensters laten we een incidenteel effect zien met I en een structureel effect met S; 13 • De bedragen in de tabellen en grafieken worden, tenzij anders vermeld, afgerond in dui- zenden euro’s. Optellingen kunnen een beetje afwijken door afrondingen. 14 Venster 1 Bestuur en Dienstverlening Ambitie Loon op Zand is een gemeente waar inwoners kunnen meedenken en meedoen. Met ons parti- cipatiebeleid zoeken we actief de dialoog op en geven we ruimte aan initiatieven uit de samen- leving. Nieuwe plannen ontwikkelen we zoveel mogelijk samen met inwoners en ondernemers. De organisatie werkt in een optimale structuur waarin we integraliteit stimuleren en zorgen voor een goede aansluiting bij de vereiste wendbaarheid en veranderende wereld. Dit vergt het no- dige van de organisatie, maar voorop blijft staan dat we blijven doen wat goed is voor onze in- woners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Dienstverlening staat hoog in het vaan- del en hier zetten we dan ook op in. Met een krachtige organisatie staan we klaar voor een nieuwe raadsperiode.
We trekken samen op met andere overheden als dit aansluit bij onze speerpunten en het ons meerwaarde oplevert. We leveren een actieve bijdrage in de samenwerkingsverbanden en stu- ren hier op gemeenschappelijke doelen en de meerwaarde voor onze gemeente. Veiligheid heeft binnen de huidige tijdsgeest en ontwikkelingen de blijvende aandacht. We voe- ren het meerjaren-veiligheidsbeleid uit en zetten in op preventie. 1.1 Bestuur en organisatie Wat willen we bereiken? • Onze organisatie is robuust, resultaatgericht en toekomstbestendig. • We zijn een veerkrachtige en wendbare ambtelijke en bestuurlijke organisatie, waarbij een integrale aanpak het uitgangspunt is. • Wij zorgen voor een organisatiecultuur waarin integriteit, transparantie en voorbeeldge- drag centraal staan. Wat gaan we daarvoor doen? Bestuur- en organisatiecultuur Integriteit en transparantie is een onderwerp wat continu aandacht vraagt binnen ons bestuur en organisatie. Verdere bewustwording is van belang. Hierbij maken we gebruik van de Bra- bantse norm weerbare overheid. Deze handreiking helpt gemeenten te werken aan een Bra- bant-brede manier van werken. Dat voorkomt dat criminelen die bot vangen bij de ene ge- meente elders gaan ‘winkelen’ en zo hun slag slaan. De Brabantse norm is een groeimodel.
De norm geeft tips om te werken aan bewustwording, informeren & het beveiligen van informatie, beleid & handhaving en een veilige werkomgeving met aandacht voor integriteit. Bestuurlijke toekomst In het coalitieakkoord is het volgende opgenomen met betrekking tot de bestuurlijke toekomst: “We willen dat Loon op Zand ook in de toekomst een krachtige en vitale zelfstandige gemeente blijft. We vinden het belangrijk om goed in de gaten te houden of we blijven voldoen aan de criteria die daarbij van belang zijn.” Daarbij is tevens opgenomen dat concreet de volgende zaken worden opgepakt: • In het verlengde van het rapport Berenschot (2021) en het advies van Deloitte (2025) zul- len strategische besluiten moeten worden genomen die de politieke weerbaarheid en de organisatorische wendbaarheid van de gemeente blijvend versterken. Daartoe zal een evaluatierapport worden opgemaakt, dat op basis van al afgesproken meetpunten 15 inzicht geeft in de tevredenheid van medewerkers en inwoners/ondernemers, wijze van taakuitoefening, belangrijke financiºle kengetallen en de organisatiekracht. • Daarnaast zullen wij aanvullend gegevens verzamelen die de raad en het college in staat stellen een beeld te vormen van de bestuurlijke vitaliteit in de komende 10 jaar (het toekomstperspectief).
Dit als aanvulling op het beeld van de financiºle sterkte en opera- tionele executiekracht van de organisatie. • Uitwerking vindt plaats in nauwe samenwerking tussen het college en de raad. In 2027 gaan we aan de slag met de uitwerking van deze punten. Bestuurlijke ontwikkelagenda Wij reserveren middelen voor de uitvoering van de bestuurlijke ontwikkelagenda gericht op ver- sterking van governance, professioneel werkgeverschap, de lokale driehoek, bestuurlijk samen- spel en bestuurscultuur. Hiermee geven wij uitvoering aan de aanbevelingen van de bestuurlijke verkenning en investeren wij in een duurzaam en toekomstbestendig lokaal bestuur. Participatie We geven uitvoering aan het participatiebeleid en de participatieverordening. Dit beleid en de verordening zijn op 2 juli 2026 vastgesteld door de raad. Daarbij richten wij ons op een duidelijke en eenduidige participatie werkwijze vanuit de organisa- tie. Het ontwikkelen en borgen van deze werkwijze heeft de focus in 2027. Zo zetten we de eerste gestructureerde stappen in het samen nog beter worden in het opzetten, uitvoeren en afronden van participatieprocessen. Binnen onze regulier taken 1.1 Bestuur en Organisatie Realisatie Begroting 2024 2025 2026 2027 We faciliteren verschillende vormen van inwonerparticipatie 2* 1 2 2 Aantal metingen inwonerpanel Het uitvoeren van verkiezingen.
Ja Ja Ja Ja Een onweerlegbare verkiezingsuitslag We stimuleren jongeren om zich maatschappelijk actief in te zetten. 7 6 6 6 Aantal vergaderingen kindergemeenteraad * Dit wijkt af van de Jaarstukken 2025. In de jaarstukken 2025 is de realisatie voor 2024 onjuist weergegeven. Onze verbonden partijen • Regio Hart van Brabant • Inkoopbureau KAREL. 1.2 Dienstverlening Wat willen we bereiken? • We hebben inzicht in de waardering van onze dienstverlening. • Onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke verenigingen en stichtingen zijn tevre- den over onze dienstverlening. • We zijn goed bereikbaar voor onze inwoners. Wat gaan we daarvoor doen? Waardering van dienstverlening: tevredenheidsonderzoeken 16 In de paragraaf Bestuurlijke toekomst in de jaarrekening 2025 is inwonerstevredenheid als ØØn van de indicatoren opgenomen. Daarom voeren we in 2027 wederom drie onderzoeken uit: ØØn naar de waardering van inwoners, ØØn naar de waardering van ondernemers en ØØn naar de waardering van maatschappelijke verenigingen en stichtingen. De resultaten vergelijken we met het eerder onderzoek uit 2026. Zo hebben we inzichtelijk wat verbeterd is en wat we nog kunnen verbeteren betreft onze dienstverlening. Visie op Dienstverlening De huidige Visie op Dienstverlening is verouderd dus in 2027 schrijven we een nieuwe Visie op Dienstverlening.
Deze wordt opgesteld in samenwerking met de ambtelijke organisatie en inzich- ten van inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden worden betrokken bij het opstel- len van de nieuwe visie. Dit zorgt voor een breed gedragen en toekomstbestendige visie. Op ba- sis van de vernieuwde visie wordt een uitvoeringsprogramma vastgesteld. Kanalenstrategie Met een nieuwe visie op dienstverlening en de ontwikkelingen betreft de digitale dienstverlening, vernieuwen we in 2027 ook de kanalenstrategie. Met de kanalenstrategie streven we ernaar dat inwoners en ondernemers ons ervaren als een samenhangende organisatie, ongeacht welk ka- naal zij kiezen. De kanalenstrategie beschrijft hoe we onze kanalen inrichten, waar we de kana- len voor gebruiken en hoe we de kanalen op elkaar afstemmen. Digitale dienstverlening Om onze digitale dienstverlening te verbeteren, onderzoeken we in 2027 de mogelijkheden voor een MijnOmgeving. Een MijnOmgeving is een persoonlijk portaal waar inwoners kunnen inloggen om hun zaken met de gemeente te kunnen regelen en in te zien. Hierbij is het belangrijk dat onze bestaande kanalen goed op elkaar aansluiten en dat ze goed zijn ingericht. Daar helpt de kana- lenstrategie bij. Telefonische bereikbaarheid Door middel van maandelijkse metingen monitoren en sturen we ook in 2027 op onze telefoni- sche bereikbaarheid.
De waardering van ons telefonisch klantcontact wordt meegenomen in het inwonerstevredenheidsonderzoek. Omdat in 2026 het eerste onderzoek plaatsvindt, zijn er nu nog geen indicatoren voor telefonische waardering beschikbaar. De resultaten over telefonische waardering van het eerste onderzoek worden vanaf 2026 meegenomen als indicator voor de ko- mende jaren. Binnen onze reguliere taken We monitoren de telefonische bereikbaarheid door middel van drie servicenormen: 1. 75% van de inkomende telefonische vragen worden door het KCC beantwoord. 2. Het aantal terugbelverzoeken brengen we terug naar 20%. 3. Een 90% tijdige opvolging van alle terugbelverzoeken binnen 2 werkdagen . 1.2 Dienstverlening Realisatie Begroting 2024 2025 2026 2027 Het leveren van publieksdienstverlening aan onze inwoners: Binnen drie werkdagen kun je met een afspraak terecht bij burgerzaken 86% 83% 90% 90% Verwerking van belangrijke levensgebeurtenissen, zoals afgifte van Wet- telijke ter- mijn Wet- telijke ter- mijn Wet- telijke ter- mijn Wet- telijke ter- mijn geboorte, huwelijk, paspoort, rijbewijs, verhuizing en naturalisatie Score op zelfevaluatie: 1. Basisregistratie personen (BRP) proces en privacy | 92% | 98,2% | 95% | 95% 2. BRP bestandscontrole | 100% | 100% | 100% | 100% 3. Proces uitgifte paspoorten en NL-identiteitskaarten | 98% | 99% | 100% | 100% 4.
Controle van 50 geselecteerde persoonslijsten | 76% | 90% | 90% | 95% Telefonische bereikbaarheid: Waardering van ons telefonisch klantcontact | - | 6 | * | * * In 2026 vindt het eerste inwonerstevredenheidsonderzoek plaats. Aan de hand van de resultaten zullen hier indicatoren opgevoerd worden. Onze verbonden partijen Niet van toepassing. Onze speerpunten Actualiseren Visie op Dienstverlening Doel | Het schrijven van een nieuwe, gedragen en toekomstbestendige Visie op Dienst- verlening. Daarbij sluiten we aan bij de wensen en behoeften van inwoners, on- dernemers, en maatschappelijke partners, evenals bij landelijke ontwikkelingen en de ambities van de organisatie. Inhoud | De huidige Visie op Dienstverlening is verouderd en wordt opnieuw geschreven zodat deze aansluit bij landelijke ontwikkelingen zoals digitalisering en toeganke- lijkheid, de ambities van de organisatie en de verwachtingen van onze inwoners. De nieuwe visie wordt opgesteld in samenwerking met medewerkers van de or- ganisatie en inzichten van inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden worden betrokken bij het opstellen van de nieuwe visie. Het resultaat is een breed gedragen visie die richting geeft aan de ontwikkelingen van de dienstverlening voor de komende jaren en kaders vormt voor toekomstige keuzes en investerin- gen op het gebied van dienstverlening.
Financiºn | Het opstellen van een gedragen visie vraagt om specifieke expertise en onafhan- kelijke procesbegeleiding. Daarom wordt een extern adviesbureau ingeschakeld voor een bedrag van € 20.000,-. De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen bestaande budgetten. Hiervoor is geen aanvullend budget nodig. Planning | Het project start in Q1 2027. Naar verwachting duurt het 4-5 maanden en wordt de nieuwe Visie op Dienstverlening in Q3 aangeboden aan het college en de ge- meenteraad. Risico’s | Een mogelijk risico is dat er binnen de organisatie onvoldoende capaciteit is om actief deel te nemen aan de werksessies of het schrijven van de visie. Daarnaast bestaat het risico dat er onvoldoende draagvlak is binnen de organisatie, waar- door de uitvoering van de visie niet volledig of voldoende wordt vertaald naar de praktijk. Door tijdig capaciteit vrij te maken en in een vroeg stadium belangheb- benden te betrekken, worden de risico’s zoveel mogelijk beperkt. Ontwikkeling digitale dienstverlening Doel | Het verbeteren van onze digitale dienstverlening waardoor inwoners, onderne- mers en organisaties hun zaken met de gemeente gemakkelijk kunnen regelen, waarbij onze dienstverlening betrouwbaar, duidelijk en toegankelijk is. Inhoud | Inwoners en bedrijven regelen hun zaken met de overheid steeds vaker online.
Dat vraagt om een sterk en toekomstbestendig digitaal dienstverleningsland- schap, waarin onze verschillende kanalen goed op elkaar aansluiten en inwoners meer regie en inzicht hebben in hun zaken. Daarom onderzoeken we de mogelijk- heden voor een centrale MijnOmgeving. In een MijnOmgeving kunnen inwoners 17 18 en ondernemers hun zaken met de gemeente eenvoudig inzien, volgen en waar mogelijk 24 uur per dag, 7 dagen per week regelen. Dit vergroot het gebruiksge- mak en geeft inwoners meer inzicht en regie over hun contact met de gemeente. Hiervoor volgen we de landelijke ontwikkelingen en sluiten we aan bij landelijke standaarden. Waar mogelijk zoeken we samenwerking met andere gemeenten. We werken stapsgewijs toe naar een moderne, toegankelijke en gebruiksvriende- lijke digitale dienstverlening. Daarnaast volgen we de ontwikkelingen op het gebied van artificial intelligence (AI) en onderzoeken welke toepassingen voor onze gemeente mogelijk meer- waarde kunnen bieden om de dienstverlening te versterken. Tegelijkertijd blijven we investeren in dienstverlening die voldoet aan actuele wet- en regelgeving, waaronder de Wet Open Overheid (WOO) en de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv). Financiºn De uitvoering van het onderzoek past binnen de huidige begroting. Planning In 2027 onderzoeken we hoe we naar ØØn centrale MijnOmgeving kunnen gaan.
Risico’s Een mogelijk risico is dat er binnen de organisatie te weinig capaciteit is om de verbeteringen uit te voeren naast de reguliere werkzaamheden. Daarnaast kun- nen landelijke ontwikkelingen of nieuwe wet- en regelgeving leiden tot aanvul- lende investeringen. Termijnen en deadlines dienstverlening Doel Het verbeteren van de kwaliteit en betrouwbaarheid van de gemeentelijke dienstverlening door beter inzicht te krijgen in doorlooptijden ten opzichte van de wettelijke normen en interne servicenormen, te sturen op het behalen van de nor- men en inwoners tijdig en proactief te informeren over termijnen en procedures. Inhoud In 2027 nemen we het initiatief om te onderzoeken hoe we organisatie breed in- vulling kunnen geven aan het behalen van wettelijke en afgesproken termijnen en hoe we inwoners hierover tijdig, proactief en duidelijk kunnen informeren. Daarbij brengen we de termijnen binnen de organisatie in kaart en onderzoeken we mogelijke knelpunten en verbetermogelijkheden. Op basis van de uitkomsten bepalen we welke maatregelen nodig zijn om zowel de naleving van termijnen als de communicatie hierover richting inwoners verder te verbeteren. Financiºn Het uitvoeren van de werkzaamheden past binnen de huidige begroting. Planning In 2027 voeren we een organisatie brede analyse uit en starten we met de eerste verbetervoorstellen.
Risico’s Een mogelijk risico is dat de uitkomsten van het onderzoek kunnen leiden tot aan- vullende maatregelen of investeringen. 1.3 Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? De Langstraat gemeenten hebben het integraal veiligheidsbeleid in 2026 geactualiseerd voor de jaren 2027 tot en met 2030. Daaruit volgend werken we in onze gemeente met een doorlopend focusblad (uitvoeringsprogramma) waar we de verdere lokale invulling verankeren. Veiligheids- vraagstukken worden complexer en raken vaak meerdere domeinen. We zetten in op een inte- grale (regionale) aanpak waarbij we door samenwerken onze slagkracht vergroten, informatie- positie verbeteren en blijven zoeken naar creatieve interventies waarbij we kennis en expertise met elkaar delen (zowel intern als extern). We werken hard om als gemeente weerbaar te zijn ten aanzien van crisissituaties of langdurige ontwrichting door natuurrampen of vijandige activiteiten van personen of landen. We willen dat, wanneer zo’n situatie zich aandient, onze dienstverlening 19 zoveel mogelijk kan blijven doorgaan en inwoners/ondernemers de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben. Wat gaan we daarvoor doen? We investeren in het in eigen dienst nemen van de boa’s die niet alleen handhaven, maar vooral als ‘wijkmedewerkers’ contact onderhouden met inwoners en jongeren in de wijk.
Ze gaan pre- ventief werken als echte gastheer en gastvrouw van onze gemeente. Daarbij richten we ons op het verder professionaliseren van hoe we deze werkzaamheden op een “Loonse” manier vorm kunnen geven die recht doet aan dit steeds verder uitbreidende taakveld. Binnen het veiligheids- domein investeren we op de gestelde prioriteiten door interventies en campagnes te voeren die passen bij de tijd. We verankeren de opgave “weerbare samenleving” in de organisatie. We gaan aan de slag met maatregelen en handelingskaders die passend zijn bij onze gemeente en de sterke gemeenschap. We zorgen ervoor dat de gemeentelijke crisisorganisatie blijvend op orde is, dat onze collega’s goed opgeleid zijn en dat we goed samenwerken met bijvoorbeeld de veiligheidsregio en hulpdiensten om bij grote incidenten adequaat op te kunnen treden. We zijn actief in het bestrijden van ondermijnende criminaliteit. Daarnaast zetten we in op pre- ventie om onze jeugd weerbaar te maken tegen ondermijnende criminaliteit. Bij de inzet van jon- gerenwerk investeren we verder in de doorontwikkeling van de aanpak volgens het zevenstap- penmodel om vroegtijdig jeugd uit de verleiding te houden van het snelle geld en het criminele pad. We kijken met de jongeren naar wat zij nodig hebben en passen daar onze interventies per- soonsgericht op aan.
Digitale veiligheid is bijvoorbeeld een gebied waar snelle veranderingen in plaatsvinden. Evenals de opgaven op het gebied van polarisatie en radicalisering. We zorgen voor laagdrempelige zichtbaarheidsacties om uit de samenleving op te halen wat er speelt zo- dat ons meldingssysteem niet leidend is maar de meldingsbereidheid wel verstevigd wordt. We zetten in op een goede en snelle samenwerking tussen zorg- en veiligheidspartners. Het signaal "Zorg ontbreekt, veiligheid wankelt" is een gezamenlijke noodklok van het G40 Stedennetwerk, M50 Middelgrote Gemeenten, de VNG en de Landelijke Stuurgroep Zorg en Veiligheid. Hiermee waarschuwt men namelijk dat het tekort aan passende opvang voor complexe zorgmijders in Hart van Brabant leidt tot onbeheersbare maatschappelijke onveiligheid en overlast. Binnen taakveld zorg&veiligheid is daarnaast bijzondere aandacht voor huiselijk geweld, stalking, (drei- gende) femicide en straatintimidatie waarbij we aansluiten op de ontwikkelingen van ons sociaal domein. Onze verbonden partijen • Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant (VRMWB) • Regionale ambulance voorziening (RAV) Onze speerpunten In eigen dienst nemen van buitengewoon opsporingsambtenaren (2fte) Doel Professionaliseren van de inzet van de buitengewoon opsporingsambtenaren als gastheren/vrouwen van de gemeente.
Inhoud De gemeente is primair verantwoordelijk voor het handhaven van de leefbaar- heid in de openbare ruimte volgens de APV. Buitengewoon opsporingsambtena- ren (hierna: boa’s) treden op tegen dagelijkse ergernissen en overlast zoals fout- parkeren, hondenoverlast, jeugdoverlast en het verkeerd aanbieden of het ille- gaal dumpen van afval en worden daarnaast ingezet voor bijvoorbeeld hulpver- leningstaken. De inzet van boa’s is structureel, echter worden zij momenteel struc- tureel ingehuurd. Het leveren van capaciteit en kwaliteit is een terugkerend probleem. Hierdoor gaan veel gemeenten die ook met inhuur werk(t)en over tot het in dienst nemen van boa’s (in totaal 2fte). Dossierkennis en ervaring verdwijnt weer met het vertrek van ingehuurd personeel. Ervaringen van de afgelopen jaren is dat er een groot verloop van ingehuurd per- soneel is geweest. Er is veel ingezet op interne en externe samenwerking. Omdat er via inhuur vaak relatief onervaren boa’s ingezet worden, vraagt het ook veel coördinatie. Het inhuren van personeel is kostbaar, en de binding is laag. Op den duur kan de inzet van eigen boa’s die preventief werken juist kostenbesparend werken en door over te gaan naar eigen personeel wordt continuïteit beter ge- waarborgd in kwantiteit en kwaliteit. Dit vraagt om extra capaciteit en betere regie.
Dat wil concreet zeggen dat we ons gaan focussen op lokale binding via wijkkennis, wijkgerichter werken, het ken- nen van de hotspots en inwoners/risicogroepen. Ook kunnen we meldingen van onze inwoners adequater oppakken. We zetten in op meer herkenbaarheid en een beter netwerk tussen boa’s, organisaties, ondernemers en bovenal onze in- woners. Financiºn | Buiten de reeds beschikbare financiºle middelen ad € 140.000 is additioneel nog benodigd ad € 89.000 in 2027 oplopend tot € 93.000 in 2030. Planning | 2027 en verder structureel Risico’s | Niet kunnen voorzien in de toenemende complexe problematiek en de verande- rende samenleving. Het niet professionaliseren van boa’s en het behouden van de huidige capaciteit zal ten kosten gaan van de dienstverlening ten aanzien van de handhaving van de leefbaarheid in de openbare ruimte.
Wat mag het kosten in 2027? Venster 1: Bestuur en dienstverlening | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten 1.1 Bestuur en organisatie | -2.133 | - | -2.064 | - | -2.138 | - | -2.207 | - 1.2 Dienstverlening | -589 | 541 | -597 | 541 | -604 | 541 | -612 | 541 1.3 Openbare orde en veiligheid | -2.659 | 37 | -2.736 | 43 | -2.836 | 48 | -2.929 | 49 Subtotaal | -5.380 | 577 | -5.397 | 583 | -5.578 | 588 | -5.748 | 589 1.99 Mutaties reserves | - | 2 | - | 2 | - | 2 | - | 2 Totaal | -5.380 | 579 | -5.397 | 585 | -5.578 | 590 | -5.748 | 591 Financiºle ontwikkelingen / nieuw beleid Ontwikkelingen / nieuw beleid | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Venster 1: Bestuur en dienstverlening Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten 1.1 Bestuur en organisatie | -65 | - | - | - | - | - | - | - 1.2 Dienstverlening | - | - | - | - | - | - | - | - 1.3 Openbare orde en veiligheid | 2 | - | -6 | - | 2 | - | -58 | - Subtotaal | -63 | - | -6 | - | 2 | - | -58 | - 1.99 Mutaties reserves | - | - | - | - | - | - | - | - Totaal Venster 1 | -63 | - | -6 | - | 2 | - | -58 | - 20 21 Toelichting op financiºle ontwikkelingen / nieuw beleid Lasten Venster 1 (bedragen x € 1.000) Nadeel -63 1.1 Bestuur en organisatie Nadeel -65 Bestuurlijke toekomst (I) Nadeel -40 Conform het coalitieakkoord worden in
2027, in nauwe samenwerkin g tussen college en raad, de aanbevelingen uit het rapport van Berenschot (2021) en het advies van Deloitte (2025) uitgewerkt met het oog op een krachtige en vitale zelfstandige gemee nte Loon op Zand op de lange termijn. Hiervoor reserveren we middelen voor de ondersteuning in dit traject. Bestuurlijke ontwikkelagenda (I) Nadeel -25 Wij reserveren middelen voor de uitvoering van de bestuurlijke ont wikkelagenda gericht op verster- king van governance, professioneel werkgeverschap, de lokale driehoek , bestuurlijk samenspel en bestuurscultuur. 1.2 Dienstverlening Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 1.3 Openbare orde en veiligheid Voordeel 2 Overige afwijkingen Voordeel 2 Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 1.99 Mutaties reserves Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. Baten Venster 1 (bedragen x € 1.000) Voordeel 0 1.1 Bestuur en organisatie Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 1.2 Dienstverlening Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 1.3 Openbare orde en veiligheid Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid.
1.99 Mutaties reserves Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 22 Venster 2 Gemeenschappen Ambitie Het sociaal domein staat voor een belangrijke transformatie, waarin het uitgangspunt verschuift van zorg naar kracht. Deze transformatie is nodig vanwege de maatschappelijke ontwikkelingen en structurele uitdagingen waar we voor staan. Tegelijkertijd zijn er landelijke ontwikkelingen, zo- als de Hervormingsagenda Jeugd en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord, die ons uitdagen om het sociaal domein integraal en effectief in te richten. Het Beleidskader Sociaal Domein 2025- 2030 biedt het fundament voor deze verandering, met een duidelijke focus op de belevingswe- reld van de inwoner, preventie, vroegsignalering en financiºle beheersbaarheid. Het Beleidskader stelt de visie op het Sociaal Domein In de buurt / Aan de buurt opnieuw cen- traal met diens opgaven: sterke gemeenschappen, toegang en grip op het sociaal domein. In dit kader wordt de nadruk gelegd op de kracht van de inwoners zelf en hun netwerken. De rol van de gemeente en professionals is om deze kracht te ondersteunen, te herkennen en verder te versterken. Om deze visie en opgaven te realiseren, hanteert het Beleidskader een tredenstructuur. De tre- denstructuur is opgedeeld in vier niveaus: 1. Algemeen collectief – vrij toegankelijke voorzieningen voor iedereen; 2.
Algemeen selectief – lichte ondersteuning zoals jongerenwerk en welzijnswerk; 3. Indicatievrije zorg – laagdrempelige hulp zonder indicatie zoals het Sterk Lokaal Team; 4. Zorg met indicatie – individuele zorg op basis van een indicatie. Naast de inzet binnen de afzonderlijke treden zijn er ook onderwerpen die de gehele transforma- tie van het sociaal domein ondersteunen en daarom treden overstijgend zijn. Het gaat hierbij om randvoorwaarden en activiteiten die bijdragen aan de beweging van zorg naar kracht, zoals communicatie, financiºn, monitoring en integrale samenwerking. Deze onderwerpen zijn niet aan ØØn specifieke trede gekoppeld, maar versterken de samenhang tussen de verschillende treden en maken de gewenste ontwikkeling binnen het sociaal domein mogelijk. Het Uitvoeringsplan 2025-2030 hangt onder het Beleidskader Sociaal Domein en geeft focus bin- nen de transformatie. De interventies vanuit het Uitvoeringsplan zijn gepositioneerd op de treden en zijn de basis voor de begroting 2027.
23 Specifieke regelingen Bij het opstellen van de Begroting 2027 zijn de financiºle effecten van de Specifieke uitkeringen AZWA en HLO (Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord en Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg), BRC (Brede Regeling Combinatiefuncties) en de regeling Tijdelijke bekostiging opvang en huisvesting gemeenten nog niet meegenomen. Ten tijde van het opstellen van de begroting waren de fi- nanciºle gegevens en/of definitieve bedragen nog onvoldoende beschikbaar. Zodra de financi- ele gegevens beschikbaar zijn, worden de betreffende bedragen verwerkt bij het eerstvolgende P&C-product, de Bestuursrapportage 2027. Naar verwachting zijn deze mutaties budgettair neu- traal en hebben zij daarmee geen effect op het begrotingssaldo van de gemeente. 2.1 Trede 1: Algemeen collectief Wat willen we bereiken? • Een toegankelijke preventieve infrastructuur die bijdraagt aan de gezondheid en het welzijn van inwoners. • Sterke sociale netwerken en een krachtige sociale basis, waarin inwonerinitiatieven, mantelzorgers, vrijwilligers, maatschappelijke organisaties, accommodaties en verenigin- gen worden ondersteund en gefaciliteerd. • Een toegankelijk, divers en goed gespreid aanbod van onderwijs, kunst, cultuur, sport en bewegen, dat bijdraagt aan optimale ontwikkelkansen voor kinderen en aan ontmoe- ting, ontwikkeling en maatschappelijke participatie voor alle inwoners.
• Een inclusieve gemeente waarin iedereen kan meedoen en zich welkom voelt. Wat gaan we daarvoor doen? Een sterke sociale basis stelt inwoners in staat om mee te doen, elkaar te ondersteunen en zoveel mogelijk regie te houden over hun eigen leven. Daarom investeren we in 2027 in de persoonlijke sociale basis (familie, vrienden en het eigen netwerk), de gemeenschappelijke sociale basis (ver- enigingen, initiatieven en ontmoeting) en de institutionele sociale basis (voorzieningen en profes- sionele ondersteuning). De Nadere subsidieregeling sterke gemeenschappen helpt ons en onze partners om hierin de juiste keuzes te maken. Daarbij hanteren we een brede kijk op gezondheid, waarbij veerkracht, zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie centraal staan. Deze inzet sluit aan bij het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en het Hoofdlijnenakkoord Oude- renzorg (HLO), waarvan de uitvoering in 2027 start. Vrijwillige inzet is een belangrijke pijler van een sterke sociale basis. We ontwikkelen Loonopzand- voorelkaar als platform en vrijwilligerspunt verder, we organiseren samen met partners binnen Sa- menwerken aan de Wijk inloopmomenten voor inwoners en we investeren in toekomstbesten- dige besturen van maatschappelijke organisaties en verenigingen.
Ook werken we in 2027 aan een Lokale Inclusie Agenda, waarin we de opgaven, benodigde inzet en randvoorwaarden voor een inclusieve gemeente uitwerken. Hiervoor zetten we de middelen uit het gemeentefonds voor de lokale preventie van discriminatie in. Maatschappelijke accommodaties zijn een belangrijke randvoorwaarde voor ontmoeting en participatie. Daarom investeren we in toegankelijke en toekomstbestendige accommodaties en werken we vanuit het accommodatiebeleid toe naar een Huis van de Wijk-functie in alle kernen. Daarnaast zetten we in op het verbinden van kunst- en cultuurpartijen en een toegankelijk en di- vers cultureel aanbod voor verschillende doelgroepen. In 2027 start de Nadere Subsidieregeling Sterke Gemeenschappen. Met deze regeling wil de ge- meente bijdragen aan sterke en veerkrachtige gemeenschappen door maatschappelijke 24 initiatieven en voorzieningen financieel te ondersteunen. Maatschappelijke impact staat hierbij centraal. Voor de regeling zijn subsidieplafonds vastgesteld met een totaalbedrag van € 2.656.193. De kern van de regeling ligt in trede 1. Hieronder vallen de waarderingssubsidies voor amateurkunst (€70.054), jeugd- en jongerenwerk (€40.164), welzijn & inclusie (€44.090) en voorlig- gende voorzieningen (€42.997), evenals de subsidies voor accommodaties – exploitatie (€114.945) en huisvesting (€0).
In trede 2 vallen de uitvoeringssubsidies binnen jeugd- en jongeren- werk (€467.116), welzijn & inclusie (€42.237) en voorliggende voorzieningen (€1.834.590). We investeren in toekomstbestendige onderwijshuisvesting door de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Kindvoorzieningen (IHP-K) voort te zetten. In 2027 werken we verder aan de haalbaarheidsonderzoeken naar de vervangingsopgave van De Kinderboom en De Touwladder in relatie tot de groei van Kaatsheuvel West, de toekomst van De Start in samenhang met de leefbaarheid van De Moer en de toekomstige huisvesting van De Lage Weijkens en De Blokken- doos. Ook zetten we de nieuwbouw van kindcentrum De Vaert en de voorbereiding van de toe- komstige huisvesting van het Van Haestrechtcollege voort. Voor deze ontwikkelingen zijn de be- nodigde onderzoeksmiddelen beschikbaar en is in de meerjarenbegroting al deels rekening ge- houden met de verwachte structurele kapitaallasten. De verdere uitwerking moet uitwijzen of deze raming passend is. Onze verbonden partijen • GGD Hart van Brabant Onze speerpunten Samenwerken aan de wijk Doel Het versterken van de veerkracht, participatie en eigen regie van inwoners door een preventief en toegankelijk aanbod, het stimuleren van inwonersnetwerken, participatie en vrijwillige inzet, en het bevorderen van onderlinge ondersteuning en positieve gezondheid.
Inhoud Samenwerken aan de wijk versterkt een wijkgerichte aanpak waarin inwoners, vrijwilligers, partners en gemeente gezamenlijk werken aan preventie, participatie en leefbaarheid. Wijkregisseurs verbinden inwoners en organisaties en stimuleren een laagdrempelig, collectief en vrij toegankelijk aanbod dat aansluit bij de behoeften in de wijk. Door inwonersinitiatieven, vrijwilligerswerk en samenwerking tussen formele en informele partijen te ondersteunen, worden sociale samenhang, zelfredzaamheid en veerkracht versterkt. De uitvoering vindt plaats op basis van signalen uit de wijk en in nauwe samenwerking met inwonersnetwerken en partners. Financiºn Het werkbudget van de wijkregisseurs is € 40.000 en is al meerjarig verwerkt in de gemeentelijke begroting. Dit speerpunt kent geen extra financiºle gevolgen. Planning Het gaat hier om een doorlopende beweging, waarbij we per jaar focus bepalen. In 2027 zetten we in op een gedeeld wijkbeeld en data gestuurde inzet en samenwerking, het verbeteren van (on- en offline) vindbaarheid van passend collectief aanbod, en de doorontwikkeling van wijkgerichte toegang en ondersteuning. Risico’s De aanpak is afhankelijk van de inzet van inwoners, vrijwilligers en samenwerkings- partners. Onvoldoende betrokkenheid of samenwerking kan leiden tot vertraging en een beperkter bereik.
Door wijkregisseurs, samenwerking en periodieke afstem- ming met inwoners en partners wordt gestuurd op draagvlak, bereik en conti- nuïteit. 25 Huis van de Wijk functie Doel Het realiseren van toegankelijke ontmoetingsplekken en laagdrempelige activiteiten die inwoners verbinden, participatie en eigen initiatief stimuleren en onderlinge ondersteuning versterken. Inhoud We zetten ons in om in iedere kern minimaal ØØn maatschappelijke accommodatie met een Huis van de Wijk functie te realiseren. In het accom modatiebeleid wordt per kern de locatie aangewezen die deze functie gaat verv ullen. Daarbij wordt vastgelegd welke rol deze accommodaties krijgen en wat er nod ig is om de Huis van de Wijk functie goed in te richten. In 2027 zorgen we v oor samenhang tussen de kaders van het accommodatiebeleid en de Nadere subsidieregeling sterke ge- meenschappen. Deze kaders vormen gezamenlijk de basis voor de maatschappe- lijke exploitatie van de Huizen van de Wijk. Naast de ontwikkeling van de fysieke Huis van de Wijk locaties versterken we de sociale infrastructuur. Samen met inwoners en maatschappelijke partners werken we aan een zichtbaar, toegankelijk en passend aanbod en versterken we de onderlinge verbinding tussen de verschillende Huizen van de Wijk. Financiºn De Huis van de Wijk functie wordt gerealiseerd vanuit bestaande middelen vanuit de begroting.