Bijlage 2: Nota van zienswijzen zonnepark Bekenschot

65 van 118

Holland Solar e.a. uit 2019 die ook om toepassing van de zonneladder vraagt. Het plan is niet aan de zonneladder getoetst. Zonneparken op landbouwgrond en natuur zijn niet meer van belang voor de energietransitie. Verwezen wordt naar een amendement van de raad van 4 oktober 2021 in het kader van de RES 1.0 beraadslaging. Geen rekening is gehouden met deze beleidsbeslissing. Reactie gemeente Ten aanzien van de veranderde inzichten voor zon op land en de aangescherpte Zonneladder wordt het volgende overwogen. De Zonneladder is gewijzigd waardoor de aanleg van zonneparken op natuur- en landbouwgronden niet meer de voorkeur heeft. Er geldt echter een uitzondering voor al lopende aanvragen, die zijn ingediend voor deze wijziging. Er geldt voor deze plannen een overgangssituatie. Het zonnepark Bekenschot valt onder het regime van de overgangssituatie. De gewijzigde ladder en veranderd inzichten maken om die reden geen onderdeel uit van het afwegingskader ter beoordeling van het plan voor Zonnepark Bekenschot en zijn niet van toepassing. Voor het amendement waar indiener naar verwijst geldt hetzelfde. Dit amendement is namelijk van latere datum dan de aanvraag voor Zonnepark Bekenschot. In het amendement wordt ook geconstateerd dat deze aanvraag (zonneweide in Barchem) nog ‘under construction’ is.

Voorts wordt in dit kader verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.2. Met betrekking tot de gedragscode zon op land van Holland Solar wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.4. 3 Landschap en ecologie Indiener stelt dat het zonnepark strijdig is met het Landschapsontwikkelingsplan en algemeen gemeentelijk landschapsbeleid wat dwingt om de openheid te behouden, zoals bevestigd door een rapport van Landschapsadviesbureau N+L. Het project is landschappelijk en qua visuele impact te groot en perspectief en zichtlijnen worden geblokkeerd. De permanente landschappelijke inpassing is niet van meerwaarde en heeft geen landschappelijke binding. Het plan doorbreekt de samenhang van het gebied. Het is onjuist dat wordt uitgegaan van een kleinschalig kampenlandschap. Het is een jonge ontginning, een 20e eeuwse veen & heideontginning. Het gebruik van het exogene olifantsgras bevestigd een gebrek aan voldoende landschappelijke inpassing. Nu het beleidskader zonne-energie 2018 achterhaald is, zou het goedkeuren van Bekenschot inconsistent en ongeloofwaardig zijn, gezien het beleidskader Kleinschalige zonne-energie. Er is sprake van een zeer marginale invulling van de als zodanig al bestaande Ecologische Verbindingszone. Er is geen sprake van een nieuwe ecologische verbindingszone, maar van een bestaande.

Het succesvol ontwikkelen en functioneren van de zone wordt betwijfeld (verwezen wordt naar een advies van Prof. Dr. Ir. F Witte). Het plan komt onvoldoende tegemoet aan de kernwaarden en gewenste ontwikkelingsdoelstellingen zoals omschreven in de Omgevingsverordening. Er komen geen bossen, barrière werking van de N312 wordt verhevigd. Niet onderbouwd is met hydrologisch onderzoek dat er voldoende water in de poelen blijft staan, waardoor het functioneren twijfelachtig is. Een analyse van de grondwaterstanden ontbreekt. De dicht op elkaar staande panelen zullen naar verwachting schadelijk zijn voor de bodem. Bloemrijke en kruidenrijke graslanden zullen zich niet succesvol kunnen ontwikkelen rond en tussen de panelen. De wildgang is te smal. Het niet gevalideerde en arbitraire rekenmodel uit de Ontwerpregels Groene Ontwikkelingszone is niet

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

66 van 118

overtuigend en niet bruikbaar. Volgens een beoordeling van ecologen van de provincie is het zonnepark een no-go, maar dit is verzwegen in het provinciale advies en voorstel aan de raad. Indiener bekritiseert het advies. Het is volgens indiener incompleet, niet-transparant, niet gecontroleerd en zelfstandig beoordeeld door het college. De indieners suggereren herformuleringen in de besluitvorming van het College, waaronder de misleidende suggestie dat het project bijdraagt aan een ecologische verbindingszone. De overweging dat de grondeigenaar de grond vrijwillig ter beschikking stelt is niet relevant in het kader van ruimtelijke ordening en dient te vervallen. Het plan ligt op een conflictueuze en niet voor de hand liggende locatie met EVZ en Nationaal Landschap status en aantasting van het landschap. Reactie gemeente Met betrekking tot de landschappelijke bezwaren die indiener noemt wordt verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.2. Ten aanzien van het Nationaal Landschap wordt verwezen naar de beantwoording van punt 9 van deze zienswijze. Het Beleidskader Kleinschalige zonne-energie is, in tegenstelling tot wat indiener veronderstelt, niet van toepassing op de ontwikkeling van zonnepark Bekenschot. De opmerkingen die indiener hierover maakt zijn dan ook niet relevant.

Voor de ontwikkeling van zonnepark Bekenschot is het Beleidskader zonne-energie 2018 nog steeds van toepassing. Verwezen wordt naar de beantwoording van punt 12 van deze zienswijze. Ten aanzien van de ecologische verbindingszone (EVZ) wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.3.3. Hierin komt onder meer het functioneren van de EVZ aan de orde, waarbij kan worden opgemerkt dat er juist ten behoeve van het functioneren van de poelen diverse hydrologische maatregelen worden getroffen en wel degelijk gekeken is naar de grondwaterstanden. Het is onjuist dat het plan onvoldoende tegemoetkomt aan de kernwaarden en gewenste ontwikkelingsdoelstellingen voor de Groene Ontwikkelingszone in het gebied, zoals omschreven in de omgevingsverordening. De ontwikkelingsdoelen gelden voor hele deelgebied Beekvliet-Barchemse Veengoot. Dat is een veel groter gebied dan het plangebied van het zonnepark. Het is daarom niet nodig om in het plangebied aan alle ontwikkelingsdoelstellingen tegemoet te komen. De barrièrewerking van de N312 wordt bovendien niet verhevigd. Het plan voorziet immers niet in aanpassingen aan deze weg. Verder wordt in dit kader verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.3.1. Voor de effecten van de panelen voor de bodem wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.3.2.

De gemeente deelt niet de visie van indiener dat ecologische bloemrijke en kruidenrijke graslanden zich niet succesvol kunnen ontwikkelen rond en tussen de zonnepanelen. Direct rond en tussen de panelen is verschraald grasland (schaduwminnend) voorzien. Voor het verschraalde grasland wordt de bodem geschikt gemaakt voor inzaai met een bloemenmengsel met inheemse soorten, passend op droge zandgrond. Er worden maatregelen genomen om negatieve gevolgen van de panelen voor de ontwikkeling van het schraal grasland (door reductie van licht, lucht, water) zoveel mogelijk te voorkomen,

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

67 van 118

bijvoorbeeld door panelen hoger dan normaal te plaatsen (waardoor meer ruimte voor lichtinval en indirecte neerslag), bij de oost-west opstelling te kiezen voor een vlindervorm, circa 2,5 meter vrije ruimte tussen paneelrijen en de panelen niet strak tegen elkaar te monteren (zodat regenwater ook tussen panelen door op de grond terecht komt). Gradiënten zoals in voedselrijkdom, licht - schaduw en nat - droog en diversiteit in beheer zullen zorgen voor diverse vegetatietypen. Om de biodiversiteit te vergroten zal specifiek beheer plaatsvinden gericht op verschraling, enerzijds door middel van begrazing met schapen in een specifieke periode in het jaar, anderzijds door middel van maaien en afvoeren gedurende de eerste drie jaar (naast de schapenbegrazing). De stelling van indiener dat de wildgang te smal is om goed te functioneren wordt niet onderschreven. Indiener maakt voor de benodigde maatvoering een vergelijking met ecoducten, maar die vergelijking gaat niet op aangezien een ecoduct een wezenlijk ander element is dan de geplande wildcorridor op maaiveldniveau die midden door het zonnepark park van oost- naar west loopt. De wildcorridor voorkomt dat de hekwerken rondom het zonnepark een obstakel zijn voor reeën en ander groot wild in de omgeving. Bepalend voor het functioneren van de corridor is met name de inrichting en de aanwezigheid van verstoringsfactoren.

De corridor heeft trechtervormige in- en uitgangen waardoor wild dat langs het hek loopt automatisch de corridor in wordt geleid. In de corridor is geen sprake van verstoring, aangezien deze midden in het veld ligt en niet toegankelijk is voor recreanten. De corridor krijgt een groene inrichting met bloemrijk grasland. Daarnaast wordt het hekwerk aan weerszijden van de corridor pluksgewijs begroeid met overblijvende inheemse klimplanten en wordt pluksgewijs struweel aan de rand geplaatst, waardoor sprake is van beschutting. Overigens blijft er ten noorden en ten zuiden van het zonnepark ook voldoende vrije ruimte over voor grootwild om te migreren. Met betrekking tot het rekenmodel voor de Groene Ontwikkelingszone wordt verwezen naar de beantwoording van punt 7 van deze zienswijze. De provincie heeft op 15 mei 2023 een officieel advies uitgebracht over de aanvraag. In dit advies heeft de provincie niet aangegeven dat de aanvraag voor het zonnepark een no-go is, zoals indiener stelt, wel zijn aandachtspunten meegegeven door de provincie. Het plan is aangepast op basis van deze aandachtspunten. De gemeente deelt de kritiek van indiener op het advies niet. Niet valt in te zien dat het advies incompleet, niet transparant en niet gecontroleerd zou zijn. Een zelfstandige beoordeling van het advies door het college is bovendien niet aan de orde.

Het advies betreft immers een provinciale beoordeling van het plan en daarmee een provinciaal standpunt. De opmerkingen van indiener over het advies maken ook niet dat het advies niet bij de aanvraag kan worden betrokken. Daarnaast is van belang dat het advies op zich niet bepalend is of de aanvraag wordt toegestaan, maar dat dit één van de onderdelen vormt die door de gemeente betrokken is in de overwegingen. De stelling van indiener dat de overweging dat de grondeigenaar de grond vrijwillig ter beschikking stelt niet relevant is in het kader van ruimtelijke ordening en dient te vervallen, is niet juist. De beschikbaarheid van grond is één van de mee te wegen aspecten in het kader van een ruimtelijke procedure. Want als de grond niet beschikbaar zou zijn, zou het plan niet uitvoerbaar zijn, waardoor het plan in strijd met een goede ruimtelijke ordening zou zijn.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

68 van 118

4 Provinciale Beheerplan Natura 2000-gebied Stelkampsveld Volgens het Beheerplan functioneren de ecologische verbindingszones onvoldoende en volgens indiener blokkeert het project op korte en lange termijn de gewenste ontwikkeling van de ecologische verbindingszone tussen van Stelkampsveld en natuurgebieden, Hagenbeek en Foezelaorend. De invulling van het project met 2,8 ha groen biedt onvoldoende soelaas om het functioneren van de EVZ voor de betreffende natuurgebieden te verbeteren. Reactie gemeente De ontwikkeling van het zonnepark gaat gepaard met de aanleg van een deel van de ecologische verbindingszone (EVZ). Aan de zuidzijde van het zonnepark wordt een EVZ ingericht, waarbij de inrichting is afgestemd op de door provincie Gelderland vastgestelde natuurdoeltypen (modellen Vuurvlinder en Kamsalamander). De EVZ wordt daarmee niet belemmerd door het zonnepark, maar de totstandkoming van (een deel van) de EVZ (die er nu nog niet is) wordt hierdoor juist bewerkstelligd. Verder wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.3.4 van deze nota. 5 Bestemmingsplan Buitengebied Indiener stelt dat er geen toetsing is uitgevoerd aan voorwaarden uit het bestemmingsplan Buitengebied.

Er is geen vereiste Nee/Tenzij-toets uitgevoerd die zou moeten plaatsvinden omdat het project in een ecologische verbindingszone ligt, waarbij onderzoek moet plaatsvinden naar alternatieven en of het project van doorslaggevend maatschappelijk belang is. Dit is niet gebeurd. Er is geen onderzoek gedaan naar alternatieven. Indiener verwijst in dit verband naar zon op dak, stelt dat dit veel gunstiger is, hiervoor voldoende potentieel is en is van mening dat deze mogelijkheid onvoldoende onderzocht is. Het zonnepark voldoet niet aan de voorwaarde van doorslaggevend maatschappelijk belang. Zonne-energie in de vorm van Bekenschot is niet meer van doorslaggevend maatschappelijk belang, maar levert juist problemen op. Indiener benoemt in dit kader een aantal problemen, zoals netcongestie en overproductie, negatieve prijzen, terugleverboetes, toenemende uitval en afschakeling van zonnepanelen op daken, etc. Reactie gemeente De aanvraag omgevingsvergunning is getoetst aan het bestemmingsplan, in dit geval het bestemmingsplan Buitengebied. Daarbij is geen principe als ‘nee, tenzij’ of ‘ja, mits’ toegepast. Een dergelijk principe is namelijk niet opgenomen in de regels van het bestemmingsplan Buitengebied. Geconstateerd is dat de aanvraag voor het zonnepark in strijd is met het bestemmingsplan Buitengebied.

In het kader van de aanvraag omgevingsvergunning om af te wijken van het bestemmingsplan is o.a. getoetst aan het voor de aanvraag van toepassing zijnde provinciaal beleid. Bij de toets is naar voren gekomen dat de locatie in een ecologische verbindingszone ligt als onderdeel van de Groene Ontwikkelingszone. Het plan houdt daar rekening mee. In de ruimtelijke onderbouwing is gemotiveerd dat de aanvraag voldoet aan het provinciaal beleid voor de Groene Ontwikkelingszone. Dit is betrokken bij de afweging. Het beleid voor de Groene Ontwikkelingszone kent ook geen ‘nee, tenzij-toets’, waarbij alternatieven moeten worden afgewogen en beoordeeld moet worden of sprake is van een groot maatschappelijk belang. Een ‘nee-tenzij-toets’ is volgens het provinciaal beleid alleen van toepassing voor ontwikkelingen die plaatsvinden in het Gelders Natuurnetwerk. Daar is in dit geval geen sprake van. De locatie van het zonnepark ligt niet in het Gelders Natuurnetwerk.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

69 van 118

Overigens wordt ten aanzien van het ontbreken van onderzoek naar alternatieve locaties verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.3. Verder wordt voor de problemen die indiener benoemt met betrekking tot het elektriciteitsnet verwezen naar de thematische beantwoording 2.5.3 en de beantwoording van punt 15 van deze zienswijze. 6 Zon-op-Dak Indiener wijst op de grote potentie voor zon-op-dak in de regio wijst op de voordelen t.o.v. grote zonneparken zoals geen extra ruimtegebruik. Dit potentieel maakt zonneparken overbodig. Het zonnepark veroorzaakt hogere maatschappelijke kosten dan een vergelijkbaar te realiseren potentieel van zon op dak, o.a. vanwege hoge aansluitkosten, ruimtegebruik en minimaal eigen verbruik van opgewekte stroom. Tevens stelt indiener dat de RES.1.0 doelstelling al bereikt is. Reactie gemeente De mogelijkheden voor zon op dak moeten gezien worden naast de mogelijkheid voor de aanleg van een zonnepark. De mogelijkheden voor zon op dak maken dan ook niet dat het zonnepark overbodig is. Voor zover indiener stelt dat de RES 1.0 doelstelling al bereikt is, wordt erop gewezen dat dit nog niet het geval is. Hiervoor wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.1. 7 Provinciale Omgevingsverordening Er is onvoldoende getoetst aan de voorwaarden van de Omgevingsverordening Gelderland voor zonneparken.

Het plan voldoet volgens indiener niet aan de voorwaarden voor zonneparken uit de Omgevingsverordening. De opgewekte energie levert geen tot nauwelijks bijdrage aan de lokale energiebehoefte, de mogelijkheden om binnen het stedelijk gebied en op daken in die behoefte te voorzien zijn niet onderzocht, er is onvoldoende gekeken naar de gevolgen voor de ruimtelijke kwaliteit en onvoldoende aangetoond dat de landschappelijke kwaliteit behouden of versterkt kan worden, de samenhang met het omringende landschap wordt doorbroken, er zijn nadelige consequenties voor het elektriciteitsnet en de gevolgen van het zonnepark voor het huidige en toekomstige grondgebruik zijn funest. Reactie gemeente De gemeente deelt de visie van indiener niet. De aanvraag is getoetst en voldoet aan de voorwaarden uit de Omgevingsverordening. Dit is dan ook geen reden om de aanvraag af te wijzen. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.1. Tevens kan in dit kader worden verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.3, 2.2.1, 2.3.2, 2.3.3, 2.5.1 en 2.5.3. 8 Ontwerpregels Groene Ontwikkelingszone Het project voldoet niet aan de ontwerpregels voor Groene Ontwikkelingszones en indiener bekritiseert het rekenmodel dat door de provincie wordt gehanteerd.

Het model kan niet worden toegepast omdat volgens indiener niet aan de hoofdvoorwaarde wordt voldaan dat de samenhang van het open

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

70 van 118

landschap niet wordt doorbroken. Verder is het rekenmodel niet gevalideerd en arbitrair en daarom niet bruikbaar. Op de uitkomst kan niet worden vertrouwd. Er zijn daarom voldoende landschappelijke en ecologische argumenten om het rekenmodel buiten beschouwing te laten en een eigen oordeel te vellen. Het gaat er volgens indiener niet om of de rekensom uitkomt. Van belang is of de maatregelen, daadwerkelijk ecologisch zullen functioneren/zich succesvol zullen kunnen ontwikkelen. Pas daarna kan het rekenmodel worden toegepast. Onvoldoende is aangetoond of de poelen functioneren en of het kruidenrijk, bloemrijk en schraal grasland succesvol zullen zijn. Punten zijn daarom arbitrair. Een controle van de oppervlakten ontbreekt en deze zijn ook niet controleerbaar. Afstanden tussen paneelrijen zijn naar schatting minder dan wordt voorgesteld, waardoor de berekende ecologische verbetering onjuist is. Reactie gemeente De gemeente is van oordeel dat de samenhang van het landschap niet wordt doorbroken. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.2.1. Los daarvan, geldt in tegenstelling tot wat indiener stelt, bij de ontwerpregels niet als hoofdvoorwaarde dat de samenhang van het open landschap niet mag worden doorbroken. Voorwaarde is dat dat de samenhang van de Groene Ontwikkelingszone niet verloren mag gaan.

Met het plan voor het zonnepark gaat de samenhang niet verloren, maar wordt deze juist versterkt doordat de aanleg van het zonnepark gepaard gaat met de aanleg van een deel van de ecologische verbindingszone die er nu nog niet is. Het rekenmodel kan dus wel degelijk worden toegepast. De toepassing van deze rekenmethodiek voor de Groene Ontwikkelingszone is dwingend voorgeschreven op grond van de provinciale Omgevingsverordening en van toepassing op alle ontwikkelingen in de Groene Ontwikkelingszone. De gemeente kan deze rekenmethode dus niet naast zich neer kan leggen en de aanvraag daarop afwijzen. De kritiek die indiener op het rekenmodel heeft, geeft ook geen aanleiding om te veronderstellen dat de uitkomst onjuist is en het model niet bruikbaar is. Los van het rekenmodel is de gemeente van oordeel dat er aan de provinciale regels voor de Groene Ontwikkelingszone wordt voldaan. Ten aanzien van de opmerkingen van indiener over het ecologisch functioneren van de maatregelen, de poelen en het grasland, wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.3.3 en de beantwoording van punt 3 van deze zienswijze. De oppervlakten en afstanden tussen paneelrijen zijn in de stukken die bij de aanvraag horen inzichtelijk gemaakt. Onderdeel van deze stukken is een plantekening op schaal. De oppervlakten en afstanden zijn daarom controleerbaar.

Daarom valt ook niet in te zien dat de afstanden tussen de paneelrijen minder zijn dan voorgesteld en de ecologische verbetering die toegerekend is aan de groenstroken tussen de panelen onjuist zou zijn. 9 Nationaal Landschap “De Graafschap” Het plan is niet getoetst aan de voorwaarden voor Nationaal Landschap “De Graafschap”, en is volgens indiener daarmee in strijd. Er mist een beschrijving van de wijze waarop rekening is gehouden met de voor het plangebied geldende kernkwaliteiten. Indiener verwijst ook naar de regels die na 1 januari 2024 gelden voor het Nationaal Landschap en dat in het kader daarvan voor grootschalige ontwikkelingen onderzoek naar alternatieven moet worden verricht, wat achterwege is gelaten.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

71 van 118

Reactie gemeente De gemeente deelt de visie van indiener niet. De aanvraag is getoetst aan de voorwaarden voor het Nationaal Landschap uit de Omgevingsverordening en voldoet aan deze voorwaarden. Dit is dan ook geen reden om de aanvraag af te wijzen. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.1. Een klein deel van het zonnepark, aan de noordzijde, ligt binnen een gebied dat door de provincie Gelderland in de Omgevingsverordening is aangewezen als Nationaal landschap (buiten de Groene Ontwikkelingszone). Volgens artikel 2.56 van de Omgevingsverordening Gelderland mogen plannen de kernkwaliteiten van het Nationaal Landschap niet aantasten. In de ruimtelijke onderbouwing heeft een toetsing plaatsgevonden aan de provinciale regels voor Nationaal Landschap. Daaruit volgt dat de aanvraag voldoet aan de regels. De gemeente heeft de aanvraag en ruimtelijke onderbouwing ook voorgelegd aan de provincie voor advies. Door de provincie zijn geen opmerkingen gemaakt over deze toetsing. De gemeente is van oordeel dat de kernkwaliteiten van het Nationaal Landschap niet worden aangetast. De ontwikkeling sluit mede door de aanleg van beplanting aan bij de kernkwaliteit halfgesloten landschap met mozaïek van bossen, weilanden en grote boerderijen; parkachtige uitstraling.

De regels die na 1 januari 2024 gelden voor het Nationaal Landschap zijn niet van toepassing op de aanvraag voor het zonnepark. De opmerkingen die indiener over deze regels maakt zijn derhalve niet relevant. Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Invoeringswet Omgevingswet in werking getreden. Als een aanvraag om een omgevingsvergunning is ingediend vóór dat tijdstip, dan blijft op grond van artikel 4.3, aanhef en onder a, van de Invoeringswet Omgevingswet het ‘oude recht’ van toepassing tot het besluit op die aanvraag onherroepelijk wordt. De aanvraag om omgevingsvergunning voor het zonnepark is al in 2020 ingediend. Dat betekent dat hiervoor de Omgevingsverordening Gelderland van toepassing blijft die gold voor 1 januari 2024. 10 Inspraak, participatieproces en draagvlak De inspraak en participatie zijn volgens indiener gemanipuleerd en niet integer, voldoet daarom niet aan de inspanningsverplichting en er geen sprake van draagvlak. Verslagen zijn onjuist en de inspraak is als intimiderend ervaren. Het college heeft nagelaten het inspraakproces op waarheidsgehalte en integriteit de controleren. Het college komt ten onrechte tot de conclusie dat aan de beleidsvoorwaarde van inspraak en betrokkenheid is voldaan. Reactie gemeente De gemeente deelt niet het beeld dat indieners van de participatie schetsen.

In paragraaf 1.3 is de voorgeschiedenis van de participatie, aanvraag en besluitvorming beschreven. Het plan is telkens aangepast naar aanleiding van het overleg met omwonenden. Uiteindelijk is een aanvraag ingediend waarop een ontwerpbesluit is genomen. De zienswijzen op dat ontwerpbesluit worden in deze nota beantwoord. In het participatietraject hebben alle partijen ruim de gelegenheid gehad om hun visie op het plan en de participatie daaromtrent te geven. Dat is betrokken in de zorgvuldige afweging van alle betrokken

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

72 van 118

belangen. Verder wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.4.1. Ten aanzien van de het ontbreken van draagvlak wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.4.2. 11 Financiële participatie Het voorstel van TPSolar voor financiële participatie voldoet niet aan de inspanningsverplichting voor financiële participatie. Het college heeft niet onderbouwd dat het voor burgers om verantwoorde financiële participatie gaat. Indiener acht de financiële participatie onvoldoende en niet transparant en staat ver van de aanwijzingen om te streven naar 50% participatie. Indiener bekritiseert de financiële participatiemogelijkheden die geboden worden. De economische haalbaarheid is niet aangetoond. Reactie gemeente Voor een reactie wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.6. Aanvullend kan worden opgemerkt dat het beleidskader Zonneenergie Lochem van 9 juli 2018 geen voorwaarden voor financiële participatie bevat in de vorm van bedragen, rendement of risico’s waaraan voldaan moet worden. Dit kan ook niet aangezien dit maatwerk is dat per situatie kan verschillen. Het gaat erom of er voldoende mogelijkheden voor financiële participatie worden geboden. Dat is naar oordeel van de gemeente het geval.

Daarbij is het zo dat elke mogelijke participant zelf moet afwegen of hij/zij wil deelnemen en daarbij voor zichzelf moet beoordelen of hij/zij het rendement passend vindt in verhouding tot de risico’s. Dat is niet aan de gemeente. 12 Gemeentelijk beleidskader zonne-energie 2018 Het college beroept zich op het beleidskader zonne-energie 2018, hoewel het beleidskader van 2018 achterhaald is volgens het college. Desondanks voldoet het plan niet aan de reeks voorwaarden van het (achterhaalde) beleidskader. Indiener benoemd waarom het plan niet zou voldoen, waaronder de overschrijding van 16 ha door olifantsgras (wat volgens indiener onderdeel is van de landschappelijke inpassing), geen goede landschappelijke inpassing (het olifantsgras onderstreept dat de groenvoorzieningen niet robuust en voldoende zijn en olifantsgras is exogeen en in strijd met beleid), stroomproductie niet voor lokale productie en onvoldoende financiële participatie. Ook zou de oppervlakte niet controleerbaar zijn. Reactie gemeente De gemeente deelt de visie van indiener niet. De aanvraag voldoet aan de voorwaarden uit het gemeentelijk Beleidskader Zonne-energie. Dit is dan ook geen reden om de aanvraag af te wijzen. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.2.

Ten aanzien van de opmerkingen over het olifantsgras wordt tevens verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.2.2. Aanvullend wordt hierbij opgemerkt dat in het Beleidskader niet de voorwaarde is opgenomen dat de stroomopbrengst van het zonnepark bestemd moet zijn voor lokale productie. Voorts is de oppervlakte wel degelijk controleerbaar. Onderdeel van de stukken die bij de vergunningaanvraag horen is een plantekening op schaal. De oppervlakten zijn daarom controleerbaar.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

73 van 118

13 Aerius-berekening De Aerius berekening is volgens indiener onvolledig omdat die geen rekening houdt met de kabelverbinding naar Borculo, wat een integraal onderdeel van het project is. Reactie gemeente De aanleg van de kabelverbinding naar Borculo hoeft niet mee te worden genomen in de Aerius-berekening. Het kabeltracé voor de aansluiting van het zonnepark op het onderstation in Borculo ligt buiten het plangebied van het zonnepark en wordt ontwikkeld en uitgevoerd door de netbeheerder, Liander, op een door hen te bepalen moment. De keuze voor de ligging en uitvoering van het kabeltracé wordt ook door de netbeheerder gemaakt en niet door de initiatiefnemer van het zonnepark. Bovendien is bij deze keuze primair van belang op welke wijze de inpassing in het middenspanningsnet en aansluiting op het onderstation het beste kan plaatsvinden. De gevolgen van de aanleg van het kabeltracé, waaronder eventuele stikstofemissie als gevolg van de aanleg, zijn daarom geen gevolg van het plan voor het zonnepark en hoeven daarom niet in het stikstofonderzoek voor dit plan te worden betrokken. 14 Bouwkosten en legesberekening De opgegeven bouwkosten worden in twijfel getrokken, aangezien deze lager zijn dan in vergelijkbare projecten. Het College heeft nagelaten deze cijfers onafhankelijk te laten verifiëren, waardoor de gemeente mogelijk inkomsten uit leges misloopt.

Reactie gemeente De gemeente deelt de twijfels van indiener niet. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.2. 15 Negatieve effecten op het elektriciteitsnet Er is geen rekening gehouden met netcongestie en verstoring. Het project vergroot de netcongestie en storingen voor teruglevering door zon op dak van woningen en bedrijven en is daardoor schadelijk voor bestaande en toekomstige zon-op-dak installaties van woningen en bedrijven in Lochem. Dit aspect is niet onderzocht en de dreigende directe en indirecte schade voor bewoners en bedrijven genegeerd. Reactie gemeente Voor een reactie wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.3. Aanvullend daarop wordt het volgende opgemerkt. Voor zonnepark Bekenschot is door de initiatiefnemer capaciteit op het elektriciteitsnetwerk ingekocht bij de netwerkbeheerder, Liander. Er is dus voldoende capaciteit gereserveerd op het netwerk voor het zonnepark. Verwacht wordt daarom dat de aansluiting van het zonnepark niet leidt tot extra problemen op het elektriciteitsnetwerk. Verder kunnen de problemen op het elektriciteitsnetwerk die indiener noemt niet toegeschreven worden aan de komst van zonnepark Bekenschot. Dit zijn problemen van het Nederlandse elektriciteitsnet in het algemeen. Het is aan de netbeheerders om ook in de toekomst te zorgen voor voldoende capaciteit op het elektriciteitsnet.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

74 van 118

16 Belangenafweging eenzijdig en niet gemotiveerd Er is sprake van onevenwichtige verdeling van lusten en lasten tussen de aanvrager/grondeigenaar enerzijds en anderzijds de omwonenden en de inwoners van de gemeente Lochem e.o. Het College is niet zorgvuldig, compleet en transparant naar de raad in haar informatie, beoordeling, belangenafweging en aanbeveling t.a.v. de Ontwerp Omgevingsvergunning en VVGB. Als alle belangen en effecten worden meegewogen is belang van het zonnepark voor de energietransitie niet meer doorslaggevend en in haar huidige vorm en locatie niet meer van algemeen belang. Er heeft in totaliteit geen zorgvuldige, gemotiveerde en goed afgewogen locatie beoordeling en keuze o.a. aan de hand van de zonneladder plaatsgevonden. Het voorstel is in strijd met de regelgeving. Daarom is er geen sprake van goede ruimtelijke ordening en moet de VVGB door de raad worden afgewezen. Reactie gemeente De gemeente herkent zich niet in het beeld dat hier door de indiener wordt geschetst. Er heeft een zorgvuldige belangenafweging plaatsgevonden waarin alle relevante belangen, waaronder belangen van landschap, natuur en omwonenden, zijn betrokken. De punten die indiener noemt zijn bovenstaand al aan de orde gekomen. Daaruit blijkt ook dat het plan niet in strijd is met regelgeving.

Alles overwegende is de gemeente van oordeel dat met de aanleg van het zonnepark nog steeds maatschappelijke belangen gediend zijn aangezien dit een bijdrage levert aan hernieuwbare energie en de route naar klimaatneutraliteit. De gemeente deelt derhalve niet de visie van indiener dat geen sprake is van goede ruimtelijke ordening en de aanvraag moet worden afgewezen. 17 Conclusies Omdat de locatiebeoordeling en keuze niet of onvoldoende gedragen worden door onderliggende documenten, motivatie en afwegingen, qua procedure en inhoudelijk in strijd zijn met bovengenoemde verordeningen en regelgeving, er (tegen)strijdigheden en onvolkomenheden zitten in de landschappelijke en ecologische beoordeling en de ruimtelijke onderbouwing, is er geen sprake van een zorgvuldige en goede ruimtelijke ordening en moet het VVVGB worden afgewezen. Het College heeft gehandeld in strijd met de richtlijnen van behoorlijk bestuur. Reactie gemeente De gemeente deelt de conclusies van indiener niet. Alle punten die indiener benoemt bij de conclusies zijn in het bovenstaande al aan de orde gekomen. Derhalve wordt daarnaar verwezen.

Conclusie zienswijze 7C De zienswijze geeft geen aanleiding om de verklaring van geen bedenkingen en omgevingsvergunning voor het zonnepark te weigeren. De verklaring van geen bedenkingen en de omgevingsvergunning worden daarom alsnog verleend.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

75 van 118

Zienswijze 7R De ingediende zienswijze is gericht aan de raad. De zienswijze aan de raad omvat aanvulling voor de motivatie om de VVGB te weigeren. De zienswijze behandelt dezelfde thema’s en argumenten als de zienswijze van indiener aan het college (7C). Het verschil tussen beide zienswijzen is dat de formulering op sommige punten iets anders is, het detailniveau op sommige punten en dat in rood in de zienswijze voorstellen worden gedaan voor aanvullende en aangepaste motivaties en aan de raad verzocht wordt om die in haar definitieve weigering van de VVGB en besluit op te nemen. Deze geringe verschillen veranderen echter niets aan de samenvatting en de beantwoording. Voor de samenvatting en beantwoording van de zienswijze wordt derhalve verwezen naar de samenvatting en beantwoording van zienswijze 7C.

3.8 Zienswijze 8 (Stichting Beheer en behoud Landgoed Foezelaorend) Zienswijze 8C De ingediende zienswijze is gericht aan het college. De zienswijze is inhoudelijk gelijk aan zienswijze 7C. Voor de samenvatting en beantwoording van de zienswijze wordt derhalve verwezen naar de samenvatting en beantwoording van zienswijze 7C.

Zienswijze 8R De ingediende zienswijze is gericht aan de raad. De zienswijze is inhoudelijk gelijk aan zienswijze 7R. Voor de samenvatting en beantwoording van de zienswijze wordt derhalve verwezen naar de samenvatting en beantwoording van zienswijze 7R.

3.9 Zienswijze 9 De ingediende zienswijze is gericht aan de raad. Hier volgt een samenvatting van de zienswijze. 1 Natuurbescherming en landschap De indieners benadrukken de negatieve impact van het geplande zonnepark Bekenschot nabij natuurgebieden, zoals Stelkampsveld en Natuurgebied Hagenbeek. Ze zijn bezorgd dat het zonnepark de ecologische verbindingszone verstoort en het open landschap aantast, wat schadelijk is voor recreatie,

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

76 van 118

biodiversiteit en de leefomgeving van zowel inwoners als dieren. Het ontwerp is schadelijk voor de biodiversiteit omdat de poelen geen duurzaam natuureffect zullen hebben, het inzaaien van kruidenrijk grasland zinloos is en de panelen schadelijk zijn voor het bodemleven. Reactie gemeente Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.2, 2.3.2 en 2.3.3. Daarin wordt ingegaan op het landschap, de ecologische verbindingszone, poelen en bodemleven. Aanvullend wordt het volgende opgemerkt. De ontwikkeling van het zonnepark zorgt juist voor de aanleg van een deel van de EVZ. De EVZ wordt daarmee niet belemmerd door het zonnepark, maar de totstandkoming van (een deel van) de EVZ (die er nu nog niet is) wordt hierdoor juist bewerkstelligd. Verder is de gemeente van oordeel dat het zonnepark geen onevenredige afbreuk doet aan de recreatieve omgeving van de stad Lochem en het buitengebied. De oppervlakte van het zonnepark is gering in vergelijking met de oppervlakte van het gemeentelijk grondgebied, waardoor niet aannemelijk is dat de gemeente Lochem na aanleg van het zonnepark niet meer aantrekkelijk is voor recreanten. 2 Onnodig voor energietransitie De indieners stellen dat er al voldoende zonne-energie in de regio wordt opgewekt via initiatieven als "zon-op-dak" en dat er nog potentieel is voor zonnepanelen op daken.

Het zonnepark zou daardoor overbodig zijn en een onnodige inbreuk vormen op het landschap. Bestaande zonnepanelen gebruikers moeten voorrang hebben op het net en mogen niet gehinderd worden door een nog aan te leggen zonnepark. Reactie gemeente De mogelijkheden voor zon op dak moeten gezien worden naast de mogelijkheid voor de aanleg van een zonnepark. De mogelijkheden voor zon op dak maken dan ook niet dat het zonnepark overbodig is. Voor zover indiener stelt dat gemeente Lochem al veel zonne-energie wordt opgewekt, wordt erop gewezen dat er nog niet wordt voldaan aan de doelstellingen voor het opwekken van groene energie. Hiervoor wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.1. Voor wat betreft het hinderen van bestaande zonnepanelen gebruikers wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.3. Aanvullend daarop wordt het volgende opgemerkt. Voor zonnepark Bekenschot is door de initiatiefnemer capaciteit op het elektriciteitsnetwerk ingekocht bij de netwerkbeheerder, Liander. Er is dus voldoende capaciteit gereserveerd op het netwerk voor het zonnepark. Verwacht wordt daarom dat de aansluiting van het zonnepark niet leidt tot extra problemen op het elektriciteitsnetwerk. Verder kunnen de problemen op het elektriciteitsnetwerk met opslag en distributie van zonne-energie niet toegeschreven worden aan de komst van zonnepark Bekenschot.

Dit een probleem van het Nederlandse elektriciteitsnet in het algemeen als gevolg van de energietransitie. Het is aan de netbeheerders om ook in de toekomst te zorgen voor voldoende capaciteit op het elektriciteitsnet om problemen te voorkomen.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

77 van 118

3 Nieuw plan en aanvraag De indieners wijzen erop dat de locatie en indeling van de aanvraag significant is veranderd ten opzichte van de oorspronkelijke aanvraag, waardoor volgens hen sprake is van een nieuw plan en nieuwe aanvraag. Hierdoor vinden ze de beslissing om de verklaring van geen bedenkingen te weigeren terecht. Reactie gemeente De gemeente deelt de visie van indiener niet. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.1.

Conclusie zienswijze 9 De zienswijze geeft geen aanleiding om de verklaring van geen bedenkingen en omgevingsvergunning voor het zonnepark te weigeren. De verklaring van geen bedenkingen en de omgevingsvergunning worden daarom alsnog verleend.

3.10 Zienswijze 10 De ingediende zienswijze is gericht aan de raad. Hier volgt een samenvatting van de zienswijze: 1 Problemen met netcongestie en stabiliteit De toename van duurzame energie, waaronder zonneparken zoals Bekenschot, leidt tot “volle netten” en destabiliseert het elektriciteitsnet. Dit veroorzaakt uitval van bestaande zonnepanelen op daken, wat financiële schade aan gebruikers oplevert. De verbinding van zonneparken op hogere spanningsnetten (20 kV) resulteert in spanningsverhogingen die doorwerken naar het laagspanningsnet, wat uitval van particuliere PV-systemen versterkt. Indiener beschrijft diverse problemen die ontstaan door het vergroten van het zonne-energieaanbod, zoals overspanning, het niet kunnen regelen van zonnestroom, het ontbreken van een opslagbuffer, de verstoring tussen het midden- en laagspanningsnet en een toename van verstoringen en overschot. Daarnaast is zon op dak gunstiger voor het net vanwege hoger eigen verbruik. Reactie gemeente Voor een reactie wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.3. Aanvullend daarop wordt het volgende opgemerkt. Voor zonnepark Bekenschot is door de initiatiefnemer capaciteit op het elektriciteitsnetwerk ingekocht bij de netwerkbeheerder, Liander. Er is dus voldoende capaciteit gereserveerd op het netwerk voor het zonnepark.

Verwacht wordt daarom dat de aansluiting van het zonnepark niet leidt tot extra problemen op

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

78 van 118

het elektriciteitsnetwerk. Dat zon op dak gunstiger is voor de belasting van het net, maakt dan ook niet dat afgezien moet worden van zonnepark Bekenschot. Verder kunnen de problemen op het elektriciteitsnetwerk die ontstaan door het vergroten van het zonne-energieaanbod die indiener noemt niet toegeschreven worden aan de komst van zonnepark Bekenschot. Dit zijn problemen van het Nederlandse elektriciteitsnet in het algemeen. Het is aan de netbeheerders om ook in de toekomst te zorgen voor voldoende capaciteit op het elektriciteitsnet. 2 Gebrek aan maatschappelijke noodzaak Het zonnepark draagt niet bij aan de lokale energiebehoefte, die al ruimschoots wordt vervuld door PV-panelen op daken. Er is nog veel potentieel voor zonop-dak, wat de noodzaak voor een extra zonnepark vermindert. Reactie gemeente De mogelijkheden voor zon op dak moeten gezien worden naast de mogelijkheid voor de aanleg van een zonnepark. De mogelijkheden voor zon op dak maken dan ook niet dat het zonnepark overbodig is. Voor zover indiener stelt dat niet bijgedragen wordt aan de lokale energiebehoefte, wordt erop gewezen dat er nog niet wordt voldaan aan de doelstellingen voor het opwekken van groene energie. Hiervoor wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.1. Voorts wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.2.

3 Financiële participatie en financiële risico’s voor gemeente Indiener geeft aan dat een onderbouwing ontbreekt voor de stelling dat er voldoende aandacht en inspanning is besteed aan een voorstel voor financiële participatie. Indien het zonnepark economisch faalt, bestaat het risico dat de gemeente opdraait voor de kosten van het ontmantelen en opruimen. Reactie gemeente Voor wat betreft de financiële participatie wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.6. Aanvullend kan worden opgemerkt dat het beleidskader Zonne-energie Lochem van 9 juli 2018 geen voorwaarden voor financiële participatie bevat in de vorm van bedragen, rendement of risico’s waaraan voldaan moet worden. Dit kan ook niet aangezien dit maatwerk is dat per situatie kan verschillen. Het gaat erom of er voldoende mogelijkheden voor financiële participatie worden geboden. Dat is naar oordeel van de gemeente het geval. Daarbij is het uiteraard zo, zoals indiener zelf ook al aangeeft, dat elke mogelijke participant zelf moet afwegen of hij/zij wil deelnemen en daarbij voor zichzelf moet beoordelen of hij/zij het rendement passend vindt in verhouding tot de risico’s. Dat is niet aan de gemeente. De initiatiefnemer van het zonnepark heeft de te verwachten kosten en inkomsten verwerkt in een businesscase, en deze is positief.

Derhalve is er geen reden om aan te nemen dat het zonnepark economisch faalt. Het is ook niet aannemelijk dat de gemeente kosten voor het ontmantelen en opruimen van het zonnepark hoeft te betalen. In de vergunning wordt als voorwaarde opgenomen dat het zonnepark na de periode van 25 jaar, inclusief alle daarbij

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

79 van 118

behorende materialen, onderdelen en bouwwerken, dient te worden verwijderd. Daarnaast wordt als voorwaarde in de vergunning opgenomen dat de houder van de vergunning er zorg voor moet dragen dat de rechten en plichten behorend bij de vergunning aan de rechtsopvolger worden overgedragen en juridisch worden geborgd (bijvoorbeeld via een kettingbeding). Mocht er niet aan deze voorwaarden worden voldaan, dan kan er handhavend worden opgetreden. Daarbij komt dat, als het zonnepark na 25 jaar nog aanwezig is, de vergunning is afgelopen, waardoor het zonnepark op dat moment in strijd met het omgevingsplan is. Ook op basis van het omgevingsplan dan kan handhavend worden opgetreden om het park te verwijderen. Indien daarbij bestuursdwang wordt toegepast dan kunnen ook kosten op de overtreder worden verhaald. 4 Voorkeur voor zon-op-dak en beleidsconflicten De prioriteit van de gemeente en landelijke beleidsmakers ligt bij zon-op-dak, vanwege alle voordelen. Het project voldoet niet aan de beleidsdoelstellingen van de gemeente en provincie, die prioriteit geven aan zon-op-dak installaties boven zonneparken. Het zonnepark zou in strijd zijn met twee van de zes belangrijke voorwaarden uit de Omgevingsverordening Gelderland. Reactie gemeente Thans ligt de prioriteit inderdaad bij zon-op-dak. De inzichten ten aanzien van zon op land zijn veranderd.

Er geldt echter een uitzondering voor al lopende aanvragen, die zijn ingediend voor deze veranderende inzichten. Er geldt voor deze plannen een overgangssituatie. Het zonnepark Bekenschot valt onder het regime van de overgangssituatie. De gewijzigde inzichten maken om die reden geen onderdeel uit van het afwegingskader ter beoordeling van het plan voor Zonnepark Bekenschot. Het plan is dan ook niet in strijd met de beleidsdoelstellingen. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.2. De gemeente deelt de visie van indiener niet dat het zonnepark in strijd zou zijn met de voorwaarden uit de Omgevingsverordening Gelderland. De aanvraag voldoet aan de voorwaarden uit de Omgevingsverordening. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.1. 5 Discriminatie tussen commerciële zonneparken en zon-op-dak De overheid overweegt het afschaffen van de salderingsregeling voor particulieren en particulieren moeten een terugleverboete betalen. Tegelijkertijd worden zonneparken nog met subsidie ondersteund. Er is daardoor sprake van discriminatie tussen commerciële zonneparken en teruglevering op kleine schaal door particulieren en bedrijven.

Reactie gemeente De gemeente begrijpt dat het enerzijds afschaffen van de salderingsregeling en de terugleverboete voor particulieren en het anderzijds met subsidie ondersteunen van zonneparken door indiener als discriminatie wordt ervaren tussen commerciële zonneparken en particulieren. Dit kan echter niet worden

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

80 van 118

toegeschreven aan de komst van zonnepark Bekenschot. Het zijn zaken die voortkomen uit landelijke regelgeving waar de gemeente ook geen invloed op heeft. Dit vormt dan ook geen reden om af te zien van zonnepark Bekenschot.

Conclusie zienswijze 10 De zienswijze geeft geen aanleiding om de verklaring van geen bedenkingen en omgevingsvergunning voor het zonnepark te weigeren. De verklaring van geen bedenkingen en de omgevingsvergunning worden daarom alsnog verleend.

3.11 Zienswijze 11 (Vereniging van Eigenaren Bungalowpark De Wakel) De ingediende zienswijze is gericht aan het College en aan de raad. Hier volgt een samenvatting van de zienswijze: 1 Landschapsbehoud De bewoners van het bungalowpark De Wakel benadrukken het belang van het behoud van het gevarieerde landschap in de gemeente Lochem. Zij vrezen dat de aanleg van het zonnepark het woonplezier en de aantrekkelijkheid voor toerisme zal aantasten. Het landschap is volgens hen het "grootste kapitaal" van de gemeente. Reactie gemeente Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.2. Daarin wordt ingegaan op het landschap. Aanvullend wordt opgemerkt dat de gemeente van oordeel is dat het zonnepark geen onevenredige afbreuk doet aan de aantrekkelijkheid voor het toerisme. De oppervlakte van het zonnepark is gering in vergelijking met de oppervlakte van het gemeentelijk grondgebied, waardoor niet aannemelijk is dat de gemeente Lochem na aanleg van het zonnepark niet meer aantrekkelijk is voor toeristen. 2 Naleving bestemmingsplan Volgens de bewoners is het zonnepark in strijd met het bestemmingsplan Buitengebied Lochem 2009. Ze vragen zich af waarom de initiële aanvraag in 2020 al niet is afgewezen op deze grond.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

81 van 118

Reactie gemeente Het plan voor het zonnepark is in strijd met het bestemmingsplan Buitengebied Lochem. Dat betekent echter niet dat de aanvraag zonder meer kan worden afgewezen. Als een aanvraag in strijd is met het vigerende bestemmingsplan, dan is de gemeente gehouden om een afweging te maken of er toch medewerking aan kan worden verleend aan het plan middels een afwijkingsprocedure. Dat heeft de gemeente in dit geval gedaan. De gemeente is na afweging van alle betrokken belangen, waaronder de belangen van landschap, natuur en het woon- en leefklimaat, van oordeel dat er medewerking kan worden verleend aan de aanvraag voor zonnepark Bekenschot. 3 Energietransitie en alternatieven Hoewel de bewoners achter de energietransitie staan, vinden zij dat het plan voor het zonnepark niet van belang is voor de energietransitie, het verkrijgen van voldoende energie uit zon en wind is van belang. Er zijn vele andere manieren om voldoende energie uit zon en wind te verkrijgen, die natuur en landschap niet beschadigen. Verwezen wordt naar de Zonneladder, op basis waarvan de aanleg van zonneparken op natuur- en landbouwgronden niet meer mogelijk zou zijn. Reactie gemeente Het plan voor het zonnepark is van belang voor het verkrijgen van voldoende energie uit zon. Er wordt namelijk nog niet voldaan aan de doelstellingen voor groene energie.

In dit kader wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.1. Het beoogde zonnepark draagt bij aan de productie van hernieuwbare energie en de route naar klimaatneutraliteit. Voor wat betreft de alternatieven waar de bewoners op wijzen wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.3. Ten aanzien van de Zonneladder wordt het volgende overwogen. De Zonneladder is gewijzigd waardoor de aanleg van zonneparken op natuur- en landbouwgronden niet meer de voorkeur heeft. Er geldt echter een uitzondering voor al lopende aanvragen, die zijn ingediend voor deze wijziging. Er geldt voor deze plannen een overgangssituatie. Het zonnepark Bekenschot valt onder het regime van de overgangssituatie. De gewijzigde ladder maakt om die reden geen onderdeel uit van het afwegingskader ter beoordeling van het plan voor Zonnepark Bekenschot. Het plan is dan ook niet in strijd met de gewijzigde ladder. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.2. 4 Ecologische verbindingszone Hoewel de ecologische verbindingszone een argument voor het zonnepark zou zijn, stellen de bewoners dat dit ook zonder zonnepark gerealiseerd kan worden en zelfs beter zou aansluiten bij de flora en fauna zonder de aanwezigheid van zonnepanelen. Het zonnepark is voor niet nodig voor de aanleg van de verbindingszone.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

82 van 118

Reactie gemeente Het klopt dat ook zonder de aanleg van het zonnepark de aanleg van een ecologische verbindingszone (EVZ) mogelijk zou zijn, maar dat betekent niet dat de realisatie van het zonnepark niet mogelijk is. De ontwikkeling van het zonnepark zorgt juist voor de aanleg van een deel van de EVZ. De EVZ wordt daarmee niet belemmerd door het zonnepark, maar de totstandkoming van (een deel van) de EVZ (die er nu nog niet is) wordt hierdoor juist bewerkstelligd. Verder wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.3.3. 5 Vrijwilligheid van grondeigenaar De bewoners verwachten van de gemeente dat zij een structuurplan heeft, en dat de aanleg van een zonnepark bepaald wordt door dit plan. Dus niet of een stuk grond makkelijk te verkrijgen is of niet. De bewoners gaan ervanuit dat er zo’n plan is en er ideeën bestaan hoe op langere termijn met de natuur in dit deel van Lochem wordt omgegaan. Reactie gemeente Het gemeentelijk beleid dat van toepassing is voor de realisatie van zonnepark Bekenschot is opgenomen in het Beleidskader zonne-energie 2018. De realisatie van het zonnepark past binnen dit beleidskader. Zie de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.2. In dit beleidskader is de themakaart zonne-energie van de provincie Gelderland (2017) als basis gebruikt.

Op basis hiervan heeft de locatie van zonnepark Bekenschot de status “grote zonneparken onder voorwaarden mogelijk”. In dat geval worden er eisen gesteld vanwege de onderliggende gebiedsaanduiding. Voor zonnepark Bekenschot geldt de aanduiding “groene ontwikkelingszone” en “nationaal landschap”. In de ruimtelijke onderbouwing is gemotiveerd aangegeven dat het plan aan deze voorwaarden voldoet. Dat de realisatie van zonnepark Bekenschot mogelijk is, is dus primair bepaald door het Beleidskader zonne-energie en niet door de beschikbaarheid van grond. Dit neemt echter niet weg dat de beschikbaarheid van grond wel één van de mee te wegen aspecten is in het kader van de ruimtelijke procedure. Want als de grond niet beschikbaar zou zijn, zou het plan niet uitvoerbaar zijn, waardoor het plan in strijd met een goede ruimtelijke ordening zou zijn. 6 Gezondheidsrisico’s De lange kabel (10 kilometer) die wordt aangelegd tussen het zonnepark en de aansluiting op het net in Borculo betreft volgens de bewoners een hoogspanningskabel. Deze heeft een elektromagnetisch veld. Er bestaat een directe relatie tussen de locatie van hoogspanningskabels en leukemie bij kinderen. De Gezondheidsraad heeft de overheid geadviseerd geen nieuwe hoogspanningskabels aan te leggen in de directe omgeving van woningen, scholen en crèches.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

83 van 118

Reactie gemeente Het zonnepark wordt aangesloten op het elektriciteitsnet via het onderstation in Borculo. De initiatiefnemer van het zonnepark heeft hiervoor een overeenkomst afgesloten met de netwerkbeheerder, Liander. Voor de aansluiting zal een ondergrondse kabel worden aangelegd tussen het zonnepark en het onderstation. Dit betreft geen hoogspanningskabel, maar een middenspanningskabel. De elektromagnetische straling (magnetische velden) van middenspanningskabels is vele malen minder dan van die hoogspanningskabels. Ook is de stroomsterkte door deze kabels veel minder dan bij hoogspanningskabels het geval is. De Europese Unie heeft als richtlijn om te vermijden dat de mens wordt blootgesteld aan elektromagnetische straling met waardes van boven de 100 microTesla. Het RIVM hanteert als richtlijn om langdurige blootstelling van mensen boven de 0,4 microTesla te vermijden. Rondom middenspanningskabels ligt de magneetveldzone waar de gemiddelde waarde meer dan 0,4 microTesla bedraagt in het algemeen op slechts enkele meters aan weerszijden van de kabel. De middenspanningskabel wordt aangelegd door Liander. De aanleg van de kabel maakt geen deel uit van de onderhavige aanvraag voor het zonnepark.

Liander is verantwoordelijk om bij de tracékeuze van de kabel ervoor te zorgen dat de blootstellingslimiet bij gevoelige objecten als woningen, scholen en crèches niet wordt overschreden. 7 Gebrek aan draagvlak De bewoners benadrukken dat er weinig draagvlak voor het plan is binnen de gemeenschap van Barchem. Ze vinden dat de gemeente de belangen van haar inwoners, die dichtbij het geplande zonnepark wonen, zwaarder zou moeten laten wegen. Reactie gemeente Voor een reactie wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.4.2. 8 Conclusie De zienswijze concludeert dat het zonnepark niet in het belang is van de gemeente Lochem en roept op tot het zoeken naar alternatieven. Reactie gemeente Voor een reactie wordt verwezen naar de beantwoording van punt 3 hierboven.

Conclusie zienswijze 11 De zienswijze geeft geen aanleiding om de verklaring van geen bedenkingen en omgevingsvergunning voor het zonnepark te weigeren. De verklaring van geen bedenkingen en de omgevingsvergunning worden daarom alsnog verleend.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

84 van 118

3.12 Zienswijze 12 Zienswijze 12C De ingediende zienswijze is gericht aan het college. Hier volgt een samenvatting van de zienswijze. In de zienswijze van indieners aan het college omtrent het ontwerpbesluit weigering omgevingsvergunning voor het zonnepark Bekenschot onderschrijven indieners de weigering. Indieners dragen aanvullende argumenten aan voor verbetering en aanvulling van de onderbouwing van dit besluit en verzoeken de raad om die over te nemen. Reactie gemeente Naar aanleiding van de zienswijzen wordt door de raad alsnog een verklaring van geen bedenkingen afgegeven en wordt de omgevingsvergunning voor het zonnepark alsnog verleend. Zie daarover ook de thematische beantwoording in hoofdstuk 2. 1 Ruimtelijke onderbouwing De indieners bekritiseren de ruimtelijke onderbouwing en de toetsing van het college. Ze wijzen op onjuistheden, discutabele weergaven en punten die vragen oproepen. Indieners zijn van mening dat de beoordeling van de ruimtelijke onderbouwing onvoldoende is gebeurd en getoetst, de aanvrager onderwerpen onjuist weergeeft, de aanvrager onderwerpen mooier voorstelt dan de werkelijkheid, de aanvrager van verkeerde uitgangspunten uitgaat. Dit is volgens indieners reden om de aanvraag af te wijzen. Reactie gemeente De gemeente heeft kennisgenomen van de kritiek van indieners op de ruimtelijke onderbouwing. De gemeente deelt de mening van indieners niet.

De gemeente is van oordeel dat de ruimtelijke onderbouwing voldoende is onderbouwd. Mede aan de hand van de ruimtelijke onderbouwing is inzichtelijk gemotiveerd dat het project haalbaar is. Er is rekening gehouden met alle relevante feiten en omstandigheden. De ruimtelijke onderbouwing gaat in op de volgende onderwerpen: bestemmingsplan, beleidskaders, wet- en regelgeving, de impact op het leefmilieu en de gevolgen voor omwonenden en andere belanghebbenden. Mede aan de hand van de ruimtelijke onderbouwing heeft de gemeente een belangenafweging gemaakt, waarop de besluitvorming is gebaseerd. De ruimtelijke onderbouwing is dan ook geen reden om de aanvraag af te wijzen. 2 Toetsing gemeentelijk bestemmingsplan Indieners stellen dat de gemeente Lochem niet heeft getoetst aan de voorwaarden van het bestemmingsplan voor het buitengebied. Dit plan vereist een "Nee, tenzij"-toets omdat het zonnepark in een ecologische verbindingszone ligt, een onderzoek naar alternatieven en naar de vraag of het project van groot

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

85 van 118

maatschappelijk belang is, onderzoek naar locatie-alternatieven en onderzoek naar alternatieven om de beoogde doelstellingen voor de energietransitie te bereiken, zoals zon op dak. Indieners stellen dat dit niet is gebeurd, een argument om de aanvraag op ruimtelijke gronden af te wijzen. Reactie gemeente De aanvraag omgevingsvergunning is getoetst aan het bestemmingsplan, in dit geval het bestemmingsplan Buitengebied. Daarbij is geen principe als ‘nee, tenzij’ of ‘ja, mits’ toegepast. Een dergelijk principe is namelijk niet opgenomen in de regels van het bestemmingsplan Buitengebied. Geconstateerd is dat de aanvraag voor het zonnepark in strijd is met het bestemmingsplan Buitengebied. In het kader van de aanvraag omgevingsvergunning om af te wijken van het bestemmingsplan is o.a. getoetst aan het voor de aanvraag van toepassing zijnde provinciaal beleid. Bij de toets is naar voren gekomen dat de locatie in een ecologische verbindingszone ligt als onderdeel van de Groene Ontwikkelingszone. Het plan houdt daar rekening mee. In de ruimtelijke onderbouwing is gemotiveerd dat de aanvraag voldoet aan het provinciaal beleid voor de Groene Ontwikkelingszone. Dit is betrokken bij de afweging.

Het beleid voor de Groene Ontwikkelingszone kent ook geen ‘nee, tenzij-toets’, waarbij alternatieven moeten worden afgewogen en beoordeeld moet worden of sprake is van een groot maatschappelijk belang. Een ‘nee-tenzij-toets’ is volgens het provinciaal beleid alleen van toepassing voor ontwikkelingen die plaatsvinden in het Gelders Natuurnetwerk. Daar is in dit geval geen sprake van. De locatie van het zonnepark ligt niet in het Gelders Natuurnetwerk. Overigens wordt ten aanzien van het ontbreken van onderzoek naar alternatieve locaties verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.3. 3 Voorwaarden en toetsing Omgevingsverordening Provincie De Omgevingsverordening van de provincie eist dat er met zes specifieke voorwaarden rekening wordt gehouden bij zonneparken in het buitengebied. Indieners betogen dat deze voorwaarden niet goed zijn onderzocht, getoetst en dat de aanvraag hier ook niet aan voldoet. Daarom moet volgens de indieners de aanvraag worden afgewezen.