Bijlage 2: Nota van zienswijzen zonnepark Bekenschot

De poelen zullen waarschijnlijk in sommige jaren langdurig droogvallen en dus ook niet het beoogde succes met de vestiging voor amfibieën bewerkstelligen, de graslanden zullen niet groeien zoals verwacht. Hier zal niets van terecht komen door hoge voedselrijkdom van de bouwvoor en het ongunstige bodemvochtregime onder en vlak bij de zonnepanelen. Ecologen van de provincie hebben volgens Hobama de aanvraag afwijzend beoordeeld. Er worden kanttekeningen geplaatst bij het provinciaal advies. Het belangrijkste argument om positief te adviseren was de bijdrage die de aanvraag heeft voor de energietransitie, maar dat argument is niet meer van kracht. Daarnaast heeft het advies volgens Hobama betrekking op een andere versie van de aanvraag.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

45 van 118

Reactie gemeente Voor een reactie op deze zienswijze wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.1 en paragraaf 2.3.3. Aanvullend wordt het volgende opgemerkt. Het klopt dat ook zonder de aanleg van het zonnepark de aanleg van een ecologische verbindingszone (EVZ) mogelijk zou zijn, maar dat betekent niet de realisatie van het zonnepark niet mogelijk is. De ontwikkeling van het zonnepark zorgt juist voor de aanleg van een deel van de EVZ. De EVZ wordt daarmee niet belemmerd door het zonnepark, maar de totstandkoming van (een deel van) de EVZ (die er nu nog niet is) wordt hierdoor juist bewerkstelligd. Overigens zijn er in tegenstelling tot wat indiener beweert, geen directe provinciale subsidies beschikbaar voor de realisatie van een EVZ. Voorts wordt opgemerkt dat de toepassing van de rekenmethodiek voor de Groene Ontwikkelingszone dwingend is voorgeschreven op grond van de provinciale Omgevingsverordening en van toepassing is op alle ontwikkelingen in de Groene Ontwikkelingszone. De kritiek die indiener heeft op de methode maakt dan ook niet dat de gemeente deze rekenmethode naast zich neer kan leggen en de aanvraag daarop kan afwijzen. De kritiek geeft ook geen aanleiding om te veronderstellen dat de uitkomst onjuist is en het model niet bruikbaar is.

De gemeente deelt niet de visie van indiener dat er niets terecht zal komen van de ecologische bloemrijke en kruidenrijke graslanden rond en tussen de zonnepanelen. Direct rond en tussen de panelen is verschraald grasland (schaduwminnend) voorzien en voor het verschraalde grasland wordt de bodem geschikt gemaakt voor inzaai met een bloemenmengsel met inheemse soorten, passend op droge zandgrond. Er worden maatregelen genomen om negatieve gevolgen van de panelen voor de ontwikkeling van het schraal grasland (door reductie van licht, lucht, water) zoveel mogelijk te voorkomen, bijvoorbeeld door panelen hoger dan normaal te plaatsen (waardoor meer ruimte voor lichtinval en indirecte neerslag), bij de oost-west opstelling te kiezen voor een vlindervorm, circa 2,5 meter vrije ruimte tussen paneelrijen en de panelen niet strak tegen elkaar te monteren (zodat regenwater ook tussen panelen door op de grond terecht komt). Gradiënten zoals in voedselrijkdom, licht - schaduw en nat - droog en diversiteit in beheer zullen zorgen voor diverse vegetatietypen. Om de biodiversiteit te vergroten zal specifiek beheer plaatsvinden gericht op verschraling, enerzijds door middel van begrazing met schapen in een specifieke periode in het jaar, anderzijds door middel van maaien en afvoeren gedurende de eerste drie jaar (naast de schapenbegrazing).

De provincie heeft op 15 mei 2023 een officieel advies uitgebracht over de aanvraag. In dit advies heeft de provincie de aanvraag niet afgewezen zoals indiener stelt, wel zijn aandachtspunten meegegeven door de provincie. Het plan is aangepast op basis van deze aandachtspunten. De provincie heeft in het advies meerdere provinciale belangen afgewogen en dus niet alleen gekeken naar de energietransitie. De kanttekeningen die indiener plaatst bij het advies maken dan ook niet dat het advies niet bij de aanvraag kan worden betrokken. Daarnaast is van belang dat het advies op zich niet bepalend is of de aanvraag wordt toegestaan, maar dat dit één van de onderdelen vormt die door de gemeente betrokken is in de overwegingen.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

46 van 118

7 Nieuwe aanvraag Hobama is van mening dat er sprake van een nieuwe aanvraag. Hobama geeft aan dat er dusdanig veel en grotendeels ingrijpende wijzigingen in het plan zijn aangebracht dat niet meer van een lopende aanvraag voor het plan kan worden gesproken. Zij geeft een lijst met wijzigingen. Ook stelt zij dat de gemeenteraad in 2020 het plan niet heeft teruggegeven aan het college met specifieke aanwijzingen. Zij stelt dat nu de raad geen duidelijke aanwijzingen heeft gegeven de aanvraag van 21 december 2023 als een nieuwe aanvraag moet worden bestempeld die onder het moratorium valt voor nieuwe aanvragen zon en wind. Daarnaast zou het juridisch advies van Sieben & Lont aan de raad onvolledig zijn. Reactie gemeente De gemeente deelt de visie van indiener niet. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.1. 8 Inspraak en participatie Van meet af aan is van zorgvuldige participatie in de vorm van vroegtijdig informeren, adviseren, participatie en financiële participatie zoals weergegeven in het Beleidskader Zonne-energie van 2018 geen sprake geweest. De intentie die uit de voorwaarden spreekt is in de praktijk zeker niet verwezenlijkt. Het College is tekortgeschoten bij de beoordeling. Bij de beoordeling is het College afgegaan op de door de aanvrager aangedragen informatie dan wel is er volstaan met ‘vinkjes zetten’.

Omwonenden voelen zich voor het blok gezet, geïntimideerd en niet gehoord. Bovendien is sprake van manipulatie van verslaggeving. Omwonenden/belanghebbenden zijn ook niet betrokken bij advisering van de aanvraag zoals deze op 21 december 2023 is ingediend. Die aanvraag wijkt op meerdere onderdelen duidelijk af van hetgeen tijdens twee informatieronden in 2022 is voorgeschoteld. Nadien zijn er meerdere versies van een aanvraag geweest. Er is geen mogelijkheid geboden aan omwonenden om hierover te adviseren of hun mening kenbaar te maken. De financiële participatie is ver onder de maat. Ver bezijden de 50 % participatie die in het Klimaatakkoord wordt voorgesteld. Reactie gemeente De gemeente deelt niet het beeld dat indieners van de participatie schetsen. In paragraaf 1.3 is de voorgeschiedenis van de participatie, aanvraag en besluitvorming beschreven. Het plan is telkens aangepast naar aanleiding van het overleg met omwonenden. Uiteindelijk is een aanvraag ingediend waarop een ontwerpbesluit is genomen. De zienswijzen op dat ontwerpbesluit worden in deze nota beantwoord. In het participatietraject hebben alle partijen ruim de gelegenheid gehad om hun visie op het plan en de participatie daaromtrent te geven. Dat is betrokken in de zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen. Verder wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.4.1.

Met betrekking tot de financiële participatie wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.6.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

47 van 118

9 Belangenafweging De belangenafweging is onjuist. Hobama stelt dat een juiste belangenafweging bij deze aanvraag maar tot één conclusie kan leiden: de aanvraag moet worden afgewezen. Hoe de belangenafweging heeft plaats gevonden, wie erbij betrokken waren en wat de criteria waren is onbekend. De conclusie van het College is onjuist dat belanghebbenden voldoende gelegenheid hebben gehad om mee te denken bij de ontwikkeling van het plan. De aanvraag zoals deze op 21 december 2023 is ingediend is niet met omwonenden en belanghebbenden besproken en deze wijkt aanzienlijk af van hetgeen eerder aan hen is voorgelegd. Van meedenken en van aanpassingen weinig tot niets terecht gekomen. De financiële participatie kan hooguit als een fooi worden omschreven en voldoet niet aanbeveling uit het Klimaatakkoord en de intentie van het Beleidskader Zonne-energie. Lokaal gezien is de bijdrage aan de energietransitie nihil. De stroom wordt aan het landelijk net geleverd, zonder dat de inwoners profiteren. De gemeente Lochem heeft doelstellingen voor groene stroom. Vastgesteld kan worden dat die doelstellingen ruimschoots worden behaald via met name zon op dak, dat de potentie daarvoor nog zeer groot is en dat zonneparken op landbouwgrond niet nodig zijn. Daarnaast zijn de inzichten over zon op land veranderd.

Gewezen wordt op de zonnebrief van toenmalig minister Jetten van 6 juli 2023 waarin is aangegeven dat Kabinet en medeoverheden hebben afgesproken om landbouw- en natuurgronden zoveel mogelijk te vrijwaren van zon-PV en op de verscherpte Zonneladder. Dat de juridische verankering van de verscherpte Zonneladder in Lochem nog niet plaats heeft gevonden is een nalatigheid die niets afdoet aan de afspraak om landbouw- en natuurgronden te vrijwaren van zon-PV. Dit was bekend voorafgaand aan de indiening van de aanvraag op 21 december 2023 en had daarom moeten worden meegenomen in de belangenafweging. De gunstige invloed op de natuur is beperkt en twijfelachtig. Die gunstige invloed kan ook op een andere manier kan worden gerealiseerd. De grondeigenaar kan de strook van 3ha met subsidie van de provincie inrichten. In de belangenafweging wordt voorbijgegaan aan de landschappelijke impact van de aanvraag. Los van het feit, dat het College in strijd met zijn eigen landschapsbeleid (LOP) en het beleid voor het Nationaal Landschap handelt, zijn het in stand houden van het landschap en voorkomen dat het dusdanig wordt aangetast ook doorslaggevende overwegingen in de belangenafweging. Er zijn meer aspecten die in de belangenafweging moeten worden meegenomen zoals de gevolgen voor de netcongestie (die zijn er wel degelijk) en het landschapsinrichtingsplan dat faalt.

Alleen de aanvrager en grondeigenaar profiteren volgens Hobama. Reactie gemeente Veel van de zaken die hier door de indiener worden aangehaald zijn in het voorgaande al aan de orde gekomen. Hier wordt naar verwezen. Verder wordt ten aanzien van het participatieproces en de financiële participatie verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.4.1 en 2.6. Met betrekking tot de opmerkingen over de energietransitie, doelstellingen voor groene energie en maatschappelijke belangen wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.1 en 2.5.2. Voor de opmerkingen over het landschap en natuur wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.2 en 2.3.3. Aanvullend hierop wordt het volgende opgemerkt. Ten aanzien van de veranderde inzichten voor zon op land en de aangescherpte Zonneladder wordt het volgende overwogen. De Zonneladder is gewijzigd waardoor de aanleg van zonneparken op natuur- en landbouwgronden niet meer de voorkeur heeft. Er geldt echter een uitzondering voor al lopende

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

48 van 118

aanvragen, die zijn ingediend voor deze wijziging. Er geldt voor deze plannen een overgangssituatie. Het zonnepark Bekenschot valt onder het regime van de overgangssituatie. De gewijzigde ladder maakt om die reden geen onderdeel uit van het afwegingskader ter beoordeling van het plan voor Zonnepark Bekenschot en is niet van toepassing. Voorts wordt in dit kader verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.2. Verder is ook geen sprake van een nieuwe aanvraag waardoor de verscherpte Zonneladder van toepassing zou zijn, zie de beantwoording onder punt 7. Met betrekking tot de gevolgen voor netcongestie wordt het volgende opgemerkt. Voor zonnepark Bekenschot is door de initiatiefnemer capaciteit op het elektriciteitsnetwerk ingekocht bij de netwerkbeheerder, Liander. Er is dus voldoende capaciteit gereserveerd op het netwerk voor het zonnepark. Verwacht wordt daarom dat de aansluiting van het zonnepark niet leidt tot extra problemen op het elektriciteitsnetwerk. Verder kunnen de problemen op het elektriciteitsnetwerk niet toegeschreven worden aan de komst van zonnepark Bekenschot. Dit zijn problemen van het Nederlandse elektriciteitsnet in het algemeen. Het is aan de netbeheerders om ook in de toekomst te zorgen voor voldoende capaciteit op het elektriciteitsnet. Verder wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.3.

Alles overwegende is de gemeente van mening dat de belangen van landschap, natuur en omwonenden voldoende zijn meegewogen en dat met de aanleg van het zonnepark nog steeds maatschappelijke belangen gediend zijn aangezien dit een bijdrage levert aan hernieuwbare energie en de route naar klimaatneutraliteit. De gemeente deelt derhalve niet de visie van indiener dat de aanvraag op dit punt moet worden afgewezen. 10 Legeskosten Hobama stelt dat de legeskosten te laag zijn opgegeven. De aanvrager is hardnekkig in het opgeven van veel te lage bouwkosten. Bij de aanvraag voor de omgevingsvergunning op 17 april 2020 was dat ook het geval. Dit is later gecorrigeerd. De gemeente had daarom bij de beoordeling van de ingediende aanvraag op 21 december 2023 extra kritisch moeten kijken naar de opgegeven bouwkosten en het legesbedrag. Hobama stelt dat opnieuw een veel te laag bedrag aan bouwkosten is opgegeven evenals een veel te laag legesbedrag. Hobama maakt een vergelijking met de kosten voor zonnepark Berkelweide en verwijst naar inschattingen van het Planbureau voor de Leefomgeving. Het college dient de juiste bedragen vast te stellen. Vanwege de herhaling van het verstrekken van onjuiste informatie over legeskosten, moet het college hieraan consequenties verbinden door de vergunning te weigeren. Reactie gemeente De gemeente onderschrijft de stelling van indiener niet.

Verwezen wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.2. 11 Conclusies Tot slot geeft Hobama samengevat de belangrijkste tien conclusies weer. Die geven volgens Hobama aan waarom het College terecht de ontwerp weigering omgevingsvergunning heeft opgesteld. Aan de motivatie heeft Hobama argumenten toegevoegd, die het College dient over te nemen om zijn ontwerp weigering omgevingsvergunning kracht bij te zetten. Daarbij hoort ook het onderschrijven van de argumentatie weigering vvgb, die die gemeenteraad over Bekenschot heeft uitgebracht. Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

49 van 118

Reactie gemeente De punten die indiener benoemt bij de conclusies zijn in het bovenstaande al aan de orde gekomen. Derhalve wordt daarnaar verwezen. Naar aanleiding van de zienswijzen wordt door de raad alsnog een verklaring van geen bedenkingen afgegeven en wordt de omgevingsvergunning alsnog verleend. Zie daarover ook de thematische beantwoording in hoofdstuk 2.

Conclusie zienswijze 3 De zienswijze geeft geen aanleiding om de verklaring van geen bedenkingen en omgevingsvergunning voor het zonnepark te weigeren. De verklaring van geen bedenkingen en de omgevingsvergunning worden daarom alsnog verleend.

Zienswijze 3R De ingediende zienswijze is gericht aan de raad. Hier volgt een samenvatting van de zienswijze. In de zienswijze van Hobama aan de raad omtrent de verklaring van geen bedenkingen (vvgb) voor het zonnepark Bekenschot onderschrijft Hobama de argumenten, vaststellingen en overwegingen om de vvgb te weigeren. Hobama vult die argumenten aan en reikt nieuwe argumenten aan en verzoekt de raad om die over te nemen. De vereniging bestrijdt argumenten die voor pleiten voor afgifte van de vvgb en verzoekt de raad die terug te nemen. Reactie gemeente Naar aanleiding van de zienswijzen wordt door de raad alsnog een verklaring van geen bedenkingen afgegeven en wordt de omgevingsvergunning voor het zonnepark alsnog verleend. Zie daarover ook de thematische beantwoording in hoofdstuk 2. 1 Nieuw plan Hobama is van mening dat er sprake van een nieuwe aanvraag. Hobama geeft aan dat er dusdanig veel en grotendeels ingrijpende wijzigingen in het plan zijn aangebracht dat niet meer van een lopende aanvraag voor het plan kan worden gesproken. Zij geeft een lijst met wijzigingen. Ook stelt zij dat de gemeenteraad in 2020 het plan niet heeft teruggegeven aan het college met specifieke aanwijzingen.

Zij stelt dat nu de raad geen duidelijke aanwijzingen heeft gegeven de aanvraag van 21 december 2023 als een nieuwe aanvraag moet worden bestempeld die onder het moratorium valt voor nieuwe aanvragen zon en wind. Daarnaast zou het juridisch advies van Sieben & Lont aan de raad te beperkt zijn en niet ingaan op een wezenlijk argument.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

50 van 118

Reactie gemeente De gemeente deelt de visie van indiener niet. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.1. 2 Aangescherpte Zonneladder van toepassing De inzichten rond zon op land zijn veranderd. Dit moet in de beoordeling van de aanvraag worden meegenomen. Specifiek moet volgens Hobama de aangescherpte Zonneladder worden toegepast zoals deze in de Zonnebrief van 6 juli 2023 door demissionair minister Jetten (Klimaat en Energie) is weergegeven. Daarbij zijn alleen nog in hoge uitzondering nieuwe zonneparken op landbouw- en natuurgronden mogelijk. Aansluitend is in de Kamerbrief van 26 oktober 2023 van demissionair minister De Jonge (Binnenlandse Zaken) de juridische verankering van de aangescherpte Zonneladder vastgelegd. Zowel bij de aanvrager als bij de gemeente Lochem waren deze wijziging en juridische verankering tijdig en genoegzaam bekend. In het beoordelen van de aanvraag voor het zonnepark Bekenschot had het college de veranderende inzichten door de aangescherpte Zonneladder mee moeten nemen. De gemeente Lochem voldoet volgens Hobama mede dankzij het succes van ‘zon op dak’ aan de gestelde beleidsopgave voor de energietransitie van RES 1.0 en op dat vlak is er nog een grote potentie. Het getuigt van goed bestuurlijk beleid als ingespeeld wordt op veranderde inzichten en ontwikkelingen.

Als nieuwe aanvraag, valt een aanvraag voor zonnepark Bekenschot onder de aangescherpte Zonneladder, want de aanscherping was via de Zonnebrief van 6 juli 2023 bekend. Daar had de aanvrager in de ingediende aanvraag van 21 december 2023 rekening mee moeten houden. Bekenschot valt volgens Hobama niet onder de uitzonderingsregels genoemd in de Kamerbrief. Het college rekt de uitzonderingsregels te ruim op. Een vergevorderd stadium van de aanvraag is niet aan de orde. De ingediende aanvraag van 21 december 2023 wijkt in grote mate af van hetgeen in februari en juni 2022 aan omwonenden en belanghebbenden is gepresenteerd. In de uiteindelijk ingediende aanvraag hebben omwonenden/belanghebbenden niet kunnen participeren. De procedure verkeerde bij indiening volgens Hobama in een voorstadium. De aanvraag is enkele dagen voor de datum waarop de aangescherpte Zonneladder in vergunningen bindend moet zijn vastgelegd ingediend. Het heeft er alle schijn van dat de aanvraag nog halsoverkop voor die datum is ingediend en beoordeeld om de juridisch bindende datum te voorkomen. Dat neemt niet weg dan volgens Hobama de aangescherpte Zonneladder van toepassing is. Een motief voor afwijzing is voorts het belang om landbouwgronden te vrijwaren en zoveel mogelijk in stand te houden voor de landbouwtransitie.

Reactie gemeente Ten aanzien van de veranderde inzichten voor zon op land en de aangescherpte Zonneladder wordt het volgende overwogen. De Zonneladder is gewijzigd waardoor de aanleg van zonneparken op natuur- en landbouwgronden niet meer de voorkeur heeft. Er geldt echter een uitzondering voor al lopende aanvragen, die zijn ingediend voor deze wijziging. Er geldt voor deze plannen een overgangssituatie. Het zonnepark Bekenschot valt onder het regime van de overgangssituatie. De gewijzigde ladder maakt om die reden geen onderdeel uit van het afwegingskader ter beoordeling van het plan voor Zonnepark Bekenschot en is niet van toepassing. Voorts wordt in dit kader verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.2. Verder is ook geen sprake

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

51 van 118

van een nieuwe aanvraag waardoor de verscherpte Zonneladder van toepassing zou zijn, zie de beantwoording onder punt 1. De gemeente deelt niet de mening van indiener dat de aanvraag voor Bekenschot niet onder de uitzonderingsregels van de Kamerbrief valt en dat deze te ruim worden opgerekt. Ten tijde van het verschijnen van de Kamerbrief op 26 oktober 2023 was het participatietraject voor Bekenschot wel degelijk in een vergevorderd stadium. Er waren toen namelijk al vele participatiemomenten geweest, zie paragraaf 1.3. Dat het uiteindelijke plan gewijzigd is ten opzichte van eerdere versies en dat de uiteindelijke versie niet opnieuw voor participatie is voorgelegd, doet daar niets aan af. Dit nog los van het feit dat de uitzonderingsregel niet eist dat de participatie volledig moet zijn afgerond of dat over alle versies geparticipeerd moet worden/zijn. Ook is het niet zo dat de aanvraag is ingediend enkele dagen voordat de aangescherpte Zonneladder bindend moest zijn vastgelegd. Zoals in paragraaf 2.1.1 uiteen is gezet, dateert de aanvraag al van 17 april 2020 en is geen sprake van een nieuwe aanvraag. Van halsoverkop indienen is dus geen sprake. Voor zover indiener stelt dat de RES 1.0 doelstelling al bereikt is, wordt erop gewezen dat dit nog niet het geval is. Hiervoor wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.1.

Verder moeten de mogelijkheden voor zon op dak gezien worden naast de mogelijkheid voor de aanleg van een zonnepark. De mogelijkheden voor zon op dak maken dan ook niet dat het zonnepark niet nodig is. Tot slot valt niet in te zien dat dat het noodzakelijk is om de landbouwgronden ter plaatse van het zonnepark in stand te houden voor de landbouwtransitie. Het zonnepark beslaat slechts een zeer gering deel van het areaal aan landbouwgronden in de gemeente Lochem (0,13%). Daarnaast is het zonnepark een tijdelijke voorziening. Na ontmanteling van het zonnepark kan het grootste deel van de gronden weer in gebruik worden genomen voor de landbouw. De realisatie van het zonnepark zal dan ook geen onevenredige afbreuk doen aan de landbouwtransitie. 3 Landschapsontwikkelingsplan (LOP) De aanvraag is volgens Hobama in strijd is met het landschapsontwikkelingsbeleid (LOP) van de gemeente. Het beoogde zonnepark doorbreekt de samenhang van het open landschap en de ruimtemaat, vergezichten zijn door de panelen niet mogelijk en het park is het tegendeel van weinig bebouwing los in de ruimte. In dit kader verwijst Hobama naar een advies dat N+L Landschapsontwerpers. Daarnaast heeft de voorgestelde landschappelijke inpassing geen meerwaarde voor het gebied. Er worden structuren voorgesteld die geen enkele verbinding hebben met het gebied.

Volgens de Omgevingsverordening van de provincie mag de samenhang van het landschap niet doorbroken worden. Los van het feit dat deze voorwaarde niet is getoetst, noch door de gemeente, noch door de provincie, wordt de samenhang van het landschap doorbroken zoals ook het LOP van de gemeente aangeeft. Met andere woorden, ook om die reden is een afwijzing van de vvgb terecht. Reactie gemeente De gemeente deelt de visie van indiener niet. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.2. In die thematische beantwoording is ook uiteengezet dat de gemeente van oordeel is dat de samenhang van het landschap niet wordt doorbroken (paragraaf 2.2.1). Daarom valt ook niet in te zien dat de aanvraag niet voldoet aan de omgevingsverordening. Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

52 van 118

4 Hekken en wildgang Het zonnepark zou een grote barrière betekenen voor reeën en ander groot en middelgroot wild, die tussen het Natura 2000-gebied Stelkampsveld en de natuurgebieden Hagenbeek, de Wiersse, de Wildenborch en particuliere natuurgebieden trekken. Het risico dat zij bij de hekken rechtsomkeert maken is groot met verkeersongevallen tot gevolg. De geplande wildgang voorkomt dit niet. Zij voldoet niet aan de richtlijnen van de internationale deskundige van Wageningen University, die een aanzienlijk bredere (vijfmaal breder) doorgang voorschrijft. Reactie gemeente Bij de beoordeling van het plan hebben zowel ecologische deskundigen van de provincie (bevoegd gezag flora en fauna) als de gemeente het plan beoordeeld. In het plan is zowel met het passeren van klein als groot wild rekening gehouden. Het zonnepark ligt ver genoeg van de weg voor groot wild om hun weg in en rond het zonnepark te vinden, zonder in paniek te raken. Wild is gewend aan het aantreffen van obstakels in hun omgeving. De inrichting van het zonnepark is zodanig dat het aansluit bij de migratieroutes. Het zonnepark zal geen verslechtering van de veiligheid voor het wild of verkeer met zich meebrengen. Daarvoor is er voldoende ruimte op en rondom het park en zal de aanleg van de natuur juist een verbetering van de situatie met zich meebrengen.

Verder wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.3.1. De wildgang levert een bijdrage aan de migratie van wild. De stelling van indiener dat de wildgang te smal is wordt niet onderschreven. Indiener maakt voor de benodigde maatvoering een vergelijking met ecoducten, maar die vergelijking gaat niet op aangezien een ecoduct een wezenlijk ander element is dan de geplande wildcorridor op maaiveldniveau die midden door het zonnepark park van oost- naar west loopt. De wildcorridor voorkomt dat de hekwerken rondom het zonnepark een obstakel zijn voor reeën en ander groot wild in de omgeving. Bepalend voor het functioneren van de corridor is met name de inrichting en de aanwezigheid van verstoringsfactoren. De corridor heeft trechtervormige in- en uitgangen waardoor wild dat langs het hek loopt automatisch de corridor in wordt geleid. In de corridor is geen sprake van verstoring, aangezien deze midden in het veld ligt en niet toegankelijk is voor recreanten. De corridor krijgt een groene inrichting met bloemrijk grasland. Daarnaast wordt het hekwerk aan weerszijden van de corridor pluksgewijs begroeid met overblijvende inheemse klimplanten en wordt pluksgewijs struweel aan de rand geplaatst, waardoor sprake is van beschutting. Overigens blijft er ten noorden en ten zuiden van het zonnepark ook voldoende vrije ruimte over voor grootwild om te migreren.

5 Onzorgvuldige participatie Van meet af aan is van zorgvuldige participatie in de vorm van vroegtijdig informeren, adviseren, participatie en financiële participatie zoals weergegeven in het Beleidskader Zonne-energie van 2018 geen sprake geweest. De intentie die uit de voorwaarden spreekt is in de praktijk zeker niet verwezenlijkt. Het college is tekortgeschoten bij de beoordeling van de in het Beleidskader voorgeschreven en intentie van de participatie en het meedenken. Er is alleen sprake van vinkjes zetten. Omwonenden voelen zich voor het blok gezet, geïntimideerd en niet gehoord. Bovendien is sprake van manipulatie van verslaggeving. Omwonenden/belanghebbenden zijn ook niet betrokken bij advisering van de aanvraag zoals deze op 21 december 2023 is ingediend. Die aanvraag wijkt op

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

53 van 118

meerdere gedeelten af van hetgeen tijdens twee informatieronden in 2022 is voorgeschoteld. Nadien zijn er meerdere versies van een aanvraag geweest. Er is geen mogelijkheid geboden aan omwonenden/belanghebbenden om hierover mee te denken en te adviseren of hun mening kenbaar te maken. Ook de financiële participatie is ver onder de maat. Ver bezijden de 50 % participatie die in het Klimaatakkoord wordt voorgesteld. De aanvrager heeft zich niet gehouden aan de gedragscode van Holland Solar. Het college heeft verzuimd dit te beoordelen. Reactie gemeente De gemeente deelt niet het beeld dat indieners van de participatie schetsen. In paragraaf 1.3 is de voorgeschiedenis van de participatie, aanvraag en besluitvorming beschreven. Het plan is telkens aangepast naar aanleiding van het overleg met omwonenden. Uiteindelijk is een aanvraag ingediend waarop een ontwerpbesluit is genomen. De zienswijzen op dat ontwerpbesluit worden in deze nota beantwoord. In het participatietraject hebben alle partijen ruim de gelegenheid gehad om hun visie op het plan en de participatie daaromtrent te geven. Dat is betrokken in de zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen. Verder wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.4.1. Met betrekking tot de financiële participatie wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.6.

Ten aanzien van de Gedragscode van Holland Solar wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.4. 6 Consequenties voor het elektriciteitsnet Hobama vraagt de raad om de consequenties voor het elektriciteitsnet toe te voegen aan de argumentatie. Tot de zes voorwaarden, die de provinciale Omgevingsverordening kent voor ontwikkelingen in Groene Ontwikkelingszones hoort de voorwaarde voor de aanvrager om de consequenties voor het elektriciteitsnet na te gaan. Dat is niet gebeurd. Die consequenties zijn er wel degelijk. Enerzijds beperkt de aanleg van een zonnepark de toegang van andere energiegebruikers tot het inmiddels overvolle elektriciteitsnet. Anderzijds zorgt een zonnepark door instabiele weers- en zoninvloeden voor oncontroleerbare schommelingen in de netspanning en/of de frequentie. Het gevolg is dat vanwege de te hoge spanning PV-systemen op lager niveau automatisch uitschakelen. Los hiervan vergroot sowieso het toevoegen van een grote hoeveelheid elektriciteit op het toch al overbelaste net de congestieproblematiek. Reactie gemeente Voor een reactie wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.3. Aanvullend daarop wordt het volgende opgemerkt. Voor zonnepark Bekenschot is door de initiatiefnemer capaciteit op het elektriciteitsnetwerk ingekocht bij de netwerkbeheerder, Liander.

Er is dus voldoende capaciteit gereserveerd op het netwerk voor het zonnepark. Verwacht wordt daarom dat de aansluiting van het zonnepark niet leidt tot extra problemen op het elektriciteitsnetwerk. Verder kunnen de problemen op het elektriciteitsnetwerk die indiener noemt niet toegeschreven worden aan de komst van zonnepark Bekenschot. Dit zijn problemen van het Nederlandse elektriciteitsnet in het algemeen. Het is aan de netbeheerders om ook in de toekomst te zorgen voor voldoende capaciteit op het elektriciteitsnet. Dit is derhalve geen argument om de aanvraag af te wijzen. Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

54 van 118

Verder voldoet de aanvraag aan de voorwaarden uit de Omgevingsverordening. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.1. 7 Bestemmingsplan en provinciale Omgevingsverordening Hobama vraagt de raad om het niet toetsen en niet voldoen aan de voorwaarden van het gemeentelijk bestemmingsplan en de provinciale Omgevingsverordening toe te voegen aan de argumentatie. Hobama stelt dat een toetsing door de gemeente (het college) aan de voorwaarden van het gemeentelijk bestemmingsplan en de provinciale Omgevingsverordening ontbreekt. Evenmin is aan die voorwaarden voldaan. Het bestemmingsplan vereist een "Nee, tenzij"-toets omdat het zonnepark in een ecologische verbindingszone ligt, een onderzoek naar alternatieven en naar de vraag of het project van groot maatschappelijk belang is, onderzoek naar locatie-alternatieven en onderzoek naar alternatieven om de beoogde doelstellingen voor de energietransitie te bereiken, zoals zon op dak. Hobama stelt dat dit niet is gebeurd, een ruimtelijk ordeningsargument om de aanvraag af te wijzen. Ten aanzien van de Omgevingsverordening van de provincie moet voor zonneparken in het buitengebied volgens de instructieregels met het oog op het belang van zorgvuldig ruimtegebruik rekening worden gehouden met 6 voorwaarden. Die voorwaarden zijn volgens Hobama niet nagekomen, wat voor de vereniging reden is om de vvgb af te wijzen.

Bestemmingsplan De aanvraag omgevingsvergunning is getoetst aan het bestemmingsplan, in dit geval het bestemmingsplan Buitengebied. Daarbij is geen principe als ‘nee, tenzij’ of ‘ja, mits’ toegepast. Een dergelijk principe is namelijk niet opgenomen in de regels van het bestemmingsplan Buitengebied. Geconstateerd is dat de aanvraag voor het zonnepark in strijd is met het bestemmingsplan Buitengebied. In het kader van de aanvraag omgevingsvergunning om af te wijken van het bestemmingsplan is o.a. getoetst aan het voor de aanvraag van toepassing zijnde provinciaal beleid. Bij de toets is naar voren gekomen dat de locatie in een ecologische verbindingszone ligt als onderdeel van de Groene Ontwikkelingszone. Het plan houdt daar rekening mee. In de ruimtelijke onderbouwing is gemotiveerd dat de aanvraag voldoet aan het provinciaal beleid voor de Groene Ontwikkelingszone. Dit is betrokken bij de afweging. Het beleid voor de Groene Ontwikkelingszone kent ook geen ‘nee, tenzij-toets’, waarbij alternatieven moeten worden afgewogen en beoordeeld moet worden of sprake is van een groot maatschappelijk belang. Een ‘nee-tenzij-toets’ is volgens het provinciaal beleid alleen van toepassing voor ontwikkelingen die plaatsvinden in het Gelders Natuurnetwerk. Daar is in dit geval geen sprake van. De locatie van het zonnepark ligt niet in het Gelders Natuurnetwerk.

Overigens wordt ten aanzien van het ontbreken van onderzoek naar alternatieve locaties verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.3. Omgevingsverordening

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

55 van 118

De gemeente deelt de visie van indiener niet. De aanvraag voldoet aan de voorwaarden uit de Omgevingsverordening. Dit is dan ook geen reden om de aanvraag af te wijzen. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.1. Tevens kan in dit kader worden verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.3, 2.2.1, 2.3.2, 2.3.3, 2.5.1 en 2.5.3. 8 Algemeen belang van de energietransitie Hobama vindt dat het belang van de energietransitie te zwaar weegt in de belangenafweging. Met de gewijzigde inzichten zou dit belang niet zo zwaar moeten wegen dat de aanvraag wordt gehonoreerd. Gewezen wordt op veranderde inzichten voor zon op land en de aangescherpte Zonneladder, die ruim voor het indienen van de aanvraag bekend was, waarin is vervat dat er geen nieuwe zonneparken aangelegd worden op landbouw- en natuurgronden. De nalatigheid bij lagere overheden om deze wijziging zoals afgesproken op 1 januari 2024 in hun regelgeving vast te leggen, doet niets af aan de afspraak om geen zonneparken meer op landbouw- en natuurgronden aan te leggen. Los hiervan wegen in de afwegingen voor het maatschappelijk belang ook andere belangen mee, die een afwijzing rechtvaardigen. Dan gaat het onder meer om de aantasting en verrommeling van het landschap. Het druist in tegen het landschappelijk beleid van de gemeente zoals weergegeven in het LOP.

Het is een misser dat in de belangenafweging de gevolgen voor het landschap niet aan bod komen. Daarnaast voldoet de landschappelijke inrichting volgens Hobama niet. Verwezen wordt naar adviezen en kanttekeningen van ir. Friso van der Zee van WUR. Hobama wijst op de nadelen voor de omwonenden wier leefomgeving wordt aangetast, de bodembedekking door de panelen die funest is voor het bodemleven en het nadeel voor de recreatie. Het is aan de gemeenteraad om ze in de belangenafweging mee te nemen als argumenten tegen de aanvraag. Alleen de aanvrager en grondeigenaar profiteren volgens Hobama. De ecologische winst is niet zodanig dat de aanleg van een zonnepark rechtvaardigt. De evz kan ook zonder zonnepark worden gerealiseerd via provinciale subsidies. Er komt geen evz, want de evz is al aangewezen. Hobama betwijfelt de ecologische winst. De gronden functioneren nu al als verbindingszone. De rekensom die de provincie hanteert om te bepalen of ecologische winst wordt behaald is onjuist, bekritiseerd en niet gevalideerd. Er komt een grote barrière van 300 meter en een te smalle wildgang. De bodembedekking met 75-85% is funest voor het bodemleven. Voor ecologische winst is verschralen via afgraven van belang. Dit beperkt zich nu tot een kleine strook.

Er zijn twijfels of met de ecologische en hydrologische maatregelen ecologische winst wordt behaald (verwezen wordt naar een advies van prof. Witte). Ecologisch gezien wijzen ecologen van de provincie de aanvraag af. Het project is in strijd met de lange termijnvisie in het provinciale beheerplan voor Beekvliet Stelkampsveld waarin wordt gesteld dat de ecologische verbindingszone onvoldoende functioneert. Reactie gemeente Veel van de zaken die hier door de indiener worden aangehaald zijn in het voorgaande al aan de orde gekomen. Hier wordt naar verwezen. Verder wordt ten aanzien van de opmerkingen over de energietransitie, veranderde inzichten voor zon op land en de gewijzigde zonneladder en maatschappelijke Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

56 van 118

belangen verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.2. Voor de opmerkingen over het landschap en natuur wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.2 en 2.3.3 en voor de opmerkingen over het bodemleven naar paragraaf 2.3.2. Aanvullend hierop wordt het volgende opgemerkt. Het zonnepark wordt voorzien van een goede landschappelijke inpassing en uit de beoordeling van omgevingsaspecten die van belang zijn voor het woonen leefklimaat voor omwonenden in de ruimtelijke onderbouwing (hoofdstuk 4) blijkt dat het zonnepark inpasbaar is. De gemeente is daarom van mening dat het woon- en leefklimaat van omwonenden niet onevenredig wordt aangetast door de komst van het zonnepark. Daarnaast is de gemeente van oordeel dat het zonnepark geen onevenredige afbreuk doet aan de recreatie. De oppervlakte van het zonnepark is gering in vergelijking met de oppervlakte van het gemeentelijk grondgebied, waardoor niet aannemelijk is dat de gemeente Lochem na aanleg van het zonnepark niet meer aantrekkelijk is voor recreanten. Het klopt dat ook zonder de aanleg van het zonnepark de aanleg van een ecologische verbindingszone (EVZ) mogelijk zou zijn, maar dat betekent niet dat de realisatie van het zonnepark niet mogelijk is. De ontwikkeling van het zonnepark zorgt juist voor de aanleg van een deel van de EVZ.

De EVZ wordt daarmee niet belemmerd door het zonnepark, maar de totstandkoming van (een deel van) de EVZ (die er nu nog niet is) wordt hierdoor juist bewerkstelligd. Overigens zijn er in tegenstelling tot wat indiener beweert, geen directe provinciale subsidies beschikbaar voor de realisatie van een EVZ. De toepassing van de rekenmethodiek voor de Groene Ontwikkelingszone is dwingend voorgeschreven op grond van de provinciale Omgevingsverordening en van toepassing op alle ontwikkelingen in de Groene Ontwikkelingszone. De kritiek die indiener heeft op de methode maakt dan ook niet dat de gemeente deze rekenmethode naast zich neer kan leggen en de aanvraag daarop kan afwijzen. De kritiek geeft ook geen aanleiding om te veronderstellen dat de uitkomst onjuist is en het model niet bruikbaar is. Ten aanzien van de opmerking van indiener over verschralen middels afgraven wordt het volgende opgemerkt. Ter plaatse van de EVZ aan de zuidzijde zal de bouwvoor worden afgegraven daar waar schraal grasland is voorzien. Direct rond en tussen de panelen is ook verschraald grasland (schaduwminnend) voorzien. Overwogen is om ook daar de bouwvoor af te graven. Het afgraven van de bouwvoor onder en tussen de zonnepanelen heeft echter meer nadelen dan voordelen.

Zo zal door het afgraven het waterbergend vermogen en bodemleven afnemen, is het afgraven erg kostbaar, zorgt voor veel uitstoot van CO2 en stikstof en kan er geen gesloten grondbalans worden behaald. Bovendien zal er als het zonnepark na 25 jaar weer omgevormd wordt naar landbouwgrond weer een enorme hoeveelheid teeltaarde aangevoerd moeten worden met alle kosten en nadelige milieueffecten van dien. Daarom is er voor gekozen om hier de bouwvoor niet af te graven, maar worden er andere maatregelen getroffen om te komen tot verschraling. Voor het verschraalde grasland wordt eerst de bodem geschikt gemaakt voor inzaai met een bloemenmengsel met inheemse soorten, passend op droge zandgrond. Vervolgens zal na inzaai specifiek beheer plaatsvinden gericht op verschraling, enerzijds door middel van begrazing met schapen in een specifieke periode in het jaar, anderzijds door middel van maaien en afvoeren gedurende de eerste drie jaar (naast de schapenbegrazing).

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

57 van 118

De provincie heeft op 15 mei 2023 een officieel advies uitgebracht over de aanvraag. In dit advies heeft de provincie de aanvraag niet afgewezen zoals indiener stelt, wel zijn aandachtspunten meegegeven door de provincie. Het plan is aangepast op basis van deze aandachtspunten. Daarnaast is van belang dat het advies op zich niet bepalend is of de aanvraag wordt toegestaan, maar dat dit één van de onderdelen vormt die door de gemeente betrokken is in de overwegingen. Met betrekking tot de stelling van indiener dat het project in strijd is met de lange termijnvisie in het provinciale beheerplan voor Beekvliet Stelkampsveld waarin wordt gesteld dat de ecologische verbindingszone onvoldoende functioneert, het volgende. Zoals gezegd gaat de ontwikkeling van het zonnepark gepaard met de aanleg van een deel van de ecologische verbindingszone (EVZ). Aan de zuidzijde van het zonnepark wordt een EVZ ingericht, waarbij de inrichting is afgestemd op de door provincie Gelderland vastgestelde natuurdoeltypen (model Vuurvlinder – Kamsalamander). De EVZ wordt daarmee niet belemmerd door het zonnepark, maar de totstandkoming van (een deel van) de EVZ (die er nu nog niet is) wordt hierdoor juist bewerkstelligd. Verder wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.3.3 van deze nota.

Alles overwegende is de gemeente van mening dat de belangen van landschap, natuur, bodem, recreatie en omwonenden voldoende zijn meegewogen en dat met de aanleg van het zonnepark nog steeds maatschappelijke belangen gediend zijn aangezien dit een bijdrage levert aan hernieuwbare energie en de route naar klimaatneutraliteit. De gemeente deelt derhalve niet de visie van indiener dat de aanvraag op dit punt moet worden afgewezen. 9 Grond vrijwillig ter beschikking Het doet niet ter zake of de eigenaar de grond vrijwillig ter beschikking stelt. Het is geen argument om al dan niet een vvgb af te geven. Voor de grondeigenaar is het een economisch afgewogen keuze. Hij behoudt de grond in eigendom en loopt eigenlijk geen enkel risico Reactie gemeente De stelling van indiener dat de overweging dat de grondeigenaar de grond vrijwillig ter beschikking stelt, geen argument is, is niet juist. De beschikbaarheid van grond is één van de mee te wegen aspecten in het kader van een ruimtelijke procedure. Want als de grond niet beschikbaar zou zijn, zou het plan niet uitvoerbaar zijn, waardoor het plan in strijd met een goede ruimtelijke ordening zou zijn. 10 Juridisch advies en nieuw plan Beide aspecten zijn eerder in deze zienswijze uitvoerig weergegeven. Het element – geen specifieke aanwijzingen door de gemeenteraad - ontbreekt in het juridisch advies aan de raad van Sieben & Lont.

Het is volgens Hobama duidelijk juridisch gezien een nieuw plan. Reactie gemeente Verwezen wordt naar de reactie op punt 1.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

58 van 118

11 Conclusie Hobama herhaalt in de conclusie de nieuwe argumenten, aanvulling van argumenten en kanttekeningen bij de pluspunten voor het afgeven voor een vvgb die zij eerder in de zienswijze uiteen heeft gezet en die hierboven zijn weergegeven. De vereniging roept de raad op om de argumentatie voor de weigering van de vvgb aan te vullen aan de hand van de zienswijze. Reactie gemeente Alle punten die indiener benoemt bij de conclusies zijn in het bovenstaande al aan de orde gekomen. Derhalve wordt daarnaar verwezen. Naar aanleiding van de zienswijzen wordt door de raad alsnog een verklaring van geen bedenkingen afgegeven en wordt de omgevingsvergunning voor het zonnepark alsnog verleend. Zie daarover ook de thematische beantwoording in hoofdstuk 2.

Conclusie zienswijze 3R De zienswijze geeft geen aanleiding om de verklaring van geen bedenkingen en omgevingsvergunning voor het zonnepark te weigeren. De verklaring van geen bedenkingen en de omgevingsvergunning worden daarom alsnog verleend.

3.4 Zienswijze 4 De ingediende zienswijze is gericht aan de raad. Hier volgt een samenvatting van de zienswijze. 1 Migratieroute en ecologische verbindingszone Het plan Bekenschot zal verstrekkende gevolgen hebben voor de migratie van fauna en voor reewild in het bijzonder. Indiener verwijst naar aanrijdingen met reeën in 2022 en 2023 op specifieke wegen om aan te tonen dat er sprake is van een migratieroute van reewild. Het plan doorkruist de ecologische verbindingszone tussen natuurreservaten, zoals Stelkampsveld en Hagenbeek. In dit gebied vindt veel migratie van reewild plaats. Het plan staat haaks op de investeringen van het rijk en de provincie om natuurgebieden aan elkaar te verbinden. Reactie gemeente De gemeente deelt niet de visie van indiener dat het plan haaks staat op de investeringen van rijk en provincie om natuurgebieden aan elkaar te verbinden. De ligging ter plaatse van een beoogde ecologische verbindingszone betekent niet dat de realisatie van het zonnepark niet mogelijk is. De ontwikkeling van

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

59 van 118

het zonnepark zorgt juist voor de aanleg van een deel van de EVZ. De EVZ wordt daarmee niet belemmerd door het zonnepark, maar de totstandkoming van (een deel van) de EVZ (die er nu nog niet is) wordt hierdoor juist bewerkstelligd. Bij de beoordeling van het plan hebben zowel ecologische deskundigen van de provincie (bevoegd gezag flora en fauna) als de gemeente het plan beoordeeld. In het plan is zowel met het passeren van klein als groot wild rekening gehouden. Het zonnepark ligt ver genoeg van de weg voor groot wild om hun weg in en rond het zonnepark te vinden, zonder in paniek te raken. Wild is gewend aan het aantreffen van obstakels in hun omgeving. De inrichting van het zonnepark is zodanig dat het aansluit bij de migratieroutes. Het zonnepark zal geen verslechtering van de veiligheid voor het wild of verkeer met zich meebrengen. Daarvoor is er voldoende ruimte op en rondom het park en zal de aanleg van de natuur juist een verbetering van de situatie met zich meebrengen. Verder wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.3.1. In die paragraaf wordt nader ingegaan op de migratieroute voor fauna. 2 Aanrijdingen en Veiligheid De groene zones om het park zijn te smal om een goede migratie voor het reewild mogelijk te maken.

Gevolg is verjaging, met als gevolg veel aanrijdingen, wat strijdig is met het provinciale beleid om het aantal verkeersongevallen met dieren te verminderen. Reactie gemeente De gemeente deelt dit punt niet. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.3.1 en de reactie op punt 1. 3 Reeën vanaf Stelkampsveld Er is onvoldoende rekening gehouden met het gedrag van reeën die van de kant van het Stelkampsveld komen. Deze zouden in paniek kunnen raken door omheiningen en terug de weg op kunnen vluchten, waardoor vele verkeersongelukken zullen ontstaan. Reactie gemeente De gemeente deelt dit punt niet. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.3.1 en de reactie op punt 1. 4 Conclusie Bij het ontwerp van plan Bekenschot is niet of onjuist nagedacht over de ligging van het plan met betrekking tot de wildmigratie en met name die van reewild. Indiener verzoekt om de reactienota aan te vullen met de argumenten uit de zienswijze. Reactie gemeente Het punt dat indiener benoemt bij de conclusie is in het bovenstaande al aan de orde gekomen. Derhalve wordt daarnaar verwezen.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

60 van 118

Conclusie zienswijze 4 De zienswijze geeft geen aanleiding om de verklaring van geen bedenkingen en omgevingsvergunning voor het zonnepark te weigeren. De verklaring van geen bedenkingen en de omgevingsvergunning worden daarom alsnog verleend.

3.5 Zienswijze 5 De ingediende zienswijze is gericht aan het College en aan de raad. Hier volgt een samenvatting van de zienswijze: 1 Technische bezwaren (stabiliteit en capaciteit van het elektriciteitsnet) Er zijn zorgen over mogelijke spanningsproblemen op het middenspanningsnet (MS-net) en laagspanningsnet (LS-net) door overbelasting bij aansluiting van het zonnepark. Dit kan leiden tot storingen in omvormers en beperkte flexibiliteit in toekomstige energievoorzieningen en oplossingen. Reactie gemeente Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.3. Aanvullend wordt het volgende opgemerkt. Voor zonnepark Bekenschot is door de initiatiefnemer capaciteit op het elektriciteitsnetwerk ingekocht bij de netwerkbeheerder, Liander. Er is dus voldoende capaciteit gereserveerd op het netwerk voor het zonnepark. Verwacht wordt daarom dat de aansluiting van het zonnepark niet leidt tot extra problemen op het MS-net en LS-net. Het is inderdaad niet ondenkbaar dat een overvol MS-net kan leiden tot een beperkte flexibiliteit in de toekomst voor nieuwe energieoplossingen. Die beperkte flexibiliteit kan echter niet toegeschreven worden aan de komst van zonnepark Bekenschot, maar is een probleem van het Nederlandse elektriciteitsnet in het algemeen als gevolg van de energietransitie.

Het is aan de netbeheerders om ook in de toekomst te zorgen voor voldoende capaciteit op het MS-net om problemen te voorkomen. 2 Lokaal eigenaarschap en participatie In het onderdeel financiële participatie komt het Klimaatakkoord niet aan de orde. Reactie gemeente De gemeente deelt dit punt niet. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.6.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

61 van 118

3 Oppervlakte plan Er wordt opgemerkt dat het zonnepark groter is dan in eerdere documenten vermeld (17,4 ha in plaats van 16 ha). Dit haalt indiener uit de contour op ‘Regels op de kaart’. Reactie gemeente Deze contour op ‘Regels op de kaart’ heeft geen zelfstandige betekenis. De tekeningen die bij de aanvraag horen zijn bepalend voor de locatie, oppervlakte en inrichting van de ontwikkeling, niet de contour op ‘Regels op de kaart’. Uit deze tekeningen blijkt duidelijk op welke gronden het zonnepark ontwikkeld wordt en wat de omvang daarvan is. Dat de contour op ‘Regels op de kaart’ iets groter is doet daar niets aan af. Desalniettemin zal bij de publicatie van de verleende vergunning de plancontour op ‘Regels op de kaart’ worden verkleind. 4 Rekenmodel Provincie (GO berekeningen Verlies- en Impactfactoren) Daarnaast kloppen de impactberekeningen van de provincie niet volledig. Versterkingspunten van buiten het GO-gebied worden wel meegerekend, maar impactpunten niet. Reactie gemeente De gemeente deelt dit punt niet. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.1. 5 Nationaal landschap Een deel van het zonnepark ligt in het Nationaal Landschap, waarvoor specifieke voorwaarden gelden om de karakteristieke kernkwaliteiten te beschermen.

Indiener stelt dat het Nationaal Landschap wordt aangetast, omdat het contrast tussen open broekgebieden en gesloten hogere bebossing wordt aangetast. Reactie gemeente De gemeente deelt deze stelling niet. Een klein deel van het zonnepark, aan de noordzijde, ligt binnen een gebied dat door de provincie Gelderland in de Omgevingsverordening is aangewezen als Nationaal landschap (buiten de Groene Ontwikkelingszone). Volgens artikel 2.56 van de Omgevingsverordening Gelderland mogen plannen de kernkwaliteiten van het Nationaal Landschap niet aantasten. In de ruimtelijke onderbouwing heeft een toetsing plaatsgevonden aan de provinciale regels voor Nationaal Landschap. Daaruit volgt dat de aanvraag voldoet aan de regels. De gemeente is van oordeel dat de kernkwaliteiten van het Nationaal Landschap niet worden aangetast. De ontwikkeling sluit mede door de aanleg van beplanting aan bij de kernkwaliteit halfgesloten landschap met mozaïek van bossen, weilanden en grote boerderijen; parkachtige uitstraling. Er wordt geen afbreuk gedaan aan het contrast tussen de relatief open broekgebieden en gesloten hogere bebossing. De relatief open broekgebieden liggen ten westen van de Oude RuurlosewegVrochterdijk. Het plangebied van zonnepark Bekenschot ligt niet in dit gebied. Broekgebieden liggen ter plaatse van veenontginningen, terwijl het

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

62 van 118

plangebied van zonnepark Bekenschot ter plaatse van een heideontginning ligt. Verder wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.1 en 2.2.1 6 Effect op bodem en (grond)water De aanleg van het zonnepark brengt risico’s met zich mee voor de bodem- en waterkwaliteit. Kwel in het gebied kan leiden tot zinkuitloging, wat schadelijk kan zijn voor biodiversiteit en het ecosysteem. Bovendien is er zorg over corrosie van metalen palen door vochtige grondomstandigheden. Gewezen wordt op processen die kunnen optreden die bijdragen aan versnelde corrosie. Reactie gemeente In de ruimtelijke onderbouwing zijn invloeden op bodem en grondwaterkwaliteit in beeld gebracht en beoordeeld. De conclusie hiervan is dat er geen significante negatieve gevolgen te verwachten zijn op de bodem- of grondwaterkwaliteit. Eén van de invloeden die beoordeeld is betreft het vrijkomen van systeemvreemde stoffen uit constructies. Aangegeven is dat de gegalvaniseerd stalen funderingsprofielen, die in de grond staan, het grootste risico op uitloging vormen. Uitloging treedt op bij een relatief hoge zuurgraad van de grond en/of de neerslag. De afgelopen decennia is er in Nederland nauwelijks meer sprake van zure regen. Ook neemt de zuurgraad van de bodem in het algemeen geleidelijk steeds verder af.

Daarbij staan de funderingsprofielen van een zonnepark onder een afdak van panelen (worden dus bij neerslag niet of nauwelijks nat) en staan ze verticaal, wat gemiddeld tot 4 x minder uitloging leidt dan bij horizontale oppervlakken. Er is dus hooguit sprake van een minimale zinkbelasting van de bodem.

Conclusie zienswijze 5 De zienswijze geeft geen aanleiding om de verklaring van geen bedenkingen en omgevingsvergunning voor het zonnepark te weigeren. De verklaring van geen bedenkingen en de omgevingsvergunning worden daarom alsnog verleend. Wel zal bij de publicatie van de verleende vergunning de plancontour op ‘Regels op de kaart’ worden verkleind.

3.6 Zienswijze 6 De ingediende zienswijze is gericht aan de raad. Hier volgt een samenvatting van de zienswijze.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

63 van 118

1 Bezwaren tegen de energietransitie als doorslaggevend belang Indiener stelt dat de energietransitie niet het doorslaggevende maatschappelijke belang zou moeten zijn in het besluit om een zonnepark toe te staan. Er zijn ook andere maatschappelijke belangen, zoals landschapsbescherming, leefomgeving en behoud van landbouwgrond, die zwaarwegender zouden moeten zijn en de doorslag zouden moeten geven om de aanleg van zonnepark Bekenschot te weigeren. Reactie gemeente De energietransitie vormt nog steeds een belangrijk maatschappelijk belang dat gediend is met de aanleg van het zonnepark. In dit kader wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.2. De energietransitie is echter niet het enige belang dat in de belangenafweging is betrokken. Ook andere belangen zijn nadrukkelijk meegewogen bij de beoordeling van de aanvraag, zoals de belangen van natuur, landschap en leefomgeving (zie onder meer de thematische beantwoording in paragraaf 2.2 en 2.3 en hoofdstuk 4 van de ruimtelijke onderbouwing). Alles overwegende is de gemeente van oordeel dat er geen belangen zijn die onevenredig worden geschaad en dat met de aanleg van het zonnepark een belangrijk maatschappelijk belang wordt gediend doordat het een wezenlijke bijdrage levert aan de productie van hernieuwbare energie en de route naar klimaatneutraliteit.

Derhalve acht de gemeente de aanleg van het zonnepark aanvaardbaar. 2 Politieke en maatschappelijke verschuiving Er is een toenemende politieke en maatschappelijke weerstand tegen zon-op-land en wind-op-land projecten. Indiener schetst puntsgewijs de beleidsmatige en feitelijke ontwikkelingen en de veranderende inzichten en roept de gemeenteraad op om de veranderde inzichten in de energietransitie mee te nemen in de besluitvorming over het zonnepark Bekenschot. Reactie gemeente Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.2. 3 Tweede zienswijze Indiener heeft een tweede zienswijze ingediend, waarbij indiener zich persoonlijk richt tot twee raadsleden. Indiener geeft aan dat hij het niet eens is met hoe deze twee raadslieden handelen. Reactie gemeente De gemeente neemt de reactie voor kennisgeving aan.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

64 van 118

Conclusie zienswijze 6 De zienswijze geeft geen aanleiding om de verklaring van geen bedenkingen en omgevingsvergunning voor het zonnepark te weigeren. De verklaring van geen bedenkingen en de omgevingsvergunning worden daarom alsnog verleend.

3.7 Zienswijze 7 Zienswijze 7C De ingediende zienswijze is gericht aan het college. Hier volgt een samenvatting van de zienswijze. Indiener geeft in hoofdstuk 2 van de zienswijze een samenvatting van de zienswijze. In hoofdstuk 3 wordt de opzet van de zienswijze toegelicht, waarbij wordt aangegeven dat de argumenten tegen het plan te vinden zijn in hoofdstuk 4 en 5 van de zienswijze. Hieronder volgt een samenvatting en beantwoording van de zienswijze. De samenvatting is opgebouwd aan de hand van de samenvatting van indiener. Waar nodig is de samenvatting aangevuld met de argumenten uit hoofdstuk 4 en 5 die bij het desbetreffende punt horen. Bij de beantwoording zijn de argumenten uit hoofdstuk 4 en 5 in ogenschouw genomen. De indiener geeft in de zienswijze aanvullende overwegingen en motivatie voor weigering VVGB en afwijzen ontwerp omgevingsvergunning. 1 Nieuw plan Het voorstel voor het zonnepark is zodanig gewijzigd dat het beschouwd moet worden als een nieuw plan. Indiener komt met een lijst met ingrijpende wijzigingen. Het advies van Sieben&Lont is volgens indiener onvolledig en de conclusies ongefundeerd omdat niet ingegaan wordt op ingrijpende wijzigingen. Het gaat om de mate en omvang van de wijzigingen.

Er hebben veel meer ingrijpende wijzigingen plaats gevonden dan verband zouden kunnen houden met wat de raad in 2020 constateerde bij teruggave van het VVGB aan het college. Doordat het een nieuw plan is kan de aanvraag vanwege bestaand beleid niet in behandeling worden genomen, omdat deze onder het ‘moratorium’ valt, en moet worden afgewezen. Reactie gemeente De gemeente deelt de visie van indiener niet. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.1. 2 Toetsing plan algemeen Indiener is het eens met de raad dat het plan opnieuw beoordeeld moet worden volgens huidige inzichten. De inzichten voor zon op land zijn veranderd en de zonneladder door het Rijk is verscherpt. De door het College gevolgde beoordeling en procedure is niet in lijn met de Gedragscode zon op land van Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem