Concept Jaarstukken 2025
Tekst van het document
Wat hebben we ervoor gedaan? Sociale en pedagogische basis- gezinscoaches op de basisscholen Uitgevoerd
28
In 2025 hebben we met alle basisscholen afspraken gemaakt over de aanwezigheid en taakverdeling van de gezinscoaches. Hiermee organiseren we ondersteuning zo dichtbij mogelijk, op de plek waar kinderen en ouders zijn. Daardoor signaleren we problemen eerder en kunnen we sneller passende hulp inzetten. Niet uitgevoerd Overige activiteiten Integraal Huisvestingsplan opstellen Uitgevoerd In 2025 is gewerkt aan de totstandkoming van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2025–2041 (IHP Onderwijs). Dit plan is opgesteld in samenwerking met de schoolbesturen en partners zoals de kinderopvang. Het IHP 2026–2041 wordt ter besluitvorming in 2026 voorgelegd aan de gemeenteraad. Niet uitgevoerd De uitvoering van het IHP is nog niet gestart, omdat besluitvorming door de raad nog moet plaatsvinden. Wel is de voorbereidingsfase voor de scholen De Rank en De Vennegötte gestart in 2025, mede mogelijk gemaakt door het subsidietraject IPOHV (Innovatieprogramma Onderwijshuisvesting) waarin versnelling en verduurzaming van landelijke scholenbouw het doel zijn. Actualisatie beleidsnota Leerplicht Uitgevoerd In 2025 hebben we de beleidsnota Leerplicht vernieuwd en, net als in 2024, de pilot Preventieve inzet leerplicht uitgevoerd. Samen met scholen en andere partners maakten we duidelijke afspraken om schoolaanwezigheid van jongeren verder te vergroten.
We doen dit door: • Verzuim sneller te signaleren en aan te pakken met preventie en vroegsignalering. • Consulenten Leerplicht actief te laten samenwerken met leerlingen, ouders, scholen en andere professionals. Deze aanpak helpt jongeren om vaker een startkwalificatie te behalen en vergroot hun kansen op een goede toekomst. De evaluatie van de tweejarige pilot volgt. Niet uitgevoerd Beleidsnota's Het beleid voor dit programma is onder andere vastgelegd in de beleidsnota’s: • Onderwijs Achterstanden Beleid 2006-2010 • Overlegregeling Lokale Educatieve Agenda gemeente Lochem 2020 • Beleidsnota Leerplicht 2025 (2025) • Visie op de brede school ontwikkeling in de gemeente Lochem (2011) • Algemene subsidieverordening Lochem (2025) • Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs (2017) • Integraal Huisvestingsplan 2018-2028 (2017) • Beleidsregel bekostiging gymnastiekonderwijs 2017 • Handhavingsbeleid Wet Kinderopvang Gemeente Lochem (2018) • Regionaal programma VSV 2020-2024 • Omgekeerde Verordening Sociaal Domein 2026 • Gemeenschappelijke Regeling PlusOV 2025
29
Wat heeft het gekost?
- = nadeel, bedragen x € 1.000 Taak- Omschrijving taakveld veld Baten
Werkelijk
Begroting
Werkelijk
2024
2025
2025
503
653
Saldo 2025 636
-17 -2
4.1
Openbaar basisonderwijs
6
6
4
4.2
Onderwijshuisvesting
0
17
14
-3
4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
496
630
618
-13
3.556
4.146
3.843
302
155
144
153
-9 34
Belangrijkste afwijkingen: n.v.t. Lasten 4.1
Openbaar basisonderwijs
4.2
Onderwijshuisvesting
4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
379
392
358
1.547
1.782
1.684
97
Kapitaallasten
816
952
804
148
Loonkosten
659
875
844
31
Belangrijkste afwijkingen: 4.2
Onderwijshuisvesting
Suringarschool: voordeel € 41.000
De overeenkomst erfpacht is niet geformaliseerd in 2025. Incidenteel voordeel. 4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
Onderwijs en zorg: voordeel € 34.000
Een aantal activiteiten binnen onderwijs en zorg, zoals de weerbaarheidstrainingen, sloot aan bij de doelstellingen van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). Daarom zijn voor deze activiteiten incidenteel rijksmiddelen (NPO) ingezet. Incidenteel voordeel. 4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
Leerlingenvervoer: voordeel € 32.000
Dit jaar zijn minder leerlingen vervoerd dan verwacht, waardoor het aantal ritten is gedaald. Incidenteel voordeel. Totaal programma 4
-3.053
-3.493
-3.208
285
30
5. SPORT, CULTUUR EN RECREATIE 5.1 Sportbeleid en activering Wat willen we bereiken? We moedigen onze inwoners aan om een leven lang met plezier te sporten en te bewegen. Dat doen we met een aantrekkelijke openbare ruimte en sportverenigingen die klaar zijn voor de toekomst. Zo zorgen we ervoor dat inwoners elkaar vaker ontmoeten. Ook zetten we sport in om probleemgedrag en gezondheidsproblemen te voorkomen. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? Aanvullen bestemmingsreserve sportvoorzieningen Uitgevoerd Op 8 april 2025 stemde het college in met de subsidieaanvragen sportvoorzieningen. De kosten komen ten laste van de bestemmingsreserve sportvoorzieningen. Vijf verenigingen maakten in 2025 gebruik van de regeling. Dit waren de Lochemse Golfclub, de Lochemse Hockeyclub, SV Almen, SVBV Barchem en de Tennisclub Epse. Het restant van de bestemmingsreserve sportvoorzieningen zetten we in voor de jaren 2026 en verder. Niet uitgevoerd 5.2 Sportaccommodaties Wat willen we bereiken? De gemeentelijke sportaccommodaties zijn onderdeel van het maatschappelijk vastgoed. De spelregels van het accommodatiebeleid gelden ook voor de sportaccommodaties. Dat betekent dat wij alleen verantwoordelijk zijn voor de instandhouding van accommodaties voor bewegingsonderwijs (gymzalen). We zien dat er in heel Nederland steeds meer gebouwen komen met verschillende voorzieningen, zoals sporthallen en dorps- of kulturhuzen. Deze initiatieven komen uit het maatschappelijk veld. Daarom moedigen we in alle kernen de betrokkenen, zoals accommodatiebesturen en dorpsraden, aan om plannen te maken voor toekomstbestendige accommodaties. Het doel is om het voorzieningenniveau minimaal gelijk te houden, maar wel tegen lagere kosten. Als de kosten omlaag gaan, kunnen wij ook minder subsidie geven.
Het verduurzamen van gebouwen helpt hierbij. Waar nodig ondersteunen of begeleiden wij dit proces. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? We voerden onze reguliere werkzaamheden uit.
31
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Wat willen we bereiken? Met cultuur bevorderen we de persoonlijke ontwikkeling en de vitaliteit van onze inwoners. Hoe we dit doen, staat in de Lochemse cultuurvisie ‘Kijk op Cultuur’ en het uitvoeringsplan dat daarbij hoort. Belangrijke aanbieders van cultuur zijn Schouwburg Lochem, Bibliotheek Berkel & IJssel en Muzehof Centrum voor de Kunsten. Daarnaast zijn er veel culturele instellingen en initiatieven die onderdeel zijn van het rijke culturele aanbod en daarin met elkaar samenwerken. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? Cultuur en Erfgoedpact Uitgevoerd Het erfgoedproject in Barchem heeft geleid tot een kunstwerk aan een aanrijroute naar Lochem, waarbij jongeren actief hebben meegedaan. Vanaf 2025 bepalen jongeren bij het volgende erfgoedproject zelf hun activiteiten, gericht op identiteit, omgeving en lokale geschiedenis. Zij worden begeleid door kunstenaars en werken op bijzondere erfgoed- en buitenlocaties. Niet uitgevoerd 5.4 Musea Wat willen we bereiken? We maken kunst en cultuur toegankelijk voor onze inwoners. Ook bevorderen we het bewustzijn van ons cultureel erfgoed. De musea in onze gemeente zijn een belangrijke trekpleister in onze vrijetijdseconomie. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? We voerden onze reguliere werkzaamheden uit. 5.5 Cultureel erfgoed Wat willen we bereiken? Cultureel erfgoed maakt onze gemeente aantrekkelijk om te wonen, te leven en te recreëren.
32
Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? We voerden onze reguliere werkzaamheden uit. 5.6 Media Wat willen we bereiken? We hechten belang aan mediawijsheid (kennis, vaardigheden en mentaliteit) van inwoners en instellingen in onze gemeente. Dit om een bewuste, kritische en actieve houding te bevorderen in een samenleving waarin media volop aanwezig zijn. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? We voerden onze reguliere werkzaamheden uit. 5.7 Openbaar groen en openlucht recreatie Wat willen we bereiken? We zorgen voor behoud en versterking van natuur en landschap. Het landschap is aantrekkelijk en veilig, met goed onderhouden laanbomen van verschillende soorten, leeftijden en structuren. We zorgen voor een basisniveau van onderhoud en zetten in op de veiligheid van het openbaar groen. De openbare ruimte blijft aantrekkelijk om te verblijven. Dit geldt ook voor de speelruimten en trapvelden waar kinderen kunnen spelen. Via speeltuinverenigingen stimuleren we het beheer en onderhoud van deze speelruimten en versterken we de contacten in de buurt. Bovendien willen we de biodiversiteit binnen de gemeente behouden en vergroten. Belangrijke voorwaarden zijn dat we groene landschapselementen in ons buitengebied behouden. En dat we onze eigendommen terugvorderen, zodat we ze weer zelf kunnen beheren. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? Inrichting buitenruimte gemeentehuis Uitgevoerd
33
In de begroting 2025 namen wij € 305.000 op voor de planuitwerking en uitvoering van fase 1 van de buitenruimte van het gemeentehuis. Fase 1 omvat de vergroening van het voorplein en het terras achter de receptie. Wij vroegen de raad om dit krediet beschikbaar te stellen. Dit deden wij aan de hand van een raadsvoorstel, dat wij in Q4 2025 aan de raad aanboden. Niet uitgevoerd Het raadsvoorstel Herinrichting buitenruimte gemeentehuis fase 1 is na de gemeenteraadsverkiezingen geagendeerd. Uitvoering volgt na beschikbaar stellen krediet door de raad. Uitvoering is beoogd in 2026. Herijking IBOR plan Uitgevoerd In 2025 is de werkwijze/aanpak van het Integraal Beheerplan voor de Openbare Ruimte (IBOR-plan) geëvalueerd. De resultaten worden in 2026 ter informatie met de raad gedeeld. Niet uitgevoerd Een mogelijke herijking van het IBOR-plan volgt na de evaluatie. Overige activiteiten Stimuleren sport en bewegen Uitgevoerd We kenden verschillende aanvragen toe voor inwonersinitiatieven die sporten en bewegen mogelijk maken. Deze aanvragen waren onder andere voor de aanleg van een beweegroute en beweegparcours, een multifunctioneel sportveld en twee beachvolleybalvelden. We rondden het project Wijk in Beweging af. In dit project zorgde Welzijn Lochem voor passende ondersteuning om sporten en bewegen in de wijken te stimuleren.
Ook startten we samen met maatschappelijke partners aan het sport-, cultuur- en welzijnsplatform Doe Mee in Lochem. Niet uitgevoerd De lancering van het platform 'Doe Mee in Lochem' zal in 2026 plaatsvinden. Evaluatie IBOR Uitgevoerd In 2019 is het Integraal Beheerplan voor de Openbare Ruimte (IBOR) vastgesteld met de ambities voor beheer en onderhoud binnen de gemeente voor de periode 2020-2030. De gemeenteraad heeft hierbinnen gekozen voor het scenario “Spelen, Bewegen en Ontmoeten”. Het IBOR gaat ook uit van kerngericht werken. In 2025 is de werkwijze/aanpak geëvalueerd, welke in 2026 ter informatie gedeeld wordt met de raad. Niet uitgevoerd Mogelijke herijking van het IBOR-plan volgt op de evaluatie. Beleidsnota's Het beleid voor dit programma is onder andere vastgelegd in de beleidsnota’s: • Notitie afstoten snippergroen (2006) • Subsidieregeling incidentele culturele activiteiten • Groenvisie (2006) • Renovatieplan groen (2007) • Landschapsontwikkelingsplan (2009) • Accommodatieplan per kern (2014) • Strategische visie beheer en onderhoud openbare ruimte gemeente Lochem (2012) • Algemene subsidieverordening (2013) • Herijking Erfgoedbeleid Gemeente Lochem (2016) • Evaluatie speelruimtebeleid (2016) 34
• • • • • • • • • • •
Subsidieregeling Speelruimtebeleid 2016 - 2020 (2016) Organisatie- en bedrijfsplan 2e fase BuitenRuimte (2016) Integraal beheer openbare ruimte (IBOR) (2019) Cultuurhistorische waardenkaart (2019) Erfgoedvisie Gemeente Lochem 2020 – 2030; Erfgoed in verbinding (2020) Sport- en beweegakkoord Lochem (2020) Subsidieregeling Sportvoorziening 2022 Biodiversiteitsplan Lochem Natuurlijk (2021) Beleidsplan Beheer laanbomen buitengebied (2021) "Kijk op Cultuur" - cultuurvisie (2016) "Kijk op Cultuur" - Uitvoeringsplan 2023 en verder (2023)
35
Wat heeft het gekost?
- = nadeel, bedragen x € 1.000 Taak- Omschrijving taakveld veld Baten
Werkelijk
Begroting
Werkelijk
Saldo
2024
2025
2025
2025
1.055
981
971
-11 -12
5.1
Sportbeleid en activering
194
193
181
5.2
Sportaccommodaties
602
549
541
-7
5.5
Cultureel erfgoed
16
18
4
-14
5.6
Media
223
217
227
10
5.7
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
21
5
17
12
8.734
10.188
9.363
825
528
607
570
37
1.647
1.834
1.488
345 8
Belangrijkste afwijkingen: n.v.t. Lasten 5.1
Sportbeleid en activering
5.2
Sportaccommodaties
5.3
Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
935
995
987
5.4
Musea
113
119
115
5
5.5
Cultureel erfgoed
217
104
88
16
5.6
Media
925
1.039
1.033
6
5.7
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
3.351
3.925
3.557
367
Kapitaallasten
297
302
294
8
Loonkosten
722
1.263
1.231
33
Belangrijkste afwijkingen: 5.2
Sportaccommodaties
Sportvoorzieningen: voordeel € 393.000
De beoogde investeringen van de Lochemse Hockeyclub, Lochemse Tennisclub, LTC Gorssel en SVBV Barchem liepen vertraging op en zijn nog niet gereed. Zodoende is de toegekende subsidie Sportvoorziening nog niet definitief vastgesteld en niet uitbetaald. We stellen voor om het restant budget van € 349.000 over te hevelen naar 2026. Omdat de werkzaamheden bij LTC Gorssel naar verwachting in 2027 zullen plaatsvinden, stellen we voor het restant budget van € 44.000 over te hevelen naar 2027. 5.2
Sportaccommodaties
Gebouw 't Trefpunt: nadeel € 31.000
Vanwege de komst van de MFA Gorssel voeren we alleen het noodzakelijke onderhoud uit. De verouderde staat van de sporthal zorgde voor verschillende niet begrote werkzaamheden zoals het verhelpen van diverse lekkages en storingen. Incidenteel nadeel. 5.2
Sportaccommodaties
Begeleiden accommodatieplannen: voordeel € 30.000
In 2025 evalueerden we het bestaande Accommodatiebeleid en zijn we gestart met het ontwikkelen van een nieuwe beleidsvisie voor de komende jaren. In 2026 werken we de visie verder uit en gaan we aan de slag met het participatietraject met sportverenigingen, buurthuizen en welzijnsorganisaties. We stellen voor om het restant budget van € 30.000 over te hevelen naar 2026. 5.7
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Areaaluitbreiding: voordeel € 48.000
In 2025 hebben we geen kosten gemaakt voor areaaluitbreiding. Vanaf 2027 worden kosten die gemaakt worden ten behoeve van areaaluitbreiding gedekt uit projectgelden. Incidenteel voordeel. 5.7
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Groenbeleid: voordeel € 61.000
Een deel van de middelen openbaar groen is gereserveerd voor het ontwikkelen van nieuw groenbeleid. Het werken met omgevingsprogramma's is nieuw en vraagt extra voorbereidingstijd, we zijn hier in 2025 mee gestart en krijgt in 2026 een vervolg. Incidenteel voordeel. 5.7
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Duurzaam bomen beheer: voordeel € 211.000
Er is vertraging opgelopen in de werkvoorbereiding en uitvoering van de trajectenkap, omdat er te weinig mensen beschikbaar waren bij Circulus om het werk voor te bereiden, en om natuuronderzoek te doen. De kosten voor het water geven van jonge aanplant pakten lager uit. De reguliere snoei liep vertraging op door de aanbesteding van een nieuw contract bij Circulus. Incidenteel voordeel. Totaal programma 5
-7.680
-9.206
-8.392
814
36
6. SOCIAAL DOMEIN 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Wat willen we bereiken? Inwoners kunnen zichzelf redden en helpen elkaar. Iedereen kan meedoen, veilig leven en zich ontwikkelen. Mensen voelen zich nuttig en gewaardeerd en nemen zoveel mogelijk deel aan de samenleving. Voorzieningen sluiten aan bij de behoefte van de inwoners. En stellen mensen in staat om te blijven deelnemen aan het gewone leven, elkaar te ontmoeten en te helpen. Inwoners geven dit samen vorm als het kan. En anders samen met de gemeente en maatschappelijke organisaties. Inwoners nemen samen verantwoordelijkheid voor hun omgeving, hun buurt en de mensen om hen heen. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? Talent Express uitvoeren Uitgevoerd De Talent Express biedt cultuuractiviteiten aan kinderen die daar niet vanzelf mee in aanraking komen. In de voorjaarsvakantie van 2025 deden ongeveer honderd kinderen van 7–12 jaar mee aan een driedaags programma met zang, dans, toneel en circus. De activiteiten vonden plaats bij Hoeflo Harfsen. Verschillende lokale partners en sponsors hielpen mee bij de uitvoering en zorgden voor een gezonde lunch. Niet uitgevoerd Uitvoering geven aan vastgestelde visie Nieuwkomers De visie nieuwkomers omvat statushouders, asielzoekers en Oekraïense ontheemden. Uitgevoerd Statushouders In 2025 voerden we naast onze reguliere taken extra acties uit om integratie en participatie te versnellen. Ook is een deel van de taakstellingsachterstand ingelopen. De gemeentelijke opvanglocatie aan de Zutphenseweg is afgerond. In het beleid is kamergewijze verhuur mogelijk gemaakt. Daardoor kunnen alleengaande statushouders die wachten op nareis alvast in Lochem wonen en starten met hun inburgering. We zijn een samenwerking gestart met Buddy to Buddy, waardoor statushouders sociale contacten opdoen en beter kunnen meedoen in de samenleving. Asielzoekers De opvanglocatie aan de Ampsenseweg is aangekocht door het COA. De alleengaande minderjarige vreemdelingen zijn hierheen verhuisd.
Er is een bestuursovereenkomst met het COA gesloten en de beheergroep is opgestart. Oekraïense ontheemden We realiseerden de opvanglocatie Zonnekampstraat te Gorssel. Oekraïners uit de Bloemenkamp zijn hierheen verhuisd. We bleven inzetten op het meedoen in de samenleving, onder andere door taalonderwijs, zwemlessen en ondersteuning door vrijwilligers. 37
Niet uitgevoerd Er is geen derde gemeentelijke opvanglocatie voor ontheemden uit Oekraïne gerealiseerd in 2025. Een raadsvoorstel voor de uitvoering van de visie en de benodigde middelen vergt meer tijd en wordt in 2026 aan de raad voorgelegd. 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wat willen we bereiken? De gemeente Lochem streeft voor haar inwoners naar een dienstverlening van hoge kwaliteit door een professionele organisatie. Deze dienstverlening verbeteren we door de verschillende 'loketten' in het sociaal domein onder te brengen bij 't Baken. Ook krijgt hiermee het inzetten van de eigen kracht van inwoners meer aandacht. Voor ’t Baken gelden vijf uitgangspunten: perspectief van de inwoner, eigen kracht, dichtbij, samenhang en effectiviteit. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? We voerden onze reguliere werkzaamheden uit. 6.3 Inkomensregelingen Wat willen we bereiken? Een groot deel van onze inwoners is in staat om, door betaald werk en op andere manieren, zelfstandig te participeren in de samenleving. Er is ook een deel van onze inwoners dat dit niet kan. Wij ondersteunen hen (tijdelijk) met een inkomensregeling, om die stap naar participatie te kunnen maken. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? We voerden onze reguliere werkzaamheden uit. 6.4 WSW en beschut werk Wat willen we bereiken? We willen dat elke Lochemse inwoner zich nuttig en gewaardeerd voelt. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
38
Wat hebben we ervoor gedaan? We voerden onze reguliere werkzaamheden uit. 6.5 Arbeidsparticipatie Wat willen we bereiken? Werk is de beste sociale zekerheid. Daarom willen we zoveel mogelijk inwoners (duurzaam) aan het werk helpen op de reguliere arbeidsmarkt. We ondersteunen de inwoner om de hoogst haalbare trede op de participatieladder van het sociaal domein te bereiken. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? We voerden onze reguliere werkzaamheden uit. 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) Wat willen we bereiken? Inwoners van Lochem kunnen hun woning normaal gebruiken en zich in de woning of directe omgeving verplaatsen. Hierdoor blijven zij zelfredzaam en kunnen zij meedoen in de samenleving. Wij hebben voldoende hulpmiddelen. Deze hulpmiddelen zijn van goede kwaliteit. En ze passen bij de vraag- en ondersteuningsbehoefte. De inwoner is tevreden over de aanpassingen, levering en service van de hulpmiddelen. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen
Wat hebben we ervoor gedaan? We voerden onze reguliere werkzaamheden uit. 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ Wat willen we bereiken Mensen in een kwetsbare situatie zijn zoveel mogelijk zelfredzaam en kunnen deelnemen aan onze samenleving. Zij krijgen passende ondersteuning, zoveel mogelijk in hun eigen leefomgeving en aansluitend op hun eigen behoefte. De Lochemse jeugd groeit gezond en veilig op. Zo ontwikkelen zij zich zo goed mogelijk. Als inwoners hulp op maat nodig hebben, krijgen zij die hulp dichtbij. Samenhangend, van goede kwaliteit en met meerwaarde voor individu en samenleving. Er is een samenhangend en toegankelijk netwerk van voorzieningen voor alle inwoners, professionals en andere betrokkenen.
39
Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? We voerden onze reguliere werkzaamheden uit. 6.72 Maatwerkdienstverlening 18Wat willen we bereiken? Mensen in een kwetsbare situatie zijn zoveel mogelijk zelfredzaam en kunnen deelnemen aan onze samenleving. Lochemse jeugd groeit gezond en veilig op. Zo kunnen zij zich zo goed mogelijk ontwikkelen. Er is een samenhangend en toegankelijk netwerk van voorzieningen voor alle inwoners, professionals en andere betrokkenen. Als zij hulp op maat nodig hebben, krijgen zij die hulp dichtbij, beter, samenhangend en met meerwaarde voor individu en samenleving. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? Stevig lokaal team Jeugd Uitgevoerd Om het toenemende aantal jeugdhulpvragen tijdig te kunnen afhandelen, worden jeugdconsulenten intensiever ingezet bij complexe casuïstiek. Zij zijn aanwezig op scholen en bij huisartsen, zodat zij dicht bij de doelgroep (jeugdigen en hun ouders) werken en hier het pedagogische klimaat versterken. Ook is de samenwerking met ketenpartners versterkt. Bij iedere hulpvraag wordt een brede analyse uitgevoerd. Daarnaast zijn er vaste samenwerkingsafspraken met jeugdbescherming, gecertificeerde instellingen en Veilig Thuis. Niet Uitgevoerd 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ Wat willen we bereiken? Soms is hulp op maat niet voldoende en is er tijdelijk een vangnet nodig voor de meest kwetsbare inwoners. Daarbij werken we vooral regionaal samen. Dit kan zijn voor financiën of een andere woonsituatie. Een vangnet organiseren wij vanuit het perspectief van de inwoner en eigen kracht, dichtbij, samenhangend en effectief voor individu en samenleving. Soms met een dwingend karakter.
40
Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? We voerden onze reguliere werkzaamheden uit. 6.82 Geëscaleerde zorg 18Wat willen we bereiken? Soms is hulp op maat niet voldoende voor de meest kwetsbare inwoners. Dan is er tijdelijk een vangnet nodig. Het regelen van een vangnet gebeurt vaak in een regionale samenwerking. Financiële hulp kan nodig zijn of hulp bij een andere woonsituatie of het ouderlijk gezag. Een vangnet organiseren wij vanuit het perspectief van de inwoner en eigen kracht, dichtbij, samenhangend en met effectiviteit voor de persoon en de samenleving. Soms met een dwingend karakter. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? We voerden onze reguliere werkzaamheden uit. Overige activiteiten Tegengaan niet-gebruik van regelingen Uitgevoerd We verminderen het niet-gebruik van regelingen om de bestaanszekerheid van inwoners te vergroten. In 2025 is bij inwoners met een bijstandsuitkering onderzoek gedaan naar het gebruik van de Meedoenregeling en de Individuele Inkomenstoeslag. Dit heeft 130 extra toekenningen opgeleverd, wat naar verwachting leidt tot structureel hogere uitgaven. Daarnaast stimuleren we het gebruik van regelingen via consulenten van ’t Baken, onze partners, de vereenvoudigde aanvraagprocedure en de introductie van de Voorzieningenwijzer in 2025. Niet uitgevoerd Beleidsnota's Het beleid voor dit programma ligt onder andere vast in de beleidsnota’s: Nota’s van het Rijk/provincie Nota’s van de regio: • Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijk opvang 2024 - 2026 regio Midden IJssel 'Kracht in kwetsbaarheid' • Regiovisie Samen tegen huiselijk geweld, aanpak huiselijk geweld 2020-2023 (2020) Nota’s van de gemeente:
41
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
“Dichtbij zijn en voorkomen” visie op preventie gemeente Lochem (2020) Algemeen beleidskader sociaal domein (2019) “Met de samenleving werken naar een toereikend geheel aan ontmoetingsinitiatieven”, visie op ontmoetingsinitiatieven in de gemeente Lochem (2018) Nota Verbonden Partijen (2019) Verordening Sociaal Domein 2026 Beleidskader Schuldhulpverlening 2023-2026 Lokaal gezondheidsbeleid (2020) Handhavingsbeleid Wet kinderopvang Gemeente Lochem (2018) “Veerkrachtig ouder worden in gemeente Lochem”, beleids- en actieplan ouderen (2019) “Omzien naar elkaar”, beleidsplan informele hulp in de gemeente Lochem (2020) Minimabeleid Perspectief! (2017) Beleidsregels Sociaal Domein 2026 Lange termijn aanpak "Bestrijding oorzaken van armoede" (2022) Lokaal uitvoeringsplan Maatschappelijke opvang en Beschermd wonen 2024 - 2026 gemeente Lochem Subsidieregeling algemene oplossingen in het sociaal domein Gemeente Lochem 2015 Preventie- en handhavingsplan alcohol (2020) Sport en beweegakkoord gemeente Lochem (2020) "Dichtbij zijn en voorkomen", Uitvoeringsagenda preventie (2020) Uitvoeringsagenda Samen tegen Huiselijk geweld, aanpak huiselijk geweld 2020-2023 (2020) De Participatieladder in Lochem Lochemse Inclusie en Diversiteitsagenda 2023 – 2026 Uitvoeringsagenda Wet Inburgering (2022) Beleidsplan Jeugdhulp en Wmo (2020) Uitvoeringsprogramma Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening
2024-2025
Wat heeft het gekost?
- = nadeel, bedragen x € 1.000 Taak- Omschrijving taakveld veld Baten
Werkelijk
Begroting
Werkelijk
Saldo
2024
2025
2025
2025
16.009
15.749
20.450
4.701
6.863
6.986
10.911
3.925
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
6.2
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
23
0
134
134
6.3
Inkomensregelingen
7.658
7.335
7.857
523
6.4
WSW en beschut werk
576
601
608
7
6.5
Arbeidsparticipatie
25
0
0
0
6.6
Maatwerkvoorzieningen (Wmo)
61
59
45
-14
6.71
Maatwerkdienstverlening 18+
269
275
293
18
6.81
Geëscaleerde zorg 18+
534
494
603
109
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
Belangrijkste afwijkingen: Inburgering: nadeel € 48.000
We hebben minder volwassen statushouders (en meer kinderen) gehuisvest dan verwacht. Voor de inburgering ontvangen we alleen Rijksmiddelen voor volwassenen, waardoor de inkomsten lager uitvallen dan begroot. De lagere inkomsten worden deels gecompenseerd door lagere uitgaven. Daardoor is er sprake van een incidenteel nadeel van € 49.000. 6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
Vluchtelingen Oekraïne: voordeel € 4.188.000
Naast de begrootte normvergoeding hebben we tevens een transitiekostenvergoeding ontvangen voor de realisatie van flexwoningen in Gorssel. Deze is hoger uitgevallen dan verwacht (€ 3.500.000). De normvergoeding over 2024 (€ 920.000) verantwoorden we in het boekjaar 2025. Na aftrek van de lasten houden we een voordelig saldo over. Dit voordeel storten we in de reserve Ontheemden opvang en huisvesting. Incidenteel voordeel. 6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
AZC Ampsenseweg: nadeel € 130.000
42
De regelgeving is veranderd, waardoor de vergoeding voor de opvanglocatie sinds 2025 niet meer apart wordt uitgekeerd, maar als onderdeel van de Algemene Uitkering. Die inkomsten verantwoorden we op taakveld 0.7. Hierdoor ontstaat een incidenteel nadeel op taakveld 6.1, maar valt dit per saldo weg tegen een hogere Algemene Uitkering. 6.2
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
IZA SPUK: voordeel € 97.000
Via het Rijk ontvangen wij baten voor de uitvoering van het Integraal Zorgakkoord (IZA). Deze middelen waren niet meegenomen in de Begroting 2025. Aan de lastenkant is te zien dat de verkregen middelen wel volledig zijn uitgegeven. Incidenteel voordeel. 6.2
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
Gemeentelijke hulp: voordeel € 36.000
Via het Rijk ontvangen wij baten voor de brede ondersteuning die wij geven aan mensen die gedupeerd zijn door de kinderopvangtoeslagaffaire. Deze baten bestaan uit een vergoeding voor onze gemeentelijke uitvoeringskosten en uit middelen voor hulp aan inwoners, zodat zij een nieuwe start kunnen maken. Incidenteel voordeel. 6.3
Inkomensregelingen
BUIG: voordeel € 531.000
In oktober 2025 heeft er door het Rijk een bijstelling van het BUIG budget plaatsgevonden. Hier staan ook deels hogere uitgaven tegenover. Structureel voordeel. 6.81
Geëscaleerde zorg 18+
Beschermd Wonen: voordeel € 109.000
De gemeente Lochem ontvangt van de centrumgemeente Deventer geoormerkt geld voor de uitvoering van lokale acties ten behoeve van (voorkomen en uitvoering) beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Dit is geoormerkt geld wat over meerdere jaren ingezet kan worden. Het voordeel van de baten valt weg tegen de hogere lasten. Incidenteel voordeel van € 48.000. Ook ontvangen we van de centrumgemeente Deventer een lokale bijdrage voor personele inzet beschermd wonen. Incidenteel voordeel van € 61.000. Lasten
42.732
46.889
46.613
276
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
5.576
6.803
6.371
431
6.2
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
556
960
984
-24
6.3
Inkomensregelingen
9.450
9.584
9.772
-187
6.4
WSW en beschut werk
3.113
3.258
3.327
-69
6.5
Arbeidsparticipatie
520
423
431
-8
6.6
Maatwerkvoorzieningen (Wmo)
2.042
1.619
1.499
120
6.71
Maatwerkdienstverlening 18+
6.449
6.745
7.019
-274
6.72
Maatwerkdienstverlening 18-
7.530
8.164
8.059
105
6.81
Geëscaleerde zorg 18+
216
326
361
-35
6.82
Geëscaleerde zorg 18-
303
349
323
25
Kapitaallasten
69
234
292
-58
6.910
8.424
8.174
251
Loonkosten
Belangrijkste afwijkingen: 6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
Inburgering: voordeel € 94.000
In 2025 zijn we ingelopen op onze taakstelling. We huisvestten minder volwassen statushouders en juist meer kinderen dan verwacht. Omdat alleen volwassenen moeten inburgeren, vielen de kosten lager uit dan begroot. Hier staat tegenover dat we ook lagere inkomsten ontvingen. Incidenteel voordeel. 6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
Vluchtelingen Oekraïne: voordeel € 37.000
We zien dat er meer gebruik is gemaakt van taalonderwijs, maar dat van de overige voorzieningen minder gebruik gemaakt is. Hierdoor ontstaat daar een voordeel van € 37.000. Incidenteel voordeel. 6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
Personele lasten opvang ontheemden: voordeel € 136.000
Bij het opstellen van de begroting was verwacht dat er meer aanvullende personele inzet nodig was. Dit bleek uiteindelijk voor een groot deel binnen de bestaande capaciteit uitgevoerd te kunnen worden. Hierdoor zijn er minder kosten gemaakt dan begroot. Incidenteel voordeel. 6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
Visie Asielopvang: voordeel € 72.000
De visie Asielopvang zou in 2025 opgeleverd worden, echter is dit vertraagd naar 2026. De begrote kosten voor capaciteit vallen daardoor lager uit in 2025. Incidenteel voordeel. 6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
Jeugdhulp uitvoeringskosten: nadeel € 56.000
De bijdrage aan de zorgregio MIJ/OV valt hoger uit door kosten voor de oprichting van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugd (en Wmo) en door een project gericht op het effectiever en beter organiseren van (hoog)specialistische jeugdhulp. Incidenteel nadeel. 6.2
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
IZA SPUK: nadeel € 97.000
Een aantal activiteiten, zoals de realisatie van de voorzieningenwijzer Lochem en opstellen van de uitvoeringsagenda Wonen, Welzijn en Zorg hebben we vanuit het Integraal Zorgakkoord gefinancierd. Tegenover dit nadeel staan gelijke inkomsten aan de batenkant. Incidenteel nadeel.
43
6.3
Inkomensregelingen
Bijzondere bijstand: nadeel € 213.000
De kosten voor bijzondere bijstand zijn sterk gestegen. Dit hebben we gestimuleerd via het project 'tegengaan niet-gebruik van regelingen' en komt ook door het hogere aantal gehuisveste statushouders. Hierdoor nam het aantal aanvragen individuele inkomenstoeslag, meedoenregeling en bijzondere bijstand voor woninginrichting (leenbijstand) en stofferingskosten toe. Structureel nadeel van € 154.000. Daarnaast hebben we een dotatie aan de voorziening dubieuze debiteuren bijzondere bijstand moeten doen. Incidenteel nadeel van € 59.000. 6.4
WSW en beschut werk
Nieuw Beschut: nadeel € 154.000
We verantwoorden de uitgaven voor Nieuw Beschut. Voor deze lasten ontvangen we Rijksmiddelen. Deze extra baten zie je terug bij BUIG. Structureel nadeel. 6.4
WSW en beschut werk
WSW: voordeel € 123.000
De uitgaven voor de Wsw zijn lager omdat in de tweede helft van het jaar enkele Wsw-collega's zijn uitgestroomd, bijvoorbeeld naar regulier werk. Structureel voordeel. 6.6
Maatwerkvoorzieningen (Wmo)
WRV wonen: voordeel € 128.000
Een grote woningaanpassing die was voorzien voor 2025 is gerealiseerd in januari 2026. Incidenteel voordeel. 6.71
Maatwerkdienstverlening 18+
Wmo Begeleiding: nadeel € 225.000
De hogere uitgaven komen door sterk gestegen tarieven voor Wmo Begeleiding in 2025.Uit een onafhankelijk kostprijsonderzoek bleek dat deze tarieven niet marktconform waren, waarna de tarieven zijn verhoogd. Hierdoor ontstaat in 2025 een incidenteel nadeel. Vanaf 2026 zijn de hogere kosten structureel in de begroting verwerkt. 6.72
Maatwerkdienstverlening 18-
Jeugdhulp: voordeel € 58.000
Er is een voordeel van € 58.000 binnen jeugdhulp lokaal. Sommige lokale jeugdhulpactiviteiten sluiten aan bij de doelen van de IZA‑uitkering van het Rijk. Daarom is hiervoor incidenteel IZA‑geld gebruikt. Dit leidt tot een incidenteel voordeel. 6.81
Geëscaleerde zorg 18+
Beschermd Wonen: nadeel € 37.000
De vraag naar Beschermd Wonen neemt toe. Daarnaast doen er meer inwoners dan verwacht mee aan het project Beschermd Thuis. Hierdoor zijn de kosten voor Wmo Beschermd Wonen toegenomen. Dit betalen we van de geoormerkte gelden. Incidenteel nadeel. Totaal programma 6
-26.723
-31.140
-26.163
4.977
44
7. VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU 7.1 Volksgezondheid Wat willen we bereiken? Wij hebben de taak om de gezondheid van onze inwoners te beschermen, te bewaken en te bevorderen. Deze taak hebben wij vanuit de Wet publieke gezondheid. Daarvoor is er een samenhangend en toegankelijk netwerk van voorzieningen voor alle inwoners, professionals en andere betrokkenen. Hierdoor kan de Lochemse jeugd gezond en veilig opgroeien en zich zo goed mogelijk ontwikkelen. Hierdoor kunnen volwassenen gezond en zoveel mogelijk zelfredzaam, meedoen aan de samenleving. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? We voerden onze reguliere werkzaamheden uit. 7.2 Riolering Wat willen we bereiken? Het beheer van het rioolstelsel voldoet aan het Bestuursakkoord Water en aan het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 (GRP). Regen- en afvalwater verwerken we op een duurzame, effectieve en efficiënte manier. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? Opstellen Gemeentelijk Rioleringsplan Uitgevoerd In de Begroting 2025 hebben we aangegeven dat we in 2025 een nieuw Gemeentelijk RioleringsPlan 2026-2030 gaan opstellen. Het Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) gaat in de toekomst het WaterTakenPlan (WTP) heten; Door deze naamswijziging sluit de naam beter aan op de ontwikkelingen op het gebied van water en riool. We zijn hier in 2025 mee gestart en voorzien dat we het nieuwe WTP in 2026 kunnen laten vaststellen. De doorvertaling daarvan krijgt dan een plek in de begroting van 2027. Niet uitgevoerd 7.3 Afval Wat willen we bereiken?
45
Eind 2020 stelde de gemeenteraad het Afval- en Grondstoffenplan 2021-2025 vast. En daarmee het ambitieniveau voor de komende jaren. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? We voerden onze reguliere werkzaamheden uit. 7.4 Milieubeheer Wat willen we bereiken? We onderschrijven de landelijke doelstelling klimaatneutraal in 2050. We zetten ons volledig in en gaan uit van draagvlak en samenwerking. We zien veel kansen in de samenwerking tussen de inwoners binnen de verschillende kernen. Zoals bij de BuurtEnergieStrategie. We bieden hierbij ondersteuning, faciliteren studies en stimuleren kennisoverdracht. In de gebouwde omgeving staan we op de lange termijn voor de warmtetransitie op weg naar een aardgasvrije toekomst. Op de korte termijn betekent dit dat we inzetten op energiebesparing. Dit doen we als voorbereiding op de uiteindelijke warmtetransitie. Om inwoners en MKB beter van dienst te kunnen zijn, openden we het EnergieloketLochem. Inwoners en het MKB krijgen hier gratis advies over verduurzaming en de mogelijke subsidieregelingen. Binnen onze gemeentegrenzen gaan we uit van duurzame opwek. Op termijn moet blijken of we zo voldoende energie opwekken. Of dat het importeren van duurzame energie nodig is om klimaatneutraliteit te bereiken. Ook binnen het bedrijfsleven en de industrie spelen de vragen rondom energiebesparing, energiedelen, circulair materiaalgebruik, de warmtetransitie en het beperken van de uitstoot van broeikasgassen. Dit vraagt om meer samen te werken en innovatieve projecten.
Bij al deze initiatieven gaan we uit van het principe van de trias-energetica; 1. Besparen 2. Gebruik maken van zuinige apparatuur en innovatieve technieken 3. Duurzame opwek De gemeente is verantwoordelijk voor het opstellen van milieubeleid en de handhaving hiervan. De Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) verzorgt grotendeels de handhaving. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet, kreeg de gemeente ook meer instrumenten om te sturen op gebiedsgericht milieubeleid. In het omgevingsplan passen we voor verschillende gebieden milieunormen gevarieerd toe. Dit doen we binnen een bepaalde bandbreedte. Denk aan geluid, geur, bodemkwaliteit. Het vaststellen van dit gebiedsgerichte kader is één van de nieuwe taken van de gemeente. Ook milieuhandhaving voor de grotere bedrijven kwam van de provincie over naar de gemeente. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
46
Wat hebben we ervoor gedaan? We voerden onze reguliere werkzaamheden uit. 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Wat willen we bereiken? We handhaven het basisniveau van onderhoud en de veiligheid van het openbaar groen op begraafplaatsen. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? In 2023 heeft de gemeenteraad een investeringskrediet van € 125.000 beschikbaar gesteld voor verbetermaatregelen op vijf gemeentelijke begraafplaatsen (Lochem, Barchem, Almen-Harfsen, Laren en Gorssel). De maatregelen zijn in 2025 uitgevoerd en bestonden vooral uit het verbeteren van paden, bodem en beplanting, met aandacht voor uitstraling, toegankelijkheid en biodiversiteit. De hoofdpaden zijn nu beter toegankelijk door halfverharding en de begraafplaatsen hebben een rustiger en verzorgder aanzicht gekregen. Inwoners hebben hier positief op gereageerd. Daarnaast dragen de maatregelen bij aan klimaatadaptatie en biodiversiteit, onder meer door waterdoorlatende paden, meer groen en aangepast maaibeheer. Enkele werkzaamheden in Barchem worden in 2026 afgerond. De jaarlijkse onderhoudskosten zijn door de verbeteringen met circa € 3.500 afgenomen Overige activiteiten Aanpak Samen Minder Suïcide Uitgevoerd In 2025 is de aanpak Samen minder suïcide gestart. Deze aanpak richt zich op preventie, deskundigheidsbevordering en het verbeteren van de nazorg.
Niet uitgevoerd Beleidsnota's Het beleid voor dit programma is onder andere vastgelegd in de beleidsnota’s: Nationale en provinciale nota’s: • Klimaatakkoord • Gelders Energie Akkoord • Nationaal isolatieprogramma 2022-2024 • Green Deals Ministerie I en M • Landelijk Afvalbeheerplan (LAP3) • Uitvoeringsprogramma VANG-HHA 2021-2025 47
Nota's van de regio: • Agenda Cleantechregio • Regionale Energie Strategie Cleantechregio, november 2021 Nota’s van de gemeente: • Nota Begraafplaatsen deel 1 (2011) • Nota Begraafplaatsen deel 2 (2012) • Toekomstvisie gemeentelijke begraafplaatsen Lochem (2022) • Regiovisie Samen tegen huiselijk geweld, aanpak huiselijk geweld 2020-2023 (2020) • Uitvoeringsagenda Samen tegen huiselijk geweld, aanpak huiselijk geweld 2020-2023 (2020) • Investeren in gezondheid - lokaal Gezondheidsbeleid (2020) • Preventie en handhavingsplan alcoholmatiging (2021) • “Dichtbij zijn en voorkomen” visie op preventie gemeente Lochem (2020) • "Dichtbij zijn en voorkomen", Uitvoeringsagenda preventie (2020) • Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 (2021) • Grondstoffenplan 2021-2025 (2021) • Uitvoeringsprogramma Klimaat en Energie 2021-2023 (2021) • Energieloket Lochem (2023) • Regionaal energieloket (2021-2024) • Monitoringsrapportage 2017 Klimaat en energie (2018) • Beleidskader kleinschalig wind (2019 – aanpassing 2022) • Klimaatadaptatieplan Lochem 2021-2025 • Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatieplan gemeente Lochem 2021-2025 • Omgevingsvisie 2040 Wat heeft het gekost? Taak- Omschrijving taakveld veld Baten
Werkelijk
Begroting
Werkelijk
Saldo
2024
2025
2025
2025
12.090
12.079
13.400
122
208
205
1.322 -3
7.1
Volksgezondheid
7.2
Riolering
6.591
6.474
6.582
108
7.3
Afval
4.595
4.504
4.917
413
7.4
Milieubeheer
470
519
1.274
755
7.5
Begraafplaatsen en crematoria
312
373
423
49
7.2
Riolering
Belangrijkste afwijkingen: Opbrengst rioolheffing: voordeel € 106.000
We realiseerden een hogere opbrengst door met name een hoger waterverbruik bij woningen. Incidenteel voordeel. 7.3
Afval
Afvalstoffenheffing: voordeel € 389.000
Jaarlijks stijgen de lasten binnen de dienstverleningsovereenkomst Afval met Circulus en dekken we deze met de bij de begroting vastgestelde tarieven afvalstoffenheffing. Bij de begroting van 2025 zijn deze hogere lasten en baten niet verwerkt. De verschillen bij de jaarrekening wijken naar verhouding daarom nu meer af. Per saldo is de afwijking binnen het taakveld nihil. Per saldo nihil binnen het taakveld. Incidenteel voordeel. 7.4
Milieubeheer
CDOKE subsidie: voordeel € 769.000
Wij konden in 2025 meer lasten ten laste van de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) brengen dan begroot. Grotendeels structureel voordeel, bij de Bestuursrapportage 2026 komen wij met een voorstel voor een begrotingswijziging. 7.5
Begraafplaatsen en crematoria
Leges begraafplaatsen: voordeel € 49.000
Deze begrotingspost wordt gevuld op basis van ervaringcijfers. Het afgelopen jaar zijn er naar verhouding meer vragen geweest naar begraven dan de voorgaande jaren. Incidenteel voordeel. Lasten
14.319
14.786
15.145
-358
7.1
Volksgezondheid
1.456
1.683
1.610
72
7.2
Riolering
5.181
5.014
5.207
-194
7.3
Afval
3.688
3.619
4.069
-450
48
Taak- Omschrijving taakveld veld 7.4
Milieubeheer
7.5
Begraafplaatsen en crematoria
Werkelijk
Begroting
Werkelijk
Saldo
2024
2025
2025
2025
1.589
2.145
2.119
26
452
511
491
20
Kapitaallasten
882
962
880
82
Loonkosten
1.071
853
767
86
Belangrijkste afwijkingen: 7.1
Volksgezondheid
Jeugdgezondheidszorg: voordeel € 28.000
Er is een voordeel van € 28.000 op jeugdgezondheidszorg. Sommige activiteiten sluiten aan bij de doelen van de IZA‑uitkering van het Rijk. Daarom is hiervoor eenmalig IZA‑geld gebruikt. Dit leidt tot een incidenteel voordeel. 7.2
Riolering
Riol.in GRP, kosten onderzoek: nadeel € 75.000
In 2025 maakten wij extra kosten voor rioolreiniging en inspecties, advies en studies en voorlichting voor klimaatadaptatie. Incidenteel nadeel. 7.2
Riolering
Riol. In GRP, drukrioolunits en rioolgemalen: nadeel € 130.000
Na controle en onderhoud van de units en gemalen hebben we meer pompen en diverse materialen moeten vervangen. En hebben meer overige diverse werkzaamheden moeten uitvoeren. Incidenteel nadeel. 7.2
Riolering
2025 Opstellen nieuw GRP: voordeel € 30.000
In 2025 is een start gemaakt met het opstellen van een nieuw GRP in de vorm van een watertakenplan. Door personele wisselingen en complexiteit van de opdracht is meer tijd benodigd. Het project loopt door in 2026. Wij stellen voor dit budget over te hevelen naar 2026. Incidenteel voordeel. 7.3
Afval
Huishoudelijk afval: nadeel € 424.000
Jaarlijks stijgen de lasten binnen de dienstverleningsovereenkomst Afval met Circulus en dekken we deze met de bij de begroting vastgestelde tarieven afvalstoffenheffing. Bij de begroting van 2025 zijn deze hogere lasten en baten niet verwerkt. De verschillen bij de jaarrekening wijken naar verhouding daarom nu meer af. Per saldo is de afwijking binnen het taakveld nihil. Per saldo nihil binnen het taakveld. Incidenteel nadeel. 7.4
Milieubeheer
CDOKE subsidie: voordeel € 167.000
De binnen de SISA verantwoording gerealiseerde uren voor CDOKE worden gepresenteerd onder de personeelslasten. Een incidenteel voordeel op dit taakveld, een incidenteel nadeel binnen de loonsom, per saldo nihil. Bij de Bestuursrapportage 2026 komen wij met een voorstel voor een begrotingswijziging. 7.4
Milieubeheer
Subsidieregeling sterk maken voor zon op dak: voordeel € 31.000
We hebben in 2025 weinig subsidieaanvragen ontvangen. Het knelpunt van netcongestie en het stoppen van de salderingsregeling hangt hiermee samen. Incidenteel voordeel. 7.4
Milieubeheer
ODA: nadeel € 242.000
De realisatie is veel hoger dan de oorspronkelijke begroting. Met name binnen Toezicht en Handhaving en Specialistische Adviezen zijn de kosten hoger uitgevallen dan begroot. De realisatie van adviezen is grotendeels afhankelijk van de door de gemeente ingediende adviesaanvragen. Verder zijn er een aantal langer lopende handhavingszaken en is er veel werk bij 2 zeer grote voormalige provinciale bedrijven. Het aantal kleinere handhavingszaken steeg ook. 7.4
Milieubeheer
Verlenging coordinatie energiecoaches: voordeel € 30.000
Deze kosten zijn gedekt uit de CDOKE gelden. Structureel voordeel dat wij hebben verwerkt in de Begroting 2026. 7.4
Milieubeheer
Duurzaamheid: voordeel € 42.000
De werkelijke lasten zijn lager uitgevallen omdat kosten die voorheen op dit budget ten laste werden gelegd, in 2025 gedekt zijn uit de CDOKE gelden. Structureel voordeel dat wij hebben verwerkt in de Begroting 2026. Totaal programma 7
-2.229
-2.708
-1.744
964
49
8. VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN STEDELIJKE VERNIEUWING 8.1 Ruimte en leefomgeving Wat willen we bereiken? We verhogen de kwaliteit van onze leefomgeving door het maken van nieuw beleid en het doen van investeringen. We zorgen voor een balans van activiteiten in de fysieke leefomgeving met een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. We houden oog voor persoonlijke wensen. Aanvragen van vergunningen, het maken van beleid en besluitvorming sluiten aan bij de Omgevingswet. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan?
Opstellen omgevingsplan Uitgevoerd In 2025 kon nog gebruik gemaakt worden van de zogenaamde TAM-IMRO plannen. Deze systematiek is voor verschillende projecten toegepast. TAM-IMRO is een overgangsfase van de "oude" bestemmingsplannen naar de nieuwe manier van werken met één Omgevingsplan onder de Omgevingswet. Niet uitgevoerd Afgelopen jaar zijn we nog niet gestart met het Omgevingsplan. Omdat de TAM-IMRO systematiek niet meer kan worden toegepast in 2026 en de zogenaamde Buitenplanse Omgevingsactiviteit (BOPA) niet in alle gevallen toereikend is, zal in 2026 een start worden gemaakt met het permanent Omgevingsplan. Herijken gemeentelijke monumentenlijst Uitgevoerd Niet uitgevoerd Het budget Herijken gemeentelijke monumentenlijst is bedoeld voor de actualisatie van de gemeentelijke monumentenlijst. Door beperkte ambtelijke capaciteit zijn in 2025 uitsluitend voorbereidingen uitgevoerd. Samen met de erfgoedcommissie is een eerste selectie van te onderzoeken objecten bepaald en een externe partij is geselecteerd voor de projectbegeleiding. De uitvoering start in 2026. Het budget wordt daarom overgeheveld naar 2026. 8.2 Grondexploitatie Wat willen we bereiken? We proberen tot een evenwichtig aanbod van nieuwe en toekomstbestendige woonlocaties te komen, waar het goed wonen en leven is.
50
Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:
Wat hebben we ervoor gedaan? We voerden onze reguliere werkzaamheden uit. 8.3 Wonen en bouwen Wat willen we bereiken? We willen een aantrekkelijke gemeente blijven om in te wonen. Voor de huidige inwoners en voor nieuwe inwoners die de gemeente Lochem als een aantrekkelijke woonplaats zien. Dit betekent dat we een breed aanbod van woningen hebben: in verschillende prijsklassen en typen. Daarbij richten we ons op woningbouw in alle kernen. Samen met de kernen geven we vorm aan vraaggerichte woningbouwplannen. Dit doen we door met maatwerk aan te sluiten op de vraag naar woningen. In de uitvoering van het woonbeleid gaat aandacht uit naar: • de beschikbaarheid en betaalbaarheid van wonen • leefbare kernen • wonen met zorg • woningverbetering en duurzaamheid. Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen
Wat hebben we ervoor gedaan? We voerden onze reguliere werkzaamheden uit. Overige activiteiten Omgevingswet - projectleider omgevingsplan Uitgevoerd Niet uitgevoerd Bij de Begroting 2025 is de functie van projectleider omgevingsplan als structurele formatie opgenomen. Ondanks een intensieve wervingsinspanning is de functie nog niet ingevuld. Het aanbod op de arbeidsmarkt voor deze en vergelijkbare functies is beperkt, waardoor invulling lastig blijft. Uitvoering kernvisies wonen Uitgevoerd
51
De gemeente Lochem staat voor een flinke woningbouwopgave. We willen 1.300 woningen bouwen in de periode 2021 t/m 2030 over de verschillende kernen. In 2021 t/m 2024 groeide de woningvoorraad met 415 woningen. Dit betekent dat in de komende 6 jaar nog zo’n 900 woningen gebouwd moeten worden. Naast reguliere woningbouw is er ook een huisvestingsvraag van Oekraïners en vanuit de asielopgave. We willen een mix van koop- en huurwoningen, woningtypen en prijsklassen. De kernvisies Wonen beschrijven de aantallen per kern en de beoogde woningbouwlocaties. De realisatie van woningbouw is een flinke uitdaging, de complexiteit neemt toe. Het bouwtempo is afhankelijk van eigendom, beschikbaarheid, locatie-specifieke vraagstukken, benodigde onderzoeken, financiële risico’s, beschikbaarheid van arbeid en materialen en bezwaar- en beroepsprocedures. Daarnaast zijn ook netcongestie en de stikstofproblematiek remmend. In 2025 is er veel inzet geweest op de uitvoering van de kernvisies wonen. Er zijn voor 9 locaties startnotities vastgesteld , 1 stedenbouwkundig plan en 2 bestemmingsplannen vastgesteld. De woningvoorraad groeide in 2025 met 157 woningen (158 nieuwbouw (incl. zorgvastgoed), 27 overige toevoegingen en 28 onttrekkingen). Naast nieuwbouw zetten we in op woningsplitsing, woningdelen en pré-mantelzorgwoningen.
Hiervoor heeft de raad de beleidsregels Beter benutten bestaande woningvoorraad vastgesteld op 10 juni 2025. Niet uitgevoerd Beleidsnota's Het beleid voor dit programma is onder andere vastgelegd in de beleidsnota’s: Nota’s van het Rijk: • Nationale Omgevingsvisie (NOVI) • Nationale Woon-en Bouwagenda • Ontwerp-Nota Ruimte Nota’s van de provincie: • Omgevingsverordening Gelderland (2025) • Omgevingsvisie Gaaf Gelderland • Vernieuwd Actieplan Wonen 2025-2027 Nota’s van de regio: • Regionale Economische Visie • Regionale Woondeal 2022-2030 en Regionale woondeal 2.0 (Huisvesting ouderen en aandachtsgroepen) Gemeentelijke nota's: • Landschapsontwikkelingsplan (2009) • Masterplan Etalage naar de Toekomst (2009) • Beleidskader Functieverandering Lochem 2011 • Bestemmingsplannen kernen en buitengebied (2007-2013) • Economische agenda 2017-2018 (2016) • Afwegingskader (woon)zorginitiatieven (2019) • Woonvisie Lochem 2018-2025 • Strategische keuzes woningbouw (2022) Addendum op de Woonvisie Lochem 2018 • Beleidsregels kamerverhuur gemeente Lochem (2025) • Beleidsregels Woningsplitsing, woningdelen en pré-mantelzorgwoning (2025) • Kernvisies wonen (2022 en 2023) • Nota grondbeleid (2023) • Omgevingsvisie 2040
52
Wat heeft het gekost? Taak- Omschrijving taakveld veld Baten
Werkelijk
Begroting
Werkelijk
Saldo
2024
2025
2025
2025
1.904
3.553
2.188
-1.364
8.1
Ruimte en leefomgeving
230
262
117
-145
8.2
Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
551
1.987
232
-1.755
8.3
Wonen en bouwen
1.123
1.304
1.839
536
8.1
Ruimte en leefomgeving
Belangrijkste afwijkingen: Vitaal Landschap: nadeel € 114.000
Wij hielden in onze begroting abusievelijk rekening met bijdragen van derde partijen. Tegenover dit nadeel staat een voordeel aan de lastenkant. Een incidenteel nadeel van € 114.000. 8.2
Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
Grondexploitaties (wonen): nadeel € 1.755.000
Aan de batenkant is er een nadeel van € 1.755.000 en aan de lastenkant een voordeel van € 813.000. Per saldo een incidenteel nadeel van € 942.000. Zie voor een toelichting per complex de paragraaf Grondbeleid. 8.3
Wonen en bouwen
Lokale aanpak isolatie (LAI): nadeel € 368.000
De werkelijke baten van de specifieke uitkering 'Lokale aanpak isolatie' (LAI) zijn afhankelijk van de werkelijke lasten. Het nadeel van de baten valt weg tegen de lagere lasten. Incidenteel nadeel. 8.3
Wonen en bouwen
Startbouwimpuls (SBI): voordeel € 189.000
Over 2025 ontvangt de gemeente Lochem een bijdrage van € 189.000 uit de Startbouwimpuls (SBI) van het Rijk. De SBI is bedoeld om woningbouwprojecten die vanwege stijgende kosten, rentestanden of marktvertraging dreigen stil te vallen, financieel vlot te trekken. Tegenover dit voordeel staat een nadeel bij de lasten, per saldo nihil. Incidenteel voordeel. 8.3
Wonen en bouwen
Realisatiestimulans: voordeel € 427.000
Over 2025 ontvangt de gemeente Lochem € 427.000 uit de Realisatiestimulans, een specifieke rijksuitkering die gemeenten vanaf 2025 t/m 2029 ondersteunt bij het realiseren van betaalbare woningen. De Realisatiestimulans verstrekt een vaste bijdrage van € 7.000 per betaalbare woning waarvan de bouw in het voorafgaande jaar is gestart. We stellen bij de resultaatbestemming voor dit in nieuwe bestemmingsreserve te storten. Incidenteel voordeel. 8.3
Wonen en bouwen
Omgevingsvergunning bouw: voordeel € 82.000
De opbrengst leges omgevingsvergunningen (bouw) valt in 2025 € 82.000 hoger uit dan begroot. Deze afwijking wordt verklaard door een hoger aantal vergunningaanvragen. Daarnaast zijn enkele uitgestelde aanvragen uit voorgaande jaren alsnog in 2025 ingediend, wat heeft geleid tot extra legesopbrengsten. Incidenteel voordeel. 8.3
Wonen en bouwen
2022-2023 Aanpak energiearmoede: voordeel € 227.000
De werkelijke baten van de specifieke uitkering 'Aanpak energiearmoede 2022-2023' zijn afhankelijk van de werkelijke lasten. Incidenteel voordeel. Lasten
4.052
6.686
5.400
1.287
8.1
Ruimte en leefomgeving
833
664
215
449
8.2
Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
256
1.380
567
813
8.3
Wonen en bouwen
535
1.129
1.064
65
Kapitaallasten
23
96
23
74
Loonkosten
2.405
3.417
3.531
-114
Belangrijkste afwijkingen: 8.1
Ruimte en leefomgeving
Startnotitie Programma Vitaal Buitengebied; voordeel € 136.000
In 2025 is na vaststellen van de startnotitie een begin gemaakt met het Omgevingsprogramma Vitaal Buitengebied, deze loopt door in 2026. Wij stellen voor het restant budget ad € 136.000 over te hevelen naar 2026. Incidenteel voordeel. 8.1
Ruimte en leefomgeving
2025 Herijken gemeentelijke monumentenlijst: voordeel € 46.000
In 2025 is een start gemaakt en heeft een extern bureau opdracht gekregen voor begeleiding van dit project. Oplevering is beoogd in 2026. Wij stellen voor het restant budget ad € 46.000 over te hevelen naar 2026. Incidenteel voordeel. 8.1
Ruimte en leefomgeving
Omgevingswet: voordeel € 77.000
Er zijn in 2025 minder interne activiteiten uitgevoerd onder de verandering van de omgevingswet dan begroot. Het betreft voorbereiding op het omgevingsplan en voorbereiding omgevingsprogramma's als gevolg van beperkte capaciteit doordat het niet lukte om vacatures hiervoor in te vullen. Ook heeft een onderzoek naar het anders inrichten de leges nog niet plaats gevonden, dat volgt in 2026. Incidenteel voordeel. 8.1
Ruimte en leefomgeving
Bestemmingsplannen: voordeel € 44.000
Dit budget is bedoeld voor het afronden van lopende bestemmingsplanprocedures en TAM-IMRO-plannen. Een aantal van deze procedures is in 2025 nog niet afgerond. Dit komt onder meer door beroepsprocedures bij de raad van State waarvoor nog geen zittingsdatum is vastgesteld. Incidenteel voordeel. 8.1
Ruimte en leefomgeving
Vitaal Landschap: voordeel € 116.000
53
Taak- Omschrijving taakveld veld
Werkelijk
Begroting
Werkelijk
Saldo
2024
2025
2025
2025
Wij hadden in 2025 minder projecten die in aanmerking kwamen voor de gemeentelijke subsidieregeling Landschap en Biodiversiteit dan begroot. Een incidenteel voordeel van € 116.000. 8.2
Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
Grondexploitaties (wonen):voordeel € 813.000
Aan de batenkant is er een nadeel van € 1.755.000 en aan de lastenkant een voordeel van € 813.000. Per saldo een incidenteel nadeel van € 942.000. Zie voor een toelichting per complex de paragraaf Grondbeleid. 8.3
Wonen en bouwen
2023 Uitbreiding energiearmoede bestrijding: voordeel € 100.000
In 2025 hebben wij geen aanvragen meer ontvangen ten behoeve van het verduurzamen van huizen van eigenaren als bedoeld op basis van de op 28 november 2022 aangenomen raadsmotie, in het kader van het tegen gaan van energiearmoede. Incidenteel voordeel. 8.3
Wonen en bouwen
SISA LAI Lokale aanpak isolatie: voordeel € 368.000
De werkelijke lasten van de specifieke uitkering '‘Lokale aanpak isolatie’ (LAI) ' zijn lager uitgevallen. Het voordeel van de lasten valt weg tegen de lagere baten. Incidenteel voordeel. 8.3
Wonen en bouwen
Startbouwimpuls (SBI): nadeel € 189.000
Over 2025 ontvangt de gemeente Lochem een bijdrage van € 189.000 uit de Startbouwimpuls (SBI) van het Rijk. De SBI is bedoeld om woningbouwprojecten die vanwege stijgende kosten, rentestanden of marktvertraging dreigen stil te vallen, financieel vlot te trekken. Tegenover dit nadeel op de lasten staat een voordeel bij de baten, per saldo nihil. Incidenteel nadeel. 8.3
Wonen en bouwen
2022-2023 Aanpak energiearmoede: nadeel € 163.000
De werkelijke lasten van de specifieke uitkering 'Aanpak energiearmoede 2022-2023' zijn hoger uitgevallen. Incidenteel nadeel. Totaal programma 8
-2.148
-3.134
-3.211
-78
54
ALGEMENE BATEN EN LASTEN Algemene dekkingsmiddelen Het financieel beleid is onder andere vastgelegd in de beleidsnota’s • • • • • • • • • • • •
Verordening financieel beleid, beheer en organisatie gemeente Lochem 2023 (art. 212) Treasurystatuut 2018 Garantie geldleningen notitie (raad 07-12-2009) Nota reserves en voorzieningen 2019 (raad 9-3-2020) Amendement Nota reserves en voorzieningen (raad 9-3-2020) Nota Waarderen, Activeren en Afschrijven 2019 (raad 9-3-2020) Nota weerstandsvermogen en risicobeheersing (8- 2-2021) Nota reserves en voorzieningen 2026 (raad 3-3-2026) Nota fraudepreventiebeleid Nota misbruik en oneigenlijk gebruik 2021 Nota Rechtmatigheidsverantwoording 2025 (raad 26-01-2026) Verordening controle op het financiële beheer 2025 (raad 26-01-2026) - = nadeel, bedragen x € 1.000
Overzicht baten en lasten Taak- Omschrijving taakveld veld Baten
Werkelijk
Begroting
Werkelijk
Saldo
2024
2025
2025
2025
74.830
79.292
81.961
0.5
Treasury
1.221
1.249
728
2.669 -521
0.7
Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds
67.356
71.642
74.749
3.107
0.8
Overige baten en lasten
173
0
95
95
0.61
OZB woningen
4.365
4.528
4.532
4
0.62
OZB niet-woningen
1.578
1.723
1.717
-6
0.63
Parkeerbelasting
16
28
18
-10
0.64
Belastingen overig
122
122
123
1
Belangrijkste afwijkingen: 0.5
Treasury
Toerekening rente: nadeel € 563.000
Doordat we meer rente hebben ontvangen dan betaald hebben we zowel aan de grondexploitaties als aan de taakvelden geen rente toegerekend. Tegenover dit nadeel staat een voordeel op de kapitaallasten (rente) voor hetzelfde bedrag. Incidenteel nadeel. 0.5
Treasury
Rente geldleningen: voordeel € 70.000
Over 2025 hebben we meer rente ontvangen dan we hebben begroot over het saldo in de schatkist. Door lagere uitgaven op investeringen hadden we in 2025 gemiddeld een hoger saldo in de schatkist, waarover rente berekend wordt. Incidenteel voordeel. 0.7
Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds
Gemeentefonds: voordeel € 3.107.000
Voor het uitvoeren van de gemeentelijke werkzaamheden ontvangen wij geld van het Rijk. Dit heet het Gemeentefonds. Hoeveel geld wij krijgen staat in zogenaamde circulaires. Wij ontvangen in mei, september en december een circulaire. Het Rijk past in iedere circulaire het geld dat we ontvangen aan. Ook voor het lopende jaar. Na ontvangst van de circulaire verwerken wij het bedrag in de gemeentelijke begroting. De september- en decembercirculaire komen te laat binnen om nog te verwerken in de begroting. Daardoor ontstaat er een verschil in de jaarrekening omdat het begrote bedrag afwijkt van wat we werkelijk ontvangen. Hieronder lichten wij de wijzigingen in de september en decembercirculaire toe. Daarnaast ontvingen wij nog bedragen over oude jaren: Septembercirculaire 2025 Het eenmalige voordeel in 2025 ontstond op hoofdlijn doordat het Rijk ons compenseert voor de tekorten Jeugdzorg voor de jaren 2023 en 2024 voor € 1,1 miljoen. We ontvingen daarnaast een eenmalige vergoeding voor het organiseren van de vervroegde 2e Kamerverkiezingen van € 0,1 miljoen. En we ontvingen extra geld door toename van de groeicijfers binnen het Gemeentefonds circa € 0,8 miljoen.