Document · PDF

Kadernota 2026

Raadsvergadering 7 juli 2025, gemeente LochemBij agendapunt: Kadernota 202628.458 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

6.72 Maatwerkdienstverlening 18Wat willen we bereiken? Mensen in een kwetsbare situatie zijn zoveel mogelijk zelfredzaam en kunnen deelnemen aan onze samenleving. Lochemse jeugd groeit gezond en veilig op, zodat zij zich zo optimaal mogelijk kunnen ontwikkelen. Er is een samenhangend en toegankelijk netwerk van voorzieningen voor alle inwoners, professionals en andere betrokkenen. Als zij hulp op maat nodig hebben krijgen zij deze vanuit hun perspectief en eigen kracht, dichtbij, samenhangend en gericht op effectiviteit voor individu en samenleving. Dit draagt bij aan de volgende werelddoelen:

Wat gaan we daarvoor doen? We voeren onze reguliere werkzaamheden uit.

6.81 Geëscaleerde zorg 18+ Wat willen we bereiken? Soms is hulp op maat niet voldoende. Er is dan tijdelijk een vangnet nodig voor de meest kwetsbare inwoners. Daarbij werken we vooral regionaal samen. Dit kan zijn op het gebied van financiën of een andere woonsituatie. Een vangnet organiseren wij vanuit het perspectief van de inwoner en eigen kracht. Dichtbij, samenhangend en met effectiviteit voor individu en samenleving. Soms met een dwingend karakter. Dit draagt bij aan de volgende werelddoelen:

Wat gaan we daarvoor doen? We voeren onze reguliere werkzaamheden uit.

6.82 Geëscaleerde zorg 18Wat willen we bereiken? Soms is hulp op maat niet voldoende voor de meest kwetsbare inwoners. Er is dan tijdelijk een 57

vangnet nodig. Daarbij werken we meestal regionaal samen. Financiële hulp kan nodig zijn of hulp bij een andere woonsituatie of het ouderlijk gezag. Een vangnet organiseren wij vanuit het perspectief van de inwoner en eigen kracht. Dichtbij, samenhangend en met effectiviteit voor individu en samenleving. Soms met een dwingend karakter. Dit draagt bij aan de volgende werelddoelen:

Wat gaan we daarvoor doen? We voeren onze reguliere werkzaamheden uit.

Ontwikkelingen

Nieuwkomers Visie Een thuis in de gemeente Lochem voor nieuwkomers In 2024 stelde de gemeenteraad de visie 'Een thuis in de gemeente Lochem voor nieuwkomers' vast. Deze visie gaat uit van een wettelijke en maatschappelijke uitgave. Om de opgaven uit te kunnen voeren zet het college in op betere en passende huisvesting voor nieuwkomers. Voorzieningen zijn beter toegankelijk voor nieuwkomers en blijven beschikbaar voor iedereen. Daarnaast doen nieuwkomers vaker mee in en dragen meer bij aan de samenleving. Het college versterkt sociale en economische binding voor hen die in de Lochemse samenleving blijven. De financiële gevolgen nemen we op in de P&C-cyclus (bestuursrapportage 2025 en begroting 2026) en wordt via een raadsvoorstel voor besluitvorming aangeboden. Oekraïense ontheemden De richtlijn tijdelijke bescherming (rtb) geldt tot en met 4 maart 2026. Onder deze regeling hebben ontheemden rechten die verbonden zijn aan hun verblijf. Met deze regeling krijgen gemeenten een normvergoeding voor het opvangen van ontheemden, waarmee ze opvang kunnen organiseren en leefgeld kunnen verstrekken. Of er nog een regeling is na 4 maart 2026 is onzeker op dit moment. Voor gemeenten is het niet duidelijk of ze na 4 maart 2026 nog een verstrekking van het Rijk krijgen voor ontheemden uit Oekraïne, en als ze die wel krijgen, in welke vorm.

Statushouders Het kabinet heeft aangekondigd een verbod in te stellen op voorrang geven aan statushouders op sociale huurwoningen, op grond van het feit dat zij statushouder zijn. Dit zou betekenen dat de gemeente geen afspraken meer kan maken met de woningcorporaties over het huisvesten van statushouders. Ook is het kabinet, op een later moment, voornemens om de taakstelling voor het huisvesten van statushouders te schrappen ( de zogenaamde Spreidingswet). Dit zou betekenen dat gemeenten geen wettelijke taak meer hebben tot het huisvesten van statushouders. Het alternatief waar statushouders dan wel moeten wonen is door het kabinet nog niet uitgewerkt. Dit brengt veel onzekerheden met zich mee voor gemeenten, vooral omdat wij ook verantwoordelijk zijn voor de inburgering van statushouders.

Beschutte werkplekken Het contract met de aanbieder van beschutte werkplekken voor onze meest kwetsbare doelgroep werkenden loopt af in december 2025. Het is onduidelijk of en zo ja onder welke voorwaarden het contract kan worden verlengd. We houden er rekening mee dat we vanaf 2026 zelf beschutte werkplekken moeten inrichten, van werk moeten voorzien en begeleiding moeten bieden. De budgettaire gevolgen hiervan zijn op dit moment nog niet duidelijk.

Wijziging abonnementstarief De wijziging van het abonnementstarief is een maatregel van het kabinet om de hulp en ondersteuning uit de Wmo beschikbaar te houden, juist voor mensen die deze hulp het hardst nodig hebben. Met de huidige eigen bijdrage van € 21,- per maand voor iedereen wordt er veel meer gebruik gemaakt van hulp uit de Wmo dan verwacht. Ook door mensen die deze hulp particulier kunnen betalen en regelen. Door de dubbele vergrijzing (het aandeel ouderen neemt toe alsmede ook de levensverwachting van de ouderen) neemt de financiële en personele druk de komende jaren toe. Met het aanpassen van de eigen bijdrage per 1 januari 2027 verwacht het kabinet deze druk op voorzieningen vanuit de Wmo te verminderen. In het wetsvoorstel staat een indicatie van de hoogte van de eigen bijdrage. Met op dit moment een verwachting van een minimum van € 23,60 per maand en een maximum van € 328,-. Wij vinden het belangrijk inwoners tijdig over de hoogte van de eigen bijdrage per 1 januari 2027 te informeren. Dit doen wij zodra hier meer duidelijkheid over is.

Participatiewet in balans De invoering van de Participatiewet in balans is door inhoudelijke discussie in de Tweede Kamer opgeschoven. De wet zal niet eerder in werking treden dan 1 januari 2026 en waarschijnlijk gefaseerd ingevoerd worden. Het doel van de wet is om beter aan te sluiten bij wat mensen kunnen en nodig hebben. De regels en procedures rondom bijstandsuitkeringen vereenvoudigen en gemeenten krijgen meer ruimte voor maatwerk. Hierdoor kunnen consulenten in de uitvoering beter inspelen op de persoonlijke situatie van inwoners en hen effectiever en duurzamer aan het werk helpen. Vertrouwen en de menselijke maat moeten daarbij voorop komen te staan. Dit sluit aan bij de Lochemse manier van werken. We blijven de voortgang van het wetgevingsproces volgen en bereiden ons voor op de te implementeren maatregelen. Financiële consequenties zijn op dit moment nog onduidelijk.

Wet van school naar duurzaam werk Er wordt landelijk gewerkt aan het wetsvoorstel 'Wet van school naar duurzaam werk'. In deze wet worden extra taken belegd bij scholen, gemeenten en het doorstroompunt. Het gaat bijvoorbeeld om extra loopbaanbegeleiding door scholen en extra begeleiding door gemeenten voor de doelgroep jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt en voortijdig schoolverlaters. De implementatie van de Wet van school naar duurzaam werk kan impact hebben op de dienstverlening die we aan onze inwoners tot en met 27 jaar aan moeten bieden.

Regionale samenwerking Jeugd Vanuit de Hervormingsagenda jeugd en de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg geldt de wettelijke verplichting om per 1 juli 2026 een Gemeenschappelijke Regeling (GR) op te richten voor het regionaal organiseren van specialistische jeugdhulp. De gemeente Lochem is betrokken bij de totstandkoming van de GR Jeugd voor de zorgregio Midden IJssel/Oost Veluwe waar Lochem onder valt. Er is gekozen om een GR op te richten in de vorm van een bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO). Een BVO maakt het mogelijk om niet-verplichte thema’s toe te voegen aan de GR. Het toevoegen van extra taken aan de GR betekent mogelijk ook iets voor de personele bezetting van de GR, wat extra kosten met zich meebrengt. Het is op dit moment nog niet duidelijk wat dit gaat betekenen voor de financiën en de dienstverlening naar inwoners.

7. Volksgezondheid en milieu 7.1 Volksgezondheid Wat willen we bereiken? Wij hebben de taak om de gezondheid van onze inwoners te beschermen, te bewaken en te bevorderen. Deze taak hebben wij vanuit de wet Publieke gezondheid. Daarvoor is er een samenhangend en toegankelijk netwerk van voorzieningen voor alle inwoners, professionals en andere betrokkenen. Hierdoor kan de Lochemse jeugd gezond en veilig opgroeien en zich zo optimaal mogelijk ontwikkelen. Hierdoor kunnen volwassenen gezond en zoveel mogelijk zelfredzaam, deelnemen aan de samenleving. Dit draagt bij aan de volgende werelddoelen:

Wat gaan we daarvoor doen? We voeren onze reguliere werkzaamheden uit.

7.1 Volksgezondheid - Ombuigingen

61. Verslavingspreventie Korte toelichting De gemeente ontvangt (incidentele) middelen voor verslavingspreventie. Daarnaast heeft de gemeente lokaal budget van €10.000. Het afschaffen van dit lokale budget maakt onderdeel uit van het basisscenario voor de ombuigingen. Effect We geven uitvoering aan de taken voor verslavingspreventie op basis van het regionale budget. Er is minder ruimte voor lokale aanvullende projecten en voor ontwikkelingen in het kader van verslavingspreventie. Bedrag Structureel vanaf 2026 € 10.000.

7.2 Riolering Wat willen we bereiken? Het beheer van het rioolstelsel voldoet aan het Bestuursakkoord Water en aan het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 (GRP). Regen- en afvalwater wordt op een duurzame, effectieve en efficiënte manier verwerkt. Dit draagt bij aan de volgende werelddoelen:

Wat gaan we daarvoor doen? We voeren onze reguliere werkzaamheden uit.

7.3 Afval Wat willen we bereiken? Het Afval en Grondstoffenplan 2021-2025 vernieuwen we weer voor een periode van 5 jaar. Het nieuwe Afval- en grondstoffenbeleidsplan leggen we in 2026 voor aan de gemeenteraad. Dit draagt bij aan de volgende werelddoelen:

Wat gaan we daarvoor doen? We voeren onze reguliere werkzaamheden uit.

7.4 Milieubeheer Wat willen we bereiken? We onderschrijven de landelijke doelstelling klimaatneutraal in 2050. Hiervoor willen we zoveel mogelijk duurzame opwek binnen onze gemeentegrenzen realiseren. We zetten ons volledig in, met draagvlak en samenwerking als uitgangspunt. Voor de warmtetransitie zetten we in op energiebesparing als voorbereiding op de stap naar aardgasvrij. Hiervoor openden we in 2024 het EnergieloketLochem. Alle inwoners van Lochem bieden we gratis advies over verduurzaming en helpen we met het aanvragen van subsidieregelingen. In de BuurtEnergieStrategie werken we met inwoners binnen de verschillende kernen samen. We bieden hierbij ondersteuning, faciliteren studies en stimuleren kennisoverdracht. Ook willen we samen met het bedrijfsleven en de industrie werken aan de vraagstukken die daar leven rondom energiebesparing, energiedelen, circulair materiaalgebruik, de warmtetransitie en het beperken van de uitstoot van broeikasgassen. Met innovatieve pilots en projecten willen we werken aan een toekomstbestendig bedrijfsleven. De gemeente is verantwoordelijk voor het opstellen van milieubeleid en de handhaving hiervan. De Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) verzorgt grotendeels de handhaving. Wij sturen op gebiedsgericht milieubeleid. Hiervoor nemen we in het omgevingsplan milieunormen op voor bijvoorbeeld geur, geluid en bodemkwaliteit.

Dit draagt bij aan de volgende werelddoelen:

Wat gaan we daarvoor doen? We voeren onze reguliere werkzaamheden uit. Voor de activiteiten die aansluiten bij Klimaat en Energie staan deze opgenomen in hoofdstuk 1 onder het thema Klimaat en Energie.

7.5 Begraafplaatsen en crematoria Wat willen we bereiken? Het basisniveau van onderhoud en de veiligheid van het openbaar groen op begraafplaatsen garanderen. Dit draagt bij aan de volgende werelddoelen:

Wat gaan we daarvoor doen? We voeren onze reguliere werkzaamheden uit.

Ontwikkelingen

Omvorming Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) naar WaterTakenPlan (WTP) Het huidige Gemeentelijke RioleringsPlan (GRP) loopt tot en met 2025. Binnen het kader van de Omgevingswet wordt het huidige GRP omgevormd naar een WaterTakenPlan (WTP). Actualisatie van het WTP vindt in 2025 plaats en wordt financieel vertaald in de Kadernota 2027.

Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) De gemeente Lochem besteedt activiteiten op het gebied van milieu uit aan de Omgevingsdienst Achterhoek (ODA). Het rapport ‘Om de leefomgeving’ (2001) van de commissie Van Aartsen vormde de basis voor het interbestuurlijke traject ‘Versterking VTH-stelsel’ (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving). In dit traject spelen omgevingsdiensten (OD’s) een sleutelrol. Een cruciale opgave is het realiseren van robuuste OD’s. Hiervoor zijn landelijke criteria opgesteld, waaronder een minimale omvang in menskracht en middelen. De Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) voldoet in de huidige situatie niet aan de omvangseis. Het Ministerie van IenW heeft aangegeven dat de ODA per 1 april 2026 niet zelfstandig robuust zal kunnen zijn. Daarnaast werkt de ODA momenteel aan een nieuwe risicomodule. In 2017 is de ODA gestart met een risicogerichte aanpak van milieutaken. Hierbij is gezamenlijk met de partnergemeenten een risicoanalyse opgesteld. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 heeft de ODA besloten om de huidige risicoanalyse door te ontwikkelen en in overeenstemming te brengen met de uitgangspunten van de Omgevingswet. In relatie tot de robuustheidscriteria, is de ODA op zoek naar mogelijkheden om hieraan te voldoen. Daarvoor worden momenteel diverse scenario’s uitgewerkt.

Het kan dan gaan om een uitbreiding van het huidige takenpakker of het aangaan van een fusie met een andere OD. Het komend jaar zal hierover meer duidelijkheid komen. Dat dit gepaard gaat met extra kosten is daarbij inherent. Momenteel is niet duidelijk aan te geven om welk bedrag dit gaat. Ook het door ontwikkelen van de risicoanalyse en het uitvoeringsbeleid gaat de gemeente Lochem extra geld kosten. Komend jaar zal de gemeente Lochem in overleg en overeenstemming met de partnergemeentes en de ODA hier keuzes in moeten maken.

8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing 8.1 Ruimte en leefomgeving Wat willen we bereiken? We verhogen de kwaliteit van onze leefomgeving door het actualiseren en maken van (nieuw) beleid. Ook doen we investeringen. We zorgen voor een balans van activiteiten in de fysieke leefomgeving met een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. We houden oog voor persoonlijke wensen. Aanvragen van vergunningen, het maken van beleid en besluitvorming sluiten aan bij de Omgevingswet. Dit draagt bij aan de volgende werelddoelen:

Wat gaan we daarvoor doen? We voeren onze reguliere werkzaamheden uit.

8.1 Ruimte en leefomgeving - Ombuigingen

66. Beheer en onderhoud Data Warehouse licenties Korte toelichting Een datawarehouse (afgekort DWH) is een omgeving waar op geautomatiseerde wijze gegevens uit andere bronsystemen wordt onttrokken en opgeslagen. In deze omgeving worden de gegevens in dusdanige vorm gebracht om eenvoudig in meerdere informatieproducten, zoals dashboards en rapportages, te kunnen gebruiken. Het opzetten en beheren van een datawarehouse was één van de laatste stappen van het Verbeterprogramma Basisregistraties. Het Datalab GO is bezig om op een generieke (en herbruikbare) manier een DWH-architectuur op te zetten, zodat dit voor alle gemeenten binnen Datalab GO beschikbaar komt. Voortkomend uit het Verbeterprogramma Basisregistraties hebben we een aantal jaar geleden een data-analist aangenomen en vorig jaar een Geo-specialist. Hiermee denken we dat we een datawarehouse kunnen opzetten met de beschikbare formatie en middelen. Effect Door met eigen medewerkers een datawarehouse op te zetten op basis van de architectuur ontwikkeld door Datalab GO, hebben we efficiëntie bereikt. De standaard architectuur levert de gemeente daarnaast een goede basis om interne datastromen op orde te brengen en te ontsluiten.

Hiermee ondersteunen we verschillende vraagstukken zoals bijvoorbeeld zoals bijvoorbeeld over de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, Jeugd ed., maar ook voor tal van onderwerpen in het Fysieke domein. Bedrag Structureel vanaf 2026 € 19.666.

8.2 Grondexploitatie woningbouw Wat willen we bereiken? We proberen tot een evenwichtig aanbod van nieuwe en toekomstbestendige woonlocaties te komen. Waar het goed wonen en leven is met bij voorkeur een sluitende grondexploitatie. 63

Dit draagt bij aan de volgende werelddoelen:

Wat gaan we daarvoor doen? We voeren onze reguliere werkzaamheden uit.

8.2 Grondexploitatie woningbouw - Ombuigingen

67. Bouwgrondexploitaties Korte toelichting Het is mogelijk om interne uren door te berekenen in grondexploitaties via kostenverhaal. Het doorberekenen van ambtelijke kosten aan startnotities levert de komende jaren (gemiddeld) € 100.000 per jaar op. Effect Het sluiten van overeenkomsten met ontwikkelaars levert per jaar een begroot bedrag op van € 100.000 bij particuliere plannen Bedrag Structureel vanaf 2026 € 100.000.

8.3 Wonen en bouwen Wat willen we bereiken? We willen een aantrekkelijke gemeente blijven om in te wonen. Voor de huidige inwoners die in hun woning willen blijven wonen. En voor nieuwe inwoners die de gemeente Lochem als een aantrekkelijke gemeente zien. Dit betekent dat we een breed aanbod van woningen hebben: in verschillende prijsklassen en typen. Daarbij richten we ons op woningbouw in alle kernen. Samen met de kernen geven we vorm aan vraaggerichte woningbouwplannen. Dit doen we door met maatwerk aan te sluiten op de vraag naar woningen. In de uitvoering van het woonbeleid gaat aandacht uit naar: • de beschikbaarheid en betaalbaarheid van wonen • leefbare kernen • wonen met zorg • woningverbetering en duurzaamheid. Dit draagt bij aan de volgende werelddoelen:

Wat gaan we daarvoor doen? We voeren onze reguliere werkzaamheden uit.

Ontwikkelingen

Wet versterking regie volkshuisvesting Vanuit het Rijk komt er meer regie op het realiseren van de woonopgaven. Er komen meer taken bij voor gemeenten. In december 2024 was de Woontop. Rijk, overheden, corporaties en marktpartijen maakten afspraken over het aantal woningen, versnelling en betaalbaarheid. De minister van VRO heeft in februari 2025 een aangepast wetsvoorstel voor de Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) naar de Tweede Kamer gestuurd. Deze wet is gericht om de grondwettelijke taak van de overheid, om zorg te dragen voor voldoende woongelegenheid, waar te maken. Overheden kunnen zo daadwerkelijk regie gaan voeren over de volkshuisvesting. De wet gaat allerlei zaken regelen, waaronder dat de rijksoverheid, provincies en gemeenten gaan werken met volkshuisvestingsprogramma’s. Betaalbaarheid is een belangrijk thema in de wet. Zodra deze wetgeving in werking treedt, komen er nieuwe taken op de gemeenten af. De kosten hiervoor zijn nu nog niet bekend. Waar mogelijk pakken we dit gezamenlijk binnen de regio Stedendriehoek op. Concreet betekent het dat we de komende jaren zowel op lokaal als op regionaal niveau sterker gaan sturen op de woonopgaven en er taken bijkomen voor de regio en gemeenten.

Voor 2026 spelen de volgende activiteiten: • Uitvoering van de geactualiseerde regionale woondeal Stedendriehoek (ondertekening op 16 juni 2025) • Nadere uitwerking van de ouderenhuisvesting • Regionaal afsprakenkader aandachtsgroepen • Vaststellen en uitvoeren van de urgentieverordening en de urgentieregeling • Versnellingstafels en publiek-private monitoring (PPM): Lokaal en regionaal komen er versnellingstafels waarin overheden, corporaties en marktpartijen samenwerken. • Uitwerking van het doel ‘toekomstbestendige woonwijken’

Doorontwikkeling Omgevingsvisie We zien dat het realiseren van onze ruimtelijke ambities complexer is dan ooit. We hebben te maken met een grote (sociale)woningbouwopgave en opgaven in het landelijk gebied, die we moeten realiseren in de context van de stikstofcrisis, netwerkcongestie, duurzaamheid, klimaatadaptatie, biodiversiteit, gezondheid, leefbaarheid en het bieden van perspectief. We hebben te maken met druk vanuit Rijk en Provincie op deze opgaven, waarbij het vaak onduidelijk is wat er gevraagd gaat worden en wanneer. Ook over de financiële bijdragen is onduidelijkheid. En door de komst van de Omgevingswet wijzigen ook wettelijke kaders. Dit betekent dat we bij elke actualisatie van beleid of bij nieuw (ruimtelijk) beleid moeten kijken hoe dit past binnen de structuur van de Omgevingswet en op welk instrument (omgevingsvisie, omgevingsprogramma of omgevingsplan) het invloed heeft. Het ontwikkelen van de omgevingsprogramma’s, het omgevingsplan en het doorontwikkelen van onze omgevingsvisie, zijn doorlopende processen. Onze ambitie om richting 2040 te groeien naar 40.000 inwoners en het inspelen op (regionale) ontwikkelingen, zoals het ontwikkelperspectief, vragen een doorontwikkeling naar een Omgevingsvisie versie 2.0. Onze prioriteit heeft het opstellen van de eerste Omgevingsprogramma’s en te starten met het voorbereiden van het Omgevingsplan.

Inzichten die we ondertussen opdoen, gebruiken we om onze Omgevingsvisie te verrijken.

Overig 0.4 Overhead - Nieuwe activiteiten Overheadkosten zijn alle kosten die te maken hebben met: - Het aansturen van medewerkers - Het helpen van medewerkers Deze medewerkers werken in het primaire proces. Het primaire proces betreft alle activiteiten die direct bijdragen aan producten of diensten. We moeten alle overheadkosten samen laten zien. Dit staat in de regels voor verslaglegging. In de diverse programma's laten we die kosten zien die gerelateerd zijn aan het primaire proces.

Deelname Datalab GO Wat doen we al? Met de deelname aan het Datalab GO proberen we samen het beleid verder te brengen. Beleid waardoor de gemeenten in Oost-Gelderland dezelfde effecten met minder beleidsgeld kunnen realiseren. Of met eenzelfde begroting meer maatschappelijk effect kunnen bereiken. Vanaf de start werken we met medewerkers van zeven gemeenten aan drie hoofdthema's: • Sociaal-economische ontwikkelingen • Klimaatbestendige groene leefomgeving • Ondermijning, criminaliteit en overlast De resultaten zijn voor de gemeenten beschikbaar in interactieve dashboards. Deze gebruiken zij, samen met onderliggende informatie, zelf op regionaal, lokaal en wijkniveau. Vorig jaar vond een evaluatie plaats over de resultaten tot dat moment. Deze evaluatie was positief en gaf aanknopingspunten voor een vervolg. Wat gaan we (extra) doen? Vanuit de solide basis die de afgelopen jaren is gelegd wordt er doorontwikkeld naar een data- en expertisecentrum. Hier is plek voor regionale data analyse, individuele datavragen, inzet op training en opleiding van medewerkers en ondersteuning en advies aan de deelnemende gemeenten. Dit wordt vastgelegd in een nieuwe samenwerkingsovereenkomst die in 2025 ingaat. Wat kost het? Structureel vanaf 2026 € 150.000.

Aanbesteding Personeelsinformatiesysteem Wat doen we al? Voor de personeels- en salarisadministratie maakt de gemeente Lochem gebruik van het pakket van ADP. ADP stopt echter met dit pakket. Dit heeft tot gevolg dat de gemeente Lochem per 1 januari 2027 moet overstappen naar een nieuwe leverancier. Wat gaan we (extra) doen? In 2025 wordt, samen met de gemeente Zutphen, een Europese aanbesteding gestart. Na afronding van de aanbesteding vindt de implementatie plaats in 2026. Wat kost het? Incidenteel in 2026 € 45.000.

0.4 Overhead - Ombuigingen

69. Inkomsten Hanzeweg 8 Korte toelichting Een deel van gemeentehuis verhuren we onder andere aan Plus-OV. Het huurbedrag wordt jaarlijks geïndexeerd met een percentage van het huurbedrag. Effect Deze maatregel heeft geen effect op inwoners. Bedrag Structureel vanaf 2026 € 3.000

78. Planning en control Korte toelichting Inhuur gaan we betalen vanuit het loonkosten budget. Daarmee vervalt dit afzonderlijke budget. Effect Deze maatregel heeft geen effect op inwoners. Bedrag Structureel vanaf 2026 € 24.016.

79. Vormgeving P&C-documenten Korte toelichting We gaan de communicatie in de Berkelbode over de P&C-documenten (BIEO, JIEO et cet.) vereenvoudigen en versoberen. Daarmee kan het budget naar beneden bijgesteld worden. Effect Deze maatregel heeft als effect dat gemeente informatie in de Berkelbode op een iets andere manier wordt weergegeven. Bedrag Structureel vanaf 2026 € 3.000.

80. Diverse budgetten personeel Korte toelichting We gaan soberder om met diverse personele budgetten zoals kosten voor drukwerk en niet langer huren van waterkoelers. Effect Deze maatregel heeft geen effect op inwoners. Bedrag Structureel vanaf 2026 € 100.691.

81. Communicatie Korte toelichting We gaan nieuwjaarsbijeenkomsten en bijeenkomsten voor nieuwe inwoners soberder uitvoeren. Effect Nieuwjaarsbijeenkomsten en bijeenkomsten voor nieuwe inwoners worden wat minder uitgebreid.

Bedrag Structureel vanaf 2026 € 4.500.

82. Informatie voorziening Korte toelichting We hebben kritisch gekeken naar de abonnementen die we afnemen. Abonnementen die we niet meer echt nodig hebben nemen we niet meer af. Effect Deze maatregel heeft geen effect op inwoners. Bedrag Structureel vanaf 2026 € 5.000.

83. Intensiveringslijst: Beheer en technisch onderhoud dashboards Korte toelichting Binnen het sociaal en fysiek domein zijn enkele dashboards met data voor medewerkers in gebruik. Voor beheer en technisch onderhoud is intern (nog) onvoldoende kennis aanwezig. Eventuele externe inzet voor het beheer en onderhoud van de dashboards wordt beperkt. Effect Deze maatregel heeft geen effect op inwoners. Bedrag Structureel vanaf 2026 € 25.000.

88. Gemeentegids Korte toelichting Een keer in de twee jaar werd een papieren gemeentegids uitgegeven. Hiermee gaan we stoppen. Effect Deze maatregel heeft als gevolg dat inwoners geen papieren versie van de gemeentegids meer ontvangen. Alle gemeente-informatie in deze gids blijft wel via de website toegankelijk. Bedrag Structureel vanaf 2026 € 2.500, om de twee jaar (2026, 2028, 2030, et cetera).

107. Bedrijfsvoering; catering Korte toelichting Een nieuw contract voor het bedrijfsrestaurant is aangegaan voor 4 jaar vanaf 2025. De keuze voor de huidige cateraar is zorgvuldig tot stand gekomen, waarbij duurzaamheid en gebruikmaken van lokale leveranciers belangrijke factoren waren. Vanaf 2029 is er heroverweging mogelijk om geen of beperktere catering aan te bieden. De kosten per jaar bedragen € 45.000. Effect Deze maatregel heeft geen effect op inwoners. Bedrag Structureel vanaf 2029 € 45.000.

0.5 Treasury - Ombuigingen

73. Rente kortlopende geldleningen Korte toelichting Bij toename van investeringen, kan het nodig zijn om (extra) kortlopende geldleningen aan te trekken. Primair is dit op te vangen binnen het resterende budget wat hiervoor overblijft na doorvoering van deze ombuigingsmaatregel. Effect Deze ombuigingsmaatregel heeft geen effect op de inwoners of organisatie. Bedrag Structureel vanaf 2026 € 110.000

0.61/0.62 OZB (niet-)woningen - Ombuigingen

111b. OZB Woningen en Niet-woningen eigenaar en gebruiker Korte toelichting De extra OZB verhoging van de inkomsten van OZB-woningen en niet-woningen eigenaar en gebruiker levert een extra inkomst op van € 435.000 vanaf 2028. Effect Er is sprake van een extra gemiddelde lastendruk verzwaring voor de OZB woningen en niet woningen van 6,8% in 2028. De OZB-inkomsten zijn afhankelijk van drie variabelen: de WOZ-waarde, het aantal woningen/niet-woningen en het tarief. Een verhoging van de inkomsten met 6,8% betekent niet dat onze OZB-tarieven met 6,8% omhoog gaan, omdat er ook rekening wordt gehouden met de stijging van de WOZ-waarden en mutaties in het aantal woningen/niet-woningen. Woningen en niet-woningen worden jaarlijks getaxeerd voor de WOZ-waarde (Waardering Onroerende Zaken). Voor 2026 is de gemiddelde WOZ-waarde een prognose. De uitkomsten van de herwaardering bepalen de definitieve WOZ-waarden en daardoor ook de OZB tarieven. Bedrag Structureel vanaf 2028 € 435. 000.

0.64 Belastingen overig - Ombuigingen

72. Indexeren belastingopbrengsten Korte toelichting De belastingopbrengsten worden vanaf 2026 jaarlijks geïndexeerd met 2%. Dit levert ieder jaar € 181.000 extra aan geraamde inkomsten op. Bij de jaarlijkse vaststelling van de belastingverordeningen door de gemeenteraad wordt het definitieve indexatiepercentage vastgesteld. Effect Er is sprake van (gemiddeld) 2% lastendruk verzwaring voor de verschillende belastingopbrengsten (OZB woningen, OZB niet-woningen, Toeristenbelasting, Forensenbelasting, Lijkbezorgingsrechten, Parkeerbelasting, Marktgelden en Leges). Bedrag

Structureel vanaf 2026 € 181.438, vanaf 2027 € 364.105, vanaf 2028 € 551.001 en vanaf 2029 € 736.587.

110. Inkomsten leges Korte toelichting De kostendekkendheid van de leges voor omgevingsvergunningen en bestemmingsplanwijzigingen wordt vanaf 2026 structureel verhoogd. Effect Inwoners die een vergunning of toestemming voor een bestemmingsplanwijziging krijgen, moeten meer betalen. Bedrag Structureel vanaf 2026 € 50.000.

0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds - Ombuigingen

74. Algemene uitkering Korte toelichting Het bijramen van de stelpost BTW compensatiefonds (BCF) levert een structureel voordeel op van € 475.000 vanaf 2026. Tot nu toe namen we een behoedzame raming op van 50% van de laatst bekende afrekening (= 50% van € 950.000 = € 475.000). We gaan nu de volledig verwachte onbenutte ruimte die ontstaat als alle gemeenten minder BCF terugvragen bij het Rijk inboeken (voor ons € 950.000). Dit wordt geaccepteerd door de provinciaal toezichthouder, onder voorwaarde dat we een risico opnemen voor hetzelfde bedrag. Het bestaande risico ‘Onbenutte ruimte onder plafond BTW-compensatiefonds (BCF)' neemt daarom met hetzelfde bedrag toe. Jaarlijks bij de meicirculaire stellen we deze stelpost bij. Effect Deze ombuigingsmaatregel heeft geen effect op de inwoners of organisaties. Bedrag Structureel vanaf 2026 € 475.000.

0.8 Overige baten en lasten - Ombuigingen

75. Stelpost prijscompensatie Korte toelichting Als er in 2026 eenmalig niet wordt geïndexeerd voor prijsinflatie, dan kan er gebaseerd op het gehanteerde inflatiecijfer maximaal € 770.000 worden bezuinigd op de gehele stelpost prijscompensatie. Niet op alle budgetten kan de prijscompensatie worden bezuinigd. We maken de inschatting dat het niet indexeren van materiële budgetten waar de tering naar de nering kan worden gezet een structurele besparing oplevert van € 100.000. Door dit nogmaals toe te passen voor het jaar 2027 levert het vanaf dat jaar ook € 100.000 extra op en daarmee in totaal structureel € 200.000 vanaf 2027. Effect Deze ombuigingsmaatregel heeft geen effect op de inwoners of organisatie. Bedrag Structureel vanaf 2026 € 100.000 en vanaf 2027 € 200.000. 70

76. Onvoorzien Korte toelichting Stelpost onvoorzien kan naar een symbolische € 1. Al jaren verwerken we in Lochem de voor- en nadelen in de exploitatie in het begrotingssaldo. Effect Deze ombuigingsmaatregel heeft geen effect op de inwoners of organisatie. Bedrag Structureel vanaf 2026 € 5.147.

86. Taakstelling Gemeenschappelijke Regelingen Korte toelichting We gaan in gesprek met gemeenschappelijke regelingen en samenwerkingspartners over wat zij kunnen bijdragen aan de bezuinigingen. Eind 2024 stuurden wij deze organisaties daarover een brief. Voor nu schatten wij in dat de algehele taakstelling op alle gemeenschappelijke regelingen € 300.000 per 2027 op kan leveren. Bij de invulling van deze taakstelling zijn we mede afhankelijk van de overige deelnemende gemeenten. En vraagt de nodige tijd en zorgvuldigheid. De Provincie toetst de taakstelling op basis van de door het Algemeen Bestuur vastgestelde begroting van de Gemeenschappelijke regeling. Deze is leidend voor het oordeel van de Provincie. Vanwege dit proces nemen we voor 2027 daarom de taakstelling budgettair neutraal op. Effect De verwachting is dat inwoners geen directe gevolgen ervaren van deze gevraagde bezuiniging, die veelal door een GR wordt gezocht in de bedrijfsvoering en niet in de dienstverlening. De ene GR zal meer kunnen bezuinigen dan de andere. Bedrag Structureel vanaf 2027 € 300.000. Voor 2027 nemen we de besparing budgettair neutraal op in een stelpost.

Beslispunt a Instemmen met de nieuwe activiteiten 2026 - 2029 met de bijbehorende dekking (overzicht 'Nieuwe activiteiten Kadernota 2026' in de Inleiding) en deze opnemen in de Begroting 2026.

Beslispunt b Instemmen met de ombuigingen 2026 - 2029 (bijlage 3 Dekkingsplan) en deze opnemen in de Begroting 2026.

HOOFDSTUK 5 FINANCIEEL KADER De ombuigingsmaatregelen die we voorstellen, leiden tot het dekkingsplan zoals opgenomen in onderstaand financieel overzicht. Naast de ombuigingsmaatregelen kijken we in deze kadernota ook naar de bijstellingen van de lopende budgetten (going-concern) en nieuwe activiteiten. Uitgangspunt in deze kadernota is een meerjarig sluitend financieel perspectief. Op basis van de wettelijke voorschriften moet minimaal de begroting voor het volgend jaar (2026) structureel in evenwicht zijn. Dat wil zeggen, de structurele baten zijn hoger dan de structurele lasten. Met de huidige doorkijk in deze kadernota voldoen wij hieraan. De voorstellen leiden tot een positief begrotingssaldo in de jaren 2026 en 2027. Dit is onder meer nodig voor ontwikkelingen die nog niet financieel vertaald kunnen worden. Na het financieel overzicht volgt de toelichting op de onderdelen in het financieel overzicht.

bedragen x € Saldo Begroting 2025

- = nadeel 2026

2027

2028

2029

-5.639.000

-5.198.000

-5.888.000

A. Financiële bijstellingen going-concern: I. Septembercirculaire 2024 Saldo Begroting 2025 incl. septembercirculaire 2024 - waarvan incidenteel

477.000

251.000

323.000

-5.162.000

-4.947.000

-5.565.000

-697.000

-40.000

127.000

-4.465.000

-4.907.000

-5.692.000

191.000

293.000

394.000

497.000

-500.000

Herinrichting gemeentehuis publiek gebied (raad 10-3-2025)

11.000

Verhogen budget rekenkamer gemeente Lochem (raad 10-3-2025)

-9.000

Vervangen van de brug in de Binnenweg over het afleidingskanaal nabij Almen (raad 7-4-2025)

-37.000

C. Nieuwe activiteiten kadernota 2026

-1.154.000

-669.000

-249.000

D. Voorjaarsnota 2025

1.752.000

1.871.000

-130.000

23.000

E. Dekkingsplan kadernota 2026

4.018.000

4.686.000

6.151.000

5.692.000

F. Onttrekking algemene reserve

890.000 699.000

66.000

328.000

- waarvan structureel besparingsdoel 2026-2028 A. Financiële bijstellingen going-concern: II. Decembercirculaire 2024 III. Actualisatie jaarschijf 2029 IV. Jeugd/Wmo

465.000

B. Raadsbesluiten met financiële gevolgen:

Saldo Kadernota 2026

Saldo van incidentele baten en lasten

357.000

305.000

-102.000

-252.000

Structureel begrotingssaldo

357.000

1.004.000

-36.000

76.000

Toelichting financieel perspectief Hieronder lichten we de onderdelen uit het financieel perspectief toe:

A. Financiële bijstellingen going-concern In het financieel perspectief verwerkten wij een viertal financiële bijstellingen op going-concern onderwerpen (lopende budgetten). Dit betreffen: I. Septembercirculaire 2024; De septembercirculaire is een herziene opgave van het geld dat we van het Rijk ontvangen, op basis van de Miljoenennota 2025 van het Rijk (Prinsjesdag). De strekking van de circulaire is voor ons structureel financieel gunstig. Hierover informeerden wij de gemeenteraad via een memo op 5 november 2024. II. Decembercirculaire 2024; De decembercirculaire is een herziene opgave van het geld dat we van het Rijk ontvangen, op basis van de Najaarsnota 2024 van het Rijk. De strekking van de circulaire is voor ons structureel financieel gunstig. Hierover informeerden wij de gemeenteraad via een memo op 27 februari 2025. III. Actualisatie jaarschijf 2029; Elk jaar komt er een jaarschijf bij in onze financiële administratie. Daarbij wordt een kopie van de voorlaatste jaarschijf gemaakt. In dit geval het jaar 2028 naar 2029. In de jaarschijf 2029 zijn mutaties die niet in de jaarschijf 2028 voorkomen. Hier stellen we de jaarschijf 2029 op bij. In dit geval een positief effect in 2029. IV. Jeugd/WMO.

Op basis van de uitkomsten van het onafhankelijke kostprijsonderzoek voor de producten uit de regionale raamovereenkomst Jeugd en Wmo van zorgregio Midden-IJssel/OostVeluwe (MIJ/OV) zijn de tarieven voor 2025 vastgesteld. Van de totale verwachte stijging van €1.016.000 voor Jeugd en Wmo komt € 516.000 door de wettelijke indexatie. Deze komt ten laste van de stelpost prijscompensatie in onze begroting. Daarnaast verwachten we op basis van de aantallen indicaties en volume in 2024 een extra uitgave van € 500.000 vanaf 2025 als gevolg van tariefstijging op basis van het kostprijsonderzoek. De financiële gevolgen van € 500.000 nadelig verwerken we ten laste van het begrotingssaldo. Voor 2025 nemen we dit mee in de Bestuursrapportage 2025. Hierover informeerden wij de gemeenteraad via een memo op 19 november 2024. Wij passen het begrotingssaldo aan met bovenstaande mutaties voor de jaren 2026 tot en met 2029. Beslispunt c: Instemmen met het verwerken van de vier financiële bijstellingen structureel (onderdeel A van het financieel overzicht, hoofdstuk 5 Financieel Kader) in het begrotingssaldo.

B. Raadsbesluiten met financiële gevolgen In de periode tussen de vaststelling van de Begroting 2025 (25 november 2024) tot en met de raad van 7 april 2025 zijn diverse raadsbesluiten genomen met financiële gevolgen. De financiële gevolgen verwerkten we in het financieel perspectief.

C. Nieuwe activiteiten Kadernota 2026 Vanwege de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 en de bezuinigingen zijn wij terughoudend met nieuwe activiteiten. Er zijn echter een aantal nieuwe activiteiten waar we niet onderuit komen en die voldoen aan de 2 of 3 O's (onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar). In het hoofdstuk Inleiding vindt u een totaaloverzicht van de nieuwe activiteiten die vervolgens in de hoofdstukken daarna bij de thema's en programma's verder uitgewerkt zijn. Met betrekking tot eenmalige activiteiten kijken we naar de mogelijkheid deze te dekken uit de algemene reserve. In ons coalitieakkoord en collegeprogramma gaven we aan om waar nodig onze reservepositie in te zetten. We kijken daarbij naar waar deze voor bedoeld zijn: deels om achter de hand te houden om tegenvallers op te vangen, maar vooral ook om investeringen te doen. Daarmee kunnen we financieel rendement, maar bovenal structureel maatschappelijk rendement voor onze inwoners, ondernemers en hun woon- en werkomgeving bewerkstelligen. Vanuit die lijn stellen wij in

deze kadernota voor om nieuwe (substantiële) incidentele investeringen uit de algemene reserve te halen. In dit geval gaat het om: Incidenteel budget Epse - A1 € 5.000.000 (2028)

D. Voorjaarsnota Rijk 2025 Voorjaarsnota 2025 A Demping terugval gemeentefonds (ravijnjaar) B Bijstelling mutatie Jeugd Minus: stelpost verwachte inkomst jeugd

2026

2027

2028

2029

748.000

865.000

819.000

872.000

1.800.000

1.700.000

-200.000

-100.000

-396.000

-294.000

-349.000

-400.000

1.752.000

1.871.000

-130.000

23.000

C Afrekening BTW compensatiefonds 2024 Bijstelling ombuigingsmaatregel 74 Onbenutte ruimte onder plafond BCF saldo (- = nadeel)

Half april verscheen de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk. Als gemeenten krijgen we in 2026 en 2027 extra geld, zowel structureel als incidenteel. Het financiële tekort voor deze jaren is daarmee niet gedempt. Bezuinigingen blijven dus nodig. In bovenstaande tabel zijn de financiële gevolgen van de Voorjaarsnota 2025 in beeld gebracht. De werkelijke financiële doorwerking van de Voorjaarsnota Rijk en overige mutaties binnen het Gemeentefonds vindt plaats in de meicirculaire 2025. Deze verwachten we niet eerder dan 31 mei 2025. Doordat de meicirculaire veelomvattender is dan de voorjaarsnota, wijkt die uitkomst af van wat we nu in bovenstaande tabel presenteren. Toelichting op de financiële vertaling: A. Demping terugval gemeentefonds (ravijnjaar) In 2026 daalt de vergoeding van het Rijk aan gemeenten met ongeveer € 2,4 miljard (het "ravijnjaar"). In de Voorjaarsnota compenseert het Rijk deze terugval met ongeveer structureel € 400 miljoen. Voor Lochem betekent dat een verbetering van het perspectief vanaf 2026 van circa € 800.000. B. Bijstelling mutatie Jeugd De compensatie in de Voorjaarsnota bestaat uit een structurele ‘bijdrage tekort jeugdzorg’ van ruim € 400 miljoen en een incidentele bijdrage ‘verzachting ingroeipad maatregelen Hervormingsagenda’ van € 498 miljoen in 2026 en € 447 miljoen in 2027.

Vanaf 2028 nam het Rijk negatieve posten op voor de eigen bijdrage jeugdzorg (- € 260 miljoen), sturen op trajectduur jeugdzorg (- € 68 miljoen) en indexeren opbrengst hervormingsagenda (- € 507 miljoen). Hoe om te gaan met deze negatieve posten is nog niet duidelijk. De verwachting is dat we op een later moment stelposten kunnen opnemen. Waarschijnlijk is hiervoor nog een kabinetsbesluit en vervolgens een standpunt van de provinciaal toezichthouder nodig. Als dit kan dan is een (deels) budgettair neutrale verwerking mogelijk voor de drie mutaties (eigen bijdrage Jeugdzorg, sturen op trajectduur Jeugdzorg, indexeren opbrengst Hervormingsagenda). Vooralsnog houden wij de lijn aan zoals gepresenteerd in de Voorjaarsnota Rijk. Voor de invulling van de negatieve posten zal in de praktijk diverse maatregelen moeten worden getroffen in het kader van Hervormingsagenda Jeugd. Voor nu zijn deze onzeker. Dit betekent dat voor 2025 t/m 2027 de rijkscompensatie vrijvalt ten gunste van de algemene middelen. In de jaren erna werkt dit negatief door. De bedragen die bij het Ministerie van Financiën op de Aanvullende Post (AP) voor de Hervormingsagenda Jeugd waren gereserveerd, worden toegevoegd aan het gemeentefonds. De stelpost voor nog te ontvangen middelen jeugd de wij hadden komt hiermee te vervallen. C.

Afrekening BTW compensatiefonds 2024 - ombuigingsmaatregel 74 Onbenutte ruimte onder plafond BTW-compensatiefonds (BCF) In de Voorjaarsnota 2025 nam het Rijk de afrekening 2024 van het BTW compensatiefonds op (onbenutte ruimte onder het plafond). De ruimte onder het plafond is lager dan bij het vertrekpunt van de bezuinigingen. De afrekening van het BTW compensatiefonds 2024 leidt tot een bijstelling op de 76

voorgestelde bezuiniging in de Kadernota 2026. De voorgestelde bezuiniging van € 475.000, structureel vanaf 2026, wordt € 400.000 lager. Definitieve verwerking van de Voorjaarsnota 2025 vindt plaats in de meicirculaire 2025. Wij verwerken die in de Begroting 2026.

E. Dekkingsplan kadernota 2026 Op 11 maart gaf de raad adviezen over de ombuigingsmaatregelen. Dat leidt ertoe dat we de keuze hebben gemaakt om enkele eerder voorgestelde maatregelen te laten vervallen of af te zwakken. Ook keken wij naar 'lucht in de begroting' in de jaarrekening 2024 en het vergroten van onze inkomsten. Het verhogen inkomsten past wat ons betreft in het uitgangspunt om de zwaarste lasten over de sterkste schouders te verdelen. De ombuigingsmaatregelen werkten we verder uit in deze kadernota (thema's en programma's) waarbij we aangeven per maatregel wat we doen, het effect op de inwoners en organisaties en het bedrag per maatregel. De bijstelling van de programmabudgetten (op basis van onderuitputting) presenteren wij alleen financieel op programmaniveau. In bijlage 3 staat een totaaloverzicht van alle voorgestelde ombuigingsmaatregelen: het dekkingsplan. De Provincie Gelderland toetst na de in november vastgestelde Begroting 2026 de mate van concreetheid van de ombuigingsmaatregelen. Zij hanteren hierbij de volgende driedeling: A. Reële bezuinigingsmaatregelen, die met zekerheid of zo goed als zeker worden gerealiseerd in het jaar waarvoor deze zijn opgenomen; B. Bezuinigingsmaatregelen waarvan de realisatie nog niet zo goed als zeker is; en C. Bezuinigingsmaatregelen die uitsluitend algemeen zijn benoemd en niet inhoudelijk en procesmatig zijn onderbouwd.

De hiervoor geschetste beoordeling van maatregelen kan leiden tot negatieve correcties op de budgettaire positie in de eerste t/m de vierde jaarschijf. Wanneer de eventuele correcties niet leiden tot een budgettair tekort in één van de jaarschijven, bestaat geen (directe) aanleiding voor bestuurlijk overleg. Wanneer correcties wel leiden tot budgettaire tekorten en mogelijk tot preventief toezicht, dan volgt bestuurlijk overleg met de gemeente. In onderstaand overzicht vindt u een overzicht van de wijzigingen na 11 maart:

Bezuiniging per jaar 2026 Scenario D: Het voorkeursscenario van het college (raad 11 maart 2025)

was

Dekkingsplan Kadernota 2026

wordt

2027

2028

- = nadeel 2029

4.465.000 4.956.604 5.695.000 5.693.468 4.018.384 4.685.604 6.151.000 5.692.468 verschil

-446.616 -271.000

456.000

-1.000

Wijzigingen op oorspronkelijke ombuigingsvoorstellen Wijziging bedrag ombuiging per jaar Maatregel

Progr.

Taakv.

6.1

Taakveld

- = nadeel

Omschrijving

Ink/Uitg

2026

2027

2028

Samenkracht en burger-participatie

Kinderopvang (SMI)

Uitgaven

-10.000

-10.000 In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een bezuiniging van € 20.000 per jaar. Tijdens de adviserende tafel heeft een groot aantal fracties vanuit het principe 'de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten' geadviseerd deze bezuiniging niet door te voeren. Inmiddels zijn ook de definitieve financiële cijfers van de jaarrekening 2024 beschikbaar gekomen. We zien daarin een overschot van € 10.000 op dit budget. Op basis hiervan kiezen we ervoor de bijstelling van € 10.000 structureel te verwerken en de andere helft van de bezuiniging niet meer op te nemen.

6.3

Inkomensregelingen

Meedoenregeling

Uitgaven

-40.000

-40.000 In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een bezuiniging van € 40.000 per jaar. Tijdens de adviserende tafel heeft een groot aantal fracties vanuit het principe 'de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten' geadviseerd deze bezuiniging niet door te voeren. Op basis van die adviezen kiezen we ervoor om deze bezuiniging niet meer op te nemen.

6.1

Samenkracht en burger-participatie

Vrijwilligerswerk

Uitgaven

-40.000

-80.000 -125.000 In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een oplopende bezuiniging naar uiteindelijk € 250.000 in het jaar 2029. Tijdens de adviserende tafel heeft een groot aantal fracties geadviseerd opnieuw te kijken naar enkele bezuinigingen in het sociaal domein. Op basis van die adviezen en de gewenste mogelijkheden voor doorontwikkeling kiezen we ervoor om deze bezuiniging te halveren.

6.71A

Hulp bij het huishouden (WMO)

WMO Hulp bij het huishouden

Uitgaven

-75.000

2029 Argumentatie wijziging ombuigingsmaatregel

-75.000 In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een bezuiniging van € 75.000 per jaar. We zien nog steeds de noodzaak om de zorg beschikbaar te houden voor degene die het echt nodig heeft. Ook hebben we met de vergrijzing en 'ontgroening' in Lochem een actuele grote opgave. Op basis van de adviezen vanuit een groot aantal fracties kiezen we ervoor om deze bezuiniging nu niet door te voeren op de budgetten. Over de ontwikkelingen en oplossingen informeren we de raad in een separaat stuk.

4.2

2.1

Onderwijshuisvesting Onderwijshuisvesting

Uitgaven

-35.000

Bijstelling uitgaven programma 4

Uitgaven

-265.000 -265.000

Verkeer en vervoer

Openbare verlichting (OV)

Uitgaven

-100.000 -100.000 -100.000 -100.000 In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een bezuiniging van € 100.000 per jaar. Deze bezuiniging vervalt, omdat de besparing op energie bij de bestuursrapportage 2024 was verwerkt.

6.3

Inkomensregelingen

Bestrijding armoede onder kinderen

Uitgaven

-40.000

6.1

Samenkracht en burger-participatie

Wmo, mantelzorg

Uitgaven

45.000

15.000

15.000 Het versoberen van het mantelzorgcompliment gaat een jaar eerder in en verhogen we met € 15.000.

8.3

Wonen en bouwen

Dynamische woonvisie

Uitgaven

-10.000

-10.000 In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een bezuiniging van € 10.000 per jaar vanaf 2026. Deze bezuiniging vervalt, omdat dit budget ingezet wordt als dekking voor Wonen en Zorg.

3.1

Economische ontwikkeling

Cofinanciering LEADER Uitgaven (2023-2027)

58.250

121.000

62.750 De geraamde structurele budgetten in de begroting vervallen vanaf 2028. Voor de looptijd van Leader blijft het benodigde budget van € 62.750 voor 2026 en 2027 beschikbaar.

0.4

Overhead

Informatie voorziening

Uitgaven

-11.000

-11.000 In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een ombuiging van structureel € 16.000 per jaar. Deze ombuiging stellen we naar beneden bij met € 11.000. Het besparingspotentieel was minder dan verwacht.

0.4

Overhead

Inkomsten Hanzeweg 8 Inkomsten

-2.000

-2.000 In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een ombuiging van € 5.000 per jaar. Deze ombuiging stellen we naar beneden bij met € 2.000 omdat in de huurovereenkomsten een maximaal percentage waarmee geïndexeerd mag worden is afgesproken. Dit percentage levert een lager bedrag op dan waarmee is gerekend.

Div.

Diverse

Bezuiniging DVO Circulus

40.000

40.000 In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een ombuiging van € 160.000 per jaar. Gezien het totale pakket aan werkzaamheden dat valt onder de DVO is in afstemming met Circulus een bezuiniging te realiseren door optimalisaties in de uitvoering waarmee een taakstelling van totaal € 200.000 het minimale vertrekpunt is voor de DVO 2026.

Uitgaven

-35.000

-35.000 In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een bezuiniging van € 35.000 per jaar. Tijdens de adviserende tafel van 11 maart 2025 heeft de gemeenteraad ons geadviseerd de bezuiniging met betrekking tot OZB en rioolheffing van onderwijsgebouwen niet door te voeren. We kiezen ervoor de bezuiniging te laten vervallen. In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een bijstelling in de jaren 2026 en 2027 van € 265.000 per jaar. Deze bijstelling vervalt, omdat de besparing op kapitaallasten bij de bestuursrapportage 2024 was verwerkt.

In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een bezuiniging van € 40.000 per jaar vanaf 2026. Deze ombuiging gaat een jaar later in (2027), omdat de contracten opgezegd kunnen worden na besluitvorming Begroting 2026.

Bijstelling uitgaven programma 6

Uitgaven

90.000

90.000 In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een bijstelling van € 198.000 in 2026 oplopend naar € 213.000 in 2029. Vanuit de jaarrekening 2024 zien we een extra structurele bijstelling van € 90.000 vanaf 2026.

Bijstelling uitgaven programma 7

Uitgaven

75.000

75.000 In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een bijstelling van € 67.799 vanaf 2026. Vanuit de jaarrekening 2024 zien we een extra structurele bijstelling van € 75.000 vanaf 2026.

106

5.2

Sportaccommodaties MFA Gorssel realisatie; Uitgaven parkeerkelder

108

3.4

Economische promotie

Forensenbelasting

Inkomsten

125.000

138.750

110

0.64

Belastingen overig

Inkomsten leges

Inkomsten

50.000

109a

3.4

Economische promotie

Toeristenbelasting

Inkomsten

150.000

111b

Div. programma's

Div.

Diverse

Taakstelling Gemeenschappelijke Regelingen - stelpost 2027

0.10

Mutaties reserves

Onttrekking algemene reserve

Totaal wijzigingen

0.61/0.62 OZB

-25.000

OZB Woningen en Niet- Inkomsten woningen eigenaar en gebruiker

Uitgaven

28.000

In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van besparing op de kapitaallast van € 25.000 in 2028. Deze besparing zit al in bezuinigingsmaatregel 30. MFA Gorssel. 34.250 In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een verhoging van de forensenbelasting met 50% vanaf 2028 en daarna een jaarlijkse extra verhoging met 5%. We stellen voor de belastingverhoging vanaf 2026 in te laten gaan. In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van het verhogen van de kostendekkendheid van de leges voor omgevingsvergunningen en bestemmingsplanwijzigingen vanaf 2028. We stellen voor de verhoging van de kostendekkendheid vanaf 2026 in te laten gaan.

40.000

In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een verhoging van de toeristenbelasting ten opzichte van 2025 met 11% in 2028 en 15% in 2029. We stellen voor de belastingverhoging met 15% vanaf 2026 in te laten gaan.

435.000

90.000 In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een verhoging van de inkomsten van OZB-woningen en niet-woningen met € 345.000 vanaf 2029. We stellen voor de belastingverhoging vanaf 2028 in te laten gaan. En daarnaast om de belasting extra te verhogen vanaf 2028 met € 90.000.

-300.000

In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een taakstelling van € 300.000 vanaf 2027. We stellen voor de taakstelling wel te laten staan voor 2027, maar deze budgettair neutraal op te nemen.

-491.866

-446.616 -271.000

In de versie van 11 maart 2025 is uitgegaan van een onttrekking aan de algemene reserve van € 491.866 in 2026. Deze onttrekking aan de algemene reserve voor het structureel sluitend maken van de begroting is niet meer nodig. 456.000

-1.000

F. Onttrekking algemene reserve Wij onttrekken incidenteel een bedrag aan de algemene reserve voor de bijdrage Epse A1 van € 5.000.000 in 2028 (nieuwe activiteit). Het verwachte incidentele tekort in 2026 bedraagt € 890.000. Bij de Begroting 2026 volgt actualisatie en eventuele definitieve onttrekking. Hieronder het totaalbeeld van de voorgestelde onttrekkingen voor de jaren 2026 tot en met 2029 uit de algemene reserve: • nieuwe activiteit, incidenteel budget bijdrage Epse - A1 € 5.000.000 (2028) • incidenteel tekort € 890.000 (2026) In de Algemene reserve zit geraamd een bedrag van € 27,9 miljoen per eind 2029 (stand jaarrekening 2024). Dit is exclusief het jaarrekeningresultaat en -bestemming 2024. Door bovenstaande geraamde onttrekkingen komt de geraamde stand van de Algemene reserve uit op € 22,0 miljoen eind 2029.

HOOFDSTUK 6 BESLISPUNTEN De Kadernota 2026 vaststellen, met daarin opgenomen de volgende beslispunten: a. Instemmen met de nieuwe activiteiten 2026 - 2029 met de bijbehorende dekking (overzicht 'Nieuwe activiteiten Kadernota 2026' in de Inleiding) en deze opnemen in de Begroting 2026. b. Instemmen met de ombuigingen 2026 - 2029 (bijlage 3 Dekkingsplan) en deze opnemen in de Begroting 2026. c. Instemmen met het verwerken van de vier financiële bijstellingen structureel (onderdeel A van het financieel overzicht, hoofdstuk 5 Financieel Kader) in het begrotingssaldo.

BIJLAGEN

Bijlage 1: Toelichting Werelddoelen

Bijlage 2: Was – wordt overzicht “wat willen we bereiken” Programma 5. Sport, cultuur en recreatie 5.3 Cultuurprestaties Was Wat willen we bereiken? Door middel van cultuur bevorderen we de persoonlijke ontwikkeling en de vitaliteit van onze inwoners. De uitgangspunten staan in de Lochemse cultuurvisie ‘Kijk op Cultuur’ en het bijbehorende uitvoeringsplan. Belangrijke aanbieders van cultuur zijn Schouwburg Lochem, Bibliotheek Berkel & IJssel en Muzehof Centrum voor de Kunsten. Daarnaast zijn er tal van culturele instellingen en initiatieven die deel uitmaken van- en samenwerken in- het rijke culturele veld. Wordt Wat willen we bereiken? We dragen bij aan een levendige samenleving met een sterk, afwisselend, toegankelijk cultureel aanbod van hoge kwaliteit. De uitgangspunten staan in de Lochemse cultuurvisie ‘Kijk op Cultuur’ en het bijbehorend uitvoeringsplan. Door cultuur bevorderen we de persoonlijke ontwikkeling en de vitaliteit van onze inwoners. Behalve Schouwburg Lochem, Bibliotheek Berkel & IJssel en Muzehof Centrum voor de Kunsten, zijn er tal van culturele instellingen en initiatieven die deel uitmaken van -en samenwerken in het rijke culturele veld. Programma 6. Sociaal Domein 6.3 Inkomensregelingen Was Wat willen we bereiken? Een groot deel van onze inwoners is in staat om, door betaald werk en op andere manieren, zelfstandig te participeren in de samenleving.

Er is ook een deel van onze inwoners dat dit niet kan. Wij ondersteunen hen (tijdelijk) met een inkomensregeling, om die stap naar participatie te kunnen maken Wordt Wat willen we bereiken? De meeste inwoners kunnen zelfstandig meedoen in de samenleving. Door betaald werk en in andere vormen. Een deel van onze inwoners kan dat niet. Wij ondersteunen hen (tijdelijk) met een inkomensregeling. Daarmee kunnen ze de stap naar meedoen maken. Programma 7. Volksgezondheid en milieu 7.3 Afval Was Wat willen we bereiken? Eind 2020 stelde de gemeenteraad het Afval- en Grondstoffenplan 2021-2025 vast. En daarmee het ambitieniveau voor de komende jaren. Wordt Wat willen we bereiken? Het Afval en Grondstoffenplan 2021-2025 vernieuwen we weer voor een periode van 5 jaar. Het nieuwe Afval- en grondstoffenbeleidsplan leggen we in 2026 voor aan de gemeenteraad. 7.4 Milieubeheer Was Wat willen we bereiken? We onderschrijven de landelijke doelstelling klimaatneutraal in 2050. We zetten ons volledig in en gaan uit van draagvlak en samenwerking. We zien veel kansen in de samenwerking tussen de inwoners binnen de verschillende kernen zoals bij de BuurtEnergieStrategie. We bieden hierbij ondersteuning, faciliteren studies en stimuleren kennisoverdracht. In de gebouwde omgeving staan we op de lange termijn voor de warmtetransitie op weg naar een aardgasvrije toekomst.

Op de korte termijn betekent dit dat we inzetten op energiebesparing ter voorbereiding op de uiteindelijke warmtetransitie. Om inwoners en MKB beter van dienst te kunnen

zijn, openden we het EnergieloketLochem. Inwoners en het MKB kunnen hier gratis advies vragen over verduurzaming en de mogelijke subsidieregelingen. Binnen onze gemeentegrenzen gaan we uit van duurzame opwek. Op termijn moet blijken of zo voldoende energie kan worden opgewekt. Of dat het importeren van duurzame energie nodig is om klimaatneutraliteit te bereiken. Ook binnen het bedrijfsleven en de industrie spelen de vragen rondom energiebesparing, energiedelen, circulair materiaalgebruik, de warmtetransitie en het beperken van de uitstoot van broeikasgassen. Dit vraagt om meer samenwerking en innovatieve projecten. Bij al deze initiatieven gaan we uit van het principe van de trias-energetica; 1. Besparen 2. Gebruik maken van zuinige apparatuur en innovatieve technieken 3. Duurzame opwek De gemeente is verantwoordelijk voor het opstellen van milieubeleid en de handhaving hiervan. De Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) verzorgt grotendeels de handhaving. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet, kreeg de gemeente ook meer instrumenten om te sturen op gebiedsgericht milieubeleid. In het omgevingsplan kunnen voor verschillende gebieden milieunormen gevarieerd worden toegepast. Binnen een bepaalde bandbreedte. Denk aan geluid, geur, bodemkwaliteit. Het vaststellen van dit gebiedsgerichte kader is één van de nieuwe taken van de gemeente.

Ook milieuhandhaving voor de grotere bedrijven kwam van de provincie over naar de gemeente. Wordt Wat willen we bereiken? We onderschrijven de landelijke doelstelling klimaatneutraal in 2050. Hiervoor willen we zoveel mogelijk duurzame opwek binnen onze gemeentegrenzen realiseren. We zetten ons volledig in, met draagvlak en samenwerking als uitgangspunt. Voor de warmtetransitie zetten we in op energiebesparing als voorbereiding op de stap naar aardgasvrij. Hiervoor openden we in 2024 het EnergieloketLochem. Alle inwoners van Lochem bieden we gratis advies over verduurzaming en helpen we met het aanvragen van subsidieregelingen. In de BuurtEnergieStrategie werken we met inwoners binnen de verschillende kernen samen. We bieden hierbij ondersteuning, faciliteren studies en stimuleren kennisoverdracht. Ook willen we samen met het bedrijfsleven en de industrie werken aan de vraagstukken die daar leven rondom energiebesparing, energiedelen, circulair materiaalgebruik, de warmtetransitie en het beperken van de uitstoot van broeikasgassen. Met innovatieve pilots en projecten willen we werken aan een toekomstbestendig bedrijfsleven. De gemeente is verantwoordelijk voor het opstellen van milieubeleid en de handhaving hiervan. De Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) verzorgt grotendeels de handhaving. Wij sturen op gebiedsgericht milieubeleid.

Hiervoor nemen we in het omgevingsplan milieunormen op voor bijvoorbeeld geur, geluid en bodemkwaliteit.

Bijlage 3: Dekkingsplan

Maatregel

Progr.

Taakv.

0.1

Taakveld

Omschrijving

Ink/Uitg

Bezuinigings optie

Bezuiniging 2026

Bezuiniging 2027

Bezuiniging 2028

Bezuiniging 2029

Bestuur

College van B. en W. representatie

Uitgaven

Bestuur

Eenvoudig schrijven, doen

Uitgaven

Soberder uitvoeren

2.000

Anders…....

6.417

1.2

Openbare orde en veiligheid

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15607715/1