CConstaterende datLoon op Zand
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Begroting 2027-2030 inclusief erratum

Raadsvergadering 5 november 2026, gemeente Loon op ZandBij agendapunt: Raadsvoorstel Begroting 202736.502 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

Ditzelfde geldt voor de uitvoering van het rapport ‘Positionering en pla- cemaking centrum Kaatsheuvel’. Risico’s De uitvoering van het project is hoofdzakelijk afhankelijk van marktpartijen zoals ondernemers, exploitanten en (vastgoed)investeerders, zij moeten vertrouwen 47 hebben in de (her)ontwikkeling. De uitvoering hebben we hiermee dus niet hele- maal in eigen hand. Omgevingsplan Doel Impuls geven aan de uitvoering transitieplan Omgevingsplan. Inhoud Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De gemeente heeft tot 1 januari 2032 om te komen tot ØØn Omgevingsplan voor de hele gemeente. Dit is een intensief en fors traject. Hiervoor is een transitieplan opgesteld met jaar- lijks uit te voeren stappen om in 2027 verder te kunnen werken aan het Omge- vingsplan en om opvolging te geven aan het programma Wonen in het Coalitie- akkoord. Naast het actualiseren van de diverse huidige planologische regelingen, kijken we ook naar verlichting van de regeldruk. Hier zal de komende jaren bij de diverse wijzigingen steeds aandacht voor zijn. Op deze wijze geven we invulling aan de opdracht met betrekking tot het omgevingsplan uit het coalitieakkoord. Financiºn Voor 2027 is er € 150.000 nodig om verder te kunnen bouwen aan het Omgevings- plan. De financiering vindt plaats met de inkomsten uit de Realisatiestimulans.

Er vindt een onttrekking plaats uit de Reserve Woningbouw. Planning Op 1 januari 2032 dient het Omgevingsplan gereed te zijn. Per jaar wordt bekeken welke stappen nog gezet moeten worden op basis van het transitieplan. Risico’s De invoering van de Omgevingswet is dermate complex dat er steeds verande- rende inzichten voordoen. Dit kan leiden tot koerswijzigingen of aanpassingen. Dit kunnen wijzigingen vanuit het rijk zijn, samenwerkende partners (bv Omgevings- dienst) of wijzigingen in het digitale systeem. Hierdoor dient jaarlijks het transitie- plan kritisch beoordeeld te worden en daar waar nodig aangepast. Dit kan leiden tot aanpassing van het benodigd budget uit de bestemmingsreserve Wonen. 3.4 Economische ontwikkeling, toerisme en recreatie Wat willen we bereiken? We blijven een levendige economische gemeente. Toeristen en inwoners weten onze gemeente te vinden voor vermaak, natuur en onze vitale kernen. Onze ambitie is om het recreatief aanbod te versterken en te verbreden. Om de Economische en toeristisch-recreatieve visie 2030 concreet en meetbaar te maken, is er een aantal doelstellingen geformuleerd. Deze doelstellingen zijn ver- taald naar thema’s en activiteiten in het actieprogramma economische en toeristisch-recrea- tieve visie 2023-2027.

We streven ernaar om onze centra een sterkere rol te geven in de samenleving en de centra te verbinden met de sterke recreatiesector van onze gemeente. Om deze reden gaan we aan de slag met het vergroenen van de centra en onderzoeken we de mogelijkheden voor de ontwikke- lingen van de centra. Wat gaan we daarvoor doen? We zetten de uitvoering van het in 2023 vastgestelde Actieprogramma Economische en toeristi- sche-recreatieve visie voort. Hierin zijn concrete stappen opgenomen om de lokale economie en het toerisme te versterken. In het buitengebied worden toeristisch-recreatieve activiteiten gecombineerd met natuurontwik- keling en betere wandel- en fietsroutes. De Loonse en Drunense Duinen moeten toegankelijk blij- ven voor zowel inwoners als gasten. We zijn gestart met de opzet van een Green Deal voor het bedrijventerrein Kaatsheuvel. We stre- ven hier naar een toekomstbestendig bedrijvenpark met een aantrekkelijk ondernemersklimaat waarbij ondernemers verbonden zijn en geïnformeerd zijn over mogelijkheden en kansen. Zij ge- loven dat een actieve rol voor ondernemers de energietransitie kan versnellen, kan bijdragen aan de circulaire economie en aan een klimaat adaptieve omgeving. Centrum Loon op Zand We werken aan een toekomstbestendig en vitaal centrum van de kern Loon op Zand. In 2026 is er een relocatieonderzoek uitgevoerd.

De resultaten hiervan worden gedeeld met het college en de raad wordt hierover geïnformeerd. Afhankelijk van de uitkomst van dit onderzoek zal er mogelijk een project- of gebiedsontwikkeling volgen. Binnen onze regulier taken 3.4 Economische ontwikkeling | Realisatie | Begroting 2024 | 2025 | 2026 | 2027 Aantal vestigingen per 10.000 inwoners | 1334 | 1328 | 1375 | 1340 Aantal banen recreatie en toerisme | 3860 | 4030 | 4035 | 4040 Aantal banen totaal in de gemeente per 1.000 inwoners van 15-74 jaar | 612 | 629 | 650 | 635 Verhouding banen en woningen (voorheen Functiemen- ging) | 50,8 | 51,2 | 50,0 | 50,0 Het aantal banen wordt vanaf 2026 anders geregistreerd.

(https://www.lisa.nl/gratis-data/) Onze verbonden partijen • | Midpoint Brabant Wat mag het kosten in 2027? Venster 3: Omgeving en econo- | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 mische ontwikkeling Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten 3.1 Omgeving | -7.697 | 411 | -8.007 | 396 | -8.353 | 396 | -8.577 | 396 3.2 Duurzaamheid | -5.813 | 6.900 | -6.218 | 7.005 | -6.503 | 7.585 | -6.928 | 7.780 3.3 Wonen | -4.498 | 1.362 | -3.767 | 640 | -3.716 | 640 | -3.848 | 640 3.4 Economische ontwikkeling | -893 | 30 | -941 | 30 | -961 | 30 | -980 | 30 Subtotaal | -18.901 | 8.702 | -18.933 | 8.071 | -19.533 | 8.651 | -20.334 | 8.846 3.99 Mutaties reserves | - | 727 | - | 262 | - | 97 | - | 91 Totaal | -18.901 | 9.429 | -18.933 | 8.332 | -19.533 | 8.748 | -20.334 | 8.936 Financiºle ontwikkelingen / nieuw beleid Ontwikkelingen / nieuw beleid Venster 3: Omgeving en economische | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 ontwikkeling Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten 3.1 Omgeving | - | - | - | - | - | - | - | - 3.2 Duurzaamheid | - | - | - | - | - | - | - | - 3.3 Wonen | -395 | - | -190 | - | - | - | - | - 48 3.4 Economische ontwikkeling | - | - | - | - | - | - | - | - Subtotaal | -395 | - | -190 | - | - | - | - | - 3.99 Mutaties reserves | - | 395 | - | 190 | - | - | - | - Totaal Venster 3 | -395 | 395 | -190 | 190 | - | -

| - | - Toelichting op financiºle ontwikkelingen / nieuw beleid Lasten Venster 3 (bedragen x € 1.000) | Nadeel | -395 3.1 Omgeving | Voordeel | 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 3.2 Duurzaamheid | Voordeel | 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 3.3 Wonen | Nadeel | -395 Woningbouwstrategie (I) | Nadeel | -50 Voor het opstellen van een woningbouwstrategie wordt een budget gevraagd van € 50.000. De financiering vindt plaats met de inkomsten uit de Realisatiestimulans. Er vindt een onttrekking plaats uit de Reserve Woningbouw. Dit heeft per saldo geen effect op het begrotingssaldo. Omgevingsplan (I) | Nadeel | -150 Voor 2027 is er € 150.000 nodig om verder te kunnen bouwen aan het Omgevingsplan. De financie- ring vindt plaats met de inkomsten uit de Realisatiestimulans. Er vindt een onttrekking plaats uit de Reserve Woningbouw. Dit heeft per saldo geen effect op het begrotingssaldo. Centrumontwikkeling Kaatsheuvel (I) | Nadeel | -195 Voor een complex project als het Centrum Kaatsheuvel is de inzet van specifieke expertise nood- zakelijk. Hierbij kan worden gedacht aan ervaren projectleiding, stedenbouwkundige expertise en, waar nodig, juridische ondersteuning.

Voor de periode 2027 tot en met 2028 is jaarlijks een budget van € 195.000 en €190.000 benodigd voor de inzet van externe specialistische expertise. Voorge- steld wordt deze kosten te dekken uit de opbrengsten van de Realisatiestimulans. Daartoe vindt een onttrekking plaats uit de Reserve Woningbouw. Dit heeft per saldo geen effect op het begro- tingssaldo. 3.4 Economische ontwikkeling | Voordeel | 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 3.99 Mutaties reserves | Voordeel | 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. Baten Venster 3 (bedragen x € 1.000) | Voordeel | 395 3.1 Omgeving | Voordeel | 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 3.2 Duurzaamheid | Voordeel | 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 3.3 Wonen | Voordeel | 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 3.4 Economische ontwikkeling | Voordeel | 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 3.99 Mutaties reserves | Voordeel | 395 Woningbouwstrategie (I) | Voordeel | 50 49 50 Voor het opstellen van een woningbouwstrategie wordt een budget gevraagd van € 50.000. De financiering vindt plaats met de inkomsten uit de Realisatiestimulans. Er vindt een onttrekking plaats uit de Reserve Woningbouw.

Dit heeft per saldo geen effect op het begrotingssaldo. Omgevingsplan (I) Voordeel 150 Voor 2027 is er € 150.000 nodig om verder te kunnen bouwen aan het Omgevingsplan. De financie- ring vindt plaats met de inkomsten uit de Realisatiestimulans. Er vindt een onttrekking plaats uit de Reserve Woningbouw. Dit heeft per saldo geen effect op het begrotingssaldo. Centrumontwikkeling Kaatsheuvel (I) Voordeel 195 Voor een complex project als het Centrum Kaatsheuvel is de inzet van specifieke expertise nood- zakelijk. Hierbij kan worden gedacht aan ervaren projectleiding, stedenbouwkundige expertise en, waar nodig, juridische ondersteuning. Voor de periode 2027 tot en met 2028 is jaarlijks een budget van € 195.000 en €190.000 benodigd voor de inzet van externe specialistische expertise. Voorge- steld wordt deze kosten te dekken uit de opbrengsten van de Realisatiestimulans. Daartoe vindt een onttrekking plaats uit de Reserve Woningbouw. Dit heeft per saldo geen effect op het begro- tingssaldo. 51 Venster 0 Overhead en algemene dekkingsmiddelen Ambitie De gemeente Loon op Zand streeft ernaar om komende jaren een structureel sluitende begro- ting te realiseren, ondanks de toenemende financiºle druk en onzekerheden vanuit het Rijk. De inzet is om de uitgaven en inkomsten zoveel mogelijk in balans te brengen. Dit betekent dat we voor een uitdaging staan om onze ambities te realiseren.

Voor 2027 wordt financiºle ruimte ge- vonden door uitsluitend noodzakelijke autonome ontwikkelingen door te voeren en het uitgangs- punt te hanteren dat nieuw beleid alleen mogelijk is wanneer dit wordt gedekt door oud beleid of andere dekkingsmiddelen. Voor de jaren 2028 en verder staat de gemeente nog voor een fi- nanciºle uitdaging. Om deze jaren financieel sluitend te krijgen, zal een ombuigingstraject wor- den gestart. De voorstellen die hieruit voortkomen, worden verwerkt in de Kadernota 2028. Algemene uitkering Het gemeentefonds is voor de gemeente de belangrijkste inkomstenbron vanuit het Rijk. Voor 2027 stijgt de algemene uitkering uit het gemeentefonds licht, waarmee een deel van de prijs-en loonstijgingen wordt opgevangen. De financiºle ruimte blijft echter beperkt. Gemeenten hebben namelijk te maken met stijgende kosten, terwijl de groei van het gemeentefonds niet altijd vol- doende is om deze volledig te compenseren. Ook in de jaren 2028 tot en met 2030 laat het gemeentefonds naar verwachting een beperkte groei zien. Hoewel deze bijdraagt aan het opvangen van stijgende kosten, blijft er onzekerheid over de mate waarin gemeenten hun toenemende taken en kosten kunnen bekostigen. Hier- door blijft het noodzakelijk om zorgvuldig af te wegen welke nieuwe uitgaven worden gedaan.

Daarnaast kunnen toekomstige besluiten van het Rijk gevolgen hebben voor de omvang van het gemeentefonds. Met name vanaf 2029 bestaan er nog onzekerheden rond enkele landelijke be- leidswijzigingen, waardoor de financiºle vooruitzichten voor gemeenten onder druk kunnen ko- men te staan. Per saldo laat het gemeentefonds in de periode 2027-2030 een stabiele maar beperkte groei zien. Hoewel de financiºle vooruitzichten gunstiger zijn dan enkele jaren geleden werd verwacht, blijft voorzichtigheid geboden. Gemeente Loon op Zand zal ook de komende jaren scherp moe- ten blijven sturen op een gezonde financiºle huishouding. Lokale heffingen In de paragraaf lokale heffingen geven we een nadere toelichting op de onderbouwing en be- leidslijnen. Overhead Voor Venster 0 (Overhead) ligt de focus op het ondersteunen van de uitvoering van bestaand beleid en het waarborgen van een stabiele bedrijfsvoering. Ook hier geldt het beleidsarme uit- gangspunt, echter om de organisatie te kunnen faciliteren in de uitdagingen welke voor ons lig- gen is zoals aangegeven in venster 1 een investering in de organisatie nodig. Daarnaast zijn er enkele andere wijzigingen noodzakelijk om te kunnen voldoen aan het gestelde beleid.

De uit- breiding heeft betrekking op onderstaande functies; - Adviseur Financiºn - Adviseur Juridische zaken - Adviseur Communicatie - | Adviseur P&O - | Adviseur Ruimtelijke ordening - | Bedrijfscontactfunctionaris - | Contactfunctionaris sport De uitbreiding voor personeel betreft een totale post van € 650.000. Gezien de benodigde om- buigingen om te komen tot een positief begrotingssaldo is de functie Adviseur P&O uitgesteld naar 2028, waardoor het in 2027 gaat om een bedrag van €543.000. Onze verbonden partijen Niet van toepassing. Onze speerpunten Doorontwikkeling P&C producten Doel | Het doorontwikkelen en optimaliseren van de P&C producten. Inhoud | In 2026 is gestart met een onderzoek naar de verdere doorontwikkeling en digitali- sering van de P&C-producten. Dit onderzoek wordt in 2027 voortgezet, met als doel de kwaliteit, toegankelijkheid en beschikbaarheid van sturingsinformatie ver- der te verbeteren en de ondersteuning van raad, bestuur en organisatie te ver- sterken. Financiºn | De uitvoering van het onderzoek past binnen de huidige begroting. Indien er fi- nanciºle consequenties voortvloeien uit het onderzoek en de verdere digitalise- ring van de P&C cyclus worden deze ter besluitvorming aan de Raad voorgelegd. Planning | Het onderzoek, dat in 2026 is gestart, wordt in 2027 afgerond.

Risico’s | Een mogelijk risico is dat er binnen de organisatie te weinig capaciteit is om de mogelijke implementatie van de gewenste applicaties uit te voeren naast de re- guliere werkzaamheden. Wat mag het kosten in 2027? Venster 0: Overhead en algemene dek- | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 kingsmiddelen Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten 0.1 Overhead | -16.642 | 513 | -17.085 | 280 | -17.297 | 362 | -17.684 | 417 0.2 Lokale heffingen | -689 | 18.326 | -718 | 18.779 | -750 | 19.171 | -783 | 19.593 0.3 Algemene uitkeringen | - | 50.781 | - | 50.622 | - | 51.011 | - | 53.096 0.4 Dividend | - | 88 | - | 88 | - | 88 | - | 88 0.5 Financieringsfunctie | -73 | 65 | -70 | 62 | -67 | 59 | -64 | 56 0.6 Overige algemene dekkingsmiddelen | 127 | 25 | 127 | 25 | 127 | 25 | 127 | 25 0.7 Onvoorziene uitgaven | -25 | - | -25 | - | -25 | - | -25 | - 0.8 Vennootschapsbelasting | -60 | - | -60 | - | -60 | - | -60 | - Subtotaal | -17.362 | 69.797 | -17.831 | 69.855 | -18.073 | 70.716 | -18.489 | 73.275 0.99 Mutaties reserves | - | 287 | - | 192 | - | 30 | - | 30 Totaal | -17.362 | 70.084 | -17.831 | 70.048 | -18.073 | 70.746 | -18.489 | 73.305 52 Financiºle ontwikkelingen / nieuw beleid Ontwikkelingen / nieuw beleid Venster 0: | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Overhead en algemene dekkingsmiddelen Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Lasten | Baten |

Lasten | Baten | Lasten | Baten 0.1 Overhead | - | - | -1.100 | - | -1.125 | - | -1.125 | - 793 0.2 Lokale heffingen | - | - | - | - | - | - | - | - 0.3 Algemene uitkeringen | - | - | - | - | - | - | - | - 0.4 Dividend | - | - | - | - | - | - | - | - 0.5 Financieringsfunctie | - | - | - | - | - | - | - | - 0.6 Overige algemene dekkingsmiddelen | - | - | - | - | - | - | - | - 0.7 Onvoorziene uitgaven | - | - | - | - | - | - | - | - 0.8 Vennootschapsbelasting | - | - | - | - | - | - | - | - Subtotaal | -793 | - | -1.100 | - | -1.125 | - | -1.125 | - 0.99 Mutaties reserves | - | - | - | - | - | - | - | - Totaal Venster 0 | -793 | - | -1.100 | - | -1.125 | - | -1.125 | - Toelichting op financiºle ontwikkelingen / nieuw beleid Lasten Venster 0 (bedragen x € 1.000) | Nadeel | -793 0.1 Overhead | Nadeel | -793 Projecten binnen informatiemanagement, -veiligheid en -beheer (S) | Nadeel | -250 Het komende jaar starten enkele grote projecten (primaire applicaties en tenantsplitsing) waarbij er zowel met Equalit als leveranciers hard gewerkt wordt aan het versaasen van applicaties en de door- ontwikkeling van ons ICT landschap. De omgeving is complex en implementatie is van meerdere factoren afhankelijk. Voor de huidige om- geving starten we een project om deze binnen de samenwerking van elkaar te scheiden, de zoge- naamde tenantsplitsing.

Voor de tenantsplitsing houden we rekening met voorbereiding in Q4 2027 en implementatie in Q1 2028. Dit betekent ook nog een variatie aan kosten tussen beide jaren. We hou- den dan ook rekening met een verdere kostenstijging in 2028 als het gaat over de benodigde voorzie- ningen in relatie tot onze ICT omgeving. Daarnaast zijn we in overleg met Equalit over de mogelijke GR vorming en kostenstructuur. In 2026 is een onderzoek hiernaar gestart en het streven is de besluitvor- ming over de nieuwe governance structuur in 2027 te laten plaatsvinden. Overhead en organisatie (S) | Nadeel | -543 Voor Venster 0 (Overhead) ligt de focus op het ondersteunen van de uitvoering van bestaand beleid en het waarborgen van een stabiele bedrijfsvoering. Ook hier geldt het beleidsarme uitgangspunt, echter om de organisatie te kunnen faciliteren in de uitdagingen welke voor ons liggen is zoals aange- geven in venster 1 een investering in de organisatie nodig. Daarnaast zijn er enkele andere wijzigingen noodzakelijk om te kunnen voldoen aan het gestelde beleid. De uitbreiding heeft betrekking op on- derstaande functies; - Adviseur Financiºn - Adviseur Juridische zaken - Adviseur Communicatie - Adviseur P&O - Adviseur Ruimtelijke ordening - Bedrijfscontactfunctionaris - Contactfunctionaris sport 53 54 De uitbreiding voor personeel betreft een totale post van € 650.000.

Gezien de benodigde ombuigin- gen om te komen tot een positief begrotingssaldo is de functie Adviseur P&O uitgesteld naar 2028, waardoor het in 2027 gaat om een bedrag van €543.000. 0.2 Lokale heffingen Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 0.3 Algemene uitkeringen Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 0.4 Dividend Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 0.5 Financieringsfunctie Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 0.6 Overige algemene dekkingsmiddelen Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 0.7 Onvoorziene uitgaven Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 0.8 Vennootschapsbelasting Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 0.99 Mutaties reserves Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. Baten Venster 0 (bedragen x € 1.000) Voordeel 0 0.1 Overhead Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 0.2 Lokale heffingen Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid.

0.3 Algemene uitkeringen Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 0.4 Dividend Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 0.5 Financieringsfunctie Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 0.6 Overige algemene dekkingsmiddelen Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 0.7 Onvoorziene uitgaven Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 0.8 Vennootschapsbelasting Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 0.99 Mutaties reserves Voordeel 0 Voor dit thema zijn er geen grote financiºle ontwikkelingen of nieuw beleid. 55 Paragraaf 1. Lokale heffingen In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in het beleid rondom de gemeentelijke belastingen en heffingen en de daarbij behorende ontwikkelingen. Daarnaast bevat de paragraaf een over- zicht van de belangrijkste lokale heffingen en de opbrengsten die hiermee worden gerealiseerd. De inkomsten uit belastingen en heffingen vormen een belangrijke bron van inkomsten voor de gemeente en dragen in belangrijke mate bij aan de financiering van gemeentelijke voorzienin- gen en taken. De in deze begroting opgenomen tarieven en percentages hebben een voorlopig karakter.

De definitieve voorstellen voor de tarieven worden, conform de gebruikelijke planning, ter besluitvor- ming aan de gemeenteraad voorgelegd bij de belastingverordeningen in december. De uitvoering van de gemeentelijke belastingtaken is sinds 1 januari 2023 ondergebracht bij de Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB). Binnen deze samenwerking maken de deelne- mende gemeenten gezamenlijke afspraken over de uitvoering van de werkzaamheden. Door deze bundeling van kennis, capaciteit en processen wordt gestreefd naar een doelmatige en efficiºnte uitvoering van de belastingtaken. Beleidsuitgangspunten Uitgangspunten tariefbeleid • Voor 2027 wordt er rekening gehouden met een WOZ-waardestijgingspercentage van de woningen van 6%. De OZB aanslag zal niet meer stijgen dan de CPI meicirculaire 2026 deze is 2,1%. Het uitgangspunt bij de hondenbelasting is dat deze k ostendekkend is. De kosten voor het innen van de belasting via de BWB en de kosten verbonden aan de hon- denuitlaatplaatsen, zoals poepzakjes, het plaatsen van borden en het onderh oud en schoonmaken van de hondenuitlaatplaatsen worden gedekt uit de geïnde hondenbelas- ting. • Voor de Toeristenbelasting 2027 wordt het tarief ,conform coalitieakkoord, bepaald op basis van het landelijk gemiddelde T-2 plus CPI. • Het tarief voor de afvalstoffenheffing wordt volledig kostendekkend vastgesteld.

Sinds 1 januari 2024 bestaat deze heffing uit een vast en een variabel deel. Het vaste bedrag is voor elk huishouden gelijk en wordt jaarlijks in het eerste kwartaal geïnd door de Belas- tingsamenwerking West-Brabant. Het variabele deel verschilt per huishouden en hangt af van het aantal keren dat restafval wordt aangeboden. Deze kosten worden achteraf, op basis van de werkelijke ledigingen, in rekening gebracht. Concreet betekent dit dat de ledigingen uit 2026 in 2027 worden gefactureerd. • Ook de rioolheffing wordt volledig kostendekkend berekend. Voor 2027 wordt het vast- recht € 235 per perceel. We onttrekken middelen uit de voorziening riolering om dit te re- aliseren. • De Omgevingswet is ingevoerd en met het uitvoeren van de processen komen de pro- cessen en de gemaakte kosten hiervoor concreter in beeld. De leges worden jaarlijks op- nieuw beoordeeld en herberekend, met als uitgangspunt een kostendekkende opzet. • Voor de overige leges en heffingen wordt het indexeringspercentage uit de meicircu- laire 2026 toegepast: 2,1%. Uitzondering hierop vormen de tarieven die door het Rijk wor- den vastgesteld. Kwijtschelding Kwijtschelding is vastgelegd in een gemeentelijke regeling. Particuliere belastingplichtigen kunnen een aanvraag indien voor de volgende belastingen: • Afvalstoffenheffing tot maximaal 100%. • Rioolheffing tot maximaal 100%.

• | Hondenbelasting tot maximaal 100% van de eerste hond. Totale woonlasten voor een gezin bij gemiddelde WOZ-waarde Hieronder is een tabel opgenomen met de totale gemiddelde woonlasten voor een gezin van 2026-2030. De OZB, riool- en afvalstoffenheffing wordt hierin meegenomen. Gemeentelijke belastingcapaciteit bedragen x € 1 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde | 574 | 648 | 664 | 678 | 694 Rioolheffing voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde | 230 | 235 | 235 | 235 | 235 Afvalstoffenheffing voor een gezin* | 336 | 341 | 350 | 357 | 365 Eventuele heffingskorting voor een gezin | - | - | - | - | - Totale woonlasten voor gezin bij gemiddelde WOZ- | 1.140 | 1.224 | 1.249 | 1.270 | 1.294 waarde * Voor het variabel deel is in de berekening hierboven uitgegaan van gemiddeld 7 ledigingen van een 240 liter afvalcontainer per jaar (landelijk gemiddelde). Verwachting is dat in de praktijk eenpersoonshuishoudens de kliko minder vaak aanbieden en meerpersoonshuishoudens de kliko vaker aanbieden dan dit landelijk ge- middelde. Gemeentelijke belastingen Onroerendezaakbelasting (OZB) In deze begroting hebben we de aanslag gecorrigeerd met de CPI van 2,1%. De OZB wordt geheven via een percentage van de WOZ-waarde. Het percentage voor 2027 wordt beïnvloed door twee zaken: • | Stijging van de WOZ-waarde per 1 januari 2025 (peildatum).

• | Macro-economische ontwikkelingen zoals die in de algemene uitkering worden meege- nomen. In de tabel hieronder staan de percentages voor 2025 – 2027 vermeld. WOZ waarde in % | 2025 | 2026 | 2027 Woningen Eigenaar | 0,1432 | 0,1500 | n.n.b. Gebruiker | - | - | - 2025 | 2026 | 2027 Niet-woningen Eigenaar | 0,2600 | 0,2700 | n.n.b. Gebruiker | 0,1610 | 0,1580 | n.n.b. * Gegevens over 2027 worden in december bekend gemaakt. De totale WOZ-grondslag voor de OZB van 2027 is nog niet bekend. In oktober worden de groei- percentages voor de Woningen en Niet woningen door de BWB bekend gemaakt. De tarieven worden dan berekend en in de OZB belastingverordening opgenomen, welke wordt behandeld in de raadsvergadering van december 2026. Hondenbelasting De opbrengst hondenbelasting wordt in overeenstemming gebracht met de kosten die gemaakt worden voor de uitvoering van de belastingtaak, de inningskosten van de Belastingsamenwerking West-Brabant en de uitvoering van het beheerplan hondenuitlaatplaats. 56 De tarieven voor 2027 zijn verhoogd met CPI meicirculaire 2026 dat is 2,1%. Voor 2027 zijn de te verwachten opbrengsten € 135.500. In onderstaande tabel geven we de ontwikkeling van het tarief in de jaren 2025-2027 weer.

Tarief voor hondenbelasting | 2025 | 2026 | 2027 Eerste hond | € 42,75 | € 47,53 | € 48,53 Tweede en volgende hond | € 63,91 | € 68,56 | € 70,00 Kennel | € 234,83 | € 241,11 | € 246,17 Toeristenbelasting In 2027 wordt het tarief bepaald op basis van het landelijk gemiddelde T-2 plus CPI. In onder- staande tabel geven we de ontwikkeling van het tarief in de jaren 2026-2030 weer. Tarief voor toeristenbelasting | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bed & Breakfast (B&B) | € 3,93 | € 4,39 | € 4,50 | € 4,59 | € 4,70 Groepsaccommodaties | € 1,20 | € 1,23 | € 1,26 | € 1,28 | € 1,31 Kampeerterrein | € 2,06 | € 2,31 | € 2,37 | € 2,42 | € 2,47 Hotels & Vakantiewoningen | € 3,93 | € 4,39 | € 4,50 | € 4,59 | € 4,70 Overige accommodaties | € 3,93 | € 4,39 | € 4,50 | € 4,59 | € 4,70 Jaarplaats | € 184,92 | € 188,80 | € 193,52 | € 197,58 | € 202,13 Seizoen plaats | € 167,82 | € 171,34 | € 175,62 | € 179,31 | € 183,43 Voorseizoensplaats | € 96,27 | € 98,29 | € 100,75 | € 102,86 | € 105,23 In onderstaande tabel geven we de te verwachten opbrengsten voor de toeristenbelasting voor komende periode weer.

Opbrengst toeristenbelasting (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Hotels & vakantiewoningen | 6.164 | 6.318 | 6.450 | 6.599 Bed & Breakfast | 74 | 76 | 78 | 80 Groepsaccommodatie | 74 | 76 | 78 | 80 Kampeerterrein | 72 | 74 | 76 | 77 Overige accommodaties | 88 | 91 | 93 | 95 Jaarplaats | - | - | - | - seizoen plaats | 13 | 13 | 13 | 14 Voorseizoensplaats | 1 | 1 | 1 | 1 Totaal opbrengsten toeristenbelasting | 6.487 | 6.649 | 6.789 | 6.945 Afvalstoffenheffing Het jaarlijkse resultaat op het product reiniging, zowel voor- als nadelig, wordt verrekend met de voorziening reiniging. De voorziening reiniging is bedoeld om fluctuaties in de tarieven op te van- gen. Als uitgangspunt geldt 100% kostendekkendheid. 57 De tarieven voor een- en meerpersoonshuishoudens bestaan uit een vast deel en een variabel deel. Het vastrecht bedraagt € 206,93 voor eenpersoonshuishoudens en € 271,39 voor meerper- soonshuishoudens. Het variabel deel bedraagt per lediging € 10,00 voor een 240 liter afvalcontai- ner en € 6,00 voor een 140 liter afvalcontainer. In onderstaande tabel geven we de ontwikkeling van het tarief van 2026 en 2027 weer.

2026 | 2026 | 2026 | 2027 | 2027 | 2027 Tarief voor afvalstofheffing | Vastrecht | Variabel* | Inclusief 7 | Vastrecht | Variabel* | Inclusief 7 ledigin- | ledigin- gen | gen Eenpersoonshuishouden | € 202,67 | € 70,00 | € 272,67 | € 206,93 | € 70,00 | € 276,93 Meerpersoonshuishouden | € 265,81 | € 70,00 | € 335,81 | € 271,39 | € 70,00 | € 341,39 Voetnoten in tabel; * Voor het variabel deel is in de berekening hierboven uitgegaan van gemiddeld 7 ledi- gingen van een 240 liter afvalcontainer per jaar (landelijk gemiddelde). Verwachting is dat in de praktijk een- persoonshuishoudens de kliko minder vaak aanbieden en meerpersoonshuishoudens de kliko vaker aanbie- den dan dit landelijk gemiddelde. In onderstaand overzicht geven we een specificatie en toelichting bij de kosten toegerekend aan de afvalstoffenheffing, inclusief de mate van kostendekkendheid. Afvalstofheffing (bedragen x € 1.000) Kosten Netto kosten taakveld | 2.222 Toe te rekenen kosten: | 211 Overhead | 606 BTW | 365 Totale kosten | 3.404 Opbrengsten afvalstofheffing | 3.491 Storting voorziening | -87 Totale opbrengsten | 3.404 Dekkingspercentage | 100% Rioolheffing Het tarief voor 2027 wordt geïndexeerd met de CPI 2026 deze is 2,1% . In onderstaande tabel geven we de ontwikkeling in de jaren 2025-2027 weer.

Tarief voor rioolheffing | 2025 | 2026 | 2027 Minimumtarief (tot 250 m3) | € 230,00 | € 230,00 | € 235,00 In onderstaand overzicht geven we een specificatie en toelichting bij de kosten toegerekend aan de rioolheffing, inclusief de mate van kostendekkendheid. Riolering (bedragen x € 1.000) Kosten Netto kosten taakveld | 2.155 Toe te rekenen kosten: | 287 Overhead | 377 BTW | 197 Totale kosten | 3.016 Opbrengsten rioolheffing | 2.776 58 59 Storting voorziening 240 Totale opbrengsten 3.016 Dekkingspercentage 100% 60 Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 1. Inleiding De gemeente Loon op Zand opereert in een omgeving waarin financiºle, maatschappelijke en bestuurlijke ontwikkelingen elkaar steeds sneller opvolgen. De komende jaren blijven gemeenten geconfronteerd worden met onzekerheden rondom de financiering door het Rijk, de toene- mende druk binnen het sociaal domein, de uitvoering van woningbouwopgaven, klimaatveran- dering, digitalisering en een krappe arbeidsmarkt. Het doel van risicomanagement is het tijdig identificeren, beheersen en monitoren van risico’s die de realisatie van bestuurlijke doelstellingen of de financiºle positie van de gemeente kunnen be- invloeden. Door risico’s periodiek te actualiseren ontstaat inzicht in de benodigde weerstandsca- paciteit en de robuustheid van de gemeentelijke financiºle positie.

Deze paragraaf bevat: • het actuele risicoprofiel; • de kwantificering van de belangrijkste risico’s; • de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit; • de beoordeling van het weerstandsvermogen. 2. Risicoprofiel Voor 2027 worden verschillende strategische risico’s als meest relevant beschouwd: 1. Rijksfinanciºn en gemeentefonds; 2. Sociaal domein (Jeugdwet, Wmo en Participatie); 3. Woningbouw, grondexploitaties en gebiedsontwikkeling; 4. Netcongestie, energie-infrastructuur en stikstof; 5. Arbeidsmarktkrapte en uitvoeringskracht; 6. Cybersecurity en informatieveiligheid; 7. Klimaatverandering en extreem weer; 8. Gemeenschappelijke regelingen; 9. Systeemuitval; 10. Juridische procedures. Deze risico’s kenmerken zich door een combinatie van relatief hoge financiºle impact en een beperkte beïnvloedbaarheid door de gemeente. Toelichting strategische risico’s 1. Rijksfinanciºn en gemeentefonds Ondanks de aanvullende middelen die het Rijk de afgelopen jaren beschikbaar heeft gesteld, blijft de financiºle positie van gemeenten kwetsbaar. Vanaf 2028 is nog steeds sprake van onze- kerheden over de structurele financiering van gemeentelijke taken en de balans tussen taken en middelen. Risico Lagere algemene uitkering of aanvullende Rijks bezuinigingen leiden tot onhaalbaarheid van de taakuitvoering en mogelijke beperkingen begrote projecten.

Beheersmaatregelen • Actieve monitoring van circulaires gemeentefonds. • Meerjarig ombuigings- en investeringskader. • Structurele behoedzaamheid bij nieuwe beleidsontwikkelingen. • Behoud van voldoende algemene reserve. 61 2. Sociaal domein Landelijk blijven gemeenten geconfronteerd worden met stijgende zorgvraag, hogere tarieven en toenemende complexiteit binnen de jeugdzorg. Binnen Loon op Zand zien we deze ontwikke- ling ook. Tevens zien we vanuit het rijk de beweging dat er bezuinigt wordt op deze taakvelden en er minder compensatie komt voor de taakuitvoering. Ook de invoering van nieuwe stelsels bij WMO en Jeugdzorg zorgt voor veel onduidelijkheid. Risico Hogere uitgaven voor jeugdzorg, Wmo en participatie dan begroot, minder inkomsten vanuit het rijk voor de taakuitvoering. Beheersmaatregelen • Regionale samenwerking op inkoop. • Transformatie sociaal domein • Versterking van preventie en vroeg signalering. • Periodieke analyse van volume- en prijsontwikkelingen. • Strakkere contract- en sturingsafspraken met zorgaanbieders. 3. Woningbouw, grondexploitaties en gebiedsontwikkeling We signaleren toenemende risico’s door stijgende bouwkosten, renteontwikkelingen, en vertra- gingen in planprocedures. Hierdoor kunnen zowel opbrengsten als planningen onder druk komen te staan.

Risico Vertraging van woningbouwlocaties binnen Loon op Zand of verslechtering van grondexploita- tieresultaten. De realisatie van de woningbouwopgave wordt hiermee mogelijk niet haalbaar. Beheersmaatregelen • Jaarlijkse actualisatie van grondexploitaties. • Fasering van investeringen. 4. Netcongestie, energie-infrastructuur en stikstof We ervaren dat capaciteitsproblemen op het elektriciteitsnet en regelgeving rondom stikstof ruimtelijke ontwikkelingen vertragen. Dit raakt woningbouw, economische ontwikkeling en ver- duurzamingsprojecten. Risico Projectvertragingen met financiºle consequenties en maatschappelijke effecten. Beheersmaatregelen • Vroegtijdige afstemming met provincie en netbeheerder. • Onderzoek naar lokale energieoplossingen. • Integrale projectsturing. 5. Arbeidsmarktkrapte en uitvoeringskracht De krappe arbeidsmarkt blijft een belangrijk risico voor gemeenten maar neemt de laatste jaren wel af. Specialistische functies zijn moeilijk invulbaar, waardoor afhankelijkheid van externe inhuur op sommige vlakken blijft. Risico Vertraging van projecten, hogere personeelskosten en verlies van kennis. 62 Beheersmaatregelen • Strategische personeelsplanning. • Regionale samenwerking. • Investeren in opleiding en duurzame inzetbaarheid. • Kritische afweging van externe inhuur. 6.

Cybersecurity en informatieveiligheid Digitalisering vergroot de kwetsbaarheid van gemeentelijke organisaties voor cyberincidenten, ransomware en datalekken. Risico Verstoring van dienstverlening, financiºle schade en reputatieschade. Beheersmaatregelen • Doorontwikkeling BIO-maatregelen. • Periodieke penetratietesten. • Bewustwordingsprogramma voor medewerkers. • Actualisatie van crisis- en herstelplannen. 7. Klimaatverandering en extreem weer We constateren een toenemende frequentie van hevige regenval, langdurige droogte, hitte en stormschade. Hierdoor nemen beheer- en herstelkosten toe. Risico Onvoorziene kosten voor openbare ruimte, riolering, groenvoorzieningen en vastgoed. Beheersmaatregelen • Klimaatadaptieve inrichting van de openbare ruimte. • Uitvoering klimaatadaptatiestrategie. • Monitoring effect op bestaande situatie om te beoordelen of afschrijvingstermijnen nog passend zijn. 8. Gemeenschappelijke regelingen Een groot deel van de gemeentelijke taken wordt uitgevoerd via gemeenschappelijke regelin- gen, waaronder veiligheidsregio’s, omgevingsdiensten en sociale samenwerkingsverbanden. Risico Autonome kostenstijgingen leiden tot hogere gemeentelijke bijdragen. Beheersmaatregelen • Actieve bestuurlijke vertegenwoordiging. • Jaarlijkse risicoanalyse van verbonden partijen. • Versterking van financiºle sturing en monitoring. 9.

Systeemuitval Binnen de gemeente wordt veel gebruik gemaakt van systemen, de afhankelijkheid van sys- temen wordt alleen ook groter. Uitval van systemen kan verschillende oorzaken hebben zoals stroomuitval, storingen en beveiligingsissues. Als de systemen uitvallen dan kunnen veel werk- zaamheden niet of maar beperkt worden uitgevoerd Risico Systeemuitval waardoor taakuitvoering niet of nog maar beperkt kan plaats vinden. Beheersmaatregelen • | Bedrijfskritische processen in beeld brengen inclusief mogelijke noodmaatregelen; • | Bedrijfscontinuiteitsplan actueel houden. 10. Juridische claims en aansprakelijkstellingen De gemeente kan geconfronteerd worden met juridische claims en aansprakelijkstellingen van burgers, bedrijven of andere partijen. Voor deze claims bestaat onzekerheid over de uiteindelijke financiºle afwikkeling. Het benodigde weerstandsvermogen wordt bepaald op basis van de op balansdatum bekende en onderhanden claims, waarbij rekening wordt gehouden met de kans van optreden en de verwachte financiºle omvang. Risico Indien juridische procedures of aansprakelijkstellingen leiden tot een voor de gemeente ongun- stige uitspraak of schikking, kunnen extra lasten ontstaan die niet of onvoldoende zijn opgeno- men in de begroting. Daarnaast kunnen proceskosten en externe juridische ondersteuning leiden tot aanvullende financiºle risico’s. Beheersmaatregelen 1.

| Periodieke inventarisatie en beoordeling van alle lopende claims en aansprakelijkstellin- gen, in samenwerking met juridische adviseurs. 2. | Tijdige inzet van juridische expertise om risico’s te beperken en waar mogelijk tot een min- nelijke schikking te komen. 3. | Vorming en actualisatie van voorzieningen en opname van restrisico’s in de risicopara- graaf op basis van de meest recente inzichten. Geactualiseerde risicomatrix 2027 Maximaal | Onderbouwing | Onderbouwing | Gewogen Risico | financieel | financieel effect | Kans | kans inschatting | risico effect Gemeente- | € 2.300.000 | Mogelijke daling van | 50% | Onzekerheid blijft bestaan | € 1.150.000 fonds en rijksbe- | circa 4%-5% van de al- | over de structurele financie- leid | gemene uitkering als ge- | ring van gemeenten vanaf volg van wijzigingen in fi- | 2028. nancieringssystematiek of aanvullende rijksbe- zuinigingen. Sociaal domein | € 1.700.000 | Mogelijke overschrijding | 60% | De werkelijke uitgaven voor | € 1.020.000 - Jeugdzorg | van circa 10% van het | jeugdzorg zijn gestegen van € totale jeugdzorgbudget | 13,1 miljoen in 2023 naar € als gevolg van volume- | 17,5 miljoen in 2025. Deze groei, hogere zorg- | structurele groei van circa zwaarte en tariefstijgin- | 33% in twee jaar tijd wijst op gen. | aanhoudende druk door volu- megroei, toenemende zorg- zwaarte en tariefontwikkelin- gen.

Daardoor wordt de kans op budgetoverschrijdingen als hoog ingeschat. Sociaal domein | € 450.000 | Mogelijke overschrijding | 60% | De vergrijzing, hogere loon- | € 270.000 - WMO | van circa 3% van het | kosten in de zorg en de toe- Wmo-budget als gevolg | nemende complexiteit van van stijgende vraag | zorgvragen zorgen voor een naar huishoudelijke on- | aanhoudende opwaartse dersteuning, begelei- | druk op de Wmo-uitgaven. ding, beschermd wonen en hogere tarieven. 63 Verbonden par- | € 750.000 | De afgelopen jaren heb- | 60% | We zijn steeds kritischer op de | € 450.000 tijen-exploitatie | ben vrijwel alle regelin- | begrotingen van de verbon- gen aanvullende midde- | den partijen en sturen ook ge- len gevraagd. Dit is een | richter op onze bijdragen, er gemiddelde stijging van | blijven echter loon- en prijs- 5% van het totaal bud- | ontwikkelingen die kunnen get dat gaat naar de | zorgen voor een verdere stij- gemeenschappelijke re- | ging. gelingen (totaal ca. € 15 miljoen) Verbonden par- | € 46.175 | VRMWB: € 1.919.778 (re- | 30% | Het merendeel van de risico’s | € 13.853 tijen - risico’s en | serve) / € 4.350.000 (be- | wordt door de verbonden weerstandsver- | nodigd): verschil € | partijen zelf opgevangen in mogen | 2.430.222, aandeel Loon | hun weerstandsvermogen.

op Zand: 1,9%: € 46.175 HvB: geen bedrag op- genomen RAV: geen bedrag op- genomen VRMWB: geen risico voor gemeentes, voldoende weerstandscapaciteit GGD: reserve wordt aangevuld tot beno- digde weerstandscapa- citeit OMWB: benodigde weerstandscapaciteit maar beperkt hoger dan beschikbare reserve Grondexploita- | € 46.000 | Het bedrag vertegen- | 40% | Woningmarkt blijft gunstig | € 18.400 ties woning- | woordigt de mogelijke | maar ontwikkelrisico’s blijven bouw | verslechtering van ØØn | aanwezig. of meerdere grondex- ploitaties door vertragin- gen, kostenstijgingen of lagere grondopbreng- sten. Netcongestie | € 1.500.000 | De problematiek rond | 40% | Netcapaciteit en stikstofpro- | € 600.000 en stikstof | netcongestie en de stik- | blematiek vormen in Brabant stofdiscussie kan leiden | nog steeds een belangrijke tot vertraging van bouw- | beperking voor ruimtelijke ont- projecten en economi- | wikkelingen. Met de planning sche ontwikkelingen met | van ruimtelijke ontwikkelingen rente- en plankosten als | wordt gevolg. Klimaatveran- | € 100.000 | Herstel van storm- | 40% | Frequentie van extreme | € 40.000 dering en ex- | schade, wateroverlast, | weersomstandigheden neemt treem weer | droogteschade en aan- | toe. vullende klimaatmaatre- gelen.

Cybersecurity | € 2.500.000 | Ransomware vormt de | 15% | Digitale dreigingen nemen | € 375.000 en informatie- | grootste dreiging, met | jaarlijks toe. veiligheid | herstelkosten, uitval en externe expertise. Daar- naast kunnen datalek- ken, privacy-incidenten en verstoringen bij kriti- sche systemen of ICT-le- veranciers leiden tot boetes, reputatieschade en continuïteitsproble- men. Arbeidsmarkt- | € 750.000 | Hogere inhuurkosten | 50% | Krapte op de gemeentelijke | € 375.000 krapte | vanwege moeilijk vervul- | arbeidsmarkt blijft groot. bare specialistische functies. 64 Juridische | € 1.600.000 | Dit bedrag is bepaald | 20% | Het merendeel van de claims | € 320.000 claims | op basis van de op ba- | ligt al enkele jaren in afwach- lansdatum bekende en | ting van reactie van de te- onderhanden claims en | genpartij. hun verwachte financi- ele omvang. Totaal Bedrag Bruto risicovolume | € 11.742.175 Gewogen risico | € | 4.632.253 4. Bepaling benodigde weerstandscapaciteit Niet alle risico’s zullen zich gelijktijdig voordoen. Bij de bepaling van de benodigde weerstandsca- paciteit wordt daarom rekening gehouden met samenloop. De gemeente hanteert hiervoor een samenloopcorrectie van 80 %. Dit is een gemiddelde dat in veel gemeentes wordt gehanteerd.

Berekening benodigde weerstandscapaciteit | Bedrag Totaal gewogen risico’s | € 4.632.253 Samenloopcorrectie 20 % | - | € | 926.451 Benodigde weerstandscapaciteit | € 3.705.802 Afgerond | € 3.706.000 De benodigde weerstandscapaciteit bedraagt daarmee afgerond € 3.706.000 5. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen die direct inzetbaar zijn om finan- ciºle risico’s op te vangen. Voor de begroting 2027 wordt uitgegaan van de volgende weerstandscapaciteit. Beschikbare capaciteit | Bedrag Algemene reserve vrij besteedbaar | € 11.386.689 Geblokkeerde weerstandsreserve | € | 3.897.000 Totaal beschikbare weerstandscapaciteit | € 15.283.689 6. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft de verhouding weer tussen de beschikbare weerstandscapaci- teit en de benodigde weerstandscapaciteit. Berekening Beschikbare weerstandscapaciteit: € 15.283.689 Benodigde weerstandscapaciteit: € 3.706.000 Weerstandsratio: 4,12 Ratio | Beoordeling < 0,8 | Onvoldoende 0,8 - 1,0 | Matig 1,0 - 1,4 | Voldoende 1,4 - 2,0 | Ruim voldoende > 2,0 | Uitstekend De ratio van 4,12 kwalificeert als uitstekend. De gemeente beschikt daarmee over voldoende fi- nanciºle weerbaarheid om substantiºle tegenvallers op te vangen zonder dat direct ingrijpende beleidsmaatregelen noodzakelijk zijn. 65 7.

Conclusie De belangrijkste risico’s voor de gemeente Loon op Zand hebben betrekking op de financiering vanuit het Rijk, het sociaal domein, woningbouwontwikkelingen, verbonden partijen en de be- drijfsvoering. De totale benodigde weerstandscapaciteit bedraagt op basis van de geactuali- seerde risicoanalyse € 3.706.000. Het college stelt voor om een geblokkeerde weerstandsreserve van € 3,897 miljoen te handha- ven. Hiermee blijft de financiºle positie van de gemeente robuust en toekomstbestendig en vol- doet het weerstandsvermogen aan de door de raad gestelde kaderstelling. Financiºle kengetallen Financiºle kengetallen zijn verhoudingsgetallen die specifieke onderdelen van de begroting of balans weergeven en kunnen helpen bij het beoordelen van de financiºle positie van de ge- meente. Ze bieden inzicht in de beschikbare (financiºle) ruimte om zowel structurele als inciden- tele lasten te kunnen dragen of op te vangen. Deze kerncijfers geven daarmee een beeld van de financiºle weerbaarheid en flexibiliteit. Belangrijk is ook de ontwikkeling van de uitkomsten en de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de algehele financiºle positie.

Hieronder worden de financiºle kerncijfers opgesomd die op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht zijn in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing: Aan onderstaande kengetallen zijn kleuren toegekend om te laten zien in hoeverre ze aan de norm voldoen. Dit zijn de belangrijkste kengetallen voor onze organisatie. Hieruit kun je afleiden in hoeverre de gemeente ‘financieel gezond’ is. Rood | meest risicovol Oranje | neutraal Groen | minst risicovol Kengetallen | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Netto schuld-quote | 32% | 60,6% | 103,0% | 108,6% | 110,5% | 108,5% Netto schuld-quote gecorri- | 30% | 58,5% | 100,8% | 106,5% | 108,5% | 106,6% geerd voor verstrekte leningen Structurele exploitatieruimte | -0,1% | 2,6% | 0,9% | -1,5% | -0,6% | 1,1% Solvabiliteitsratio | 30,0% | 24,5% | 16,4% | 14,4% | 14,5% | 15,2% De netto schuldquote stijgt de afgelopen jaren. De gemeente Loon op Zand heeft komende ja- ren grote investeringen op de agenda staan, deze bekostigen we met vreemd vermogen. De structurele exploitatieruimte laat zien in hoeverre een gemeente in staat is om haar structurele uitgaven te dekken met de structurele inkomsten, waarbij de norm is vastgesteld op > 0%. De structurele exploitatieruimte is in 2027 afgerond 1%.

Het structureel begrotingssaldo in 2027 is hier- mee voldoende om de structurele uitgaven te dekken met de structurele inkomsten. Voor de meerjarenraming zien we het percentage afnemen, met in 2028 een daling tot -1,5%. Dit is be- kend gezien het negatieve saldo gepresenteerd in de meerjarenbegroting. Voor de jaren 2028 en verder zal er een ombuigingstraject gestart worden, waarvan de uitkomsten moeten landen in de Kadernota 2028. 66 Een solvabiliteitsratio van 20% of hoger is de streefwaarde, de gemeente heeft dan een gezonde ratio. Dit houdt in dat minstens 20% van de bezittingen is gefinancierd met eigen vermogen (re- serves). De ratio geeft de financiºle positie en stabiliteit weer. De solvabiliteitsratio neemt ko- mende jaren af, door de toename van vreemd vermogen. Komende jaren geeft de gemeente uitvoering aan grote projecten zoals het Rioolgemaal, het Dorpshuis en De Vaert.

In de volgende tabel hebben we de resterende verplichte kengetallen opgenomen; Kengetallen | Streefwaarde | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Grondexploitatie | < 20% | 0,5% | -0,4% | 0,5% | 0,5% | 0,5% | 0,5% Gemeentelijke belasting- | 113,2% | 108,3% | 113,9% | 113,3% | 112,9% | 112,4% capaciteit | 90-105% Netto schuld per inwoner | in € | 868 | 1.310 | 4.066 | 4.253 | 4.388 | 4.442 Een omvangrijke grondexploitatie is risicovol als daarmee de baten van de gemeente in grote mate afhankelijk zijn van de opbrengsten uit grondexploitaties. Deze situatie is momenteel niet aan de orde. De boekwaarde van de grondexploitatie is negatief, wat betekent dat er meer in- komsten zijn geweest dan kosten. De kosten moeten nog gemaakt worden. Hierdoor wordt de grondexploitatie als weinig risicovol beschouwd. De belastingcapaciteit biedt inzicht in hoe de belastingdruk binnen een gemeente zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. De kengetallen geven weer dat de belastingdruk van onze ge- meente hoger ligt dan het landelijke gemiddelde. Net als de schuldquote loopt ook de schuld per inwoner op als gevolg van het investeringsni- veau.

Geprognosticeerde balans Geprognosticeerde balans (x € 1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Activa (Im)materiºle vaste activa | 66.951 | 86.974 | 123.679 | 125.829 | 129.772 | 132.486 FVA: kapitaalverstrekkingen | 399 | 839 | 839 | 839 | 839 | 839 FVA: leningen | 629 | 392 | 319 | 244 | 165 | 84 FVA: uitzettingen > 1 jr | 685 | 476 | 693 | 700 | 707 | 714 Voorraden | 415 | -292 | 415 | 415 | 415 | 415 Uitzettingen < 1 jaar | 11.166 | 11.848 | 11.166 | 11.166 | 11.166 | 11.166 Liquide middelen | 164 | 163 | 164 | 164 | 164 | 164 Overlopende activa | 4.245 | 5.092 | 4.245 | 4.245 | 4.245 | 4.245 Totaal activa | 84.653 | 105.492 | 141.519 | 143.600 | 147.472 | 150.112 Passiva Eigen vermogen | 25.417 | 25.814 | 23.155 | 20.604 | 21.427 | 22.777 Voorzieningen | 13.820 | 13.173 | 13.581 | 13.564 | 13.379 | 13.354 Vaste schulden | 33.905 | 46.804 | 93.273 | 97.922 | 101.156 | 102.471 Netto vlottende schulden | 5.088 | 12.449 | 5.088 | 5.088 | 5.088 | 5.088 Overlopende passiva | 6.423 | 7.252 | 6.423 | 6.423 | 6.423 | 6.423 Totaal passiva | 84.653 | 105.492 | 141.519 | 143.600 | 147.472 | 150.112 * De cijfers voor 2025 zijn uit de jaarrekening 2025. 67 EMU-saldo Het EMU-saldo van de overheid is een in Europees verband gehanteerd en gedefinieerd macro- economisch begrip. Het EMU-saldo is het vorderingensaldo van de overheid.

In het stabiliteitspact is afgesproken dat een tekort voor de totale sector overheid hoger dan 3 procent van het bruto binnenlands product (BBP) niet is toegestaan. Een goede informatievoorziening is essentieel voor het monitoren en beheersen van het EMU- saldo voor het onderhoud van het gemeente- en provinciefonds. Daarom ook is in het bestuurlijk akkoord afgesproken dat met ingang van de begroting 2006, onverminderd de bestaande tus- sentijdse rapportages, een overzicht moet worden verstrekt waarin informatie wordt verstrekt over het begrotingsjaar, het daaraan voorafgaande jaar en het daarop volgende jaar. De toe- zichthouder, in ons geval GS van Noord-Brabant, toetst hierop en is verplicht de gemeente te wij- zen op het niet nakomen van haar verplichtingen, ook die ingevolge de Wet Houdbaarheid Overheidsfinanciºn (HOF). Onderstaand is de voorgeschreven informatie van de gemeente Loon op Zand voor het begro- tingsjaar 2027 opgenomen. In het overzicht is zichtbaar dat het EMU-saldo voor een belangrijk deel bepaald wordt door de investeringen die op de balans worden geactiveerd. Onderstaande tabel is gebaseerd op de notitie van de commissie BBV ‘Geprognosticeerde ba- lans en EMU-saldo’ (d.d. nov. 2018). Daarbij is gekozen voor de berekening van het EMU-saldo vanuit het exploitatiesaldo (EMU-enquŒte van het CBS).

De referentiewaarde voor het EMU-saldo is nog niet bekend, bij het samenstellen van de begro- ting 2027 was de Septembercirculaire 2026 nog niet verschenen met de referentiewaarde EMU- saldo voor de gemeente Loon op Zand. EMU - saldo (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1- Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reser- | 377 | -870 | -2.278 | -681 | 830 ves (zie BBV, artikel 17c) 2- Mutatie (im)materiºle vaste activa | -20.023 | -36.705 | -2.149 | -3.943 | -2.714 3- Mutatie voorzieningen | -647 | 408 | -17 | -185 | -25 4- Mutatie voorraden (incl.bouwgronden in exploitatie) | 707 | -707 | - | - | - 5- Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en verwachte boek- | - | - | - | - winst bij verkoop (im)materiºle vaste activa Berekend EMU-saldo | -19.586 | -37.874 | -4.444 | -4.809 | -1.909 68 69 Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding In deze paragraaf wordt aangegeven hoe wordt omgegaan met de gemeentelijke kapitaal- goederen. De gemeente heeft op haar grondgebied kapitaalgoederen in de vorm van wegen, constructies, riolering, openbare verlichting, water, groen, speelruimten en vastgoed. De ge- meente Loon op Zand wil haar kapitaalgoederen goed onderhouden en in goede staat hou- den. Deze paragraaf geeft inzicht in de wijze van onderhoud & vervanging en de hiervoor beno- digde financiºle middelen.

Om dit te realiseren is het beheer, onderhoud en vervanging van de kapitaalgoederen vastge- legd in beleids-/beheerplannen en/of meerjarige onderhoudsplannen. In deze plannen is hierbij aandacht voor energietransitie, verminderen afval, duurzaamheid en circulariteit. Slecht onderhoud kan leiden tot risico’s en daarbij mogelijke aansprakelijkstelling van de ge- meente. Bovendien kan het leiden tot kapitaalvernietiging. In de volgende paragraaf wordt ach- tereenvolgens het IBOR beleidskader geschetst met de vastgestelde kwaliteitsniveaus. Erna wordt een overzicht gegeven van de cyclus van beleids- en beheerplannen van de onderdelen van de openbare ruimte. IBOR 2024-2033 In het Integraal Beleidsprogramma Openbare Ruimte 2024-2033 zijn de uitgangspunten voor het beheer van de openbare ruimte benoemd. We hanteren voor onze openbare ruimte drie ver- schillende ambitieniveaus (A is hoog, C is laag). Deze ambitieniveaus zijn gekoppeld aan de on- derstaande gebiedsindeling en functies: Ambitieniveau A B C Centrum Woonbuurten Gebiedsontsluitings- wegen Bedrijventerreinen Buitengebied Het beheer van de openbare ruimte is een reguliere taak van de gemeente, die bestaat uit de jaarlijkse beheers-, vervangings- en onderhoudsmaatregelen.

Voor het beheer van de (kapitaal- goederen in de) openbare ruimte beschikt de gemeente over een aantal instrumenten: • Beheersystemen waarin van alle objecten in de openbare ruimte d e relevante data zijn ingebracht; • Jaarlijkse schouw naar de onderhoudsgesteldheid van de objecten in de openbare ruimte; • Meerjaren UitvoeringsPlan (MUP) met daarin alle geplande uitvoeringsprojecten. In onze gemeente is voor alle objecten in de openbare ruimte geen sprake van achterstallig on- derhoud. De informatie uit deze instrumenten leiden tot planning van de onderhoudswerkzaamheden. Om te zorgen voor een integrale benadering van ontwerp, inrichting en beheer van de openbare ruimte is het Handboek Integraal Werken Openbare Ruimte (HIWOR) beschikbaar. Beleids-en beheerplannen Het beheerplan Speel-en Sportplekken is in 2025 door het college vastgesteld en het beheerplan Bijzondere objecten in de openbare ruimte 2027-2031 wordt eind 2026 geactualiseerd. Beleids- en beheerplannen | Frequentie | Fin.

Vertaling | Reserve/ voor- actualisatie | in begroting | zieningen Integraal beleid openbare ruimte (IBOR) 2024-2034 | 10 jaar | Ja Beheerplan wegen 2026-2030 | 5 jaar Ja | Reserve Beheerplan civieltechnische kunstwerken 2025-2029 | 5 jaar Ja | wegen Beleidsplan openbare verlichting en verkeersinstallaties | 10 jaar | Ja 2021-2031 Beheerplan openbare verlichting en verkeersinstallaties | 5 jaar Ja 2021-2025 Programma Water en Riolering 2025-2028 (PWR) | 4 jaar Ja | Voorziening riolering Meerjarenonderhoudsplan Bomen 2025-2029 | 5 jaar Ja Beheerplan groen & straatmeubilair 2025-2029 | 5 jaar Ja Speelruimtebeleid 2025 – 2035 | 10 jaar | Ja Beheerplan Speel-en Sportplekken 2025-2035 | 5 jaar Ja Beleidsplan Bijzondere objecten in de openbare ruimte | 10 jaar | Ja 2021-2031 (deel A) Beheerplan Bijzondere objecten in de openbare ruimte | 5 jaar Ja 2027-2031 (deel B) Voorziening Duurzame meerjaren onderhoudsplanning gebouwen | 4 jaar Ja | groot voor het maatschappelijk vastgoed (DMJOP) | onderhoud gebouwen Toelichting kapitaalgoederen (Beheer) Wegen, openbare verlichting en civiele kunstwerken In de openbare ruimte is het volgende areaal aanwezig voor de onderdelen wegen, openbare verlichting en civiele kunstwerken: Wegen, openbare verlichting en civiele kunstwerken | Hoeveelheden Voorziening Wegen Asfaltverharding | 579.646 | m2 Elementverharding | 1.072.269 | m2 Betonverharding |

22.060 | m2 Halfverharding | 119.100 | m2 Voorziening Openbare verlichting Masten | 6.110 | stuks Armaturen | 6.252 | stuks LED-lampen | 4.570 | stuks Gewone lampen | 1.772 | stuks Voorziening Civiele kunstwerken Bruggen en loopconstructies | 6 | stuks Tunnels | 4 | stuks Muren en keerwanden | 9 | stuks 70 71 Het onderhoud van wegen, openbare verlichting en civiele kunstwerken is gericht op de techni- sche kwaliteit: de weg en brug moeten bruikbaar zijn, de lamp moet branden. Bij openbare ver- lichting wordt de vervanging van lampen door LED gecontinueerd. Voor wegen zitten we in een intensieve periode van vervanging. Veel wegen zijn aan het eind van hun levensduur en moeten worden aangepakt. Om dit gestructureerd aan te pakken en af- stemming met andere onderdelen van de openbare ruimte of herinrichtingen te zoeken is een meerjarenplanning opgesteld. De dekking hiervan is terug te vinden zijn in het reguliere onder- houd en het investeringsplan 2027-2030 (bijlage 1). Riolering en water In onderstaande tabel hebben we de belangrijkste kenmerken van het stedelijk watersysteem van de voor onze gemeente weergegeven.

Riolering en water Hoeveelheden Voorziening Inzameling Kolken hemelwaterriolering 2.800 stuks Kolken gemende riolering 7.200 stuks Voorziening Afvoer (vrij verval) Gemengde riolering 78 km Vuilwaterriolering 31 km Hemelwaterriolering 35 km Overstortputten gemengde riolering 16 stuks Hemelwateruitlaten gescheiden riolering 18 stuks Voorziening afvoer (mechanisch) Persleidingen 14 km Drukriolering 67 km Drukriool-pompunits 218 stuks Rioolgemalen 34 stuks Bergingsvoorzieningen (vijvers en overige voorzieningen) 15 stuks Randvoorzieningen 3 stuks Infiltratievoorziening (ondergronds) 5 stuks Bijzondere (hemelwater) voorzieningen (bijv. wadi’s) 12 stuks Voorziening meetpunten Grondwater 22 stuks Afvalwater 3 stuks Oppervlaktewater 0 stuks Voor het inzamelen en transporteren van het vrijkomende afval- en regenwater beschikken we als gemeente Loon op Zand over een rioolstelsel met een totale lengte van circa 144 km en 34 rioolgemalen. Om ervoor te zorgen dat tijdens extreme neerslag geen wateroverlast optreedt, is het rioolstelsel voorzien van riooloverstorten en hemelwaterlozingspunten. Speciale rioolvoorzie- ningen (bergbezinkbassins) beperken de vuiluitworp van de riolering naar het oppervlakte-water- systeem. Het afvalwater in het buitengebied wordt ingezameld met 218 pomp-units en verpompt via 67 km aan drukriolering.

Al dit afvalwater wordt gezuiverd op de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) ‘De Roei’ in Kaatsheuvel. Voor de komend jaar ligt er de opgave om het gemaal aan de Sweensstraat te verplaatsen. Dit project wordt samen met het waterschap opgepakt. 72 Eind 2024 is het Programma Water en Riolering vastgesteld waarmee de kaders en aanpak voor de komende jaren vastgesteld zijn. Openbaar groen, speelvoorzieningen en straatmeubilair (inclusief afvalvoorzieningen) Voor het openbaar groen is de opgave voor de komende jaren in beeld gebracht in het beheer- plan. In 2025 is het beleidsplan visie op Spelen en Bewegen vastgesteld.

Openbaar groen, speelvoorzieningen en straat- meubilair Hoeveelheden Voorziening Groen (Grassen) Gazons 229.034 m† Berm 513.779 m† Bloemrijkgras 310 m† Gazon met bollen 7.123 m† Zichthoeken 19.989 m† Trapveld 7.098 m† Halve meterstrook 19.235 m† Hondenlosloopgebieden 13.916 m† Wadi 19.502 m† Voorziening Groen (beplanting) Afzetheesters 41.970 m† Bodembedekkers 33.495 m† Bos 178.135 m† Bosplantsoen 195.655 m† Bossingel 11.064 m† Klimplanten 101 m† Perkrozen 1.057 m† Vaste planten 7.636 m† Sierheesters 81.115 m† Bomen (solitair) 13.181 stuks Lijnhagen 11.732 m† Blokhagen 14.119 m† Voorziening Meubilair Zitbanken 580 stuks Afvalbakken 335 stuks Peukendroppit 8 stuks Picknicksets 19 stuks Hekwerken 2.114 m Boom en bloembakken 16 stuks Speelvoorzieningen Toestellen 321 stuks Afvalvoorzieningen Ondergrondse containers 93 stuks Ondergrondse containers 30 locaties Komend jaar werken we verder aan het onderhoud van het groen en het aanpakken van verou- derd groen. Hierbij worden doelen als vergroten biodiversiteit, klimaatstress en burgerparticipatie meegenomen. 73 Bij speelvoorzieningen speelt burgerparticipatie een duidelijke rol. Hetgeen gerealiseerd wordt moet zo veel mogelijk passen bij de wensen van de buurt. Hierbij zijn de kaders vanuit het speel- ruimtebeleid leidend.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://loonopzand.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/35dc2943-9a7c-4ea7-9736-5960744bd57d?agendaItemId=8c747085-dae8-454e-a42a-02f601ab588d