Bijlage 1. Begroting 2025

De ontwikkeling van de Huis-van-de-wijk-functie is een continu proces voor meerdere jaren. In 2024/2025 ligt de focus op De Rode Loper/ buurtcentrum Pannehoef, De Gildenbond en het kiezen van een locatie in De Moer.

Risico’s

Onvoldoende vrijwilligers om het benodigde aanbod te kunnen realiseren.

Verstevigen en door ontwikkelen van vrijwilligersbeleid sociaal domein Doel Behouden, versterken en uitbreiden van de vrijwillige inzet in de sociale infrastructuur en het voorliggend veld. Inhoud

Financiën Planning Risico’s

De inzet van vrijwilligers is essentieel om de zorg betaalbaar te houden en draagt bij aan de participatie van onze bewoners. Vanuit onze organisatie geven wij een impuls aan projecten en initiatieven waar vrijwilligers een rol kunnen spelen. De ondersteuning aan de vrijwilligers besteden wij uit aan de organisatie die daarvoor toegerust is en kan zorgen dat onze vrijwilligers langdurig inzetbaar zijn. We gebruiken het budget om vrijwillige inzet, projecten en initiatieven te ondersteunen. We starten per 2025 met extra uren voor het Vrijwilligerspunt van ContourdeTwern en Team Loonopzandvoorelkaar. Dat de extra impuls niet leidt tot meer vrijwillige inzet, ondanks de kwaliteitsslag die is gemaakt.

20

Doorontwikkeling van participatiecoaches naar maatschappelijke activeringscoaches Doel Het doel van maatschappelijk activeringscoaches is bijdragen aan de kwaliteit van leven en het mee laten doen in de maatschappij door maatschappelijke activering te faciliteren. Inhoud

Financiën

Maatschappelijke activeringscoaches hebben een toegangsfunctie tot het voorliggende veld en zijn een belangrijke schakel bij het creëren van een sterke samenleving. De maatschappelijke activeringscoach is gericht op het bevorderen van maatschappelijke activatie van in ieder geval langdurig bijstandsgerechtigden. We voldoen hiermee aan de wettelijke verplichting om mensen binnen de Participatiewet maatschappelijk te activeren bij de inwerkingtreding van de Participatiewet in Balans (beoogde inwerkingtreding 1 juli 2025). Maatschappelijke activering kan ook ingezet worden voor inwoners vanuit een inburgeringstraject, inwoners die gebruik maken van een Wmo dagbestedingsvoorziening en andere inwoners die om andere redenen graag geholpen zouden willen worden om maatschappelijk geactiveerd te worden. De maatschappelijke activeringscoach begeleidt inwoners op een laagdrempelige manier met als doel bij te dragen aan de kwaliteit van leven en het mee laten doen in de maatschappij. Om dit te bewerkstelligen is structurele begeleiding en opvolging nodig. Structureel zal dit jaarlijks €168.000 kosten. Hiervan is € 153.000 personeelskosten voor 1.5 fte en € 15.000 werkbudget. Voor 2025 kan € 75.000 bekostigd worden vanuit het gereserveerde bedrag voor de Pilot Participatiecoaches.

Planning

In 2025 zorgen we ervoor dat het aanbod van activiteiten aansluit op de vraag vanuit de doelgroep. Hierbij maken we zoveel mogelijk gebruik van bestaande voorzieningen.

Risico’s

Mensen die tot de doelgroep behoren weigeren medewerking te verlenen aan dit initiatief. Onvoldoende aanbod van activiteiten in het voorliggende veld om invulling te geven aan de behoefte van de deelnemers.

Samenwerking sociaal domein en medisch domein versterken Doel Inzetten op een verstevigde samenwerking tussen het medische en sociale domein. Inhoud Gezien het grote belang van de samenwerking tussen het medisch en het sociaal domein investeren en intensiveren we hierin. De complexiteit hieromtrent is groot door het verwijsrecht vanuit artsen. Daarom nemen we de betrokken partijen binnen het medisch domein mee in de landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen. Hierbij valt te denken aan de Hervormingsagenda Jeugd, de regionale inkoop en de lokale opgaven waaraan we werken. Naast het informeren en meenemen van betrokkenen concretiseren we de samenwerking door volledige dekking van praktijkondersteuners bij de huisartsen te organiseren. Omdat dit een belangrijke pijler van de aanpak betreft stellen we voor om deze inzet structureel te maken. Hiermee beogen we de kosten te beïnvloeden. Tevens willen we in 2025 de ‘’aanpak’’, door de gesprekken met de huis- en/of jeugdartsen, intensiveren. Door data gestuurd te werken en het gesprek te voeren kunnen we problemen planmatiger aanpakken. Daarnaast gaan we nadrukkelijker sturen om verwijzingen richting het Zorgloket van de gemeente te laten verlopen. Dit hangt echter sterk samen met de beschikbare capaciteit. Financiën De financiën in relatie tot de samenwerking tussen het medisch en sociaal domein zijn complex om te beïnvloeden.

Door volledige dekking te organiseren, datagericht te sturen op de verwijzingen en de gesprekken te intensiveren beogen we de verwijzingen en daarmee de kosten meer planmatig te beïnvloeden. Planning Vooralsnog vragen we de investering meerjarig aan om de dekking van praktijkondersteuners te borgen. Daarnaast gaat de samenwerking met het medisch domein een van de pijlers zijn binnen de opgaven inzake de Sterke Lokale Teams. Binnen deze opgaven willen we borgen dat medische verwijzers bij het lokale team terecht kunnen. Naar redelijke verwachting gaat de samenwerking de komende jaren dan ook onderdeel uitmaken van de te maken keuzes. Risico’s In 2025 willen we de dekking van praktijkondersteuners bij onze medische verwijzers borgen. Door het verwijsrecht enerzijds en de visie/overtuigingen vanuit het medisch domein anderzijds betreft dit een complexe aanpak. Daarnaast kunnen we de verwijzingen vanuit het medisch domein pas écht afbuigen wanneer we beschikken over de lokale teams. Indien deze niet zijn geïnstalleerd voor we de verwijzingen naar ons toe trekken vanuit het medisch domein benadeeld dit in forse mate de samenwerking.

21

2.4. Maatwerk jeugd en Wmo Wat willen we bereiken? Vanuit de opgaven die we beogen hevelen we de huidige nadruk op de inzet van specialistische hulp over naar de te organiseren Sterke Lokale Teams (Sterke toegang). Hiermee willen we voorkomen dat we dure en veelal individuele maatwerkvoorzieningen af blijven geven. Niet enkel wegens de financiële noodzaak maar zeker ook vanuit de inhoudelijke overtuiging hiermee het goede te doen. Inmiddels is duidelijk dat het huidige systeem onvoldoende werkt en dat we toe moeten gaan werken naar een nieuwe werkelijkheid. In deze werkelijkheid ligt de nadruk op het organiseren van hulp en ondersteuning wanneer deze noodzakelijk is in onze samenleving en/of in onze lokale teams. We willen aantallen inwoners die gebruik moeten maken van maatwerkvoorzieningen beperken. Door in de samenleving voorzieningen te faciliteren die hierop gericht zijn dragen we eraan bij dat inwoners de uitdagingen in hun leven op kunnen vangen in het eigen en/of collectieve netwerk. Dit doen we vanuit de blik op positieve gezondheid die door onze opgaven heen loopt. Op deze manier willen we ervoor zorgen dat de zorg en ondersteuning beschikbaar blijft voor onze meest kwetsbare inwoners. Wat gaan we daarvoor doen? Het veranderen van het huidige systeem en het bewerkstelligen van een nieuwe werkelijkheid kost tijd en betreft daarmee een meerjarige aanpak.

De zorg en ondersteuning in een keer overhevelen is niet mogelijk en dient gefaseerd te verlopen. Dit maakt dat we de komende jaren in een situatie zitten waarin we het oude systeem afbouwen en de nieuwe werkwijze verder uitwerken/implementeren. Op dit proces zijn een groot aantal aspecten van invloed. De oplopende vraag naar specialistische maatwerkvoorzieningen zal er dan ook voor zorgen dat de effecten, zeker op korte termijn, niet direct zichtbaar zijn (het zorgt voor een afvlakking van de onbekende stijging). De beoogde systeemverandering duurt meerdere jaren en zal dus ook na 2025 terug (blijven) komen op meerdere vlakken. Voor 2025 stellen we het volgende voor: • Maatschappelijke vitaliteit van inwoners maximaal benutten. We kiezen in Loon op Zand voor een aanpak waarbij we sterke gemeenschappen stimuleren en tegelijkertijd de toegang tot dure maatschappelijke voorzieningen geleidelijk verminderen. • We bieden voorliggende ondersteuning waar mogelijk en geïndiceerde zorg waar nodig. De gemeente zorgt voor het leveren van maatwerk, de nabijheid van ondersteuning en een gezinsgerichte aanpak, zodat iedere inwoner de passende hulp krijgt die (tijdelijk) nodig is. Als er professionele ondersteuning nodig is, zorgen wij voor onderlinge afstemming tussen de verschillende partijen, zodat de effectiviteit van de ondersteuning groter wordt en de kosten logischerwijs lager.

• We bieden inwoners een oplossing als er sprake is van problematische schulden/problematische scheidingen met aandacht voor het kind. • We stimuleren collectief aanbod en kiezen voor de goedkoopste adequate oplossing.

Binnen onze reguliere taken: Realisatie Begroting 2.4 Maatwerk Wat willen we bereiken binnen onze reguliere taken? 2022 2023 2024 2025 We geven indicaties af die een sobere, doch doelmatige oplossing zijn voor de zorgbehoefte Aantal cliënten met een maatwerkarrangement Wmo* 860 850 850 Gemiddeld aantal actieve Wmo- reizigers per maand 232 219 220 Aantal jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp 10,9% 11,1% 13,5% 13,5% Aantal jongeren tot 18 jaar met jeugdbescherming 0,8% 0,7% 0,8% 0,8% Aantal unieke jeugdigen in het leerlingenvervoer 110 115 115 Waarvan minimaal 1 dagdeel in het aangepast vervoer 97 100 100 (taxi) Aantal schuldregelingen die geregistreerd staan bij de 11 13 13 Kredietbank (fase 1 en 2 en WSNP-regelingen) * Aantal per 10.000 inwoners

Onze verbonden partijen: - Regio Hart van Brabant

22

Onze speerpunten: Pilot Maatpact Doel Snel doelmatige en passende hulp inzetten in casuïstiek, waarbij de wetgeving geen belemmering moet vormen. Inhoud De maatpactgedachte (out-of-the-box denken) is een andere manier van werken, het vraagt om het loslaten van oude denkprocessen van wat wettelijk kan en mag naar (onorthodoxe) oplossingen voor een hulpvraag. Een maatpactoplossing is dan beter voor de inwoner en vaak goedkoper dan het verstrekken van verschillende wettelijke voorzieningen naast elkaar. Snel kunnen doorpakken is essentieel bij maatpactcasussen. De eerste resultaten zien we waar het gaat om maatpact. Er is bijvoorbeeld in twee casussen maatpact ingezet, zodat de inzet van jeugdzorg niet nodig was. We bekijken momenteel hoe we dit nog breder kunnen implementeren. Financiën Voor afgelopen en het komende jaar hebben we geen apart budget voor het Maatpact. Maar als er zich casuïstiek voordoet, dan zetten we het maatpact in. De financiële middelen halen we uit budgetten van Wmo of Jeugd. Na afloop evalueren we de pilot op rendement en benodigd budget voor de toekomst. Planning 2024 en 2025 Risico’s We verwachten dat de risico's gering zijn, omdat maatpact regionaal bewezen heeft dat het meer oplevert dan kost. De periode 2024-2025 gebruiken wij om dit rendement te monitoren en te bepalen op welke wijze we dit structureel willen inbedden.

Wijziging van Hulp bij Huishouden Doel Zorgen voor een goede prijs-kwaliteit verhouding van de dienstverlening voor onze inwoners. Inhoud De huidige systematiek van werken moet aangepast worden. Voor 2026 wordt gekeken naar regionale samenwerking en 2025 is een overgangsjaar. Financiën

Er zijn middelen beschikbaar om over te gaan naar de nieuwe systematiek van werken. Daarnaast zetten we in op beheersmaatregelen.

Planning Risico’s

Voor 2025 zullen nieuwe contract afspraken gemaakt moeten zijn. Het niet veranderen (ophogen van de tarieven) kan ervoor zorgen dat aanbieders andere afwegingen maken.

Toetsing medisch domein Doel Zorgkosten inzake Jeugdhulp beïnvloeden. Inhoud Het toetsen van het medisch domein, steekproefsgewijs aan de voorkant, is erop gericht om onnodig zware hulp te voorkomen. Door toetsing voorkomen we met regelmaat de inzet van een dure behandeling, waar een goedkopere vorm van begeleiding ook voldoende zou moeten zijn. In 2022 heeft een pilot van twee maanden een besparing in zorgkosten laten zien. De toetsing op zich doet geen afbreuk aan de bewegingsrichting, passende jeugdzorg is het doel. Op dit moment wordt een toetser ingehuurd vanuit de bestaande formatie. Deze ruimte is niet langer beschikbaar vanaf 2025. Gedurende de pilotperiode, waarin we toewerken naar sterke lokale teams, blijft toetsing noodzakelijk richting externe aanbieders. Daarna wordt het onderdeel van de taak van jeugdconsulenten en blijft deze maatregel renderen. Financiën Gedurende de doorlooptijd van segment 4 (ondersteuning, die kortdurend is en minder intensief dan hoog specialistische jeugdhulp en die zowel thuis als ook bij een zorgaanbieder kan plaatsvinden) in jeugdhulp willen we deze kosten beïnvloeden door de verwijzingen vanuit het medisch domein te toetsen. Vanaf 2027 vervallen deze kosten omdat dan segment 4 (naar verwachting) niet meer ingekocht gaat worden zoals momenteel.

Planning Investering loopt voor de komende twee jaar omdat na/over twee jaar de inkoop in de huidige variant stopt. Per 1 januari 2027 moet er vooralsnog voor een nieuwe inrichting worden gekozen. Risico’s Het toetsen op de verwijzingen vanuit het medisch domein ervaren aanbieders over het algemeen niet als positief. Dit kan dan ook voor discussie zorgen over in hoeverre de gemeente vertrouwen heeft in gecontracteerde partijen.

23

Alternatieve inzet Hulp bij Huishouden Doel Bijdragen leveren aan zelfstandig- en zelfredzaamheid van onze inwoners. Inhoud Inwoners met een hulpvraag omtrent hulp in de huishouding benaderen we vanuit positieve gezondheidsgedachte. Op verzoek van de Wmo-consulent kan een ergotherapeut worden ingezet om samen met de inwoner te onderzoeken of de inwoner middels een aanpassing in huis langer zelfstandig de huishouding kan doen. De ergotherapeut onderzoekt wat passend is voor de inwoner, voordat hulp bij het huishouden wordt toegekend. Hiermee kan in een aantal gevallen hulp bij huishouding worden voorkomen. Ook de inzet van een robotstofzuiger kan voor sommige inwoners een voldoende oplossing zijn. Deze eenmalige voorziening is goedkoper dan de toekenning van structurele hulp bij huishouden. Financiën Wanneer we alternatieven bekostigen vanuit de gemeente kan dit kostenbesparend werken op de totale kosten HbH. Planning De inzet om de kosten te beïnvloeden en in te zetten op zelfredzaamheid zal, naar verwachting, meerdere jaren doorlopen. Risico’s Inwoners kunnen het niet eens zijn met het standpunt wat de gemeente hiermee inneemt. Dit kan zorgen voor bezwaarschriften. Inzet normaliserende groepsbijeenkomsten Hulp bij Huishouden (HbH) Doel Ontwikkelen en implementeren van normaliserende groepsbijeenkomsten Hulp bij Huishouden.

Inhoud De invoering van het abonnementstarief voor Hulp bij Huishouden heeft er (ook) in Loon op Zand aan bij gedragen dat de kosten voor Hulp bij Huishouden exponentieel toe is genomen. De mogelijkheden om deze kosten te beïnvloeden zijn beperkt door de wettelijke verplichting die we hierin uitvoeren. Echter verwachten wij dat het van toegevoegde waarde kan zijn om in het kader van normaliseren groepsbijeenkomsten (de route die iemand neemt vanaf zorgvraag tot beschikking) in te bouwen die enerzijds bijdragen aan het bewustzijn bij inwoners en anderzijds de noodzaak aankaarten om deze ondersteuningsvorm beschikbaar te stellen en te houden voor onze meest kwetsbare inwoners. Hierbij valt te denken aan een collectieve bijeenkomst bij/voor nieuwe aanvragen om zelfredzaamheid te stimuleren en inwoners bewust te maken van ontwikkelingen bij Hulp bij Huishouden en hun eigen rol daarin. Financiën Het beïnvloeden van de kosten HbH zijn door het wettelijke verplichte karakter complex. Door in te zetten op normaliseren houden we de hulp beschikbaar voor de inwoners die het echt nodig hebben. Planning Over het algemeen vereist het inzetten op normaliseren een meerjarige aanpak. Dit omdat het ‘’tegen’’ de maatschappelijke beweging in gaat waarin inwoners van mening zijn dat ze recht hebben op specifieke ondersteuning.

Risico’s Aanpassingen in het huidige systeem kunnen bijdragen aan een gevoel van onvrede vanuit inwoners.

2.5 Participatie Wat willen we bereiken? In Loon op Zand vinden we het belangrijk dat alle inwoners mee kunnen doen in onze sterker wordende gemeenschap. Daar waar iemand niet of in mindere mate mee kan doen organiseren en bieden we mogelijkheden die bevorderend werken in iemand zijn of haar situatie. We kijken ongeacht een beperking of uitdaging in de brede zin naar participatie en zingeving. Hierin vallen in ieder geval alle vormen van werk, dagbesteding, sociale activiteiten of een inburgeringstraject. In 2.3 ‘voorliggende voorzieningen’ hebben we het speerpunt ‘Doorontwikkeling van participatiecoaches naar maatschappelijke activeringscoaches’ opgenomen, omdat maatschappelijke activeringscoaches een toegangsfunctie tot het voorliggende veld hebben en zij een belangrijke schakel bij het creëren van een sterke samenleving zijn. Wat gaan we daarvoor doen? Vanuit de Sterke gemeenschap werken we ernaar toe dat iedereen mee kan doen op zijn of haar manier. Onze toekomstig geïnstalleerde Sterke Lokale Teams werken hierin nadrukkelijk samen met de betrokken partijen om te voorkomen dat inwoners zich geen onderdeel meer voelen van de gemeenschap. In 2025 zetten we hierop in door:

24

• • • •

Een integrale samenwerking tussen Baanbrekers en het bredere sociale domein. Baanbrekers geeft uitvoering aan de Participatiewet, met daarbij oog voor de gemeentelijke belangen en individueel maatwerk. In onze gemeente worden inwoners met een laag inkomen ondersteund met de Samen Loont Pas en Kindpakket zodat de inwoner mee kan doen op sociaal, sportief, educatief en cultureel gebied. Inwoners vinden elkaar door te participeren in de samenleving. Statushouders die in onze gemeente komen wonen, begeleiden we via een inburgeringstraject om ervoor te zorgen dat statushouders in elke route volwaardig mee kunnen doen aan de samenleving. Het wegnemen van drempels en belemmeringen, zodat inwoners makkelijker en veiliger tussen uitkering en werk en tussen andere vormen van participatie kunnen switchen (ofwel: Simpel Switchen).

Binnen onze reguliere taken: Realisatie Begroting 2.5 Participatie Wat willen we bereiken binnen onze reguliere taken? 2022 2023 2024 2025 We begeleiden inwoners naar zo regulier mogelijk werk Aantal inwoners in de bijstand * 223 230 220 240 We begeleiden en bemiddelen zodat mensen stappen kunnen zetten naar en op de arbeidsmarkt Netto arbeidsparticipatie 74,2% 74,8% 74,2% 75,0% Lopende re-integratievoorz. 94,9 95,4 94,9 96,0 Aantal banen 10.530 10.840 11.000 We moedigen mensen aan om deel te nemen aan sociale, culturele en sportactiviteiten Aantal afgegeven Samen-Loont passen ** 743 769 775 800 Gebruik van het Kindpakket (aantal) 53 55 70 80 We dragen zorg voor een adequaat inburgeringsaanbod De mate waarin we voldoen aan de taakstelling die door het 100% 83% 100% 100% Rijk is opgelegd binnen de termijn * Per 10.000 inwoners van 15 tot 64 jaar. ** De Samen-Loont-pas indexeren we per 2024 (amendement gemeenteraad 9 november 2023).

Onze verbonden partijen: Gemeenschappelijke regeling Baanbrekers Onze speerpunten: Simpel Switchen Doel Het wegnemen van drempels en belemmeringen, zodat inwoners makkelijker en veiliger tussen uitkering en werk en tussen andere vormen van participatie kunnen switchen. Inhoud

Financiën

Planning Risico’s

Inwoners die vanuit een uitkering willen gaan werken zijn bang dat ze hun rechten op een uitkering kwijtraken als werken niet blijkt te gaan. Inwoners zoeken makkelijker werk als ze zich veilig voelen om die stap te zetten. Simpel Switchen wil de overgangen tussen uitkering en werk en tussen andere vormen van participatie makkelijker maken. Wanneer het de inwoner even niet lukt om te werken dan wordt ervoor gezorgd dat de inwoner kan terugvallen op zijn/haar uitkering. Voor het komend jaar hebben we geen budget gereserveerd. Maar als er zich casuïstiek voordoet, dan zetten we Simpel Switchen wel in. Na afloop van dit begrotingsjaar evalueren we de inzet op rendement en benodigd budget voor de toekomst. In 2025 gaan we kijken naar de mogelijkheden rondom Simpel Switchen. Simpel Switchen vindt over het algemeen plaats tussen ontwikkelingsgerichte arbeidsmatige dagbesteding en beschut werk. Het faciliteren van ontwikkelingsgerichte arbeidsmatige dagbesteding is belegd bij de Wmo-consulenten binnen onze gemeente. Beschut werk wordt georganiseerd vanuit Baanbrekers. Om Simpel Switchen mogelijk te maken zal er nauwe afstemming moeten plaatsvinden tussen de gemeente en Baanbrekers zodat de drempels en belemmeringen bij de inwoner worden weggenomen.

25

Wat mag het kosten in 2025? Venster 2: Gemeenschappen Bedragen x € 1.000 2.1 Onderwijs 2.2 Sport, cultuur en welzijn 2.3 Voorliggende voorzieningen 2.4 Maatwerk 2.5 Participatie Subtotaal 2.99 Mutaties reserves Totaal Nieuw beleid Venster 2: Gemeenschappen Bedragen x € 1.000

2025 Lasten Baten -2.331 451 -2.729 284 -5.788 337 -15.883 30 -12.201 4.402 -38.932 5.504 -676 110 -39.608 5.614 2025

2026 Lasten Baten -2.365 451 -2.675 300 -5.801 312 -16.423 30 -12.194 4.402 -39.459 5.495 -773 1 -40.232 5.496

2027 Lasten Baten -2.617 451 -3.022 281 -5.223 207 -17.059 30 -12.113 4.402 -40.034 5.371 -14 0 -40.048 5.371

2028 Lasten Baten -3.267 451 -3.066 304 -5.284 207 -17.660 30 -11.961 4.402 -41.238 5.394 -14 -41.253 5.394

2026

2027

2028

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

2.1 Onderwijs 2.2 Sport, cultuur en welzijn 2.3 Voorliggende voorzieningen 2.4 Maatwerk 2.5 Participatie

-150 -25 -388 -276 -

130 -

-200 -25 -602 -553 -

105 -

-450 -70 -600 -

-

-1.100 -70 -600 -

-

Subtotaal

-838

130

-1.380

105

-1.120

-

-1.770

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-838

130

-1.380

105

-1.120

-

-1.770

-

2.99 Mutaties reserves Totaal nieuw beleid Venster 2

Toelichting op nieuw beleid: Lasten Venster 2 (bedragen x € 1.000)

Nadeel

-838

Nadeel -150 2.1 Onderwijs Tijdelijke huisvesting klaslokalen Kaatsheuvel (S) Nadeel -150 De huidige cijfers van Pronexus laten zien dat er vanaf schooljaar 2025/2026 een tekort zal zijn aan klaslokalen, op meerdere basisscholen in de kern Kaatsheuvel. En meer huizen voor jonge gezinnen staan op de planning om gebouwd te worden. Tot De Vaert is herbouwd (met extra lokalen) en misschien ook daarna, zijn er (tijdelijk) extra klaslokalen nodig, bijvoorbeeld in de vorm van units, of – in samenspraak met Casade – in de vorm van schoolwoningen (klaslokalen die omgebouwd kunnen worden tot appartementen of woningen, wanneer zij niet meer nodig zijn). Nadeel -25 2.2 Sport, cultuur en welzijn, erfgoed Cultuurbeleid (S) Nadeel -25 In venster 2 (Gemeenschappen) van het coalitieakkoord is als focuspunt opgenomen dat de gemeente inzet op het ontwikkelen van een visie op cultuur. Het cultuurbeleid levert een bijdrage aan de opgave ‘Sterke Samenleving’ en daarmee aan het voorkomen of verminderen van zorg en ondersteuning. Cultuur is een cruciaal onderdeel van de sterke, sociale basis die beoogd wordt. Het versterken van het culturele klimaat versterkt namelijk de sociale cohesie van onze gemeenschap en de pedagogische basis voor jongeren. Om het versterken van het culturele klimaat mogelijk te maken en daarmee bij te kunnen dragen aan de opgave Sterke Samenleving is budget nodig.

Dit wordt samengepast met Erfgoed. In 2025 en 2026 komt het benodigde geschatte budget (€ 70.000) grotendeels uit incidentele rijksmiddelen (€ 45.000) en is er aanvullend een budget nodig van € 25.000. Omdat de regeling vanuit het rijk loopt tot en met 2026 dient in de jaren erna het volledige budget structureel begroot te worden.

26

Nadeel 2.3 Voorliggende voorzieningen De doorontwikkeling van onze wijkteams richting Sterke Lokale Teams (S) Nadeel

-388 -153

Uiteindelijk moeten de kosten zich minimaal terugverdienen vanaf 2027. Er is eerst meer ervaringsonderzoek nodig om een reële inschatting van het rendement te maken. Daarom is het rendement de eerste twee jaar op de helft ingeschat. Bij aanvang verwachten we voor 2025 € 153.000 in te moeten zetten ten behoeve van deze ontwikkeling. Rendement beheersmaatregel (S) Voordeel 76 De doorontwikkeling van onze wijkteams richting Sterke Lokale Teams. Extra inzet schoolmaatschappelijk werk op de basisscholen in onze Nadeel -66 gemeente (S) Door de opdracht te vergroten op het schoolmaatschappelijk werk enerzijds en het schoolmaatschappelijk werk in te zetten op alle scholen (ook buiten Loon op Zand) creëren we volledige dekking hieromtrent. Dit moet ervoor zorgen dat de specialistische jeugdhulp kosten verlaagd worden. Rendement beheersmaatregel (S) Voordeel 33 Extra inzet schoolmaatschappelijk werk op de basisscholen in onze gemeente. Inzet schoolmaatschappelijk werk voor Loonse leerlingen op het speciaal Nadeel -66 basisonderwijs en voortgezet onderwijs in gemeente Waalwijk (S) Door de opdracht te vergroten op het schoolmaatschappelijk werk enerzijds en het schoolmaatschappelijk werk in te zetten op alle scholen (ook buiten Loon op Zand) creëren we volledige dekking hieromtrent. Dit moet ervoor zorgen dat de specialistische jeugdhulp kosten verlaagd worden.

Rendement beheersmaatregel (S) Voordeel 66 Inzet schoolmaatschappelijk werk voor Loonse leerlingen op het speciaal basisonderwijs en voortgezet onderwijs in gemeente Waalwijk. Verhogen budget voor maatschappelijk werk gericht op uitbreiding Nadeel -60 individuele en collectieve hulp (S) We bekostigen het maatschappelijk werk al maar willen de inzet uitbreiden om het effect te vergroten. Belangrijk onderdeel hiervan is het meer collectief inzetten op hulp en ondersteuning. Door de bekostiging hiervan maken we dit mogelijk. Rendement beheersmaatregel (S) Voordeel 60 Verhogen budget voor maatschappelijk werk gericht op uitbreiding individuele en collectieve hulp. Samenwerking sociaal domein en medisch domein versterken (S) Nadeel -44 Door het verwijsrecht vanuit het medisch domein is de samenwerking cruciaal. Hierop dienen we een planmatige aanpak te creëren om de kosten te beïnvloeden. Rendement beheersmaatregel (S) Voordeel 44 Samenwerking sociaal domein en medisch domein versterken. Uitbreiding en structureel maken (accomodatiegebonden) opbouwwerk Nadeel -109 (S) De afgelopen jaren is er al geïnvesteerd inzake opbouwwerk. Gezien de noodzaak, het belang en het effect willen we deze inzet vergroten. Financiële middelen dragen in 2025 bij aan een vergroting van het opbouwwerk. Na 2025 over het structureel maken van deze kosten.

Rendement beheersmaatregel (S) Voordeel 55 Uitbreiding en structureel maken (accomodatiegebonden) opbouwwerk. Beheersmaatregel: Inzet van maatschappelijke activeringscoaches (S) Nadeel -93 Structureel zal dit jaarlijks €168.000 kosten. Hiervan is € 153.000 personeelskosten voor 1.5 fte en € 15.000 werkbudget. Voor 2025 kan € 75.000 bekostigd worden vanuit het gereserveerde bedrag voor de Pilot Participatiecoaches. Versterken samenwerking medisch en sociaal domein (I) Nadeel -30

27

Door de POH GGZ Jeugd buiten het bieden van hulp op de huisartsenpraktijk ook aan te laten sluiten bij de wijkteams wordt de samenwerking tussen het medisch en sociaal domein versterkt. Er kan samen gekeken worden naar een passende vrij toegankelijke voorziening voor de jeugdige. Dit vraagt om het goede gesprek en investering in de relatie tussen POH- gemeente en wijkteams. Daarbij is het goed om een jeugdconsulent bij een huisartsenpraktijk en bij de Zorg Advies Teams (ZAT) op scholen te laten aansluiten om lichte ondersteuning te bieden en te verwijzen naar voorliggende voorzieningen. Op die manier krijgt de jeugdige snel passende en laagdrempelige hulp. We koppelen dit aan Welzijn op recept. We financieren dit in 2025 vanuit de landelijke GALA-middelen. Collectief aanbod Huis van de Wijk functie voor en door inwoners (I) Nadeel -30 We willen dat inwoners en hun sociaal netwerk, waaronder huisartsen, makkelijk de weg kunnen vinden naar een collectief aanbod van voorzieningen waar zij snel en eenvoudig gebruik van kunnen en willen maken. Denk hierbij aan activiteiten in maatschappelijke accommodaties, van sportverenigingen en van de wijkteam- partners (samenwerkenaandewijk). We willen dat dit overzicht actueel en uitnodigend is om deel te nemen èn om in eigen regie activiteiten te organiseren en aan te kondigen.

Er zal in de loop van 2025 voor dat doel een Makelpunt (beschikbaarheid van ruimtes in accommodaties) worden opgezet en een budget waar materialen en activiteiten uit betaald kunnen worden om de Huis van de Wijk- functie uit te bouwen. We financieren dit in 2025 vanuit de landelijke GALA-middelen. Maatjesproject (I) Nadeel -25 In 2024 startten we met een maatjespagina op Loonopzandvoorelkaar: aanbod en vraag maatjes(organisaties) staan daar overzichtelijk bij elkaar. Het team haalt actief informatie op en matcht vraag en aanbod. In 2025 investeren we in samenwerking en het samen optrekken van de aanbieders en andere partijen in de gemeenschap. ‘Maatjes’ is een verzamelbegrip voor vrijwilligers die een-op-een iemand op bepaalde punten in het leven even helpt als coach, mentor of maatje. Zo worden het zelfvertrouwen, de sociale competenties en/of de prestaties op school verbeterd, aansluiten bij collectieve activiteiten gestimuleerd en de verbondenheid in de samenleving versterkt. We financieren dit in 2025 vanuit de landelijke GALA-middelen. Dementievriendelijke gemeenschap (I) Nadeel -25 De verwachting is dat er in de gemeente Loon op Zand in 2025 ruim 510 inwoners met dementie leven waarvan 342 mensen thuis wonen (bron: Alzheimer Nederland). Een ontwikkeling die zich komende jaren voortzet.

Deze mensen hebben gemiddeld 2 mantelzorgers, wat betekent dat er een opgave ligt om de mensen met dementie, hun mantelzorgers en naasten te ondersteunen en te zorgen dat de gemeenschap hiervoor versterkt wordt: dementievriendelijke gemeenschap (DVG). Er zijn extra middelen nodig om met diverse acties en activiteiten het onderwerp onder de aandacht van inwoners, bedrijven en organisaties te houden. We financieren dit vanuit de landelijke GALA-middelen in 2025 en 2026. Project SKIP die trip (I) Nadeel -20 We zijn drugs steeds normaler gaan vinden en t het gebruik neemt toe. Net als de problematiek die hiermee samenhangt, zoals criminaliteit, (verkeers)veiligheid, ondermijning en een toenemende zorgvraag. De doelstelling op korte termijn: maatschappelijk draagvlak verkrijgen om met elkaar het gesprek aan te gaan over de de-normalisering van drugs. Doelstelling op lange termijn: het tegengaan van de normalisering van drugsgebruik onder de inwoners in de hele regio Midden-Brabant door het stellen en versterken van de norm, dat het gebruik van drugs niet normaal is. Het project SKIP die trip kan lokaal per gemeente inzetten wat passend is: monitoring, organiseren van netwerkbijeenkomsten, aanwezigheid op evenementen en interventies richting ouders en onderwijs. We financieren dit in 2025 vanuit de landelijke GALA-middelen.

Nadeel -276 2.4 Maatwerk Toetsing medisch domein (I) Nadeel -23 Gedurende de doorlooptijd van segment 4 (ondersteuning, die kortdurend is en minder intensief dan hoog specialistische jeugdhulp en die zowel thuis als ook bij een zorgaanbieder kan plaatsvinden Veelvoorkomende jeugdhulp) in jeugdhulp willen we deze kosten beïnvloeden door de verwijzingen vanuit het medisch domein te toetsen. Na 2027 vervallen deze kosten omdat dan segment 4 (naar verwachting) niet meer ingekocht gaat worden zoals momenteel. Rendement beheersmaatregel (S) Voordeel 70 Toetsing medisch domein. Alternatieve inzet Hulp bij Huishouden (S) Nadeel -35 Wanneer we alternatieven bekostigen vanuit de gemeente kan dit kostenbesparend werken op de totale kosten HbH. Rendement beheersmaatregel (S)

Voordeel

25

28

Alternatieve inzet Hulp bij Huishouden. Inzet normaliserende groepsbijeenkomsten Hulp bij Huishouden (S) Nadeel -25 Het beïnvloeden van de kosten HbH zijn door wettelijke taken complex. Door in te zetten op normaliseren beogen we hulp beschikbaar te houden voor inwonerr die het echt nodig hebben. Rendement beheersmaatregel (S) Voordeel 13 Inzet normaliserende groepsbijeenkomsten Hulp bij Huishouden. Aanbesteding hulp in de huishouding (S) Nadeel -300 Het huidige contract met de zorgaanbieder loopt in 2025 af. Dit betekent dat we opnieuw een contract moeten afsluiten. Op basis van (uur)tarieven vanuit regionaal kostprijsonderzoek voor hulp in de huishouding en de ‘landelijke’ tarieven komen we in 2025 uit op hogere uitgaven van € 300.000 en vanaf 2026 € 600.000. Voordeel 0 2.5 Participatie Voor dit thema is geen nieuw beleid. Voordeel 0 2.99 Mutaties reserves Voor dit thema is geen nieuw beleid.

Baten Venster 2 (bedragen x € 1.000)

Voordeel

130

2.1 Onderwijs Voor dit thema is geen nieuw beleid. 2.2 Sport, cultuur en welzijn Voor dit thema is geen nieuw beleid. 2.3 Voorliggende voorzieningen Collectief aanbod Huis van de Wijk functie voor en door inwoners (I)

Voordeel

0

Voordeel

0

Voordeel Voordeel

130 30

Voordeel

30

Voordeel

25

Voordeel

25

Voordeel

20

Voordeel

0

Voordeel

0

Voordeel

0

Financiering vanuit de landelijke GALA-middelen Versterken samenwerking medisch en sociaal domein (I) Financiering vanuit de landelijke GALA-middelen Maatjesproject (I) Financiering vanuit de landelijke GALA-middelen Dementievriendelijke gemeenschap (I) Financiering vanuit de landelijke GALA-middelen Project SKIP die trip (I) Financiering vanuit de landelijke GALA-middelen 2.4 Maatwerk Voor dit thema is geen nieuw beleid. 2.5 Participatie Voor dit thema is geen nieuw beleid. 2.99 Mutaties reserves Voor dit thema is geen nieuw beleid.

29

Bezuinigingen Toelichting bezuinigingen Venster 2 (bedragen x € 1.000)

Voordeel

81

Voordeel 0 2.1 Onderwijs Voor dit thema zijn geen bezuinigingen. Voordeel 0 2.2 Sport, cultuur en welzijn Voor dit thema zijn geen bezuinigingen. Voordeel 64 2.3 Voorliggende voorzieningen Innovatiegelden (S) Voordeel 64 Komende jaren zal de focus binnen het Sociaal Domein liggen op beheersend transformeren. Er zal dus een grote focus op deze opgave zijn en minder noodzaak voor een grote flexibele schil aan innovatiebudgetten. De innovatiebudgetten Jeugd en WMO worden verlaagd van € 50.000 naar € 18.000 per beleidsonderdeel. Zo blijft er binnen een jaar lichte mogelijkheid tot flexibiliteit en inspelen op (onverwachte) veranderingen en gelijktijdig ambtelijke capaciteit voor beheersend transformeren. Voordeel 17 2.4 Maatwerk Vervoersvoorzieningen (S) Voordeel 17 De laatste prognose vanuit Bureau Regiovervoer Midden-Brabant laat zien dat een verlaging van het begrote bedrag met € 17.000 vanaf 2025 realistisch is. 2.5 Participatie Voor dit thema zijn geen bezuinigingen. 2.99 Mutaties reserves Voor dit thema zijn geen bezuinigingen.

Voordeel

0

Voordeel

0

30

Venster 3. Omgeving en economische ontwikkeling Ambitie De vastgestelde Omgevingsvisie vormt de koers voor de komende jaren. Of het nu om wonen, werken, ondernemen of recreëren gaat: in Loon op Zand is het goed toeven. De komende jaren willen we al deze thema’s van onze gemeente duurzaam en volhoudbaar versterken. We blijven een levendige economische gemeente. Toeristen en inwoners weten onze gemeente te vinden voor vermaak, natuur en onze vitale kernen. Onze ambitie is om het recreatief aanbod te versterken en te verbreden. De concrete acties hiervoor hebben we uitgewerkt in ons Actieprogramma Economische en toeristisch-recreatieve visie. De huidige situatie op de woningmarkt vraagt om creativiteit en ambitie. We willen deze periode blijven bouwen en zo op termijn uitgroeien tot een gemeente met 25.000 inwoners. Daarbij kiezen we in de eerste plaats voor herstructurering binnen de bebouwde kom waar dat kan en daarna voor uitbreiding wanneer dat nodig is. We streven ernaar dat iedereen in onze lokale samenleving mee kan doen. Dit betekent ook dat er in de fysieke omgeving ruimte moet zijn voor iedereen en dat het goed toeven is. Dit is een van de uitwerkingspunten in het op te stellen Beleidsplan Spelen en Bewegen. We willen in 2040 beter bereikbaar zijn en minder verkeersdruk ervaren.

Door vol in te zetten op slimme oplossingen voor mobiliteit laten we zien dat groei ook kan zonder nieuwe belasting voor de woonomgeving en de natuur. Hoe we dit vorm gaan geven werken we uit in de Mobiliteitsvisie 2040. We streven ernaar om onze centra een sterkere rol te geven in de samenleving en de centra te verbinden met de sterke recreatiesector van onze gemeente. Om deze reden gaan we aan de slag met het vergroenen van de centra en onderzoeken we de mogelijkheden voor de ontwikkelingen van de centra. Met het opstellen van de Mobiliteitsvisie, Programma Water en Riolering en het Beleidsplan Spelen en Bewegen bepalen we voor de komende jaren de koers voor deze werkvelden. Hiermee werken we aan ons streven dat iedereen in onze lokale samenleving mee kan doen.

3.1

Omgeving

Wat willen we bereiken? - Doelmatig beheer en onderhoud van de openbare ruimte waarin duurzaam werken de basis is en dienstverlening belangrijk is. - Verkeersveilige en bereikbare gemeente met bijzondere aandacht voor risicolocaties. - Openbaar vervoer blijft beschikbaar in onze kernen om de bereikbaarheid voor iedereen in stand te houden. Wat gaan we daarvoor doen? Binnen onze reguliere taken: Realisatie Begroting Wat willen we bereiken? 3.1 Omgeving 2022 2023 2024 2025 We voeren regulier onderhoud uit volgens vastgestelde kwaliteitsniveaus in de IBOR-nota 20242034 % dat voldoet aan de vastgestelde kwaliteitsniveaus 92,3% We zorgen voor een verkeersveilige inrichting van de openbare ruimte Aantal verkeersslachtoffers 11

84,6%

90,0%

90,0%

8

9

9

31

Onze speerpunten: Mobiliteitsvisie 2040 Doel We willen mobiliteit actief integreren in onze gemeentelijke strategie. Dit betekent dat we niet alleen kijken naar wegen en verkeer, maar ook naar gezondheid, leefbaarheid en duurzaamheid. De nieuwe Mobiliteitsvisie sluit aan bij de recente Omgevingsvisie. Inhoud De wereld om ons heen verandert snel en mobiliteit speelt daarin een cruciale rol. We zien tal van maatschappelijke en technologische ontwikkelingen die onze mobiliteit beïnvloeden. Denk aan veranderende reispatronen, nieuwe voertuigen of duurzaamheid. Tegelijkertijd zijn de meeste projecten uit onze huidige Verkeersvisie 2025 succesvol afgerond. Om in te spelen op deze ontwikkelingen, is een nieuwe Mobiliteitsvisie noodzakelijk. Daarom besloten we om onze Verkeersvisie uit 2017 te herzien en een nieuwe gemeentelijke Mobiliteitsvisie voor 2040 op te stellen. Financiën De Mobiliteitsvisie wordt uitgewerkt in een programma. Hierbij is het uitgangspunt dat in projecten werk met werk wordt gemaakt. Dat wil zeggen dat we verkeerskundige aanpassingen uitvoeren aan wegen waar sprake is van herinrichting of groot onderhoud. Indien dit in de planperiode niet aan de orde is, zullen er extra middelen bij de vaststelling van het programma worden aangevraagd. Waar mogelijk worden subsidies vanuit andere overheden aangevraagd. Planning De Mobiliteitsvisie wordt in 2025 vastgesteld.

Risico’s De uitvoering van de uit de Mobiliteitsvisie voortkomende projecten is afhankelijk van verschillende factoren zoals de participatie die plaats moet vinden.

Beleidsplan Spelen en Bewegen Doel Zowel voor de leefbaarheid als voor de sociale en fysieke ontwikkeling is het belangrijk voldoende speel- en beweegplekken in de buurten te hebben. We willen uitdagende, aantrekkelijke en veilige voorzieningen, waarbij de buurt zich betrokken voelt. Inhoud

Het huidige speelruimteplan is verouderd en loopt af in 2025. Er is een nieuw beleidsplan nodig dat beter aansluit bij een vitale leefomgeving en nieuwe vormen van spelen. Thema’s zoals duurzaamheid, circulariteit en klimaatbestendigheid worden hierin meegenomen.

Financiën

Afhankelijk van gemaakte keuzes bij vaststelling zijn er financiële consequenties aan verbonden. Het beleidsplan Spelen en Bewegen wordt in 2025 vastgesteld. De uitvoering van het Beleidsplan Spelen en Bewegen is afhankelijk van verschillende factoren zoals de participatie die plaats moet vinden.

Planning Risico’s

Aanbesteding abri’s [1] en 2m² panelen Doel Een nieuwe contractpartij voor het plaatsen en onderhouden van abri’s en 2m² panelen. Inhoud In 2025 moeten de Abri’s en 2m² panelen opnieuw worden aanbesteed, zodat deze de komende jaren weer aanwezig zijn en worden onderhouden. Financiën

Er is in 2025 een bedrag benodigd van € 14.000 voor de aanbesteding. Daar tegenover staan inkomsten die ieder jaar in de algemene middelen worden ontvangen.

Planning Risico’s

De aanbesteding zal in 2025 worden uitgevoerd. Geen

[1] Wachtruimte bij bushalte

32

Vergroten veiligheid fietspaden Doel Vergroten veiligheid fietspaden Inhoud Ter bevordering van de veiligheid voor fietsers is een inventarisatie gemaakt van obstakels (paaltjes) die overbodig zijn of die vervangen moeten worden door een ander type, zodat aanrijdingen door fietsers afnemen. Dit sluit aan bij de risicoanalyse die is uitgevoerd in het kader van verkeersveiligheid binnen onze gemeente. Financiën

Dit vraagt een investering van € 75.000, waar mogelijk worden subsidies aangevraagd. Indien deze worden toegekend leidt dit tot een lastenverlichting.

Planning

Op basis van de uitgevoerde inventarisatie worden in 2025 en 2026 verschillende obstakels bij de fietspaden verwijderd.

Risico’s

Geen

3.2

Duurzaamheid

Wat willen we bereiken? In ons Duurzaamheidsprogramma zijn 5 pijlers benoemd die ieder hun uitwerking krijgen op verschillende taakvelden: Gemeente als voorbeeld o verduurzaming gemeentelijke gebouwen o verLEDden openbare verlichting o lokale initiatieven ondersteunen Energieneutraal in 2050 o duurzame opwekking zon- en windenergie o laadinfrastructuur voor mobiliteit o toegankelijk energieloket voor inwoners en bedrijven Aardgasvrij in 2050 o onderzoek naar alternatieve warmtebronnen o buurt aardgasvrij gereed maken Groen en circulair o 80% hergebruik, minder gebruik van primaire grondstoffen en stapsgewijs naar minder dan 100 kg restafval per inwoner per jaar in 2025 o we zamelen afval in volgens het principe “de vervuiler betaalt” (Diftar) o bewuste inwoners op het gebied van water en afval o ons (afval)watersysteem is klimaatbestendig, duurzaam en levenscyclusgericht o vergroening van de openbare ruimte (o.a. Anton Pieckplein) Gemeentebreed participeren o samenwerking met stakeholders en ketenpartners rondom verduurzaming o bestrijden energiearmoede

33

Wat gaan we daarvoor doen? Binnen onze reguliere taken: Wat willen we bereiken? 3.2 Duurzaamheid Aantal kg restafval (grof en fijn) per inwoner per jaar Scheidingspercentage afval Percentage van ons rioolareaal dat we jaarlijks reinigen en inspecteren

Realisatie 2022 2023 152 149 n.n.b. 60% 14,0% 15,7%

Begroting 2024 2025 125 * 75% 80% 14,0% 14,0%

Percentage daken met zonnepanelen 20% besparing aardgas realiseren in 2030 t.o.v. 2021 in Terajoules

26,0% n.n.b.

34,0% 402

21,0% 424

22,0% 415

20% afname hoeveelheid CO2-uitstoot per jaar in 2030 t.o.v. 2019 (keuze voor 2019 in verband met covid-19)

n.n.b.

90

99

97

Aantal elektrische autolaadpunten Percentage LED-lampen binnen onze gemeente in openbare ruimte, doel is om in 2030 alle openbare verlichting in LED te hebben.

312 45%

418 49%

462 62%

74%

* Wordt landelijk afgeschaft als KPI.

Onze speerpunten: Actieplan Duurzaamheid en transitievisie warmte Doel Uitvoering geven aan het Duurzaamheidsprogramma 2023-2033 en de Transitievisie warmte voor de periode van 2025 tot 2029 op basis van beschikbare mensen en middelen. Inhoud

Financiën Planning Risico’s

Voor de uitvoering van het Actieplan Duurzaamheid Loon op Zand zoeken we actief de verbinding met onze maatschappelijke partners, waaronder de energiecoöperatie ECLoZ en stichting Wereldgemeente. Deze partners spelen nu al een belangrijke rol bij het creëren van een breder maatschappelijk draagvlak bij duurzaamheidsvraagstukken. Bovendien zijn ze in staat om deze vraagstukken te vertalen naar concrete ideeën en maatregelen die inwoners kunnen helpen om te verduurzamen. Wij gaan in 2025 onderzoeken hoe we deze samenwerking verder kunnen verstevigen, uitbouwen en professionaliseren door o.a. het afsluiten van dienstverleningsovereenkomsten. De middelen voor de uitvoering van het Duurzaamheidsprogramma zijn vanuit verschillende bronnen beschikbaar zoals de CDOKE-gelden vanuit de rijksoverheid. In 2025 wordt aan verschillende acties uitvoering gegeven. Bij de uitvoering van de acties zijn we o.a. afhankelijk van de bereidheid van onze inwoners en onze partners om te investeren in het realiseren van onze doelen.

Herinrichting Hilsestraat Doel Een veilige, duurzame en toekomstbestendige inrichting van de openbare ruimte. Inhoud De inrichting van de Hilsestraat voldoet niet meer en moet worden vervangen. Hierbij kan de keuze gemaakt worden om over te gaan tot 1-op-1 vervanging, dit kost € 1.866.000, dit bedrag is opgenomen in het investeringsprogramma. Conform de vastgestelde kaders vanuit verkeer en duurzaamheid (vergroening, waterberging, afkoppelen, tegengaan hittestress) willen we de straat compleet herinrichten. Dit vraagt wel om een extra investering van € 1.500.000. Financiën € 1.500.000 extra investering. Planning Conform de toezegging zal een inventariserende omgevingsdialoog plaatsvinden voordat het ontwerp verder wordt uitgewerkt. Risico’s

De uitkomsten van de participatie kunnen de keuze voor de uitvoering beïnvloeden. Tevens zijn er bij een dergelijk groot project altijd externe factoren zoals indexeringen en deelname van nutsbedrijven die invloed hebben op middelen en planning.

34

Applicatie Restafval Doel Inzage voor inwoners in de frequentie van het aanbieden van restafval. Inhoud In 2024 is Diftar ingevoerd. Vanuit inwoners is de wens gekomen om inzage te hebben in de frequentie van het aanbieden van restafval. Financiën

Afhankelijk van de gemaakte keuze voor een applicatie zijn de kosten in beeld te brengen. Deze kosten zijn onderdeel van de afvalstoffenheffing.

Planning

Na het uitvoeren van een marktverkenning zal tot aanschaf en uitrol van een applicatie worden overgegaan.

Risico’s

Geen

Onderzoek verbetering dienstverlening Grondstoffencentrum door afsprakensysteem Doel Verbeterde dienstverlening op het Grondstoffencentrum. Inhoud Vanwege een effectiever toezicht en gebruik van de openingsuren en o.a. het tegengaan van afvaltoerisme onderzoeken we op dit moment de invoer van tijdsloten voor ons Grondstoffencentrum (voorheen Milieustraat). Financiën Afhankelijk van de gemaakte keuze zijn de kosten in beeld te brengen. Deze kosten zijn onderdeel van de afvalstoffenheffing. Planning

Na het uitvoeren van een onderzoek zal tot aanschaf en uitrol van een afsprakensysteem worden overgegaan.

Risico’s

Geen

Vergroenen particuliere eigendommen Doel Tegengaan hittestress. Inhoud Met het vaststellen van het Integraal Beheerprogramma Openbare Ruimte zetten we in op het vergroenen van de openbare ruimte ter bevordering van de biodiversiteit en het tegengaan van hittestress. We zouden ook graag (voor)tuinen willen vergroenen zodat ook door particulieren hieraan een bijdrage wordt geleverd. Financiën Voor de dekking van de subsidie worden de reserves groen en bomen ingezet. De inzet van de reserves wordt gedaan op basis van werkelijk gemaakte kosten. Planning

De subsidie werken we in 2025 uit als onderdeel van de klimaatsubsidie de we al verstrekken. Hierna zal communicatie worden opgestart.

Risico’s

Indien er teveel aanvragen binnenkomen en daarmee de beschikbare middelen op zijn dan stopt de regeling.

35

3.3

Wonen

Wat willen we bereiken? - We blijven voldoende woningen bouwen in onze drie kernen: Kaatsheuvel, Loon op Zand en De Moer voor alle doelgroepen. Hierbij sluiten we aan bij de regionale woondeal die in 2023 is ondertekend. - Het realiseren van betaalbare, goede en duurzame huisvesting. Binnen onze reguliere taken: Wat willen we bereiken? 3.3 Wonen Voldoen aan de woondeal 30-40-30 Aantal nieuw opgeleverde woningen Aantal woningen die in aanbouw zijn gestart

Realisatie 2022 Ja 54

Begroting 2023 Ja 35 95

2024 Ja 150-200 50-100

2025 Ja 50-100 300-350

We kunnen geen concrete aantallen per jaar geven. In de Woondeal is vastgelegd dat de minimale gemeentelijke opgave voor de periode van 2022 t/m 2026 voor de gemeente Loon op Zand 659 woningen is. De realisatie is van externe partijen afhankelijk. De oplevering is afhankelijk van de verschillende trajecten die doorlopen moeten worden op het gebied van omgevingsplan en vergunningen. Onze verbonden partijen: - Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant Onze speerpunten: Nota Grondbeleid/ Nota Kostenverhaal Doel Grondbeleid en Kostenverhaal zijn instrumenten om de ambities en doelstellingen van de gemeente, zoals omschreven in onder andere de Omgevingsvisie, Woonvisie en overige (ruimtelijke) beleidsdocumenten, te verwezenlijken. Inhoud Grondbeleid en Kostenverhaal zijn zowel in juridisch als financieel opzicht instrumenteel van aard en volgend ten aanzien van de doelstellingen die zijn vastgesteld met betrekking tot de sectoraal gerichte beleidsvelden. Het vaststellen van een nota Grondbeleid ondersteunt drie doelen: - Sturen: eenduidige en toetsbare kaders, beleid en werkwijze formuleren voor sturing en beheersing van het grondbeleid. - Faciliteren: middelen, instrumenten en strategieën aandragen en met elkaar in relatie brengen om de (ruimtelijke) beleidsdoelstellingen te ondersteunen en te realiseren.

- Informeren: zorgdragen voor een transparant grondbeleid door passende informatie over alle aspecten voor zowel het bestuur, de interne organisatie als voor externe partijen. Financiën Afhankelijk van gemaakte keuzes bij vaststelling zijn er financiële consequenties aan verbonden. Planning In de 1e helft van 2025 worden de nota’s ter vaststelling aangeboden. Risico’s Geen Flexwoningen Doel Realiseren woningen voor verschillende doelgroepen Inhoud In het coalitieakkoord is aangegeven dat wij zorgen dat het goed wonen is en blijft in onze gemeente. Ook is er een regionale woondeal gesloten waarin we de woningbouwopgave hebben vastgelegd voor de komende jaren. Vanuit de behoefte aan woningbouw realiseren we na zorgvuldige afweging flexwoningen. Voor de CNO-locatie aan de Dodenauweg te Kaatsheuvel bestaat het initiatief om medio 2025 te komen tot de realisatie van circa 60 flexwoningen. Financiën Bij de uitwerking van de businesscase worden de kosten verder gespecificeerd. Begin 2025 zal een kredietvoorstel voor het bouw- en woonrijp maken van het gebied aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Planning Medio 2025 starten we met de realisatie van deze flexwoningen. Risico’s Mogelijke risico’s worden meegenomen in het in voorbereiding zijnde kredietvoorstel.

36

Startersleningen Doel Ondersteuning van onze inwoners bij het kopen van een eerste huis Inhoud We vinden het belangrijk dat er beweging is en blijft in de woningmarkt. Voor starters is het lastig om op de woningmarkt te komen. Door middel van een starterslening kunnen we extra financiële ruimte bieden. Financiën Vanuit de in het verleden verleende startersleningen worden nu leningen afgelost. Hierdoor ontstaat er weer ruimte om leningen te verstrekken. Afhankelijk van de uitwerking van de regeling zal worden beoordeeld of de financiën moeten worden aangevuld. Aangezien het een revolverend fonds is vraagt dit een beperkte financiële inspanning. Planning De regeling wordt in 2025 uitgewerkt. Risico’s De hoeveelheid te verstrekken leningen is afhankelijk van de hoogte van de pot en het aantal aanvragen. Centrumontwikkeling Kaatsheuvel en Loon op Zand Doel Aantrekkelijke en vitale centra in Kaatsheuvel en Loon op Zand Inhoud Om de leegstand in het centrum in Kaatsheuvel tegen te gaan zetten we in op het verkleinen van het winkelgebied in de Hoofdstraat en het creëren van een nieuwe spil in het centrum. Het gebied ten noorden van de Hoofdstraat heeft daarbij een belangrijke rol. Naast detailhandel voorzien we daar ook wonen, kleinschalige (dag)horeca en diensten/maatschappelijke functies.

De zuidelijke uitloper van de Poolsestraat verbindt de Hoofdstraat en het gebied ten noorden hiervan. De Peperstraat verbindt de Hoofdstraat met de grotere horecazaken op het Anton Pieckplein. In Loon op Zand onderzoeken we de actuele situatie van het centrum en werken we in 2025 de koers die in de Omgevingsvisie is vastgesteld, verder uit. Inzet hierbij is behoud van de supermarkt in de kern Loon op Zand. Financiën

In 2025 en 2026 is € 115.000,- nodig waarvan € 75.000,- voor centrum Kaatsheuvel en € 40.000,- voor centrum Loon op Zand.

Planning

Vaststelling van stedenbouwkundige kaders voor Kaatsheuvel en uitwerken van de koers die in de Omgevingsvisie voor Loon op Zand is benoemd.

Risico’s

We stellen als gemeente kaders, maar daadwerkelijke uitvoering ligt bij de ondernemers en vastgoedeigenaren in de beide centra. Daarmee heeft de gemeente de realisatie van de doelen niet helemaal in eigen hand.

Witte Kasteel Doel Instandhouding rijksmonument Witte Kasteel. Inhoud Het Witte Kasteel is een rijksmonument dat als historische buitenplaats is aangewezen. Op basis van de uitgevoerde evaluatie van de instandhoudingssubsidie in 2024 wordt de subsidie gecontinueerd. Financiën De subsidie wordt € 30.000 structureel per jaar. Planning De subsidie afspraken worden herijkt samen met de Stichting Het Witte Kasteel. Risico’s Geen Erfgoedbeleid Doel Het creëren van duidelijkheid over de wijze waarop we ons erfgoed willen behouden. Inhoud Erfgoed en monumenten zijn van groot belang voor het karakter en de identiteit van de dorpen in onze gemeente. We willen een beleidsdocument voor erfgoed inclusief de monumenten waarin we aangeven wat onze visie op erfgoed is. Hierbij ontwikkelen we kaders die aansluiten bij het gedachtegoed van onze Omgevingsvisie 2040 Loon op Zand. Financiën Afhankelijk van gemaakte keuzes bij vaststelling zijn er financiële consequenties aan verbonden. Planning In 2025 wordt het beleid ter vaststelling aangeboden. Risico’s Geen

37

3.4

Economische ontwikkeling, toerisme en recreatie

Wat willen we bereiken? - Een groene en recreatieve gemeente met een gevarieerd aanbod aan horeca, winkels, verblijfsaccommodaties, evenementen en dagrecreatie voor inwoners en bezoekers. - Een aantrekkelijk vestigingsklimaat waar ruimte is om te ondernemen en met goed georganiseerde ondernemerscollectieven. - Krachtenbundeling, efficiency en een professionele aanpak van toeristisch-recreatieve marketing en gastheerschap voor onze gemeente en de Langstraat-regio. - Behoud en versterking van de werkgelegenheid. - Het blijft in Loon op Zand prettig om te wonen én te recreëren. Wat gaan we daar voor doen? We zetten de uitvoering van het in 2023 vastgestelde Actieprogramma Economische en toeristisch-recreatieve visie voort. Binnen onze reguliere taken: Wat willen we bereiken? 3.4 Economische ontwikkeling Aantal vestigingen per 10.000 inwoners Aantal banen recreatie en toerisme per 1.000 inwoners Aantal banen totaal in de gemeente per 1.000 inwoners van 15-74 jaar Verhouding banen en woningen (voorheen Functiemenging)

Realisatie

Begroting

2022 1.223 159

2023 1.313 n.n.b.

2024 1.270 203

2025 1.375 220

588

n.n.b.

600

625

50,0%

n.n.b.

50,5%

50,0%

Onze verbonden partijen: - Midpoint Brabant

Onze speerpunten: Actieprogramma Economische en toeristisch-recreatieve visie 2023 t/m 2027 Doel Uitvoering van het samen met de ondernemers opgestelde actieprogramma. Inhoud In samenwerking met onze partners hebben we voor 2025 een groot aantal acties geformuleerd. Hiervoor zijn in de vastgestelde begroting al middelen opgenomen. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om: - verhogen van de aantrekkelijkheid van de centra in de kernen Loon op Zand en Kaatsheuvel; - ontwikkelen van nieuwe recreatieve routes; - uitvoeren van een nulmeting van de huidige verblijfsaccommodaties/ toeristische sector; - onderzoeken van de mogelijkheden voor duurzame vormen van vervoer voor toeristen en inwoners in onze gemeente; - bevorderen van de samenwerking tussen ondernemerscollectieven. Financiën Voor de uitvoering van de Economische en Toeristische visie is een aanvullend werkbudget van € 50.000 nodig. Het structureel werkbudget was € 30.000 en dit wordt structureel verhoogd tot € 80.000. Planning In het actieprogramma staat de planning aangegeven. Risico’s De uitvoering van het actieprogramma wordt deels door onszelf gedaan maar ook door andere partijen. De inzet en betrokkenheid van deze partijen speelt een belangrijke rol in het realiseren van doelstellingen.

38

Landschapspark Pauwels Doel Ontwikkelen van landschapsstructuren en recreatief aanbod (motie begroting 2024). Inhoud Loon op Zand is een van de partners van het door de raad vastgestelde Masterplan Pauwels, omdat de ambities grotendeels aansluiten op onze eigen ambities. Een aparte financiële bijdrage aan Pauwels leverden we tot op heden niet. Om onze positie te versterken, met name op de voor ons belangrijke ambities (recreatieve aantrekkelijkheid in het bijzonder) is een financiële bijdrage opgenomen. Landschapspark Pauwels heeft een aantal grote doelstellingen die te lezen zijn in het door de raad vastgestelde Masterplan. Door het versterken van de recreatieve mogelijkheden in het gebied in combinatie met groene dooradering willen we deze opgave vorm gaan geven. Financiën Opnemen van € 30.000 structureel budget in de begroting. Planning De uitvoering zal onderdeel worden van het Actieprogramma Economische en toeristischrecreatieve visie. Risico’s

De uitvoering wordt deels door onszelf gedaan maar ook door andere partijen. De inzet en betrokkenheid van deze partijen speelt een belangrijke rol in het realiseren van doelstellingen.

Toeristische aankleding centra Doel Vergroten van de toeristische aantrekkingskracht van onze drie kernen door te zoeken naar een verbinding tussen recreatie en toerisme en Koop Lokaal. Inhoud

Door middel van vergroening willen we de aantrekkelijkheid voor toerisme van de centra in Kaatsheuvel en Loon op Zand vergroten. Hiermee werken we gelijk aan de doelstellingen voor klimaatadaptatie.

Financiën Planning

Dit vraagt om een investering van € 100.000, met een kapitaallast van € 4.000 vanaf 2026. De uitvoering zal onderdeel worden van het Actieprogramma Economische en toeristischrecreatieve visie.

Risico’s

De uitvoering wordt deels door onszelf gedaan maar ook door andere partijen. De inzet en betrokkenheid van deze partijen speelt een belangrijke rol in het realiseren van doelstellingen.

39

Wat mag het kosten in 2025? Venster 3: Omgeving en economische ontwikkeling Bedragen x € 1.000 3.1 Omgeving 3.2 Duurzaamheid 3.3 Wonen 3.4 Economische ontwikkeling Subtotaal 3.99 Mutaties reserves Totaal

Nieuw beleid Venster 3: Omgeving en economische ontwikkeling Bedragen x € 1.000 3.1 Omgeving 3.2 Duurzaamheid 3.3 Wonen 3.4 Economische ontwikkeling Subtotaal 3.99 Mutaties reserves Totaal nieuw beleid Venster 3

2025 Lasten -7.489 -6.369 -3.922 -820 -18.600 -18.600

2026 Baten Lasten 592 -7.985 6.979 -6.437 661 -4.108 30 -833 8.262 -19.363 108 8.370 -19.363

2025

2027 Baten 592 6.970 661 30 8.252 108 8.361

Lasten -8.335 -6.548 -4.159 -744 -19.785 -19.785

2026

2028 Baten Lasten 592 -8.567 7.089 -6.695 661 -4.301 30 -757 8.372 -20.320 85 8.458 -20.320

2027

Baten 592 7.218 661 30 8.501 102 8.603

2028

Lasten -14 -10 -145 -80 -249 -249

Baten -

Lasten -70 -217 -80 -367 -367

Baten -

Lasten -70 -102 -80 -252 -252

Baten -

Lasten -70 -102 -80 -252 -252

Baten -

75

-

75

-

75

-

75

-

Totaal bezuinigingen Venster 3

Toelichting op nieuw beleid Lasten Venster 3 (bedragen x € 1.000)

Nadeel

-249

Nadeel 3.1 Omgeving Aanbesteding abri's en 2m2 panelen Nadeel In 2025 moeten de Abri’s en 2 m² panelen opnieuw worden aanbesteed, zodat deze de komende jaren weer aanwezig zijn en worden onderhouden. (I)

-14 -14

Nadeel 3.2 Duurzaamheid Applicatie restafval (I) Nadeel Met de invoering van Diftar wordt de inzameling van restafval per lediging betaald. Met de applicatie kunnen inwoners het aantal uitgevoerde ledigingen volgen.

-10 -10

Nadeel -145 3.3 Wonen Witte Kasteel (S) Nadeel -30 Op basis van de uitgevoerde evaluatie van de instandhoudingssubsidie in 2024 wordt de subsidie gecontinueerd. Centrumontwikkeling Kaatsheuvel en Loon op Zand (I) Nadeel -115 Voor het creëren van aantrekkelijke en vitale centra is er voor 2025 en 2026 € 115.000,- nodig waarvan € 75.000,voor centrum Kaatsheuvel en € 40.000,- voor centrum Loon op Zand. Nadeel 3.4 Economische ontwikkeling Actieprogramma Economische en toeristisch-recreatieve visie (S) Nadeel Voor de uitvoering van het actieprogramma is er een structureel werkbudget nodig van €50.000.