Bijlage 2: Nota van zienswijzen zonnepark Bekenschot

De voorgestelde EVZ in het plan voor zonnepark Bekenschot draagt bij aan de provinciale EVZ en wordt meegenomen bij het bepalen van de versterkingsfactor. De voorgestelde fysieke EVZ in het plan levert een concrete bijdrage aan de realisatie van deze grotere, theoretische EVZ. Daarmee zorgt het plan dus voor de realisatie van (een deel van) een EVZ. In de zienswijzen wordt gesteld dat de geplande poelen voor amfibieën onvoldoende zullen functioneren vanwege de locatie en het ontwerp. Reactie gemeente De geplande poelen worden aangelegd in het laagste en meest vochtige deel van het plangebied, waardoor ze optimaal geschikt zijn als voortplantingslocaties voor amfibieën. De inrichting van de poelen en de ligging ten opzichte van elkaar zijn zodanig dat wordt voldaan aan de vereisten voor een geschikte habitat zoals de EVZ-modellen van de provincie die voorschrijven. Het waterschap Rijn en IJssel heeft diverse hydrologische maatregelen voorgesteld om de poelen goed te laten functioneren, onder meer ten aanzien van de diepte van de poelen en het vasthouden van water. Deze maatregelen zijn in het plan doorgevoerd. Bovendien hebben zowel de provincie Gelderland als waterschap Rijn en IJssel bevestigd dat in het plan goed is uitgewerkt hoe de poelen de juiste diepte krijgen en meer water kan worden vastgehouden in de EVZ.

De zienswijzen wijzen op het belang van een goed functionerende ecologische verbindingszone (EVZ) rondom Stelkampsveld en Hagenbeek. Deze zones zijn cruciaal voor het verbinden van natuurgebieden en het bevorderen van biodiversiteit door het ondersteunen van duurzame populaties. Er wordt gevreesd dat de bouw van het zonnepark een optimale inrichting van de toekomstige EVZ belemmert, wat de natuurwaarden en doelen in de omgeving kan schaden.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

22 van 118

Reactie gemeente Het zonnepark is zo ontworpen dat het een betere verbindingszone biedt voor fauna dan het huidige agrarische gebruik van de gronden in het plangebied. Dit wordt mogelijk gemaakt door elementen zoals struwelen, houtsingels, kruiden- en bloemrijk grasland, waterpartijen en moerassige oevers. Het hekwerk rondom het park heeft mazen die groot genoeg zijn om dieren, zoals hazen, vrij doorgang te geven. Daarnaast loopt er dwars door het zonnepark een wildpassage van oost naar west. Hierdoor wordt de ecologische verbindingszone niet verstoord en blijft de biodiversiteit in het gebied behouden. Het is hoogst onwaarschijnlijk dat het zonnepark de trekroute van dieren tussen oost en west zal belemmeren. Aan de oostzijde komt slechts een klein deel van het hekwerk (70 meter lang) in de buurt van de provinciale weg. Tussen dit hek en de weg bevindt zich een strook van circa 20 meter breed met berm, sloot, grasland en struweelhaag. Ten noorden en zuiden van dit stuk buigt het hek westwaarts terug, waardoor er ruimte ontstaat richting respectievelijk een bosje en de brede ecologische verbindingszone. Het overige deel van het hekwerk ligt op een afstand van 160 tot 200 meter van de provinciale weg.

In die ruimte, met agrarische gronden, bosjes en struweel, kunnen reeën (en andere grotere dieren, groter dan een haas) nog gemakkelijk ongestoord richting corridor lopen of noordwaarts om het park heen. Ten noorden van het zonnepark is nog volop ruimte voor EVZ-maatregelen. Deze kunnen mogelijk zelfs effectiever zijn voor de natte natuur van Hagenbeek en Stelkampsveld, gezien de lagere ligging van dit gebied. Daarnaast is het zonnepark een tijdelijke voorziening. Na beëindiging kan het terrein opnieuw worden ingezet voor aanvullende natuurversterking, bovenop de blijvende natuurelementen die achterblijven na het verwijderen van het zonnepark.

2.4 Participatie en gemeenschapsdraagvlak 2.4.1 Participatie In de zienswijzen wordt aangevoerd dat de participatie onvoldoende is uitgevoerd. Indieners geven aan dat niet duidelijk is op welke wijze de uitgevoerde participatie is beoordeeld of dat dit onvoldoende is beoordeeld. Reactie gemeente Allereerst wordt opgemerkt dat participatie in zin van de omgeving, geen begrip is dat onder de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) een juridische status heeft. Dit begrip is in juridische zin geïntroduceerd in de Omgevingswet. Deze wet is niet van toepassing op deze aanvraag. Deze aanvraag omgevingsvergunning is aangevraagd onder de Wabo en dit recht is van toepassing. Onder de Wabo was het in geen enkel geval van een aanvraag omgevingsvergunning wettelijk verplicht om te participeren.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

23 van 118

De ‘participatie’ verplichting vloeit voort uit het gemeentelijke beleidskader Zonne-energie 2018. In dit beleid wordt participatie aangeduid als de financiële participatie. Het betrekken van de omgeving bij het plan wordt aangeduid als ‘vroegtijdig informeren en adviseren’. We zullen daarom deze term hier gebruiken om verwarring te voorkomen. In het beleid wordt aangegeven wanneer op dit punt aan het beleid is voldaan. We kunnen de volgende voorwaarden onderscheiden in hoofdstuk 7 van het beleidskader: 1. De grondeigenaar benadert de buren persoonlijk en informeert hen over de plannen; 2. De initiatiefnemer geeft omwonenden de kans om mee te denken en te adviseren over de landschappelijke inpassing; 3. De initiatiefnemer geeft andere belanghebbenden de mogelijkheid om zich te laten informeren en om advies te geven. Informatiebijeenkomsten zijn hiervoor een bruikbaar instrument. 4. In de aanvraag moet duidelijk worden gemaakt op welke wijze de omwonenden betrokken en geïnformeerd zijn. Wanneer we de stukken over het proces van ‘vroegtijdig informeren en adviseren’ toetsen aan deze voorwaarden komen we tot het volgende resultaat: 1. Uit de stukken blijkt dat de grondeigenaar de buren persoonlijk heeft benaderd en geïnformeerd. Hiermee is aan de voorwaarde voldaan. Dat deze heeft plaatsgevonden wordt niet ter discussie gesteld in de zienswijzen.

Wel wordt ter discussie gesteld dat de omwonenden dit contact niet als prettig hebben ervaren. Weliswaar is het van belang dat de contacten op een constructieve en beleefde manier verlopen, dit vormt echter geen onderdeel van het toetsingskader. 2. De initiatiefnemer heeft meerdere inspanningen verricht om omwonenden te informeren en de mogelijkheid te geven om te adviseren. Uit het verslag over de gedane inspanningen blijkt dat er meerdere individuele gesprekken zijn geweest. Ook blijkt dat initiatiefnemer meer ruimte heeft gegeven om te adviseren over het plan dan alleen de landschappelijke inpassing. Ook de situering van het zonnepark en de inrichting ervan is hierin meegenomen. 3. De initiatiefnemer heeft meerdere inloopbijeenkomsten georganiseerd. Daarnaast heeft initiatiefnemer een websitepagina opgezet met alle informatie over het zonnepark. Op deze pagina wordt ook de mogelijkheid gegeven aan geïnteresseerden om contact op te nemen of mee te denken. 4. In de verslaglegging die van de bijeenkomsten en gesprekken is gedaan zijn de voorgaande 3 punten aangetoond. De wijze waarop dit heeft plaatsgevonden is aangegeven. Daarnaast heeft initiatiefnemer ook aangegeven wat er met de opgehaalde input is gedaan. Dit is meer dan op grond van dit beleidskader is vereist. De conclusie is dat aan de voorwaarde ‘vroegtijdig informeren en adviseren’ is voldaan.

De juridische conclusie is dat de aanvraag terecht door het college in behandeling is genomen. De enige conclusie die getrokken kan worden is dat op dit punt de aanvraag compleet is. Initiatiefnemer heeft een inspanningsverplichting, geen resultaatverplichting. Een inhoudelijk oordeel over hoe het proces is verlopen en meer in het bijzonder hoe de betrokkenen het proces hebben ervaren is geen onderdeel van de toetsing. Het vormt ook geen grondslag op basis waarvan een aanvraag omgevingsvergunning afgewezen of toegekend kan worden.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

24 van 118

Uit de zienswijzen blijkt dat indieners van mening zijn dat het proces ‘vroegtijdig informeren en adviseren’ niet goed is verlopen, omdat er geen draagvlak mee is gecreëerd. In de volgende paragraaf wordt hierop ingegaan.

2.4.2 Draagvlak In de zienswijzen wordt gesteld dat er geen draagvlak is voor de realisatie van het zonnepark. Reactie gemeente Allereerst wordt opgemerkt dat draagvlak onder omwonenden geen vereiste is, dat is opgenomen in de voorwaarden in hoofdstuk 7 van het beleidskader Zonne-energie 2018. In het beleidskader Zonne-energie 2018 is een inspanningsplicht voor het creëren van draagvlak opgenomen en geen resultaatverplichting. Daarnaast wordt opgemerkt dat draagvlak of het gebrek daaraan op zichzelf geen grondslag is om een aanvraag te weigeren of toe te kennen. Wel kan het aanvullend worden meegewogen in de belangenafweging, mits er sprake is van een deugdelijke onderbouwing op basis van ruimtelijke motieven. De afweging van de gemeenteraad om geen verklaring van geen bedenkingen af te geven mag op grond van artikel 6.5, derde lid van het Bor alleen zijn grondslag vinden in deugdelijk onderbouwde ruimtelijke motieven. In de volgende rechtsoverweging uit een uitspraak van de ABRvS van 2 mei 2018: ECLI:NL:RVS:2018:1436, is het volgende opgenomen over het betrekken van draagvlak bij de afweging van een besluit: 8.2. De Afdeling stelt vast dat er geen rechtsregel is op grond waarvan draagvlak is vereist voor het vaststellen van dit plan.

De enkele omstandigheid dat onder de bevolking van de gemeente Moerdijk geen draagvlak zou bestaan voor het bestreden plan, wat daar ook van zij, kan geen grondslag vormen voor het oordeel dat het bestreden besluit niet strekt ten behoeve van een goede ruimtelijke ordening (vergelijk onder meer de uitspraak van de Afdeling van 27 mei 2015, ECLI:NL:RVS:2015:1702). Het gestelde ontbreken van draagvlak kan niet leiden tot vernietiging van het bestreden plan. Concluderend wordt het proces van ‘vroegtijdig informeren en betrekken’ alleen beoordeeld aan de hand van de voorwaarden benoemd in het beleidskader. Draagvlak of het gebrek daaraan kan geen grondslag vormen voor het te nemen besluit op de aangevraagde omgevingsvergunning of het afgeven van de verklaring van geen bedenkingen. Gelet op het bovenstaande wordt niet meer ingegaan op argumenten in de zienswijzen die gaan over de inhoudelijke beoordeling van het proces van ‘vroegtijdig informeren en betrekken’.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

25 van 118

2.5 Energietransitie 2.5.1 Doelstellingen opwekken groene-energie In de zienswijzen wordt aangevoerd dat gemeente Lochem al heeft voldaan aan de doelstellingen voor het opwekken van groene energie. Het plan voor zonnepark Bekenschot levert geen bijdrage aan de lokale energiebehoefte en is daarvoor niet nodig. Reactie gemeente Deze stelling klopt niet. In de RES 1.0 van de regio Stedendriehoek is opgenomen dat de regio zich zal inspannen 1,07 TWh duurzame energie op te wekken. Door de provincie wordt deze inspanningsverplichting inmiddels als totaalbod gezien. Waarbij de onderverdeling naar gemeentes of categorie opwek minder relevant wordt geacht. De inspanningsverplichting van de regio Stedendriehoek is onderverdeeld naar: - Wind op land: 0,11 TWh - Zon op dak: 0,51 TWh - Zon op land: 0,45 TWh De doelstellingen voor zon op land en zon op dak zijn formeel niet onderverdeeld naar gemeentes (wat bij wind bijvoorbeeld wel het geval is). Bij de RES 1.0 en ook in de lokale besluitvorming is voor Lochem een eerste streven van 100 hectare grootschalige zon op land aangehouden. In het lokale beleid is opgenomen dat na deze 100 ha een evaluatie zou volgen en de gemeente zich beraad op verdere stappen. Binnen de gemeente Lochem is inmiddels een totaal oppervlak van 74,9 ha aan grootschalige zonnevelden vergund/gerealiseerd.

Vanuit de Voortgangsrapportage RES van de regio Stedendriehoek, gepubliceerd in juni 2025, wordt ook duidelijk dat de regionale doelen nog niet zijn bereikt. Zie onderstaande figuur uit de voortgangsrapportage.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

26 van 118

Figuur 2 – Doelstellingen en realisatie volgens Voortgangsrapportage RES regio Stedendriehoek juni 2025

2.5.2 Energietransitie en het maatschappelijk belang In de zienswijzen wordt opgemerkt dat de inzichten voor zonneparken zijn veranderd. Grootschalige zonneparken op landbouw- en natuurgrond zijn niet meer toegestaan. Gewezen wordt op de gewijzigde Zonneladder uit de Kamerbrief van 26 oktober 2023 en de brief van toenmalig minister Jetten. Het belang van de energietransitie mag daarom niet meer van doorslaggevend maatschappelijk belang zijn om de aanleg van het zonnepark te rechtvaardigen.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

27 van 118

Reactie gemeente Het onderhavige project is al vanaf 2019 in voorbereiding. De aanvraag omgevingsvergunning dateert van 17 april 2020 en dient beoordeeld te worden naar de toenmalige inzichten. Daarbij gaat het niet alleen om de juridische realiteit maar ook om de betrouwbaarheid van de overheid. Initiatiefnemers moeten er op kunnen vertrouwen dat de overheid zich aan het juridische kader houdt, ook als er inmiddels nieuwe inzichten zijn. Dat is ook heel nadrukkelijk vermeld in de kamerbrief van 26 oktober 2023 over de aangescherpte zonneladder. Daarin is een expliciete uitzondering gemaakt voor lopende initiatieven. De Minister stelde op 26 oktober 2023: "Projecten waarvan de participatietrajecten al in een vergevorderd stadium zijn en niet (helemaal) conform de aangescherpte voorkeursvolgorde zon zijn vormgegeven, kunnen doorgang vinden." De nieuwe regels gelden dus niet voor al lopende aanvragen, die zijn ingediend voor deze veranderende inzichten. Er geldt voor deze plannen een overgangssituatie. Het zonnepark Bekenschot valt onder het regime van de overgangssituatie. De gewijzigde inzichten maken om die reden geen onderdeel uit van het afwegingskader ter beoordeling van het plan voor Zonnepark Bekenschot.

De brief van voormalig minister Jetten (Klimaat en Energie) van 6 juli 2023 is een brief aan de Tweede Kamer, waarin de Kamer, mede namens de voormalig minister De Jonge (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening), geïnformeerd wordt over de ontwikkeling van zonne-energie. In de brief schetst de minister de uitdagingen die liggen op het vlak van realisatie en wat hij wil doen om een duurzame groei te bereiken. Aangegeven wordt dat het kabinet de schaarse ruimte zo efficiënt mogelijk wil benutten met behoud van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving en landbouw- en natuurgronden waar mogelijk wil ontzien. Daarvoor wordt ingezet op de Voorkeursvolgorde Zon, de zogenoemde zonneladder. In de brief staat dat de inzet is om deze voorkeursvolgorde juridisch te verankeren en dat daar later over zal worden besloten. In de kamerbrief van 26 oktober 2023 informeert voormalig minister De Jonge (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties), mede namens voormalig minister Jetten (Klimaat en Energie), de Tweede Kamer, over de uitkomsten van overleggen die gevoerd zijn over het juridisch verankeren van de aangescherpte voorkeursvolgorde zon, de aangescherpte zonneladder, zoals toegezegd in de brief van 6 juli 2023. Aangegeven wordt dat er bestuurlijke afspraken zijn gemaakt dat het rijk en medeoverheden de aangescherpte voorkeursvolgorde zon uitdragen met volgordelijkheid in vier treden.

Hierbij wordt eerst gekeken naar de mogelijkheid van zonnepanelen op daken en gevels (trede 1) en op gronden binnen en buiten bestaand bebouwd gebied (trede 2 en 3) en, als deze 3 treden onvoldoende mogelijkheden bieden, naar zonnepanelen op landbouw- en natuurgronden (trede 4) onder voorwaarden. Afgesproken is dat de provincies dit in hun verordeningen juridisch bindend zullen vastleggen. In de brief is, zoals bovenstaand reeds genoemd, een expliciete uitzondering gemaakt voor lopende initiatieven, aangezien in de brief het volgende is vermeld: "Projecten waarvan de participatietrajecten al in een vergevorderd stadium zijn en niet (helemaal) conform de aangescherpte voorkeursvolgorde zon zijn vormgegeven, kunnen doorgang vinden." De aangescherpte zonneladder geldt dus niet voor al vergevorderde lopende aanvragen, die zijn ingediend voor het verschijnen van deze brief, waaronder de aanvraag voor zonnepark Bekenschot.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

28 van 118

De provincie Gelderland heeft de aangescherpte zonneladder vastgelegd in de omgevingsverordening Gelderland die op 3 maart 2025 in werking is getreden. De regels uit deze verordening zijn echter niet van toepassing op de aanvraag voor zonnepark Bekenschot. Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Invoeringswet Omgevingswet in werking getreden. Als een aanvraag om een omgevingsvergunning is ingediend vóór dat tijdstip, dan blijft op grond van artikel 4.3, aanhef en onder a, van de Invoeringswet Omgevingswet het ‘oude recht’ van toepassing tot het besluit op die aanvraag onherroepelijk wordt. De aanvraag om omgevingsvergunning voor het zonnepark is al op 17 april 2020 ingediend. Dat betekent dat hiervoor de Omgevingsverordening Gelderland van toepassing blijft die gold voor 1 januari 2024. Die omgevingsverordening bevat geen verbod om een zonnepark op landbouw- en natuurgronden te realiseren. De aanvraag voor zonnepark Bekenschot voldoet aan de verordening, zie paragraaf 2.1.3.1. Maatschappelijk belang Zonne-energie speelt een cruciale rol in de overgang naar een duurzame, CO₂-arme energievoorziening. Zonne-energie is een essentieel onderdeel van de energietransitie, vanwege haar flexibiliteit, kostenvoordeel, positieve klimaatimpact en het potentieel om onze energie-onafhankelijkheid te vergroten.

Door deze voordelen te benutten in combinatie met andere hernieuwbare bronnen, wordt een veerkrachtig, duurzaam energiesysteem mogelijk dat voldoet aan de huidige en toekomstige behoeften. Hieruit blijkt dat het opwekken van zonne-energie van maatschappelijk belang is. Het beoogde zonnepark voorziet daarin en draagt bij aan de productie van hernieuwbare energie en de route naar klimaatneutraliteit. Na zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen is de gemeente van oordeel dat de realisatie van zonnepark Bekenschot in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening.

2.5.3 Netcongestie en gevolgen elektriciteitsnet In de zienswijzen wordt gewezen op de problemen die het zonnepark veroorzaakt vanwege netcongestie. Zonneparken zoals Bekenschot, zouden leiden tot “volle netten” en destabiliseren het elektriciteitsnet. Dit veroorzaakt volgens de zienswijzen uitval van zonnepanelen op daken van woningen en bedrijven, wat financiële schade aan gebruikers oplevert. In de zienswijzen wordt aangegeven dat de verbinding van zonneparken op hogere spanningsnetten (20 kV) leidt tot spanningsverhogingen die doorwerken naar het laagspanningsnet, wat uitval van particuliere PV-systemen versterkt. Reactie gemeente Netcongestie Zoals in vele gebieden in Nederland zit het elektriciteitsnet in Lochem vol. Er is sprake van beperkte transportcapaciteit. Dit wordt netcongestie genoemd. De netcongestie in Lochem is niet van invloed op de ontwikkeling van het zonnepark Bekenschot omdat initiatiefnemer op tijd capaciteit op het net heeft ingekocht bij Liander. Voor de aansluiting van het zonnepark is dus voldoende capaciteit op het stroomnetwerk gereserveerd. Verder is in het kader van de vergunningprocedure van belang dat de aansluiting van het zonnepark op het stroomnet een uitvoeringskwestie betreft. De vergunningaanvraag kan alleen

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

29 van 118

worden geweigerd als de gemeente redelijkerwijs op voorhand zou moeten inzien dat het plan op dit punt niet uitvoerbaar is. Daar is in dit geval geen sprake van gezien de reeds ingekochte capaciteit op het net. Op het net moet onderscheid worden gemaakt tussen laagspanningsnetten (240/400 V) en midden-spanningsnetten (10.000 V) en tussen afname van elektriciteit en levering van elektriciteit (invoeding). Zonnepark Bekenschot levert elektriciteit op 10.000 V rechtstreeks aan het onderstation via een eigen kabel. Daarmee worden lokale netwerken dus niet belast, heeft het zonnepark geen negatieve invloed op de aansluitsituatie van (nieuwe) woningen en MKB-bedrijven (want die komen op het laagspanningsnet) en de belasting op het onderstation is reeds ingecalculeerd en neemt dus door het zonnepark ook niet toe. Het aansluiten van het zonnepark zorgt ook niet voor langere wachtrijen. Aansluiting zonnepark Bekenschot aan het elektriciteitsnetwerk In de onderstaande figuur is aangegeven op welke wijze zonnepark Bekenschot wordt aangesloten op het elektriciteitsnetwerk. Puntsgewijs komt het op het volgende neer: - Het zonnepark zit met een eigen kabel direct gekoppeld aan het onderstation van Liander in Borculo, op 10.000 Volt (na de upgrade van het onderstation wordt dit waarschijnlijk 20.000 V). We noemen dit middenspanning.

- Op het onderstation komt dit binnen op een eigen ‘veld’ (koppelvlak) en gaat van daaruit naar een zogeheten schakeltuin met trafo’s die de 10.000 Volt omzetten naar 150.000 Volt. - Op de schakeltuin zit ook het TenneT hoogspanningsnet van 150.000 Volt aangesloten. - In de schakeltuin gaat de stroom van het zonnepark dus op in alle andere stroom die in heel Nederland via het hoogspanningsnet wordt getransporteerd. - Vanaf de schakeltuin komt de hoogspanning weer via een trafo op een ander 10.000 Volt koppelvlak, vanwaar het met een middenspanningskabel naar lokale trafohuisjes gaat en omgezet wordt naar 230 V. - Vanaf het trafohuisje loopt dan het laagspanningsnet de wijk in, waar alle huizen en (MKB-) bedrijven erop aangesloten zijn. Deze kunnen stroom afnemen (verbruik) of terugleveren (opwek, bijvoorbeeld via zonnepanelen op het dak). - Als het zonnepark veel opwekt, gaat deze piek dus éérst op in de totale elektriciteitsproductie van Nederland (en zorgt op die schaal voor een nauwelijks meetbaar piekje) voordat de stroom weer richting de laagspanningsnetten gaat. Die merken daar dus niets van.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

30 van 118

Figuur 3 – Aansluiting zonnepark Bekenschot op het elektriciteitsnetwerk

Geen invloed zonnepark op het afschakelen van particuliere omvormers Alle onderdelen van het elektriciteitsnetwerk zijn met elkaar verbonden. Er is echter géén directe invloed tussen de onderdelen op verschillende lagen. Dat

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

31 van 118

kan worden uitgelegd aan de hand van een analogie: het wegennet. Het elektriciteitsnet wordt vaak vergeleken met het wegennet, omdat het dezelfde opbouw en problematieken kent. De snelwegen kunnen dan vergeleken worden met het hoogspanningsnet, de op- en afritten met hoogspanningsstations, provinciale wegen met het middenspanningsnet, en straten die naar woningen en bedrijven voeren met het laagspanningsnet. Grote opwekkers zoals zonneparken, windmolens en kolencentrales en grote verbruikers zoals fabrieken en bedrijventerreinen hebben met een eigen weg direct aansluiting op de op- en afrit naar de snelweg en belasten daarmee dus niet de lokale wegen. Op piekmomenten in opwek of afname ontstaan er files op de snelwegen (netcongestie) omdat er meer auto’s de opritten of afritten willen gebruiken dan de snelweg kan vervoeren. En met de toename van grootschalige opwek en toename in grootverbruik willen we steeds meer rechtstreekse wegen naar de op- en afritten maken, waar geen ruimte meer voor is (aansluitproblematiek). Maar files op snelwegen of op- en afritten zorgen niet voor problemen in het lokale stadsverkeer. Precies zo zorgt de netcongestie op hoogspannings- en middenspanningsniveau ook niet voor problemen op het laagspanningsnet. Daar is het juist een grote toename van het aantal auto’s per huishouden die ervoor zorgt dat het in de lokale straten drukker wordt.

En als veel van die auto’s tegelijkertijd willen gaan rijden, komen er opstoppingen in de wijk. Dit is exact wat er op het laagspanningsnet gebeurt. Er zijn steeds meer ‘auto’s’ (warmtepompen, elektrische auto’s, zonnepanelen, airco’s, etc.), dus als die tegelijk gaan ‘rijden’ ontstaan er problemen. Het is dus de ‘drukte’ op het lokale net waardoor de omvormers van zonnedaken uitvallen. En ook hier geldt dat problemen in de wijk geen invloed hebben op de doorstroming op de snelwegen, ook al staan alle wegen uiteindelijk met elkaar in verbinding. Daarnaast is het al sinds enkele jaren zo dat steeds meer zonneparken en windmolens door de netbeheerder kunnen worden afgeschakeld op momenten waarop er teveel toevoer is naar het hoogspanningsnet. Dit heet curtailment (ook wel: peak shaving). Dit zal ook verplicht op zonnepark Bekenschot worden toegepast. Door deze oplossing zorgen grote opwekkers in Nederland eigenlijk steeds minder voor problemen, en komt er ruimte vrij om meer afnemers en opwekkers aan te sluiten. Als een zonnepark wordt uitgeschakeld gaat echter wel de opgewekte groene stroom verloren. Daarom heeft de initiatiefnemer het voornemen om binnen 2 jaar ook een batterij aan zonnepark Bekenschot toe te voegen.

2.6 Financiële participatie In de zienswijzen wordt gesteld dat de voorstellen voor financiële participatie als ontoereikend worden beschouwd. Aan de inspanningsverplichting zou onvoldoende zijn voldaan. De omvang van de participatie sluit niet aan bij de door de overheid voorgestelde 50% participatie in grote zonneenergieprojecten, zoals in het Klimaatakkoord is beschreven.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

32 van 118

Reactie gemeente In het beleidskader Zonne-energie Lochem van 9 juli 2018 wordt in hoofdstuk 8 ingegaan op financiële participatie. Dit hoofdstuk bevat geen voorwaarden voor financiële participatie waaraan kan worden getoetst. Wel zijn diverse voorbeelden genoemd van mogelijkheden van participatie. TPSolar heeft in de ruimtelijke onderbouwing en bijbehorende stukken vijf mogelijkheden voorgesteld waarop inwoners van Lochem en lokale bedrijven kunnen meeprofiteren, zoals een tegemoetkoming voor omwonenden voor zonnepanelen op eigen dak en afdracht van TPSolar aan een omgevingsfonds. TPSolar heeft de voorstellen verbeterd naar aanleiding van vragen en wensen van omwonenden. In de vergunningsvoorwaarden zal worden opgenomen dat TPSolar de mogelijkheid biedt voor financiële participatie zoals omschreven in de ruimtelijke onderbouwing en de bijbehorende stukken. De 50% participatiedoelstelling in het Klimaatakkoord in Nederland dat in 2019 werd gesloten, is bedoeld om de betrokkenheid en acceptatie van lokale gemeenschappen bij duurzame energieprojecten te vergroten. Hoewel het geen verplichting is (het is een doelstelling), wordt het door de overheid en in de Regionale Energiestrategieën sterk aangemoedigd als een middel om de energietransitie sociaal en economisch te verankeren in de lokale omgeving. Omdat het geen verplichting is, is er geen wettelijk handhavingsmechanisme.

De 50% participatiedoelstelling is geen verplichting voor zonnepark Bekenschot.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

33 van 118

3 INDIVIDUELE BEANTWOORDING ZIENSWIJZEN Hieronder zijn de ingekomen zienswijzen samengevat en van een gemeentelijke beantwoording voorzien. Voor de volledige tekst wordt verwezen naar de inhoud van de ingekomen zienswijzen. Sommige indieners hebben zowel een zienswijze ingediend bij het college van Burgemeester en Wethouders als bij de gemeenteraad. Als de zienswijze aan het college een andere inhoud heeft dan de zienswijze aan de raad, dan is de zienswijze die gericht is aan het college voorzien van een ‘C’ (bijvoorbeeld 3C) en de zienswijze die gericht is aan de raad van een ‘R’ (bijvoorbeeld 3R). Naar aanleiding van de zienswijzen en na zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen wordt door de raad alsnog een verklaring van geen bedenkingen afgegeven en wordt de omgevingsvergunning voor het zonnepark alsnog verleend. Zie de thematische beantwoording en de beantwoording van de individuele zienswijzen voor de motivering van de besluitvorming.

3.1 Zienswijze 1 (TPSolar) De ingediende zienswijze is gericht aan de raad. Hier volgt een samenvatting van de zienswijze. In de zienswijze reageert TPSolar op de afwijzingsgronden van de gemeenteraad die in het ontwerpbesluit weigering verklaring van geen bedenkingen zijn aangevoerd. Daarom zijn hieronder eerst de afwijzingsgronden van de raad samengevat weergegeven. Daarna volgt de samenvatting van de zienswijze van TPSolar op deze afwijzingsgronden. 1 Nieuw plan De gemeenteraad stelt dat het een nieuw plan is vanwege de gedane aanpassingen ten opzichte van de oorspronkelijke aanvraag omgevingsvergunning, met name omdat het aangepaste plan op andere kadastrale percelen is gesitueerd dan de oorspronkelijk aanvraag. TPSolar geeft aan dat het plan nog steeds onder dezelfde kadastrale percelen valt. Daarnaast geven ze aan dat initiatiefnemers aanvragen mogen aanpassen tot het moment waarop een ontwerpbesluit ter inzage wordt gelegd. Zolang een bevoegd gezag geen besluit, als bedoeld in de Algemene wet bestuursrecht, heeft genomen over een aanvraag omgevingsvergunning, is er sprake van een lopende aanvraag. Binnen een lopende aanvraag is er géén beperking van de wijzigingen die kunnen worden aangebracht. Het bevoegd gezag moet vervolgens de (gewijzigde) aanvraag beoordelen.

Pas nadat een besluit is genomen op een aanvraag, geldt dat alleen nog maar ondergeschikte wijzigingen van het bouwplan mogen worden doorgevoerd. In de periode voorafgaand aan de onderhavige ontwerpverklaring van geen bedenkingen is er nooit een officieel besluit genomen over de omgevingsvergunningsaanvraag voor zonnepark Bekenschot. Derhalve is er zonder enige twijfel nog steeds sprake van een lopende aanvraag.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

34 van 118

Het juridisch advies dat Hobama heeft ingewonnen en waarop de raad zich (mede) heeft gebaseerd is onjuist stelt TPSolar. Dit advies baseert zich volledig op een uitspraak van de Raad van State, maar gaat eraan voorbij dat er in het geval van deze uitspraak wél sprake was van een eerder besluit van het bevoegd gezag op de aanvraag. Dan is het inderdaad zo dat daarna alleen nog maar ondergeschikte wijzigingen mogen worden aangebracht. De situatie in deze jurisprudentie is dus wezenlijk anders dan de feitelijke situatie rondom de aanvraag van zonnepark Bekenschot. De aangehaalde jurisprudentie is derhalve niet relevant en het advies incorrect. Ook is het volgens TPSolar van belang dat in het geval van het zonnepark Bekenschot sprake is van de uitgebreide procedure (de uniforme openbare voorbereidingsprocedure) uit afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht, en dus van een ontwerpbesluit. De casus uit het juridisch advies dat Hobama heeft ingewonnen gaat over de reguliere procedure. Bij een uniforme openbare voorbereidingsprocedure leidt zelfs een grote wijziging ná de terinzagelegging niet tot een nieuwe aanvraag, maar alleen tot een nieuwe terinzagelegging van het gewijzigde ontwerpbesluit. TPSolar verwijst daarvoor naar een uitspraak van de Raad van State van 21 februari 2024 (ECLI:NL:RVS:2024:717).

Reactie gemeente Een nieuw plan is een begrip dat geen juridische betekenis heeft. De juridische rechtsvragen die hieruit geformuleerd kunnen worden zijn: 1. Is er sprake van een nieuw gedane aanvraag? 2. Mag een lopende aanvraag worden gewijzigd? Het antwoord op de eerste vraag is dat de aanvrager geen nieuwe aanvraag heeft ingediend. Dat wil zeggen dat de aanvrager niet opnieuw een verzoek heeft ingediend bij het college om een besluit te nemen op een aanvraag. Aanvrager heeft wel de lopende aanvraag gewijzigd. Van een nieuw gedane aanvraag is daarom geen sprake. De vraag of een lopende aanvraag gewijzigd kan worden, wordt beantwoord door vaste jurisprudentie. Hieruit blijkt dat dit mogelijk is. De conclusie is dat hier geen sprake is van een nieuwe aanvraag, maar van een lopende aanvraag die ter beoordeling voorgelegd wordt, die is ingediend op 17 april 2020. De gemeente deelt derhalve de visie van indiener dat sprake is van een lopende aanvraag die gewijzigd kan worden. Verder wordt verwezen naar paragraaf 2.1.1 van de thematische beantwoording. Daarin wordt uitgebreid uiteen gezet dat geen sprake is van een nieuw gedane aanvraag, maar van een lopende aanvraag, en dat het mogelijk is om die aanvraag te wijzigen.

2 Ruimtelijke ordening, beleidskader Zonne-energie De gemeenteraad stelt dat het project niet voldoet aan de ruimtelijke ordening, omdat het beleidskader Zonne-energie van 9 juli 2018 niet toegepast zou mogen worden.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

35 van 118

TPSolar stelt dat er geen sprake is van een nieuwe aanvraag. Om die reden is het Beleidskader Zonne-energie van 9 juli 2018 nog steeds van toepassing. Dat volgt ook uit het memo aan de raad van 19 mei 2020, waarin staat: "Op dit moment zijn er twee aanvragen in behandeling: zonnepark Bekenschot en zonnepark Ampsen. Beiden handelen wij af onder het huidige beleidskader". Dat het beleidskader ook door de raad nog steeds van toepassing wordt geacht volgt daarnaast uit het ontwerpbesluit van de raad, waarin de raad zelf verwijst naar hoofdstuk 7 uit dit beleidskader. Reactie gemeente De aanvraag is ingediend terwijl het Beleidskader zonne-energie van 2018 van kracht was. Voor deze aanvraag en een andere lopende aanvraag heeft het gemeentebestuur besloten dat het Beleidskader zonne-energie van toepassing blijft. Nieuwe aanvragen worden voorlopig niet in behandeling genomen in afwachting van de evaluatie en een eventueel nieuw beleidskader. Het plan voldoet aan de voorwaarden uit het beleidskader. De gemeente deelt daarom de visie van indiener dat de aanvraag niet op deze gronden kan worden afgewezen. Verder wordt verwezen naar paragraaf 2.1.3.2 van de thematische beantwoording. In die paragraaf komt aan de orde dat aan de voorwaarden uit het Beleidskader wordt voldaan.

3 De inzichten voor zon op land zijn veranderd De gemeenteraad geeft aan dat de inzichten voor zon op land zijn veranderd en wijst daarbij op de Zonneladder die door het Rijk is aangepast. TPSolar wijst erop dat de Zonneladder inderdaad door het Rijk is gewijzigd, maar dat er een expliciete uitzondering is gemaakt voor lopende initiatieven. De Minister stelde op 26 oktober 2023: "Projecten waarvan de participatietrajecten al in een vergevorderd stadium zijn en niet (helemaal) conform de aangescherpte voorkeursvolgorde zon zijn vormgegeven, kunnen doorgang vinden." TPSolar geeft aan dat zij al in 2020 is begonnen met het participatietraject en dat traject al volledig was afgerond op 26 oktober 2023. Dat betekent dat de aangescherpte Zonneladder niet geldt voor zonnepark Bekenschot. Reactie gemeente Het klopt dat de huidige politieke inzichten zijn veranderd. Dit is ook vertaald in de regels waaraan plannen getoetst moeten worden. Deze regels gelden echter niet voor al lopende aanvragen, die zijn ingediend voor deze veranderende inzichten. Er geldt voor deze plannen een overgangssituatie. Het zonnepark Bekenschot valt onder het regime van de overgangssituatie. De gewijzigde politieke inzichten maken om die reden geen onderdeel uit van het afwegingskader ter beoordeling van dit plan.

De gemeente deelt derhalve de visie van indiener dat de aangescherpte Zonneladder niet geldt voor zonnepark Bekenschot. In dit kader wordt ook verwezen naar paragraaf 2.5.2 van de thematische beantwoording. Daarin wordt uitgebreid ingegaan op dit aspect. 4 Landschapsontwikkelingsplan De gemeenteraad stelt dat het plan in strijd is met het Landschapsontwikkelingsplan (LOP). In het LOP is het open karakter als kenmerk genoemd. Het zonneveld doet afbreuk aan dit open karakter en voldoet daarom niet aan de gewenste ontwikkelingen zoals in deze visie is beschreven, aldus de raad.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

36 van 118

TPSolar geeft aan dat het open karakter inderdaad als een kenmerk wordt genoemd, maar dat leidend is wat in het LOP als ontwikkelingsdoelen staat beschreven. De specifieke LOP-ontwikkelingsdoelen voor het deelgebied Lochemse Berg zijn niet van toepassing zijn op het plangebied voor het zonnepark. Bovendien hebben de open gebieden in gemeente Lochem rondom de Lochemse Berg in totaal grofweg een oppervlakte van meer dan 3.000 ha. De impact van een planlocatie van 16 ha hierop is zeer klein en onder meer de totstandkoming van meer dan 3 ha permanente nieuwe natuur en het herstel van landschapselementen weegt hier ruimschoots tegenop. Reactie gemeente Het plan voor de realisatie van het zonnepark op onderhavig perceel is getoetst aan het vigerende gemeentelijk landschapsbeleid, waaronder het Landschapsontwikkelingsplan (LOP) en het bestemmingsplan Buitengebied. Uit deze toetsing blijkt dat het plan in overeenstemming is met het geldende landschapsbeleid, zodat er geen sprake is van strijdigheid met de ter plaatse geldende landschappelijke uitgangspunten. Zie hierover uitgebreid paragraaf 2.2 van deze Nota van Zienswijzen met de thematische beantwoording. 5 Fauna en veiligheid van grote dieren De gemeenteraad vreest dat reeën mogelijk een deel van hun trekroute kwijtraken door het zonnepark, wat mogelijk tot extra verkeersongevallen zou kunnen leiden op de Ruurloseweg.

TPSolar geeft aan dat het voor grote dieren als reeën geen enkel probleem is om een klein stukje om een obstructie heen te lopen. Het deel van het hekwerk dat grenst aan de Ruurloseweg (N312) is slechts 70 meter lang en staat ruim 20 meter van de weg af achter struweel en grasland. Deze inrichting heeft geen bijzondere aantrekkingskracht op groot wild (nodigt niet extra uit om over te steken) en gezien de flinke afstand tussen hekwerk en weg is er ook geen schrikreactie te verwachten waarbij de dieren terug de weg op lopen. Zij komen in hun leefgebied vaker hekwerken en andere lijnvormige obstructies tegen. Het hekwerk dat op meer dan 160 meter van de weg ligt en wel een stuk langer is, is bovendien voorzien in een forse doorgang waarvan reeën gebruik kunnen maken. Per saldo is er dus geen negatieve impact op reeën te verwachten. Verder wijst TPSolar erop dat de provincie verantwoordelijk is voor natuurbescherming en provinciale wegen. De ree is een beschermde diersoort en het risico van verkeersongevallen is de provincie bekend. Dit zijn dus aspecten die hebben meegespeeld bij de toetsing van het plan door de provincie. De provincie heeft het plan goedgekeurd. Reactie gemeente Bij de beoordeling van het plan hebben zowel ecologische deskundigen van de provincie (bevoegd gezag flora en fauna) als de gemeente het plan beoordeeld.

In het plan is zowel met het passeren van klein als groot wild rekening gehouden. Het zonnepark ligt ver genoeg van de weg voor groot wild om hun weg in en rond het zonnepark te vinden, zonder in paniek te raken. Wild is gewend aan het aantreffen van obstakels in hun omgeving. De inrichting van het zonnepark is zodanig dat het geen belemmering van migratieroutes oplevert. Het zonnepark zal geen verslechtering van de veiligheid voor het wild of

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

37 van 118

verkeer met zich meebrengen. Daarvoor is er voldoende ruimte op en rondom het park en zal de aanleg van de natuur juist een verbetering van de situatie met zich meebrengen. Op dit aspect is ook uitgebreid ingegaan in paragraaf 2.3.1 in de thematische beantwoording. 6 Participatie De gemeenteraad bekritiseert de participatie van TPSolar. De participatie is volgens de raad niet verbeterd ten opzichte van de gedane participatie bij het indienen van de oorspronkelijke aanvraag. TPSolar geeft aan dat participatie een inspanningsverplichting is en geen resultaatsverplichting. Dit betekent dat ook als de participatie-inspanningen niet leiden tot draagvlak, dat geen aanleiding mag zijn tot het weigeren van een vergunning. Verwezen wordt naar uitspraken van rechtbanken en de Raad van State. TPSolar stelt alles er aan gedaan te hebben om het participatieproces in goede banen te leiden. Er zijn zowel besloten inspraaksessies gehouden, als openbare inloopavonden. Daarnaast zijn individuele gesprekken gevoerd met meerdere omwonenden, en vele vragen per mail of per brief beantwoord. Er zijn gesprekken geweest met Vereniging Contact Barchem, met Hobama, en er heeft zelfs een mediationtraject met Hobama gelopen. Er zijn ook aantoonbaar wijzigingen in het plan doorgevoerd op basis van wensen van omwonenden. Omwonenden hebben veel mogelijkheden en tijd gehad om mee te participeren.

Er kan volgens TPSolar dan ook geen twijfel zijn dat de inspanningen voor participatie meer dan voldoende zijn geweest. Reactie gemeente De ‘participatie’ verplichting vloeit voort uit het beleidskader Zonne-energie 2018. Het betrekken van de omgeving bij het plan wordt in dit beleid aangeduid als ‘vroegtijdig informeren en adviseren’. In het beleid wordt aangegeven wanneer op dit punt aan het beleid is voldaan. Als de stukken over het proces van ‘vroegtijdig informeren en adviseren’ worden getoetst aan de voorwaarden dan kan geconcludeerd worden dat aan de voorwaarde ‘vroegtijdig informeren en adviseren’ is voldaan. In dit kader wordt verwezen naar paragraaf 2.4.1 waarin uitgebreid op dit punt is ingegaan. Indiener stelt terecht dat participatie een inspanningsverplichting is en geen resultaatverplichting en dat als participatie niet leidt tot draagvlak, dat geen reden is om een vergunning te weigeren. Draagvlak of het gebrek daaraan kan namelijk geen grondslag vormen voor het te nemen besluit op de aangevraagde omgevingsvergunning of het afgeven van de verklaring van geen bedenkingen. In dit kader wordt verder verwezen naar paragraaf 2.4.2. 7 Nieuwe belanghebbenden De gemeenteraad stelt dat door wijziging van het plan, er nieuwe direct belanghebbenden zijn. Deze belanghebbenden zijn niet allemaal gehoord in de plannen.

Hiermee voldoet de aanvraag niet aan zorgvuldige participatie. Verwezen wordt naar het Beleidskader Zonne-energie 2018 waarin staat dat geen goede participatie een gegronde reden is om de vergunning te weigeren.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

38 van 118

TPSolar verwijst naar de zienswijze op punt 6. Daarnaast stelt TPSolar dat alle participatieactiviteiten genoemd in het beleidskader Zonne-energie meermaals hebben plaatsgevonden — ook naar aanleiding van het gewijzigde plan — waarbij zij zich tot het uiterste heeft ingespannen om alle direct belanghebbenden en andere omwonenden te betrekken. Het adressenbestand dat zij vanaf 2021 gebruikt heeft om mensen te informeren en uit te nodigen bevat alle woningen in een straal van ruim 500 meter vanaf de randen van het (nieuwe) zonnepark. Personen hebben bovendien ook op vele andere manieren kennis kunnen nemen van het project en TPSolar kunnen benaderen met vragen of input. TPSolar wijst erop dat in het beleidskader Zonne-energie 2018 staat: "De ontwikkelaar en initiatiefnemer zullen samen met de betrokken partijen tot een passende vorm van participatie moeten komen. Hierin hebben niet alleen de ontwikkelaar en/of de initiatiefnemer verantwoordelijkheid, maar ook de aanen omwonenden." TPSolar stelt dat het niet blijkt dat de raad rekening heeft gehouden met het feit dat een groep mensen er structureel alles aan gedaan heeft om de participatie onmogelijk te maken en te ondermijnen, noch dat de raad enige verantwoordelijkheid voor de participatie bij de aan- en omwonenden neerlegt.

Verder geeft TPSolar aan dat het college eveneens beoordeeld heeft dat ze zich voldoende hebben ingespannen en dat de participatie dus voldoende was. Reactie gemeente Verwezen wordt naar de reactie onder punt 6. 8 Draagvlak De gemeenteraad geeft aan dat er geen draagvlak is voor het plan bij de inwoners van Barchem. TPSolar verwijst naar de zienswijze op punten 6 en 7. Voorts stelt TPSolar dat de jurisprudentie klip en klaar is: het ontbreken van draagvlak mag geen aanleiding zijn om een vergunning te onthouden. Daarnaast is er volgens TPSolar onvoldoende grond voor deze conclusie. Slechts een deel van de ondertekenaars van de petitie van Hobama kwam uit Barchem. Ook lang niet alle insprekers tijdens de tafelbijeenkomsten kwamen uit Barchem. De overgrote meerderheid van de inwoners van Barchem heeft niet de behoefte gevoeld zich uit te spreken. Tenslotte komt de term 'draagvlak' of een synoniem daarvan niet voor in het Beleidskader Zonne-energie 2018 en zijn daar ook geen nadere eisen aan gesteld. Reactie gemeente Verwezen wordt naar de reactie onder punt 6. 9 Conclusie TPSolar concludeert dat alle weigeringsgronden van de raad onterecht zijn. Het leidt geen twijfel dat ook de rechtbank zal oordelen dat de argumenten niet rechtmatig zijn. TPSolar vindt het zeer opmerkelijk dat de raad de grondige toetsing van het plan door de eigen ter zake kundige ambtenaren, het eigen

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

39 van 118

college en de specialisten van de provincie, het waterschap en veiligheidsregio naast zich neerlegt, en vooral gehoor geeft aan 'de hardst roepende minderheid'. TPSolar stelt dat als de gemeenteraad definitief overgaat tot de weigering een verklaring van geen bedenkingen af te geven, dat zij daartegen beroep zal instellen bij de rechtbank. Als de rechter de weigering vernietigt, betekent dat volgens TPSolar dat zij waarschijnlijk een lagere subsidie krijgen, dat zij pas veel later kunnen gaan bouwen en dus die inkomsten mislopen, dat zij veel hogere kosten moeten maken voor de kabelverbinding, en dat nog los van alle uren en juridische kosten die zij de afgelopen maanden en de komende periode extra in dit project hebben moeten steken door het voornoemde besluit. TPSolar wijst erop dat als de rechter oordeelt dat het besluit van de raad op onterechte gronden is genomen, dat voor haar de mogelijkheid biedt deze zeer omvangrijke schadepost op de gemeente te verhalen en zij daar met alle middelen gebruik van zal maken. TPSolar wil graag de gang naar de rechter en een procedure over een grote schadeclaim voorkomen en verzoekt de raad om de zienswijze te honoreren en alsnog het rechtmatige te doen en de verklaring van geen bedenkingen voor Zonnepark Bekenschot te verlenen. Reactie gemeente Verwezen wordt naar de reactie onder punt 1 t/m 8. Daarnaast wordt het volgende opgemerkt.

De gemeente moet naar aanleiding van de zienswijzen een zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen maken en beoordelen of het aangevraagde initiatief in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening. Dat ligt ten grondslag aan dit besluit van de gemeente. Dat besluit kan door een rechter worden getoetst. Daarnaast is het zo dat een ondernemer die investeringen doet daarvan zelf de ondernemersrisico’s zal moeten dragen.

Conclusie zienswijze 1 De zienswijze geeft aanleiding om de verklaring van geen bedenkingen en omgevingsvergunning voor het zonnepark niet te weigeren. De verklaring van geen bedenkingen en de omgevingsvergunning worden daarom alsnog verleend.

3.2 Zienswijze 2 (Staatsbosbeheer) De ingediende zienswijze is gericht aan het College en aan de raad. Hier volgt een samenvatting van de zienswijze:

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

40 van 118

1 Natuurbehoud en ecologie Staatsbosbeheer is de grootste natuurbeheerder in Natura 2000 gebied Stelkampsveld en natuurreservaat Hagenbeek. Staatsbosbeheer maakt zich zorgen over de ontwikkeling van een zonnepark op de voorgestelde locatie en vraagt om bij het beoordelen van het plan, het belang van de natuur goed mee te wegen. Reactie gemeente De gemeente is van oordeel dat het belang van de natuur volop is meegewogen in het plan. In dit kader wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.3 van deze nota. 2 Ecologische Verbindingszones (EVZ) Om het Natura 2000-gebied Stelkampsveld te beschermen en de natuurwaarden te behouden heeft de Provincie Gelderland een N2000-beheerplan opgesteld. Hierin is aangegeven dat het, om alle instandhoudingsdoelen te behalen, noodzakelijk is dat het Stelkampsveld verbonden is met vergelijkbare Natura 2000-gebieden of andere natuurgebieden in de regio met vergelijkbare habitattypen en soorten. Dit om uitwisseling tussen populaties van planten en dieren mogelijk te maken. Versterking van deze ecologische verbindingen rondom Stelkampsveld is van groot belang voor het herstel van duurzame populaties van kritische soorten van met name fauna die gebonden zijn aan habitattypen die in het Stelkampsveld voorkomen.

Hierin wordt specifiek de verbetering van de inrichting van de verbindingszone met (o.a.) Hagenbeek, richting Ruurlo genoemd. Staatsbosbeheer maakt zich zorgen dat de ontwikkeling van een zonnepark afbreuk doet aan de mogelijkheden voor het optimaal inrichten van een goed functionerende EVZ en daarmee het behalen van de instandhoudingsdoelen voor het Stelkampsveld in de weg staat. Reactie gemeente De gemeente is van oordeel dat de aanleg van het zonnepark geen afbreuk doet aan het functioneren van de ecologische verbindingszone (EVZ). De ontwikkeling van het zonnepark gaat gepaard met de aanleg van een deel van de EVZ. Aan de zuidzijde van het zonnepark wordt een EVZ ingericht. De inrichting hiervan is afgestemd op de door provincie Gelderland vastgestelde natuurdoeltypen (model Vuurvlinder – Kamsalamander). De EVZ wordt daarmee niet belemmerd door het zonnepark, maar de totstandkoming van (een deel van) de EVZ (die er nu nog niet is) wordt hierdoor juist bewerkstelligd. Verder wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.3.3 van deze nota, waarin nader wordt ingegaan de EVZ en het functioneren daarvan.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

41 van 118

Conclusie zienswijze 2 De zienswijze geeft geen aanleiding om de verklaring van geen bedenkingen en omgevingsvergunning voor het zonnepark te weigeren. De verklaring van geen bedenkingen en de omgevingsvergunning worden daarom alsnog verleend.

3.3 Zienswijze 3 (Hobama) Zienswijze 3C De ingediende zienswijze is gericht aan het college. Hier volgt een samenvatting van de zienswijze. In de zienswijze van Hobama aan het college omtrent het ontwerpbesluit weigering omgevingsvergunning voor het zonnepark Bekenschot onderschrijft Hobama de weigering. Hobama draagt aanvullende argumenten aan voor verbetering en aanvulling van de onderbouwing van dit besluit en verzoekt de raad om die over te nemen. Reactie gemeente Naar aanleiding van de zienswijzen wordt door de raad alsnog een verklaring van geen bedenkingen afgegeven en wordt de omgevingsvergunning voor het zonnepark alsnog verleend. Zie daarover ook de thematische beantwoording in hoofdstuk 2. 1 De ruimtelijke onderbouwing Hobama stelt dat de ruimtelijke onderbouwing voor het zonnepark Bekenschot een scala aan feitelijke onjuistheden, discutabele weergaven en punten bevat, die vragen oproepen. De vereniging wijst erop dat de aanvrager zaken onjuist weergeeft, zaken mooier voorstelt dan de werkelijkheid en van verkeerde uitgangspunten uitgaat. Het falen van vele onderdelen in de ruimtelijke onderbouwing is reden om op ruimtelijke gronden de ruimtelijke onderbouwing af te wijzen. Reactie gemeente De gemeente heeft kennisgenomen van de kritiek van indiener op de ruimtelijke onderbouwing. De gemeente deelt de mening van indiener niet.

De gemeente is van oordeel dat de ruimtelijke onderbouwing voldoende is onderbouwd. Mede aan de hand van de ruimtelijke onderbouwing is inzichtelijk gemotiveerd dat het project haalbaar is. Er is rekening gehouden met alle relevante feiten en omstandigheden. De ruimtelijke onderbouwing gaat in op de volgende onderwerpen: bestemmingsplan, beleidskaders, wet- en regelgeving, de impact op het leefmilieu en de gevolgen voor omwonenden en andere

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

42 van 118

belanghebbenden. Mede aan de hand van de ruimtelijke onderbouwing heeft de gemeente een belangenafweging gemaakt, waarop de besluitvorming is gebaseerd. De ruimtelijke onderbouwing is dan ook geen reden om de aanvraag af te wijzen. 2 Bestemmingsplan Hobama stelt dat de gemeente Lochem niet heeft getoetst aan de voorwaarden van het bestemmingsplan voor het buitengebied. Dit plan vereist een "Nee, tenzij"-toets omdat het zonnepark in een ecologische verbindingszone ligt, een onderzoek naar alternatieven en naar de vraag of het project van groot maatschappelijk belang is, onderzoek naar locatie-alternatieven en onderzoek naar alternatieven om de beoogde doelstellingen voor de energietransitie te bereiken, zoals zon op dak. Hobama stelt dat dit niet is gebeurd, een argument om de aanvraag op ruimtelijke gronden af te wijzen. Hobama stelt dat gemeente Lochem al heeft voldaan aan de doelstellingen voor het opwekken van groene energie en de potentie voor zon op dak is groot. Reactie gemeente Bestemmingsplan De aanvraag omgevingsvergunning is getoetst aan het bestemmingsplan, in dit geval het bestemmingsplan Buitengebied. Daarbij is geen principe als ‘nee, tenzij’ of ‘ja, mits’ toegepast. Een dergelijk principe is namelijk niet opgenomen in de regels van het bestemmingsplan Buitengebied.

Geconstateerd is dat de aanvraag voor het zonnepark in strijd is met het bestemmingsplan Buitengebied. In het kader van de aanvraag omgevingsvergunning om af te wijken van het bestemmingsplan is o.a. getoetst aan het voor de aanvraag van toepassing zijnde provinciaal beleid. Bij de toets is naar voren gekomen dat de locatie in een ecologische verbindingszone ligt als onderdeel van de Groene Ontwikkelingszone. Het plan houdt daar rekening mee. In de ruimtelijke onderbouwing is gemotiveerd dat de aanvraag voldoet aan het provinciaal beleid voor de Groene Ontwikkelingszone. Dit is betrokken bij de afweging. Het beleid voor de Groene Ontwikkelingszone kent ook geen ‘nee, tenzij-toets’, waarbij alternatieven moeten worden afgewogen of sprake is van een groot maatschappelijk belang. Een ‘nee-tenzij-toets’ is volgens het provinciaal beleid alleen van toepassing voor ontwikkelingen die plaatsvinden in het Gelders Natuurnetwerk. Daar is in dit geval geen sprake van. De locatie van het zonnepark ligt niet in het Gelders Natuurnetwerk. Locatie-onderzoek en alternatieve locaties Voor wat betreft het ontbreken van onderzoek naar alternatieve locaties wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.3.

Doelstellingen groene-energie Voor zover indiener stelt dat gemeente Lochem al heeft voldaan aan de doelstellingen voor het opwekken van groene energie, wordt erop gewezen dat de gemeente hieraan nog niet heeft voldaan. Hiervoor wordt verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.5.1. Verder moeten de mogelijkheden voor zon op dak gezien worden naast de mogelijkheid voor de aanleg van een zonnepark. De mogelijkheden voor zon op dak maken dan ook niet dat het zonnepark niet nodig is.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

43 van 118

3 Provinciale omgevingsverordening De Omgevingsverordening van de provincie eist dat er met zes specifieke voorwaarden rekening wordt gehouden bij zonneparken in het buitengebied. Hobama betoogt dat deze voorwaarden niet goed zijn onderzocht, getoetst en dat de aanvraag hier ook niet aan voldoet. Daarom moet volgens de vereniging de aanvraag worden afgewezen. De bijdrage aan de lokale energiebehoefte is nihil, zonnepark Bekenschot is niet meer nodig vanwege het succes van zon op dak, de gevolgen voor de ruimtelijke kwaliteit zijn niet onderzocht en de kwaliteit van landschap en ecologie worden aangetast, de samenhang met het landschap wordt doorbroken, er zijn nadelige consequenties voor het elektriciteitsnet en de grond moet in gebruik blijven als landbouwgrond, ook in het kader van de landbouwtransitie is dat noodzakelijk. In de ruimtelijke onderbouwing zijn de voorwaarden onjuist gemotiveerd en niet uitgewerkt. Ook betoogt Hobama dat er geen toetsing heeft plaatsgevonden aan de voorwaarden voor het Nationaal Landschap uit de verordening. Aangezien niet is voldaan aan de voorwaarden uit de Omgevingsverordening en dit ook niet is getoetst moet de aanvraag worden afgewezen. Reactie gemeente De gemeente deelt de visie van indiener niet. De aanvraag voldoet aan de voorwaarden uit de Omgevingsverordening, ook ten aanzien van het Nationaal Landschap.

Dit is dan ook geen reden om de aanvraag af te wijzen. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.1. Tevens kan in dit kader worden verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.3, 2.2.1, 2.3.2, 2.3.3, 2.5.1. en 2.5.3. Verder valt niet in te zien dat dat het noodzakelijk is om de landbouwgronden ter plaatse van het zonnepark in stand te houden voor de landbouwtransitie. Het zonnepark beslaat slechts een zeer gering deel van het areaal aan landbouwgronden in de gemeente Lochem (0,13%). Daarnaast is het zonnepark een tijdelijke voorziening. Na ontmanteling van het zonnepark kan het grootste deel van de gronden weer in gebruik worden genomen voor de landbouw. De realisatie van het zonnepark zal dan ook geen onevenredige afbreuk doen aan de landbouwtransitie. 4 Niet-naleving Beleidskader Zonne-energie De aanvraag voldoet volgens Hobama niet aan de voorwaarden van het gemeentelijke Beleidskader Zonne-energie. Zo overschrijdt het zonnepark de 16hectaregrens vanwege het olifantsgras, voldoet niet aan de eisen voor robuuste beplanting, de stroomopbrengst is niet bestemd voor lokale productie, er was geen integer inspraakproces en de financiële participatie is onvoldoende. Daarom moet de aanvraag worden afgewezen. Reactie gemeente De gemeente deelt de visie van indiener niet.

De aanvraag voldoet aan de voorwaarden uit het gemeentelijk Beleidskader Zonne-energie. Dit is dan ook geen reden om de aanvraag af te wijzen. Verwezen wordt naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.1.3.2. Aanvullend wordt hierbij opgemerkt dat in het Beleidskader niet de voorwaarde is opgenomen dat de stroomopbrengst van het zonnepark bestemd moet zijn voor lokale productie.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

44 van 118

5 Landschappelijke inrichting De landschappelijke inrichting, beplanting en beheer faalt volgens Hobama. De aanvraag is in strijd met het LOP. Het gebied wordt in de aanvraag ten onrechte als kleinschalig kampenlandschap en 19e -eeuwse ontginning omschreven, terwijl het een 20ste -eeuwse heide- en veenontginning is. Het LOP schrijft voor dat Bekenschot als 20ste -eeuwse heide- en veenontginning een open gebied moet blijven. Die samenhang wordt doorbroken en de structuur aangetast door de aanleg van het zonnepark. Verwezen wordt naar een advies van N+L Landschapsontwerpers. Hobama heeft aan aantal opmerkingen op de landschappelijke inrichting. Zo voldoet de inrichting niet aan de voorwaarde voor robuuste beplanting, worden de struweelhagen steeds afgezet waardoor omwonenden permanent zicht houden op het zonnepark, is hulst als enige groenblijvende struik achterwege gelaten, klimplanten geven in najaar, winter en deel van het voorjaar de aanblik van dode plantenresten. Gezien de negatieve ervaringen rond de landschappelijke inrichting met eerder aangelegde zonneparken in de gemeente en het ontbreken van adequaat toezicht zou een duidelijk sanctiebeleid met sancties onderdeel uit moeten maken van de landschappelijke voorstellen.

Het olifantsgras in een strook rond het zonnepark om het zicht op het park te ontnemen is een niet tot de aanvraag behorend element en heeft niets met de aanvraag te maken en moet daarom genegeerd worden. Ook omdat het exotische gewas volstrekt in tegenspraak is met de landschappelijke inrichting, die streekgebonden beplanting voorschrijft. De aanvraag moet daarom worden afgewezen. Reactie gemeente De gemeente deelt de visie van indiener niet. Verwezen naar de thematische beantwoording in paragraaf 2.2. 6 Ecologische Verbindingszone Voorbij gegaan wordt aan het feit, dat ook zonder de aanleg van een zonnepark het mogelijk is om een ecologische verbindingszone in te richten ondersteund door provinciale subsidies. De rekenmethodiek voor de Groene Ontwikkelingszone van de provincie wordt door Hobama betwist. Deze methodiek is hoogst omstreden en laakbaar. Deze is volgens Hobama onjuist, niet gevalideerd en leidt tot een schadelijke ontwikkeling in de Groene Ontwikkelingszone. Deze is ook niet eerst toegepast op reeds gerealiseerde zonneparken. Het college moet deze rekenmethodiek naast zich neerleggen. Het is volgens Hobama hoogst twijfelachtig of de veronderstelde ecologische winst wordt behaald. Verwezen wordt naar een advies van Professor Witte, een ecologische deskundige, die aangeeft dat de verwachtingen zeer laag tot nihil zijn.