Bijlage 2: Nota van zienswijzen zonnepark Bekenschot

Nota van zienswijzen Zonnepark Bekenschot naar aanleiding van het ontwerpbesluit weigering omgevingsvergunning en het ontwerpbesluit weigering verklaring van geen bedenkingen Zonnepark Bekenschot in Barchem

IDnr.:

NL.IMRO.0262.buBekenschotBa-OV41

Datum:

28 juli 2025

Auteurs:

Gemeente Lochem

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

1 van 118

INHOUDSOPGAVE NOTA VAN ZIENSWIJZEN 1

INLEIDING ..............................................................................................................................................................................................................4 1.1 Zienswijzen ......................................................................................................................................................................................................................... 4 1.2 Ontvankelijkheid zienswijzen ............................................................................................................................................................................................. 4 1.3 Voorgeschiedenis ............................................................................................................................................................................................................... 4 1.4 Algemene Verordening Persoonsgegevens ........................................................................................................................................................................ 7 1.5 Leeswijzer........................................................................................................................................................................................................................... 7

2

THEMATISCHE BEANTWOORDING ZIENSWIJZEN .....................................................................................................................................................8 Inleiding ........................................................................................................................................................................................................................................ 8 2.1 Juridische kwesties en toetsingskader ............................................................................................................................................................................... 8 2.2 Landschap ........................................................................................................................................................................................................................ 16 2.3 Natuur .............................................................................................................................................................................................................................. 19 2.4 Participatie en gemeenschapsdraagvlak ..........................................................................................................................................................................

23 2.5 Energietransitie ................................................................................................................................................................................................................ 26 2.6 Financiële participatie ...................................................................................................................................................................................................... 32

3

INDIVIDUELE BEANTWOORDING ZIENSWIJZEN ..................................................................................................................................................... 34 3.1 Zienswijze 1 (TPSolar) ...................................................................................................................................................................................................... 34 3.2 Zienswijze 2 (Staatsbosbeheer) ....................................................................................................................................................................................... 40 3.3 Zienswijze 3 (Hobama) ..................................................................................................................................................................................................... 42 Zienswijze 3C .............................................................................................................................................................................................................................. 42 Zienswijze 3R ..............................................................................................................................................................................................................................

50 3.4 Zienswijze 4 ...................................................................................................................................................................................................................... 59 3.5 Zienswijze 5 ...................................................................................................................................................................................................................... 61 3.6 Zienswijze 6 ...................................................................................................................................................................................................................... 63 3.7 Zienswijze 7 ...................................................................................................................................................................................................................... 65 Zienswijze 7C ..............................................................................................................................................................................................................................

65 Zienswijze 7R .............................................................................................................................................................................................................................. 76

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

2 van 118

3.8 Zienswijze 8 (Stichting Beheer en behoud Landgoed Foezelaorend) .............................................................................................................................. 76 Zienswijze 8C .............................................................................................................................................................................................................................. 76 Zienswijze 8R .............................................................................................................................................................................................................................. 76 3.9 Zienswijze 9 ...................................................................................................................................................................................................................... 76 3.10 Zienswijze 10 .................................................................................................................................................................................................................... 78 3.11 Zienswijze 11 (Vereniging van Eigenaren Bungalowpark De Wakel)................................................................................................................................

81 3.12 Zienswijze 12 .................................................................................................................................................................................................................... 85 Zienswijze 12C ............................................................................................................................................................................................................................ 85 Zienswijze 12R ............................................................................................................................................................................................................................ 91 3.13 Zienswijze 13 .................................................................................................................................................................................................................... 95 3.14 Zienswijze 14 ....................................................................................................................................................................................................................

96 Zienswijze 14C ............................................................................................................................................................................................................................ 96 Zienswijze 14R ............................................................................................................................................................................................................................ 99 3.15 Zienswijze 15 .................................................................................................................................................................................................................. 102 3.16 Zienswijze 16 .................................................................................................................................................................................................................. 103 3.17 Zienswijze 17 ..................................................................................................................................................................................................................

106 Zienswijze 17C .......................................................................................................................................................................................................................... 106 Zienswijze 17R .......................................................................................................................................................................................................................... 106 3.18 Zienswijze 18 .................................................................................................................................................................................................................. 107 3.19 Zienswijze 19 .................................................................................................................................................................................................................. 108 3.20 Zienswijze 20 ..................................................................................................................................................................................................................

110 3.21 Zienswijze 21 .................................................................................................................................................................................................................. 114 4

AANPASSINGEN ................................................................................................................................................................................................. 118 4.1 Aanpassingen naar aanleiding van de zienswijzen ........................................................................................................................................................ 118 4.2 Andere aanpassingen ..................................................................................................................................................................................................... 118

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

3 van 118

1 INLEIDING 1.1 Zienswijzen Het ontwerpbesluit ‘weigering omgevingsvergunning’ en het ontwerpbesluit ‘weigering verklaring van geen bedenkingen zonnepark Bekenschot in Barchem’ hebben van 18 juli 2024 gedurende zes weken ter inzage gelegen. Binnen deze termijn kon iedereen een zienswijze naar voren brengen bij het college van burgemeester en de gemeenteraad. In dit kader zijn 21 schriftelijke zienswijzen naar voren gebracht. In veel van deze zienswijzen zijn dezelfde thema’s aan de orde gesteld. Om die reden worden de zienswijzen in hoofdstuk 2 eerst per thema beantwoord. Vervolgens worden de individuele zienswijzen in hoofdstuk 3 beantwoord. Om dubbelingen te voorkomen wordt bij de beantwoording van de individuele zienswijzen in hoofdstuk 3, verwezen naar de thematische beantwoording in hoofdstuk 2 als het desbetreffende thema daar al beantwoord is.

1.2 Ontvankelijkheid zienswijzen Twintig zienswijzen zijn binnen de termijn van terinzagelegging ontvangen en juist geadresseerd. Al deze zienswijzen zijn ontvankelijk. Eén zienswijze is buiten de termijn ingediend, maar toch meegenomen vanwege verschoonbaarheid. Op de laatste dag was er een bekende storing met DigiD.

1.3 Voorgeschiedenis Voor een goed begrip van de zienswijzen op het ontwerpbesluit is een korte beschrijving van de voorgeschiedenis van het project nodig. Daarbij is gekeken naar het proces van het vroegtijdig informeren en adviseren (participatie), het indienen van de aanvraag en het daaropvolgende besluitvormingstraject. Voor de overzichtelijkheid is dat hierna in tabelvorm weergegeven: Datum en onderdeel

Vroegtijdig informeren en adviseren (participatie), aanvraag en besluitvorming

18 juli 2019

De initiatiefnemer TPSolar is het vroegtijdig informeren en adviseren op 18 juli 2019 gestart met een informatiemiddag voor omwonenden over het voornemen om een aantal kleine zonneparken met meerdere eigenaren te realiseren ten zuiden van Barchem. In oktober en november 2019 heeft initiatiefnemer vervolgens twee keer een ronde van gesprekken gehouden met individuele omwonenden.

Infomiddag omwonenden

7 febr. 2020

Naar aanleiding van deze eerste ronde vroegtijdig informeren en adviseren heeft de initiatiefnemer zijn voornemen aangepast. In plaats van een aantal kleine zonneparken voorziet het voornemen dan in één zonnepark van 16 hectare.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

4 van 118

Verzoek initiatiefnemer vooroverleg 19 mrt 2020

Initiatiefnemer vraagt de gemeente op 7 februari 2020 om een vooroverlegreactie op dit aangepaste voornemen. De gemeente reageert op 19 maart 2020 met een vooroverlegreactie waarin is aangegeven dat het voornemen nog niet past in het provinciale ruimtelijke beleid ten aanzien van de kernkwaliteiten van het gebied.

Reactie gemeente vooroverleg 17 apr 2020 Aanvraag omgevingsvergunning

Naar aanleiding van deze vooroverlegreactie vult initiatiefnemer zijn voornemen aan en dient hij op 17 april 2020 een aanvraag omgevingsvergunning in voor het realiseren van een zonnepark van 16 hectare met een ecologische verbindingszone. Voor deze aanvraag is het college van burgemeester en wethouders (hierna: het College) het bevoegde gezag. Het College kan daarover niet zelfstandig beslissen maar heeft daarvoor een verklaring van geen bedenkingen nodig van de gemeenteraad (hierna: de Raad). De aanvraag moet worden afgehandeld volgens de uniforme openbare voorbereidingsprocedure van afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht. Dat betekent dat er eerst een ontwerpbesluit moet worden genomen, waarop zienswijzen kunnen worden ingediend, alvorens er definitief kan worden besloten.

12 mei 2020 Raadsvoorstel

Dat besluitvormingstraject wordt in het voorjaar van 2020 ingezet. Het College vraagt de provincie om een wettelijke vooroverlegreactie en stelt de Raad op 12 mei 2020 voor om de omgevingsvergunning voor deze aanvraag van 17 april 2020 te verlenen en daarvoor een verklaring van geen bedenkingen af te geven. Tijdens de raadsbehandeling van het verzoek om een verklaring van geen bedenkingen in juni en juli 2020, komt er een wettelijke vooroverlegreactie van de provincie binnen. De provincie vindt de ecologische verbindingszone niet robuust genoeg. Vervolgens geeft de Raad het voorstel om de omgevingsvergunning te verlenen terug aan het College.

2021 Gesprekken MGA+

Tijdens de raadsbehandeling werd ook duidelijk dat er in Barchem verzet is tegen de komst van een zonnepark. Op voorstel van het gemeentebestuur wordt de Mediation Groep Achterhoek plus (MGA+) gevraagd om de gesprekken te begeleiden over het project voor de realisering van een zonnepark met ecologische verbindingszone bij Barchem. In december 2021 concludeert MGA+ dat zij geen basis zien voor een verder constructief overleg tussen vereniging Hobama (Houd landelijk Barchem Mooi en Aantrekkelijk) en TPSolar.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

5 van 118

24 febr. 2022 Infoavond omwonenden

In 2022 komt het nieuwe provinciale beleid voor de Groen Ontwikkelingszone beschikbaar en vult initiatiefnemer het plan aan met een uitwerking voor de ecologische verbindingszone, op basis van het advies van een ecologisch adviesbureau over de natuurontwikkeling van de ecologische verbindingszone. Over dit plan met een uitgewerkte ecologische verbindingszone organiseert initiatiefnemer op 24 februari 2022 een informatieavond voor omwonenden. Daaropvolgend vinden gesprekken plaats met individuele omwonenden en met de Vereniging Contact Barchem. Ook worden schriftelijke reacties op het aangepast plan ontvangen van onder meer Hobama.

19 mei 2022 Infoavond omwonenden

19 mei 2022 Inloopavond geïnteresseerden 22 juni 2022

Met deze input wordt het plan opnieuw aangevuld en op 19 mei 2022 aan omwonenden gepresenteerd en met hen besproken op een informatieavond. Naar aanleiding van deze informatieavond met omwonenden wordt het plan nog verder aangevuld met stroken Olifantsgras, die het zonnepark gelijk vanaf de start aan het zicht moeten onttrekken, als de groene inkleding met struweel nog moet groeien. Vervolgens heeft initiatiefnemer op 19 mei 2022 voor alle geïnteresseerden (bekend gemaakt via de Berkelbode), een inloopbijeenkomst georganiseerd over dit naar aanleiding van de overleggen met omwonenden aangepaste plan. Van de informatiebijeenkomsten en gesprekken zijn verslagen gemaakt die als bijlagen bij de vergunningaanvraag zijn gevoegd. Op 22 juni 2022 heeft initiatiefnemer nog een informatiebijeenkomst voor raadsleden georganiseerd.

Infobijeenkomst raadsleden 19 dec 2023 Raadsvoorstel 8 juli 2024

Met deze aanpassingen toetst het College de aanvraag in 2023 opnieuw aan onder meer het gemeentelijke en provinciale beleid en dient het College op 19 december 2023 opnieuw een voorstel in bij de Raad om de omgevingsvergunning te verlenen en daarvoor een verklaring van geen bedenkingen (vvgb) af te geven. Na raadsbehandelingen op 8 april en 8 juli 2024 besluit de raad het verlenen van de vvgb te weigeren.

Weigering vvgb 17 juli 2024 Weigering omgevingsvergunning

Vervolgens neemt het College op 17 juli 2024, na weigering van de vvgb, het ontwerpbesluit om de omgevingsvergunning te weigeren.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

6 van 118

Juli-aug. 2024 Terinzagelegging

Dit ontwerpbesluit van het College heeft gelijktijdig met de weigering van de Raad om de vvgb te verlenen van 18 juli 2024 tot en met 28 augustus 2024 ter inzage gelegen voor het indienen van zienswijzen.

ontwerpbesluiten

1.4 Algemene Verordening Persoonsgegevens In deze Nota beantwoording zienswijzen zijn de NAW-gegevens (naam, adres, woonplaats) van bepaalde indieners van zienswijzen weggelaten. Dit weglaten, de ‘anonimiseringsverplichting’, vloeit voort uit de Algemene verordening persoonsgegevens (AVG). Daarin is bepaald dat NAW-gegevens van natuurlijke personen niet elektronisch beschikbaar mogen zijn. Dit geldt niet voor ondernemingen die behoren tot een rechtspersoon (bijvoorbeeld een BV) en voor personen die beroepsmatig betrokken zijn bij de procedure. De NAW-gegevens van de indieners zijn wel bekend bij de gemeente.

1.5 Leeswijzer Hoofdstuk 2 bevat een gemeentelijke beantwoording aan de hand van thema’s die veelvuldig in de zienswijzen voorkomen. In hoofdstuk 3 zijn de ingekomen zienswijzen samengevat en van een gemeentelijke beantwoording voorzien. Voor de volledige tekst wordt verwezen naar de inhoud van de ingekomen zienswijzen. In hoofdstuk 4 zijn de aanpassingen ten opzichte van de ontwerpbesluiten weergegeven. Het betreft de aanpassingen naar aanleiding van de zienswijzen (paragraaf 4.1) en andere aanpassingen (paragraaf 4.2).

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

7 van 118

2 THEMATISCHE BEANTWOORDING ZIENSWIJZEN Inleiding In veel zienswijzen komen dezelfde thema’s aan de orde. In dit hoofdstuk wordt een aantal veel voorkomende thema’s behandeld. Eerst wordt een samenvatting gegeven van de zienswijzen op het betreffende thema. Daarna wordt daarop een gemeentelijke reactie gegeven. Op de meest aangedragen argumenten wordt gebundeld gereageerd. Bij de individuele beantwoording van de zienswijzen in hoofdstuk 3 wordt vaak verwezen naar deze thematische beantwoording. In hoofdstuk 3 worden de zienswijzen per indiener beantwoord. Naar aanleiding van de zienswijzen en na zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen wordt in afwijking van het ontwerpbesluit weigering verklaring van geen bedenkingen de ‘verklaring van geen bedenkingen’ afgegeven ten behoeve van de aanvraag omgevingsvergunning voor het aanleggen van een zonnepark met bijbehorende voorzieningen voor een periode van 25 jaar op de locatie Ruurloseweg, Doktersdijk en Bekenschot (nabij) te Barchem en het realiseren van een ecologische verbindingszone en wordt de omgevingsvergunning voor het zonnepark alsnog verleend. Zie de thematische beantwoording en de beantwoording van de individuele zienswijzen voor de motivering van deze besluitvorming.

2.1 Juridische kwesties en toetsingskader 2.1.1 Nieuwe of lopende aanvraag In de zienswijzen wordt opgemerkt dat er sprake is van een nieuw plan. Er zijn volgens de zienswijzen dusdanig veel en grotendeels ingrijpende wijzigingen aangebracht dat het geen lopende aanvraag meer is, maar een nieuw plan/nieuwe aanvraag. Bovendien zou er onvoldoende verband zijn tussen de overwegingen van de raad in september 2020 om de VVGB terug te geven aan het college en de wijzigingen die in het plan zijn doorgevoerd. De raad heeft geen opdracht voor specifieke wijzigingen gegeven. Daardoor zou volgens de indieners het beleidskader Zonne-energie 2018 niet meer van toepassing zijn. Er moet volgens indieners getoetst worden aan de actuele beleidsopvattingen. Reactie gemeente Stapsgewijs wordt hier ingegaan op de vraag of er sprake is van een nieuw plan.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

8 van 118

Nieuw plan Het begrip ‘nieuw plan’ heeft geen relevante juridische betekenis. De wet kent deze term niet. Uit de zienswijzen en het verloop van de omgevingsvergunningprocedure tot nu toe, wordt opgemerkt dat het begrip ‘nieuw plan’ twee juridische rechtsvragen inhoudt. De eerste rechtsvraag is: Is er sprake van een nieuw ingediende aanvraag voor een omgevingsvergunning? De tweede rechtsvraag is: Mag een lopende aanvraag voor een omgevingsvergunning die wordt voorbereid met een uitgebreide procedure worden gewijzigd door de aanvrager? Nieuwe aanvraag De juridische procedureregels liggen vast in de Algemene wet bestuursrecht (Awb), specifieke wetgeving en de jurisprudentie. Artikel 1.3, derde lid van de Awb bepaalt dat onder een aanvraag wordt verstaan: een verzoek van een belanghebbende om een besluit te nemen. Een gedane aanvraag kan alleen op de volgende manieren juridisch worden afgesloten: - Aanvrager trekt de aanvraag in; - Bevoegd gezag stelt de aanvraag buiten behandeling; - Bevoegd gezag besluit om het verzoek van aanvrager toe te kennen; - Bevoegd gezag besluit om het verzoek van aanvrager af te wijzen. De gedane aanvraag van 17 april 2020 is niet op een van bovenstaande manieren afgedaan en heeft daarom de juridische status van een lopende aanvraag. Aanvrager heeft nadien geen aanvragen voor een omgevingsvergunning meer ingediend bij het college.

Op grond van het bovenstaande staat vast dat er geen sprake is van een nieuw gedane aanvraag. Wijzigen aanvraag Over de mogelijkheid van het wijzigen van de aanvraag zegt de wet dat het bevoegd gezag alle feiten en omstandigheden moet meewegen die op het moment van het besluit bekend zijn (zorgvuldigheidsbeginsel). Dat betekent ook het meenemen van wijzigingen in de aanvraag. De mogelijkheid om de aanvraag te wijzigen blijkt specifiek uit vaste jurisprudentie. Dit komt ook naar voren in het advies dat door de gemeenteraad is ingewonnen bij Sieben & Lont Bestuursrechtadviseurs. De relevante rechtsoverweging uit het advies en de uitspraak van de ABRvS van 12 april 2023 met kenmerk ECLI:NL:RVS:2023:1433, wordt hier aangehaald. “Zoals de Afdeling eerder heeft overwogen, bijvoorbeeld in de uitspraak van 12 december 2018, ECLI:NL:RVS:2018:4089, moet bij de totstandkoming van besluiten op aanvraag die ingevolge artikel 3.10 van de Wabo worden voorbereid met de uniforme openbare voorbereidingsprocedure, zoals neergelegd in Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

9 van 118

afdeling 3.4 van de Awb, in beginsel op de aanvraag worden beslist zoals die is ingediend en met het ontwerp van het besluit ter inzage is gelegd. Na het ter inzage leggen van het ontwerpbesluit is het niet meer geoorloofd de aanvraag nog te wijzigen en aan te vullen zonder dat een nieuw ontwerpbesluit ter inzage wordt gelegd, tenzij de wijziging van ondergeschikte aard is of aannemelijk is dat daardoor geen derden worden benadeeld. 40.2. De Afdeling stelt vast dat op 6 april 2017 een aanvraag is ingediend voor het oprichten van 16 windturbines. De aanvraag is op 13 november 2019 aangevuld en gewijzigd. De Afdeling stelt verder vast dat daarover een nieuw ontwerpbesluit ter inzage heeft gelegen van 27 februari 2020 tot en met 8 april 2020. Er is geen wetsregel die ertoe strekt dat de aanvraag moet worden geweigerd, alleen omdat de aanvraag wordt gewijzigd of omdat er tijdsverloop zit tussen de aanvraag en de wijziging van de aanvraag.” Hieruit blijkt dat het wijzigen van de aanvraag legitiem is gedaan. Uit het voorgaande blijkt ook dat het niet van belang is of de wijzigingen groot of klein zijn of wat de wijzigingen inhouden of dat er een verband is met de overwegingen van de raad voor teruggave van het VVGB of dat de raad aanwijzingen voor wijzigingen heeft gegeven.

We zullen hier dan ook niet meer ingaan op argumenten die betogen dat het de wijziging van de aanvraag een nieuw plan betreft. Wel merken wij nog op dat de wijzigingen geen betrekking hebben op andere kadastrale percelen. Het plan is in 2020 ingediend met als situering op de kadastrale percelen: gemeente Lochem, sectie K, perceelnummers 447, 449 en 450 en dat is nog altijd het geval. Van belang is dat derden kennis hebben kunnen nemen van de wijziging in de aanvraag. In dit geval heeft de relevante versie van de aanvraag ter inzage gelegen met het ontwerpbesluit.

2.1.2 Leges In de zienswijzen wordt aangegeven dat de bouwkosten voor het zonnepark te laag zijn opgegeven, waardoor het legesbedrag te laag is. Er wordt verwezen naar het verleden waarin volgens indieners is gebleken dat de toen opgegeven kosten te laag waren, naar de bouwkosten voor andere zonneparken en naar inschattingen/cijfers van andere instanties zoals het Planbureau van de Leefomgeving. Reactie gemeente Er wordt in de zienswijzen niet onderbouwd waarom de opgegeven bouwkosten te laag zouden zijn. De enkele verwijzing naar het verleden, naar de kosten voor andere zonneparken en naar gegevens van andere instanties is onvoldoende om te kunnen stellen dat de opgegeven bouwkosten voor zonnepark Bekenschot te laag zijn. Op basis van onze berekeningen is de hoogte van de bouwkosten juist opgegeven. De kabel maakt geen onderdeel uit van de vergunningaanvraag en is ook geen bouwactiviteit. De kosten voor de aanlegactiviteiten worden niet meegerekend, omdat dit geen bouwactiviteit is. De berekeningen van de gemeente zijn gebaseerd op de tabel behorende bij de gemeentelijke Beleidsregel "Vaststellen bouwkosten bij berekening leges aanvraag omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen” en komen overeen met de door aanvrager opgegeven bouwkosten.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

10 van 118

2.1.3 Beleidskaders, locatiekeuze en alternatieven en gedragscode Nu op grond van de paragraaf 2.1.1 is vastgesteld dat het een lopende aanvraag betreft welke is ingediend op 17 april 2020, zijn de volgende beleidskaders van toepassing bij de toetsing van de aanvraag: 1. Omgevingsverordening Gelderland (versie januari 2023); 2. Beleidskader zonne-energie 2018 gemeente Lochem. In deze paragraaf wordt ingegaan op deze beleidskaders. Daarnaast komen locatiekeuze en alternatieven en de Gedragscode Zon op Land aan de orde. 2.1.3.1 Provinciaal beleid (Omgevingsverordening) In de zienswijzen is aangegeven dat het onduidelijkheid is hoe de toetsing aan het provinciaal beleid (Omgevingsverordening Gelderland) heeft plaatsgevonden en dat niet wordt voldaan aan dit beleid. In de zienswijzen wordt aangegeven dat de impactberekeningen niet volledig kloppen. Versterkingspunten van buiten het GO gebied worden wel meegerekend, maar impactpunten niet. Reactie gemeente Hieronder wordt ingegaan hoe de toetsing aan het provinciaal beleid heeft plaatsgevonden. Omgevingsverordening Gelderland Een aanvraag voor een omgevingsvergunning moet voldoen aan de (instructie)regels die zijn vastgelegd in de Omgevingsverordening van de provincie.

De Omgevingsverordening is een provinciaal juridisch instrument (besluit omgevingsrecht, artikel 6.18, in samenhang met Besluit ruimtelijke ordening, artikel 3.1.1.). In de omgevingsverordening is gewaarborgd dat de gemeente de provinciale belangen betrekt bij de integrale beoordeling van een aanvraag. Op de aanvraag zonnepark Bekenschot is de Omgevingsverordening Gelderland van toepassing. Dat betreft de versie van januari 2023. Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Invoeringswet Omgevingswet in werking getreden. Ingevolge de Invoeringswet blijft het ‘oude recht’ van toepassing op aanvragen voor omgevingsvergunningen die voor 1 januari 2024 zijn ingediend. De aanvraag voor het zonnepark is al op 17 april 2020 ingediend. Dat betekent dat hiervoor de Omgevingsverordening Gelderland van toepassing blijft die gold voor 1 januari 2024. Dat is de versie van januari 2023. In de ruimtelijke onderbouwing heeft een toetsing plaatsgevonden aan de Omgevingsverordening Gelderland aan de hand van de volgende provinciale (instructie)regels: Artikel 2.65a (zonneparken in het buitengebied) Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

11 van 118

Artikel 2.65b (klimaatadaptatie) Artikelen 2.52 t/m 2.54 (ontwikkelingen in GO) Nadere regels voor de Groene Ontwikkelingszone (Besluit regels versterking Groene ontwikkelingszone d.d. 31 mei 2022) Bijlage bij regels Omgevingsverordening Gelderland 'Kernkwaliteiten Gelders natuurnetwerken Groene ontwikkelingszone' Artikel 2.61 (Natte landnatuur) Artikel 2.56 (ontwikkeling in Nationaal landschap) Bijlage bij regels Omgevingsverordening Gelderland ‘Kernkwaliteiten Nationale Landschappen’. Daaruit volgt dat de aanvraag voldoet aan de omgevingsverordening Gelderland. De ruimtelijke onderbouwing is beoordeeld door de gemeente. Gelet op de van toepassing zijnde provinciale belangen, zoals vermeld in de Omgevingsverordening, heeft de gemeente de aanvraag met de ruimtelijke onderbouwing voorgelegd aan de provincie voor advies. Advies provincie Gelderland Op 15 mei 2023 heeft de provincie Gelderland advies uitgebracht. Tussen het toesturen van de stukken en het advies heeft overleg plaatsgevonden. In het advies heeft de provincie een aantal aandachtspunten naar voren gebracht. De samenvatting van het advies is als volgt: - De ruimtelijke onderbouwing voldoet aan het artikel over zonneparken in het buitengebied. - In het plan is voldoende aandacht besteed aan het aspect klimaatadaptatie.

- De hydrologische maatregelen nader onderbouwen en nader uit te werken in relatie tot het goed kunnen functioneren van de ecologische verbindingszone en in overleg met het waterschap de mogelijkheden te verkennen. - Het beoogde zonnepark is passend in ‘Natte landnatuur’. - Algemene opmerkingen ten aanzien van de natuurbelangen. Naar aanleiding van het provinciaal advies heeft TPSolar, mede op basis van overleg met het waterschap, de stukken aangepast. Deze stukken zijn ambtelijke beoordeeld door de gemeente en maken deel uit van de ontwerpbesluiten. Wat betreft de impactberekening het volgende: deze is gebaseerd op de nadere regels voor de Groene Ontwikkelingszone, behorende bij artikel 2.52 t/m 2.54 van de Omgevingsverordening Gelderland (januari 2023). In deze nadere regels is onder stap 3 beschreven dat wanneer versterking binnen het plangebied niet mogelijk is, de versterking ook mag plaatsvinden op een locatie grenzend aan het plangebied. Dit betekent dat versterkingsmaatregelen die binnen het plan, maar buiten de GO vallen, wel degelijk meetellen.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

12 van 118

2.1.3.2 Gemeentelijk beleid (Beleidskader zonne-energie 2018 gemeente Lochem) In de zienswijzen wordt aangegeven dat de aanvraag niet voldoet niet aan de voorwaarden die in het gemeentelijke Beleidskader Zonne-energie 2018 zijn opgenomen. Reactie gemeente Beleidskader zonne-energie 2018 gemeente Lochem Het zonnepark Bekenschot is getoetst aan de zes voorwaarden van het Beleidskader zonne-energie. Dit is hieronder beschreven. Vroegtijdig informeren en adviseren Omwonenden en de gemeenteraad zijn vroegtijdig geïnformeerd. Al in 2019 vonden bijeenkomsten en gesprekken plaats, waarbij de plannen werden toegelicht en aangepast naar aanleiding van feedback. Gedurende 2021 en 2022 bleef de communicatie actief, met meerdere bijeenkomsten en aanpassingen in het plan om aan de eisen van de provincie en wensen van de buurt tegemoet te komen. In december 2023 werd de definitieve versie, inclusief tijdelijke beplanting met Olifantsgras en aanpassingen voor landschappelijke inpassing, ingediend. Zie ook paragraaf 2.4.1. Participatie Er worden een aantal mogelijk vormen van participatie genoemd. Er staat nergens genoemd waar het bij de uitwerking aan moet voldoen.

Diverse participatiemogelijkheden worden geboden, waaronder financiële tegemoetkomingen voor zonnepanelen, een omgevingsfonds, investeringsmogelijkheden via Zonnepanelendelen.nl, en stroomafname-opties voor lokale bewoners en bedrijven. Ook wordt het betrekken van lokale ondernemers bij de uitvoering van het project bevorderd. Deze participatiemogelijkheden worden verankerd in de omgevingsvergunning. Zie ook paragraaf 2.6. Landschappelijke inpassing Het ontwerp voor de landschappelijke inpassing is afgestemd op het kleinschalige kampenlandschap en houdt rekening met de kernkwaliteiten van het gebied. Er wordt een landschappelijke inpassing van 3 hectare gerealiseerd, waarvan 1,5 hectare blijvend is en 1 hectare aansluit op de ecologische verbindingszone. Maatregelen zoals struweelhagen, bloemenmengsels, extensief schapenbeheer, bijenhotels, wildcorridors en het versterken van bestaande houtopstanden dragen bij aan het behoud van landschappelijke waarden. Deze inpassingen worden vastgelegd in de vergunningsvoorwaarden. Maximale duur omgevingsvergunning Er is een omgevingsvergunning aangevraagd en toegekend voor een periode van 25 jaar, zoals voorgeschreven.

Verwijderingsplicht Na de looptijd van de vergunning wordt het zonnepark ontmanteld en wordt het gebied teruggebracht in zijn oorspronkelijke staat, met uitzondering van de blijvende ecologische verbindingszone en permanente landschappelijke inpassing.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

13 van 118

Maximale oppervlakte initiatief De oppervlakte van het initiatief is 15,99 hectare, waarmee wordt voldaan aan de maximale oppervlakte van 16 hectare zoals opgenomen in het beleidskader. Het zonnepark beslaat circa 10 hectare, de landschappelijke inpassing 3 hectare, en de ecologische verbindingszone maakt deel uit van de aanvraag om te voldoen aan provinciale eisen. De aanvraag is op alle beleidsmatige voorwaarden afgestemd en voldoet daarmee aan het Beleidskader zonne-energie. In de zienswijzen wordt aangedragen dat bij het berekenen van de oppervlakte de tijdelijke beplanting met olifantsgras niet is meegenomen in de berekening. Reactie gemeente Het olifantsgras betreft een tijdelijke extra maatregel. Aangeplant struweel heeft tijd nodig om voldoende hoogte en dichtheid te bereiken om het zonnepark voldoende aan het zicht te onttrekken. Vanwege de wens van omwonenden om vanaf de aanleg al geen zicht op het zonnepark te hebben, worden de stroken olifantsgras aangeplant. Het olifantsgras blijft gehandhaafd totdat het achterliggende struweel voldoende is ontwikkeld.

Aangezien olifantsgras een landbouwgewas is, de teelt van dit gras reeds mogelijk is op grond van het geldende bestemmingsplan en dit slechts een tijdelijke extra maatregel betreft die geen onderdeel uitmaakt van de definitieve landschappelijke inpassing hoeft de oppervlakte van het olifantsgras niet meegenomen te worden in de berekening. Het olifantsgras maakt geen onderdeel uit van de aanvraag en is daarom op de plantekening aangegeven in een grijze kleur, zoals ook bij de bestaande bosschages het geval is. 2.1.3.3 Locatiekeuze en alternatieven In de zienswijzen wordt aangegeven dat er geen onderzoek naar alternatieve locaties is uitgevoerd. Reactie gemeente Locatie-onderzoek en alternatieve locaties Bij de aanvraag omgevingsvergunning is geen onderzoek naar alternatieve locaties nodig. De initiatiefnemer heeft een vergunning aangevraagd op basis van het gemeentelijke beleid (waarin locaties zijn aangewezen waarin zonneparken wel of niet mogelijk zijn) en daar moet het College op beslissen (met een vvgb van de Raad). Er is geen wet- of regelgeving van toepassing die voorschrijft dat bij de aanvraag van een omgevingsvergunning een onderzoek naar alternatieve locaties moet worden gedaan. Ook uit het besluit milieueffectrapportage (Besluit m.e.r.) vloeit geen verplichting voort om een onderzoek naar alternatieve locaties uit te voeren. Volgens het Besluit m.e.r.

zijn zonneparken niet MER-plichtig en is er daarom ook geen verplichting om een alternatieven onderzoek te doen. Voor zonneparken is een locatie-onderzoek niet verplicht. Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

14 van 118

De initiatiefnemer heeft zijn locatiekeuze gebaseerd op het gemeentelijk beleidskader zonne-energie (2018). Daarin is de themakaart zonne-energie van de provincie Gelderland (2017) als basis gebruikt. Op basis hiervan heeft de locatie de status “grote zonneparken onder voorwaarden mogelijk”. In dat geval worden er eisen gesteld vanwege de onderliggende gebiedsaanduiding. Voor zonnepark Bekenschot geldt de aanduiding “groene ontwikkelingszone” en “nationaal landschap”. In de ruimtelijke onderbouwing is gemotiveerd aangegeven dat het plan aan deze voorwaarden voldoet. Gelet op het beleidskader heeft de initiatiefnemer er op voorhand van uit kunnen gaan dat een zonnepark op de aangevraagde locatie onder bepaalde voorwaarden mogelijk zou zijn. Vervolgens heeft de gemeente beoordeeld of het aangevraagde initiatief op de onderhavige locatie in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening. Na zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen is de gemeente van oordeel dat het initiatief op deze locatie in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening. Het bestaan van alternatieven kan slechts tot de weigering van een omgevingsvergunning leiden, indien op voorhand duidelijk is dat door de uitvoering van de alternatieven een gelijkwaardig resultaat met aanmerkelijk minder bezwaren kan worden bereikt.

Dat volgt onder andere uit de uitspraken van de ABRvS van 9 maart 2016 (ECLI:NL:RVS:2016:619) en 1 april 2020 (ECLI:NL:RVS:2020:924). Daarbij gaat het niet alleen om bezwaren aan de kant van indieners van zienswijzen, maar ook aan de kant van het college en de initiatiefnemer. Uit de genoemde uitspraken volgt ook dat het aan degene die zich op een alternatief beroept is om aannemelijk te maken dat het alternatief voldoet aan die voorwaarden. Met hetgeen in de zienswijzen wordt aangevoerd is dit niet aannemelijk gemaakt. Er is derhalve niet op voorhand duidelijk dat door verwezenlijking van de alternatieven een gelijkwaardig resultaat kan worden bereikt met aanmerkelijk minder bezwaren. Hierbij is van belang dat in de zienswijzen niet concreet wordt gemaakt welke alternatieve locaties geschikt zijn voor een zonnepark met de beoogde omvang. In de zienswijzen wordt vooral gewezen op de mogelijkheden voor zon op dak als alternatief. De mogelijkheden voor zon op dak moeten echter gezien worden naast de mogelijkheden voor de aanleg van een zonnepark. In het gemeentelijk beleidskader zonne-energie (2018) is namelijk aangegeven dat naast zonnepanelen op daken, 100 hectare zonnepanelen op de grond nodig is om aan de gemeentelijke doelstelling te voldoen om in 2030 klimaatneutraal te zijn. In dit kader wordt ook verwezen naar paragraaf 2.5.1.

2.1.3.4 Gedragscode Zon op Land In de zienswijzen wordt aangevoerd dat er niet aan de gedragscode Zon op Land van Holland Solar wordt voldaan. De Gedragscode Zon op Land is een richtlijn van brancheorganisatie Holland Solar, bedoeld voor bedrijven die zonneparken op land ontwikkelen en beheren. Deze gedragscode helpt bij het realiseren van zonneparken op een maatschappelijk verantwoorde manier. Holland Solar heeft deze gedragscode samen met andere partijen opgesteld, zoals natuur- en milieuorganisaties, lokale overheden en vertegenwoordigers van de landbouwsector. Juist om belangen en waarden zoals landschappelijke inpassing, biodiversiteit en participatie te waarborgen. De gedragscode is formeel een vrijwillige richtlijn, maar hij is bindend voor leden van Holland Solar die zich ertoe hebben verbonden. Dit betekent dat aangesloten bedrijven de gedragscode in principe moeten naleven als ze zon-op-land-projecten realiseren. Ook de initiatiefnemer TPSolar is aangesloten bij

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

15 van 118

deze organisatie. Het is niet aan het college om dit te beoordelen en daarom geen toetsingskader voor de aanvraag. Desalniettemin is in de ruimtelijke onderbouwing uiteengezet op welke wijze de leidende principes van de gedragscode zijn meegenomen in de planvorming en dat het plan volgens de principes van de gedragscode is ontwikkeld.

2.2 Landschap 2.2.1 Aantasting van het open landschap In de zienswijzen wordt aangegeven dat het zonnepark leidt tot aantasting van het open landschap, hetgeen niet in overeenstemming zou zijn met het gemeentelijk landschapsbeleid uit het Landschapsontwikkelingsplan (LOP). Ook zou de landschappelijke inrichting niet passend zijn bij het landschapstype. De samenhang en structuur van het landschap wordt volgens de zienswijzen doorbroken en aangetast. Het zonnepark zou landschappelijk en met haar visuele impact te groot zijn en zichtlijnen worden geblokkeerd. Verder wordt in zienswijzen gesteld dat de voorgestelde permanente landschappelijke inpassing niet van meerwaarde is en geen landschappelijke binding heeft. Reactie gemeente Naar de mening van de gemeente is geen sprake van een onevenredige aantasting van open landschap. De gemeente is van oordeel dat door de ligging en inrichting van het zonnepark sprake is van goede landschappelijke inpassing, waardoor de aanleg van het zonnepark een aanvaardbare impact heeft op het landschap. Het plan is niet in strijd met de kernkwaliteiten, ontwikkeldoelen of uitgangspunten zoals neergelegd in het gemeentelijke landschapsbeleid volgens het bestemmingsplan en het LOP. Dit wordt als volgt gemotiveerd.

Het plan voor de realisatie van het zonnepark op onderhavig perceel is getoetst aan het vigerende gemeentelijk beleid, waaronder het Landschapsontwikkelingsplan (LOP) en het bestemmingsplan Buitengebied. Uit deze toetsing blijkt dat het plan in overeenstemming is met het geldende landschapsbeleid, zodat er geen sprake is van strijdigheid met de ter plaatse geldende landschappelijke uitgangspunten. In het LOP ligt het plangebied binnen het deelgebied ‘Lochemse Berg’ zoals omschreven in het LOP en is daarin voorts aangeduid als behorend tot het landschapstype ‘20e-eeuwse heide- en veenontginningen’. Hoewel dit landschapstype in het LOP mede wordt gekarakteriseerd door kernkwaliteiten als weidsheid en openheid, is het plangebied feitelijk te typeren als een kleinschalig, halfopen tot besloten heideontginningslandschap, met een verkavelingsstructuur waarin rechte wegen, bosjes en houtsingels bepalend zijn. Dit volgt uit de ontstaansgeschiedenis van het gebied, waarbij de ontginning van de heide al in de tweede helft van de 19e eeuw is gestart en kleinschalig is doorgezet in de 20e eeuw. Daarnaast liggen er in het gebied tussen Barchem en Ruurlo verspreid in de heideontginning ook kleine kampontginningen uit de 18e en 19e eeuw. Pas na de ruilverkaveling in de tweede helft van Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

16 van 118

de jaren ‘80 is het plangebied één open vlak geworden. De huidige “openheid” is dus van vrij recente datum en bovendien nog relatief, want zo’n halve km² groot, te midden van relatief besloten landschap rondom. Het LOP kent daarnaast ontwikkeldoelen toe aan deelgebieden. Voor het deelgebied ‘Lochemse Berg’ zijn vier ontwikkeldoelen geformuleerd, die geen betrekking hebben op het plangebied. Het plan doet derhalve geen afbreuk aan de in het LOP vastgelegde ontwikkeldoelen. Voorts is van belang dat in bijlage 1 van het LOP, onder de uitwerking voor natuur en ecologie per deelgebied, juist wordt benoemd dat het versterken van de kleinschaligheid en gradiënten van belang is in dit deelgebied. Het plan voorziet hierin door landschappelijke inpassing met streekeigen, inheemse soorten die behoren bij de grondsoort en door het versterken van bestaande beplantingsstructuren en relicten, waardoor wordt aangesloten bij de kenmerkende halfopen en kleinschalige opzet van het landschap. Het plan sluit aan bij de bescherming van het landschap in het geldende bestemmingsplan Buitengebied, waarin het plangebied is opgenomen als ‘kleinschalig kampenlandschap’. De geplande inrichting doet recht aan de beschrijving, kenmerken en ontwikkelingsuitgangspunten voor dit landschapstype door behoud en versterking van de bestaande verkavelingsstructuur en beplantingselementen.

De permanente landschappelijke inpassing zorgt bovendien voor een blijvende landschappelijke meerwaarde, ook na beëindiging van het zonnepark, doordat deze aansluit bij bestaande beplantingsstructuren en bijdraagt aan het herstel van verloren gegane landschappelijke waarden. Het zonnepark wordt ingepast in het bestaande verkavelingspatroon. De bestaande verkavelingsstructuur en bestaande beplantingselementen blijven behouden. Derhalve is de gemeente van oordeel dat er geen sprake is van aantasting van de samenhang en structuur van het landschap. De inpassing van het zonnepark in de bestaande verkavelings- en beplantingsstructuur, in combinatie met de schaal van het gebied, maken ook dat het zonnepark landschappelijk niet te groot is. Zichtlijnen vanaf de weg zullen door de komst van het zonnepark weliswaar deels veranderen, maar van onevenredige aantasting van zichtlijnen is geen sprake. Daarbij is van belang dat de hoogte van de zonnepanelen beperkt is tot maximaal 2,5 meter. In noord-zuid richting worden zichtlijnen korter, terwijl ten noorden en ten zuiden van het zonnepark sprake blijft van ongewijzigde zichtlijnen in oost-west richting. Gelet op het vorenstaande kan juridisch worden geconcludeerd dat het plan geen inbreuk maakt op de kernkwaliteiten, ontwikkeldoelen of uitgangspunten zoals neergelegd in het LOP en het bestemmingsplan.

Het plan past binnen het vastgestelde gemeentelijk landschapsbeleid en draagt door versterking van de kleinschaligheid, gradiënten en streekeigen landschapselementen juist bij aan de instandhouding en ontwikkeling van de ruimtelijke en landschappelijke kwaliteit van het gebied. Er is derhalve geen sprake van een onevenredige aantasting van het landschap, zodat het plan in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

17 van 118

2.2.2 Landschappelijk inpassingsplan In de zienswijzen wordt gesteld dat de beplanting niet voldoet en de inpassing niet als robuust kan worden aangemerkt. Verwezen wordt naar andere zonneparken waar het ook niet van de grond komt. Het struweel wordt steeds gesnoeid dus het park blijft in zicht. De toepassing van exogeen olifantsgras is volgens zienswijzen in tegenspraak met de landschappelijke inrichting die streekgebonden beplanting voorschrijft. In zienswijzen wordt ook gesteld dat het gebruik van olifantsgras een gebrek aan voldoende landschappelijke inpassing bevestigd. Gezien de negatieve ervaringen rond de landschappelijke inrichting met eerder aangelegde zonneparken in de gemeente en het ontbreken van adequaat toezicht zou een duidelijk sanctiebeleid met sancties onderdeel uit moeten maken van de landschappelijke voorstellen. Reactie gemeente De landschappelijke inpassing heeft een omvang 3 hectare. Met de aanleg van elementen als struweel, houtsingels, mantelzoomvegetatie en kruidenrijke graslanden is sprake van een zorgvuldige landschappelijke inpassing. Voor de landschappelijke inpassing is gekozen voor een assortiment inheemse struiken en bomen dat thuishoort op de grondsoort ter plaatse. Daarbij geldt dat voor de samenstelling van de toe te passen soorten gebruik gemaakt is van de PNVlijst (Potentiële Natuurlijke Vegetatie-lijst).

Dit is een overzicht van plantensoorten die van nature in het gebied thuishoren (onder meer vanwege omgevingsfactoren als grondsamenstelling en grondwatersituatie) en die geschikt zijn voor toepassing bij landschappelijke inpassing van projecten. Daarbij geldt dat bladhoudende soorten niet breed toepasbaar zijn omdat die weinig in het gebied voorkomen. Er is daarom vooral gekozen voor soorten met een dichtere takbezetting, om toch tegemoet te kunnen komen aan de wens van omwonenden om het zicht op de installatie jaarrond te beperken. In het inrichtings- en beheerplan is opgenomen dat in de eerste jaren voldoende water wordt gegeven en dat planten die het niet redden worden vervangen door nieuwe. Het panelenveld is aan alle kanten ingepast met een brede struweel- of houtsingel. De soortkeuze en plantafstanden zorgen voor een voldoende dichtheid. Het beheer is erop gericht voldoende dichtheid te behouden. De beplanting wordt daarom eens in de zoveel tijd afgezet. Dit is afhankelijk van de mate waarin doorzichtigheid lijkt te ontstaan, dat kan na 3 tot 5 jaar zijn, maar ook na langere tijd. Met reguliere snoei kan de beplanting zo lang mogelijk dicht gehouden worden. Bij het periodiek afzetten, wordt niet alles in één keer afgezet, maar in fases. Bijvoorbeeld eerst de buitenkant en daarna de binnenkant, of bloksgewijs, zodat het zonnepark zoveel mogelijk uit het zicht blijft.

De beplanting is binnen een paar jaar weer voldoende dicht en hoog. Additioneel worden aan de west- en zuidzijde langs het park nog brede stroken Olifantsgras (Miscanthus giganteus) geplant. Dit wordt ca. 3 m hoog. De stroken worden jaarlijks deels gemaaid, over de lengte, zodat altijd een dichte strook blijft staan. Het Olifantsgras betreft een tijdelijke maatregel. Aangeplant struweel heeft tijd nodig om voldoende hoogte en dichtheid te bereiken om het zonnepark voldoende aan het zicht te onttrekken. Om vanaf de aanleg al geen zicht op het zonnepark te hebben, worden de stroken Olifantsgras aangeplant. Het Olifantsgras blijft gehandhaafd totdat het achterliggende struweel voldoende is ontwikkeld. Aangezien Olifantsgras een landbouwgewas is en dit slechts een tijdelijke extra maatregel betreft om tegemoet te komen aan de zorgen van

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

18 van 118

omwonenden, die geen onderdeel uitmaakt van de definitieve landschappelijke inpassing, acht de gemeente het aanvaardbaar dat dit geen streekgebonden beplanting is. Benadrukt wordt dat ook zonder het Olifantsgras sprake is van voldoende zorgvuldige en robuuste landschappelijke inpassing van het zonnepark. De bewering in zienswijzen dat het Olifantsgras een gebrek aan landschappelijke inpassing bevestigd is dan ook onjuist. Voor wat betreft de opmerkingen over sanctiebeleid met betrekking tot de landschappelijke inpassing wordt het volgende opgemerkt. Het is niet mogelijk om in vergunningen (of daarbij behorende documenten) sancties op te nemen. De realisatie en instandhouding van de landschappelijke inpassing maakt onderdeel uit van het plan. Daartoe is aan de vergunning de voorwaarde verbonden dat de landschappelijke inpassing moet worden uitgevoerd, in stand moet worden gehouden en duurzaam moet worden beheerd. Indien er niet aan deze voorwaarde wordt voldaan dan kan hiertegen handhavend worden opgetreden, al dan niet naar aanleiding van een handhavingsverzoek. In het kader van de handhavingsprocedure kunnen effectieve sancties worden opgelegd, zoals dwangsommen.

2.3 Natuur 2.3.1 Flora en fauna In de zienswijzen wordt de veiligheid voor de fauna, vooral bij reeën (verkeerslachtoffers, aanrijdingen) genoemd als gevolg van het verstoren van migratieroutes van fauna door het zonnepark Bekenschot. Reactie gemeente De gemeente komt tot de conclusie dat het zonnepark zo is ontworpen dat het juist een betere verbindingszone biedt voor fauna dan de huidige uitgestrekte landbouwgronden. Dit wordt mogelijk gemaakt door elementen zoals struwelen, houtsingels, kruiden- en bloemrijk grasland, waterpartijen en moerassige oevers. Het hekwerk rondom het park heeft mazen die groot genoeg zijn om dieren, zoals hazen, vrij doorgang te geven. Daarnaast loopt er dwars door het zonnepark een wildpassage van oost naar west. Hierdoor wordt de ecologische verbindingszone niet verstoord en blijft de biodiversiteit in het gebied behouden. Het is hoogst onwaarschijnlijk dat het zonnepark de trekroute van dieren tussen oost en west zal belemmeren. Wild is gewend aan het aantreffen van obstakels in hun omgeving. De inrichting van het zonnepark is zodanig dat het geen belemmering van migratieroutes oplevert. Aan de oostzijde komt slechts een klein deel van het hekwerk (70 meter lang) in de buurt van de provinciale weg. Tussen dit hek en de weg bevindt zich een strook van circa 20 meter breed met berm, sloot, grasland en struweelhaag.

Ten noorden en zuiden van dit stuk buigt het hek westwaarts terug, waardoor er ruimte ontstaat richting respectievelijk een bosje en de brede ecologische verbindingszone. Het overige deel van het hekwerk ligt op een afstand van 160 tot 200 meter van de provinciale weg. In die ruimte, met agrarische gronden, bosjes en struweel, kunnen reeën (en andere grotere dieren, groter dan een haas) nog gemakkelijk

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

19 van 118

ongestoord richting corridor lopen of noordwaarts om het park heen. In de onderstaande figuur zijn de migratieroutes voor wild in en rond het plangebied weergegeven.

Figuur 1 - Toegankelijkheid plangebied en omgeving voor in het wild levende dieren (ononderbroken blauwe pijlen: toegankelijkheid voor alle dieren, inclusief ree; onderbroken paarse pijlen: toegankelijkheid voor kleine dieren, formaat haas en kleiner). Ten noorden en zuiden van het plangebied is een ruim obstakelvrij landschap voor dieren aanwezig.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

20 van 118

2.3.2 Bodem In de zienswijzen wordt gesteld dat de bodemafdekking (80-85%) het veilige percentage overstijgt, waardoor het bodemleven negatief beïnvloed wordt en de panelen schadelijk zijn voor de bodem. Ook wordt in de zienswijzen aangegeven dat de bodem na verwijdering van het zonnepark jaren nodig zal hebben om weer te herstellen, terwijl in de omgevingsvergunning als voorwaarde is opgenomen dat binnen 6 maanden de grond moet zijn hersteld en weer in gebruik kan worden genomen als landbouwgrond. Aan deze voorwaarde kan volgens de zienswijzen dus niet worden voldaan. Reactie gemeente Het bodemleven onder de zonnepanelen kan inderdaad nadelige effecten ondervinden. Echter, het huidige gebruik van het plangebied als intensief bewerkt bouwland (maïsakker) heeft door het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, het injecteren van drijfmest en regelmatig ploegen, ook een negatieve – mogelijk zelfs ernstigere – impact op het bodemleven. Daarnaast wordt niet het hele plangebied bedekt met zonnepanelen. Een aanzienlijk deel wordt ingericht als natuur, met natuurlijk grasland, struwelen, houtsingels, boszomen en natuurvriendelijke oevers. Deze maatregelen zullen het bodemleven op veel plekken in het gebied aanzienlijk verbeteren ten opzichte van de huidige situatie.

Voorts is van belang dat er bij de inrichting van het zonnepark maatregelen worden genomen om negatieve effecten van de panelen voor de bodem (als gevolg van reductie van licht, lucht, water en organische stof) zoveel mogelijk te voorkomen, bijvoorbeeld door panelen hoger dan normaal te plaatsen (waardoor meer ruimte voor lichtinval en indirecte neerslag), bij de oost-west opstelling te kiezen voor een vlindervorm (in plaats van een dakvorm), circa 2,5 meter vrije ruimte tussen paneelrijen te hanteren en de panelen niet strak tegen elkaar te monteren (zodat regenwater ook tussen panelen door op de grond terecht komt, de kans op gronderosie aan de voorzijde van de paneelrijen afneemt en verdroging wordt voorkomen). Al met al is de gemeente van oordeel dat het zonnepark niet leidt tot onevenredige aantasting van het bodemleven en bodemkwaliteit. In de omgevingsvergunning wordt een voorwaarde opgenomen dat het zonnepark na 25 jaar dient te worden verwijderd en de gronden dienen te worden hersteld naar de bestaande toestand van voor de verlening van de omgevingsvergunning. Hiermee wordt bedoeld dat de inrichting van het terrein teruggebracht moet worden naar de toestand zoals die was voor de verlening van de omgevingsvergunning en de gronden daarna weer in gebruik kunnen worden genomen als landbouwgrond.

Dit betekent niet dat de bodemkwaliteit op dat moment optimaal geschikt moet zijn voor landbouw. Het verbeteren van de bodemkwaliteit (door het bewerken van de bodem, verbouwen van groenbemesters, uitrijden van mest, etc.) ten behoeve van het agrarisch gebruik wordt namelijk ook gezien als onderdeel van het agrarisch gebruik en valt dus onder het gebruik als landbouwgrond. De bodemkwaliteit hoeft dus niet direct na verwijdering van het zonnepark hersteld te zijn. Hier is meer tijd voor en dit herstel vormt een onderdeel van het agrarisch gebruik.

Gemeente Lochem Nota van Zienswijzen Omgevingsvergunning Zonnepark Bekenschot in Barchem

21 van 118

2.3.3 Ecologische Verbindingszone In de zienswijzen wordt gesteld dat er al een bestaande ecologische verbindingszone (EVZ) is, er daarom geen nieuwe EVZ wordt gerealiseerd en dat de voorgestelde EVZ kleiner is dan aanbevolen. Reactie gemeente De door de provincie aangewezen Ecologische Verbindingszone (EVZ) ter plaatse van het plangebied van zonnepark Bekenschot bestaat op dit moment slechts “op papier” (in beleid). Deze gronden hebben nu immers nog een agrarisch gebruik. Er is dus feitelijk ter plaatse geen sprake van een bestaande EVZ. Binnen de aangewezen EVZ stimuleert de provincie dat initiatieven een bijdrage leveren aan de totstandkoming van een EVZ, bijvoorbeeld door het treffen van fysieke inrichtingsmaatregelen. In directe omgeving van het plangebied van zonnepark Bekenschot zijn binnen deze EVZ al wel inrichtingsmaatregelen getroffen, waaronder landgoed Foezelaorend aan de Vrochterdijk. Alle EVZ’s zijn onderdeel van de door provincie aangewezen Groene Ontwikkelingszone (GO). De Provincie Gelderland heeft hiervoor de GO-rekentool ontwikkeld. Deze tool berekent in punten de impact- en verliesfactor van een ontwikkeling in de GO en de versterkingsfactor. Het aantal punten voor versterking moet groter zijn dan die voor impact en verlies.