CConstaterende datLingewaard
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Reactienota Zienswijzen Windpark Caprice.docx

Raadsvergadering 21 september 2022, gemeente LingewaardBij agendapunt: Windpark Caprice (Bespreekstuk)40.965 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

62

8. Indiener 8 8a Geluid en gezondheidsproblemen Samenvatting zienswijze Indiener wijst op een brief van 30 oktober 2020 ter beantwoording van kamervragen waarin de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat zou hebben geantwoord dat gemiddeld 9% van de bewoners van woningen die op de normgrens zijn belast met windturbinegeluid ernstig wordt gehinderd. Indiener vraagt zich af of de gemeente wel aandacht heeft voor het eventuele probleem van laagfrequent geluid, dat ernstige hart- en vaatziekten en slaapverstoringen zou kunnen veroorzaken en wat de gemeente gaat doen voor inwoners die gevoelig zijn voor laagfrequent geluid. Reactie Voor de reactie op deze zienswijze wordt verwezen naar de reactie in §2k.

63

9. Indiener 9

9a Obstakelverlichting Samenvatting zienswijze Indieners vrezen verstoren van de donkere nachten door de verlichting van de windturbines. Zij wijzen op het verlichtingsplan dat nog moet worden ingediend en vinden het niet duidelijk welke verlichting wordt aangebracht en hoeveel impact dit heeft. Zij stellen verschillende maatregelen voor om zo veel mogelijk hinder te voorkomen: vast brandende verlichting, sensoren om te kunnen dimmen, het aanbrengen van afscherming tegen neerwaartse hinder (tot minimaal 2 km) en behoefte-gestuurde verlichting. Reactie Ten aanzien van de voorgestelde maatregelen is besloten een aanvullend voorschrift in de vergunning op te nemen, waarin wordt vastgesteld dat de obstakelverlichting van de windturbines moet voldoen aan de vereisten uit het Informatieblad aanduiding van windturbines en windparken op het Nederlandse vasteland (Staatscourant 2020, 31428). Op grond van de zorgplicht uit artikel 2.1 lid 1 en 2 onder h van het Activiteitenbesluit is de windparkexploitant bovendien verplicht om hinder ten gevolge van obstakelverlichting te voorkomen dan wel zoveel mogelijk te beperken. Het is niet verplicht, maar de initiatiefnemer zou ervoor kunnen kiezen om transpondertechnologie toe te passen. De uiteindelijke keuze van de initiatiefnemer zal blijken uit het verlichtingsplan.

9b Geluid Samenvatting zienswijze Indieners maken zich zorgen over de geluidsnormen die zien op jaargemiddelden. Daarmee zou niets zijn gezegd over de uitersten. Indieners zouden graag zien dat bij het akoestisch onderzoek een streefwaarde van 40 dB gemiddeld over 24 uur wordt gehanteerd in plaats van het jaargemiddelde. Ook zouden zij graag zien dat de windturbines in geluidsreducerende modus draaien als de norm overschreden dreigt te worden. Reactie Over het hanteren van geluidsnormen gebaseerd op jaargemiddelden merkt de gemeente op dat een dergelijke geluidsnorm door de Afdeling aanvaardbaar wordt geacht. Dit blijkt onder meer uit een uitspraak van 18 december 2019 (ECLI:NL:RVS:2019:4210): “26. (…) Verder voeren genoemde appellanten aan dat een norm die is gebaseerd op een jaargemiddelde geluidbelasting niet geschikt is voor het voorkomen of beperken van hinder, omdat een overschrijding van de norm als het ware wordt gecompenseerd doordat de windturbines op bepaalde momenten niet of nauwelijks in bedrijf zullen zijn. Daar komt bij dat de jaargemiddelde geluidbelasting van windturbines niet meetbaar is en dat daarom de normen niet kunnen worden gehandhaafd. Ten slotte hebben [appellant sub 1] en anderen, [appellant sub 2], [appellant sub 3] en [appellant sub 6] en anderen aangevoerd dat de geluidnormen onvoldoende rekening houden met de hinder vanwege laagfrequent geluid.

26.1. De Afdeling heeft in haar eerdere uitspraken geoordeeld over gelijkluidende bezwaren over de geluidnormen voor windturbines van ten hoogste 47 dB Lden en ten hoogste 41 dB Lnight op geluidgevoelige objecten. In dit verband wordt in het bijzonder verwezen naar de uitspraak van 21 februari 2018, ECLI:NL:RVS:2018:616, over het windpark De Drentse Monden en Oostermoer. De Afdeling heeft in

64

overweging 101 van die uitspraak een geluidnorm die is gebaseerd op jaargemiddelden aanvaardbaar bevonden. (…)” (onderstreping toegevoegd)

Ten aanzien van de stillere modus wordt opgemerkt dat uit het akoestisch onderzoek blijkt dat hiervoor geen noodzaak bestaat. Ook bij de bovengrens van het voorkeursalternatief kan worden voldaan aan de geluidsnormen die zijn vastgesteld in de voorschriften bij de vergunning. Nu zonder stillere modus aan de geluidsnormen kan worden voldaan, is het opnemen van een voorschrift niet nodig. 9c Kleur Samenvatting zienswijze Indieners uiten verbazing over de kleur grijs. Zij merken op dat andere windturbines aan de onderkant wel eens (verlopend) groen zijn geverfd om in de omgeving te passen. Zij horen graag of dit mogelijk is en welke kleuren dan het beste zouden passen. Daarbij zouden zij zelfs een vriendelijke schildering met bijv. wilde dieren uit de omgeving acceptabel vinden. Reactie Het groen verven van de windturbines is niet mogelijk en ook niet wenselijk. De kleur grijs zorgt er juist voor dat de windturbines relatief wegvallen tegen de lucht op de achtergrond.

65

10. Indiener 10

10a Natuur Samenvatting zienswijze Indieners menen dat de invloed van de twee windturbines op het Natura 2000-gebied Rijntakken dusdanig groot zal zijn dat het leefklimaat voor mens, dier en natuur onherstelbaar wordt beschadigd. De hoogte van 240 meter is volgens hen een aanslag op de vogelstand. Zij voorzien een slachting onder de miljoenen ganzen die in de winter en in het voor- en najaar door het gebied trekken. Zij verwijzen ook naar het standpunt van de Vogelbescherming “geen windmolens in Natura 2000-gebieden’. Reactie Ten aanzien van de landschappelijke inpassing wordt verwezen naar de reactie in §1e. Over de vrees voor grote vogelsterfte wordt verwezen naar de onderzoeken die zijn verricht in het kader van soortenbescherming en gebiedsbescherming. Uit de passende beoordeling (hoofdstuk 8 van het rapport Gebiedsbescherming) blijkt dat het aantal aanvaringsslachtoffers ruimschoots onder het 1%-mortaliteitscriterium valt. Verwezen wordt ook naar de reactie in §2g. 10b Slagschaduw Samenvatting zienswijze Indieners vrezen overlast door slagschaduw, vooral in de winter en het voor- en najaar bij laagstaande zon. Reactie In het kader van de m.e.r. (§7.3) is uitgebreid onderzoek gedaan naar de hoeveelheid slagschaduw. Het hele onderzoek is opgenomen in bijlage 1b bij de ontwerpomgevingsvergunning.

Uit het onderzoek volgt dat door middel van toepassing van een stilstandvoorziening bij alle varianten aan de wettelijke norm voor slagschaduw uit het Activiteitenbesluit milieubeheer wordt voldaan. Een automatische stilstandvoorziening is als voorschrift aan de ontwerpomgevingsvergunning verbonden. De stilstandvoorziening zorgt ervoor dat de windturbine wordt uitgeschakeld zodra slagschaduw optreedt. De tijd om uit te draaien is maximaal 2 minuten. Deze voorziening wordt vooraf per schaduwgevoelig object (onder meer woningen) ingeregeld. Daarnaast wordt gemeten of er op de betreffende momenten daadwerkelijk voldoende zon is om slagschaduw te kunnen veroorzaken. 10c Obstakelverlichting Samenvatting zienswijze Indieners menen ook dat het knipperlicht ten hoeve van vliegtuigen ’s nachts voor een onrustige situatie zorgt voor mens en natuur. Reactie Voor de reactie op deze zienswijze wordt verwezen naar de reactie in §9a. 10d Geluid 66

Samenvatting zienswijze Indieners vrezen overlast voor een aanzienlijk deel van de bewoners van Loo van het geluid van de windturbines. Door laagfrequent geluid en trillingen ontstaan volgens hen ook gezondheidsklachten. Onder verwijzing naar het onderzoeken van de UK Noise Association en TNO inzake slaapstoornis menen zij dat de klachten zich gaan voordoen in een gebied van 1,5 tot 2,5 km van de windturbines. Reactie Voor de reactie op deze zienswijze wordt verwezen naar de reactie in §1f en §2k. 10e Waardevermindering woning Samenvatting zienswijze Indieners stellen dat de bouw en exploitatie van de windturbines door slagschaduw, geluidsoverlast en horizonvervuiling waarschijnlijk zorgen voor een aanzienlijke waardevermindering van hun woning. Reactie Voor de reactie op deze zienswijze wordt verwezen naar de reactie in §2n.

67

11. Indiener 11 11a Inleiding Samenvatting zienswijze Indiener geeft aan dat het niet is gelukt om de afgelopen twee jaar betrokkenheid te creëren en vragen te beantwoorden. Omwonenden zouden zich machteloos voelen en er zou niet naar hun zorgen en argumenten worden geluisterd. Bijeenkomsten zouden gepland worden in vakanties en uitnodigingen zouden soms pas een paar dagen van tevoren zijn verstuurd. Indiener geeft aan dat omwonenden zich niet serieus genomen voelen. De projectleider zou op een online vergaderavond op 2 september 2020 ook geen goed beeld hebben kunnen schetsen van hoe omwonenden het project zagen. Er zijn bij omwonenden nog veel vragen en onduidelijkheden, die indiener in deze zienswijze naar voren brengt. Reactie Voor de reactie op deze zienswijze wordt verwezen naar de reactie in §1a. 11b Laagfrequent geluid Samenvatting zienswijze Indiener wijst op een uitzending van Argos van 26 september 2020 met daarin een reportage over het laagfrequente geluid dat windturbines produceren. Daarin zou ook worden verwezen naar een reportage van Wouter Zwart voor het NOS Journaal. Indiener vraagt of de gemeente de uitzending heeft beluisterd en of de informatie nieuw was.

Ook vraagt zij of de gemeente bekend is met het aanvullende onderzoek van het RIVM naar de geluidshinder van windturbines, waartoe de staatssecretaris van I&W opdracht zou hebben gegeven naar aanleiding van onderzoeken van Jan de Laat. Indiener vraagt of de gemeente weet wanneer de uitkomst hiervan wordt verwacht. Indiener wijst tot slot (in deel 2) naar een artikel op de website van Forum voor Democratie (FvD), waarin wordt aangegeven dat de heer Baudet vragen heeft gesteld aan de minister van Klimaat en de minister van Volksgezondheid over de gezondheidsschade door windturbines. FvD zou een onmiddellijke bouwstop eisen. Reactie De gemeente is bekend met publicaties omtrent laagfrequent geluid en de bezorgdheid daarover. Het RIVM verricht in opdracht van de staatssecretaris aanvullend onderzoek. Het is niet bekend wanneer de uitkomst wordt verwacht. Voor het overige verwijst zij naar de thematische beantwoording over laagfrequent geluid (B4.1) en de reactie in §1f en §2k. 11c Ongelukken met windturbines Samenvatting zienswijze Indiener maakt zich zorgen over de veiligheid van de windturbines. Zij verwijst naar een artikel op de website climategate uit 2015 waaruit zou blijken dat jaarlijks 1 op de 60 windturbines een incident heeft met één van de wieken.

Ook wijst zij op een video van een incident met een windturbine in Denemarken waarbij de brokstukken tot een halve mijl zouden hebben gevlogen. In het verslag van de klankbordgroepbijeenkomst van juni 2019 zou een plaatje staan waarop niet alle woningen binnen de cirkel van de werpafstand bij overtoeren als panden zouden zijn aangemerkt. Daarnaast zou van het VKA en variant 3 geen plaatjes zijn getoond. In de 68

Risicoanalyse zijn wel alle varianten opgenomen. Volgens indiener is de werpafstand bij overtoeren bij een tiphoogte van 240 meter minder ver dan bij 195 meter en dat lijkt niet te kloppen. De gele cirkels worden volgens indiener groter en daarin vallen meer woningen en een deel van de camping. Indiener vraagt hoe het kan dat de werpafstand van beide varianten nog geen 600 meter is, terwijl in Denemarken bij een lagere turbine brokstukken op 800 meter werden gevonden. Indiener vraagt de gemeente verder of zij die plaatjes ook zo getekend zou hebben. Zij vraagt ook een verklaring voor het feit dat het volgens de MER niet zo is dat hoe hoger en krachtiger de turbine is, hoe verder de wieken vliegen als het misgaat. Indiener vraagt of de Commissie m.e.r. de werpafstand kan verklaren. Indiener merkt ook op dat de Commissie m.e.r. zich ook verbaasde over de getallen en vraagt wat er veranderd is aan de MER om de berekening te verbeteren. Tot slot merkt indiener op dat omwonenden het gevoel hebben gekregen dat er iets verborgen moet blijven, omdat tijdens de looptijd van het project bijna nooit duidelijk antwoord is gegeven op concrete vragen. Reactie De maximale werpafstand schaalt niet 1-op-1 met de afmetingen van een windturbine. Het is dus niet zo dat hoe hoger de windturbine is, hoe groter de werpafstand is. Er zijn namelijk meer factoren die de werpafstand bepalen.

Daardoor kan het zijn dat een hogere tiphoogte niet altijd hoeft te betekenen dat ook de werpafstand groter is. In het onderzoek naar de externe veiligheid van windpark Caprice kwam naar voren dat variant 2 de grootste werpafstand oplevert (478 meter). Hoeveel woningen of andere bouwwerken hierbinnen liggen, is niet relevant. In het Handboek Risicozonering Windturbines wordt de werpafstand namelijk niet gebruikt als toetsingscriteria richting woningen en andere bouwwerken. Hiervoor wordt getoetst aan de berekende 10-5 en 10-6 risicocontour. In het bij de vergunning behorende document ‘Kwantitatieve risicoanalyse t.b.v. ProjectMER en aanvraag omgevingsvergunning (versie 1.4, d.d. 21 januari 2021)’ zijn plaatjes opgenomen van de verschillende werpafstanden, waaronder de grootste werpafstand bij variant 2 (zie figuur 50, PDF pagina 82). In figuur 66 (PDF pagina 98) is de maximale werpafstand gevisualiseerd van het VKA. Hieruit valt op te maken dat de camping in beide varianten niet gelegen is binnen de maximale werpafstand. Uit de plaatjes valt verder op te maken dat er 1 extra woning (Rijndijk 75 Doornenburg) komt te liggen in de maximale werpafstand van variant 2. Zoals eerder aangegeven is dit echter geen toetsingscriterium.

Uiteindelijk moet een initiatiefnemer een windturbine selecteren die valt binnen de bandbreedte van het VKA en voldoet aan de maximaal berekende werpafstand voor het VKA. De haalbaarheid hiervan is aangetoond met de onderzoeken die zijn uitgevoerd. 11d Winstverdeling Samenvatting zienswijze Indiener verwijst naar het schema in de notitie financiële participatie waarin is aangegeven hoe de winst zal worden verdeeld. Indiener heeft een verbeterde versie van het schema gemaakt en vraagt de gemeente of zij nog iets vergeten is. Indiener vraagt zich af van welke winst 50% wordt gedeeld. De grondvergoeding zou al een heel mooi verdienmodel zijn voor Caprice. De winst die gedeeld wordt komt alleen van Renewable Energy Factory. Indiener is ook benieuwd naar het bedrag van de grondvergoeding. Volgens indiener is in de MER geen ‘Groen/inrichtingsplan’ beschreven waarvoor (een deel van) de grondvergoeding van Caprice gepland is. Indiener merkt 69

op dat subsidie niet is ingetekend in het schema. Windturbines op land zouden niet op wind maar op subsidie draaien en de energierekening van omwonenden zou verhoogd worden omdat zij meebetalen aan de subsidie door de ‘energiebelasting opslag duurzame energie- en klimaattransitie’. De obligatielening zou volgens indiener niet bij de winstverdeling mogen staan, omdat alleen de extra rente die daarop wordt betaald daaronder zou mogen vallen. De obligatielening is een financiering voor de eerste 15 jaar. Op grond van het belanghebbendencriterium van 10x de tiphoogte meent indiener dat iedereen binnen een straal van 2400 meter een vergoeding hoort te krijgen. Het totale bedrag per jaar zou ook drastisch verhoogd moeten worden. Indiener vraagt zich verder af op basis van welke variant de tabel ‘Windpark Caprice – participatie’ is gemaakt en of de genoemde bedragen zijn getoetst aan opbrengsten in soortgelijke projecten. Indiener heeft een grafiek gemaakt van de tabel waaruit blijkt dat het gemeenschapsfonds na 15 jaar gigantisch stijgt. Zij vraagt zich af waardoor dit komt en waarom omwonenden en het omgevingsfonds niets van het dan extra beschikbare geld krijgen. Indiener merkt op dat de tabel voor 25 jaar de winstverdeling weergeeft, terwijl de vergunning is aangevraagd voor 20 jaar.

Zij vraagt zich af of nu al bekend is dat de windturbines 25 jaar lang blijven en op basis van welke vergunning dat gebeurt. Indiener vraagt verder uit welke pot de planschadevergoeding wordt betaald en wat er gebeurt als er geen winst wordt gemaakt. Indiener merkt ten slotte op de winstdeling een schamele vergoeding is en dat de natuur daar niets van krijgt. De gemeente zou geld krijgen om een weg langs de A15 aan te leggen die Caprice een betere bereikbaarheid en daarmee betere concurrentiepositie geeft. Reactie Steenfabriek Huissenswaard ontvangt inderdaad een grondvergoeding per jaar en verdient dus geld voor het plaatsen van de windturbines op haar fabrieksterrein. De gemeente heeft geen inzicht in de hoogte van die grondvergoeding. De initiatiefnemers moeten die grondvergoeding elk jaar afdragen en zijn dus gebaat bij een marktconforme prijs. De initiatiefnemers vragen ook SDE-subsidie aan (subsidie bedrag per geproduceerd MWh). De hoogte van de subsidie wordt door de Rijksoverheid vastgesteld. Voor het vaststellen van die prijs wordt ook uitgegaan van een bepaalde grondvergoedingen. De initiatiefnemer krijgt dus niet meer SDE-vergoeding als hij een hogere grondvergoeding afspreekt en is dus gebaat bij een marktconforme grondvergoeding. In de SDE wordt uitgegaan van een grondvergoeding van € 2,60/MWh in 2020.

Dit komt overeen met een grondvergoeding van € 104.000 per jaar (uitgaande van een grote turbine van 40.000 MWh). De indiener merkt terecht op dat er geen verband is tussen de grondvergoeding die steenfabriek Huissenswaard ontvangt en de groen/inrichtingsplannen locatie Caprice. Steenfabriek Huissenswaard zorgt wel voor natuurversterkende maatregelen, maar die kosten zijn niet gekoppeld aan dit project. De SDE-subsidie is een exploitatiesubsidie. Deze subsidie vergoed het verschil tussen de grijze stroom en de opgewekte stroom, zolang de grijze stroom goedkoper is. Het is een subsidie die per geproduceerde MWh wordt uitgekeerd. Deze subsidie heeft geen invloed op het benodigde vermogen om de investering te kunnen doen. Om die reden hoort die subsidie niet thuis in het figuur zoals opgenomen in de notitie “Financiële participatie”.

De manier waarop de obligatielening in de figuur is opgenomen kan vragen oproepen. De reden dat deze op die plek in het schema is opgenomen is omdat een deel van de 5% rente die aan 70

obligatiehouders wordt uitgekeerd onderdeel is van de 50% winstrechtdeling. Dit wordt later in de tekst ook toegelicht en is in de berekeningen ook meegenomen door onderscheid te maken tussen de rente obligaties (5%) en de extra rente obligaties die daar onderdeel van uitmaakt (3%). Ter verduidelijking: Deel van de 50% winstrechtdeling betreft de 3% extra rente die obligatiehouders ontvangen, bovenop de 2% rente waarvoor het geld anders via een normale bankfinanciering zou zijn geleend. De obligatielening zou gedeeltelijk aan de andere kant van de lijn kunnen staan. Er is in het schema voor gekozen om met een pijl aan te geven dat de obligatielening (net als de bancaire lening) een deel van de investering vormt. De gemeente is van mening dat het een zeer redelijke financiële compensatie betreft, waarbij minimaal 50% van de cashflow ten goede komt aan de gemeenschap (extra obligatierente, direct omwonenden, omgevingsfonds en gemeenschapsfonds). Dit wordt ook onderschreven door de provincie, zoals eerder verwoord in het raadsvoorstel: “Provincie Gelderland geeft aan dat Windpark Caprice ten opzichte van andere windparken in Gelderland zeer vergaande financiële compensatie / participatie biedt en plaatst het in de ‘top 3’. Het delen van 50% van de opbrengsten met de omgeving zónder dat de omgeving risicovol in het project zit, vindt de provincie bijzonder.

De huidige werkwijze bij nieuwe windparken is dat burgercoöperaties mede ontwikkelen, maar lopen dan daarmee het risico geld kwijt te zijn als het project niet door gaat. Dat risico lopen de omwonenden van Windpark Caprice niet. In totaal wordt ook (veel) verder gegaan dan de €0,50/MWh voor de omgeving die de gedragscode voorschrijft.”

Uitgangspunt voor het berekende scenario in de tabel ‘windpark Caprice – Participatie’ is een productie van 38.000 MWh. Dit zit tegen de bovengrens aan van het VKA of MER-variant 3. Er is verder geen specifiek model uitgekozen voor deze berekening. Na 15 jaar stijgt de cashflow omdat dan de leningen bij de bank afbetaald zijn. De gemeente heeft er voor gekozen om voor het omgevingsfonds een vast bedrag per MWh af te spreken (€0,50/MWh). Daarmee is het niet afhankelijk van de cashflow (“winst”) die gemaakt is en is zeker dat het omwonendenfonds uitgekeerd wordt als de windturbines draaien (uitzondering zou de financiële verplichting aan de bank kunnen zijn, die gaat voor uitkering aan het omwonendenfonds bij bijvoorbeeld faillissement). Ook de extra obligatierente en de vergoeding aan de direct omwonenden zijn vaste vergoedingen. Het gemeenschapsfonds wordt pas gevuld als het totaal van die vergoedingen minder is dan 50% van de cashflow. Het gemeenschapsfonds is dus wel afhankelijk van de hoeveelheid winst die gemaakt wordt (risicodragend) en dat kan sommige jaren dus minder en sommige jaren meer zijn. Daar is niet voor gekozen bij de andere vergoedingen zoals het omgevingsfonds en vergoeding aan direct omwonenden. Uiteindelijk wordt ook het gemeenschapsfonds ten bate van de gemeenschap ingezet (zie hiervoor de thematische beantwoording B6 en de reactie in §2o).

Als er geen winst wordt gemaakt, dan worden alleen de extra obligatierente, vergoeding aan direct omwonenden en aan het omgevingsfonds uitgekeerd. Het gemeenschapsfonds wordt dan niet aangevuld. De omstandigheid dat omwonenden in een straal van 10x de tiphoogte als belanghebbenden worden aangemerkt bij het ruimtelijke besluit, betekent niet dat de initiatiefnemer kan worden verplicht om aan al deze omwonenden een vergoeding te geven. Bovendien is een afspraak tussen een initiatiefnemer en omwonenden over compensatie geen aangelegenheid die door de 71

gemeente in de ruimtelijke afweging kan worden betrokken (ABRvS 23 december 2020, ECLI:NL:RVS:2020:3112, r.o. 14.1). Indien een omwonende – ongeacht de afstand tot de windturbines – schade meent te ondervinden, dan kan die een verzoek om tegemoetkoming in de planschade indienen. De initiatiefnemer vergoedt de eventuele planschade. Hiervoor is een planschadeverhaalovereenkomst afgesloten met de gemeente. De omgevingsvergunning is voor 20 jaar geldig. Als de initiatiefnemer langer dan 20 jaar het windpark wil exploiteren, dan dient hij een nieuwe omgevingsvergunning aan te vragen. De tabel geeft ter indicatie ook de vergoeding voor een langere periode aan. Verwezen wordt ten slotte naar de thematische beantwoording onder hoofdstuk B6. 11e Draagvlak, visualisaties en enquête Samenvatting zienswijze Indiener wijst op de digitale wegwijzer ‘Draagvlak voor duurzame energie’ van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Volgens indiener is vertrouwen de basis voor draagvlak en is dat vertrouwen helemaal verdwenen, onder meer door de visualisaties en het misbruik van de enquête. Indiener meent dat de visualisaties niet weergeven hoe de polder er echt uit zou gaan zien. De speciale software zou de windturbines er kleiner doen laten uitzien.

Indiener wijst naar afbeeldingen in de samenvatting van de MER en in de landschappelijke analyse en vraagt zich af waarom de foto uit de landschappelijke analyse, gemaakt in augustus 2019, niet gebruik is in de samenvatting van de MER die in mei 2020 aan omwonenden is gestuurd. Ten aanzien van de enquête verwijst indiener naar een brief van Renewable Energy Factory aan de wethouder over de uitkomsten van de vragenlijst. Daarin is aangegeven dat alle alternatieven slecht scoren en dichtbij elkaar liggen, waardoor het voor het draagvlak van de direct omwonenden nauwelijks uitmaakt welk alternatief er gekozen gaat worden. Indiener vraagt de gemeente of zij dit een logische conclusie vindt. Volgens indiener is het duidelijk dat er geen draagvlak is onder omwonenden en doet de gemeente daar niets aan. Indiener meent dat dit betekent dat de mening van omwonenden er niet meer toe doet. Men zou doorgaan met de grootste variant, omdat die het meeste geld oplevert, ook voor het omgevingsfonds. Indiener geeft daarbij aan dat het geld uit het omgevingsfonds naar een weg gaat die een kortere route van en naar Caprice mogelijk maakt. Zij wijst daarbij op een artikel in De Gelderlander waaruit blijkt dat de weg € 5 miljoen gaat kosten, terwijl de gemeente volgens de financiële planning maar € 1,1 miljoen zou krijgen.

Indiener vraagt zich af of die weg een tweede Muijland wordt, nog een miljoenenstrop waar de inwoners uiteindelijk voor opdraaien. Zij vraagt zich af wat de gemeenteraad hierover zegt. Tot slot vraagt indiener (in deel 6) of er nog iets overblijft van de winst waar 50% van wordt gedeeld of dat Caprice de grondvergoeding deelt als er geen winst is om de omwonenden te betalen. Reactie Voor de reactie over de visualisaties wordt verwezen naar de reactie in §1a. Verder merkt de gemeente op dat het feit dat omwonenden tegen het plan zijn, niet betekent dat er in de gemeente geen draagvlak bestaat voor duurzame energietransitie. Draagvlak wordt breder getrokken tot wijk- en dorpsniveau. Zie onder meer ABRvS 1 april 2020 (ECLI:NL:RVS:2020:958):

72

“De rechtbank heeft terecht overwogen dat het college terecht heeft gesteld dat de omstandigheid dat niet iedere omwonende van het zonnepark tevreden wordt gesteld, niet betekent dat er onvoldoende draagvlak in de omgeving is. Bij projecten zoals dit zonnepark moet het bestuursorgaan een afweging maken tussen het belang van een duurzame energievoorziening in het kader van de energietransitie en de belangen van omwonenden. Het ontbreken van draagvlak bij direct omwonenden is in die belangenafweging niet zonder meer het meest zwaarwegend. Gelet op de door het college genoemde inspanningen van de initiatiefnemer om draagvlak te verwerven en gegeven het beperkte aantal zienswijzen tegen dit project, ziet de Afdeling met de rechtbank geen aanleiding voor het oordeel dat vanwege het ontbreken van voldoende draagvlak voor het project voor het project geen verklaring van geen bedenkingen mocht worden afgegeven.” (onderstreping toegevoegd)

De gemeente dient dus een afweging te maken tussen het belang van een duurzame energievoorziening in het kader van de energietransitie en de belangen van omwonenden. In dat kader is van belang dat de gemeente een opgave heeft in de energietransitie en dat uit een enquête die is gehouden in het kader van het opstellen is gebleken dat 84% van de inwoners in Lingewaard het belangrijk vindt om duurzamer gebruik te maken van energie. 39% van de deelnemers vindt windmolens in de buurt onacceptabel, maar daarentegen heeft 32% geen bezwaar en wil ook investeren in windenergie. De gemeente herkent zich niet in het beeld dat zij te weinig heeft gedaan om draagvlak te verwerven en dat de meningen van de omwonenden er niet toe doen. In onderdeel B5 van de thematische beantwoording is beschreven welke stappen de gemeente heeft ondernomen om omwonenden te betrekken en te informeren en daarmee draagvlak te creëren. In het document “Toetsing beleidskader” is uiteengezet dat er voldaan is aan de randvoorwaarden van het beleidskader ten aanzien van communicatie, klankbordgroepen en ruimte ateliers. In het kader van het verwerven van draagvlak heeft de gemeente met initiatiefnemer bovendien een anterieure overeenkomst gesloten, waarin is overeengekomen dat initiatiefnemer zorg draagt voor de mogelijkheid om financieel in het project te participeren.

Uit de jurisprudentie volgt dat het bieden van financiële participatie een manier is om aan de inspanningsverplichting voor het organiseren van participatie voor het bereiken van een voldoende draagvlak te voldoen (ABRvS 1 april 2020, ECLI:NL:RVS:2020:958). Naast de verplichte betaling van een vergoeding aan omwonenden en de mogelijkheid voor omwonenden om financieel te participeren in het project, is de gemeente met de initiatiefnemer overeengekomen dat fondsbijdragen worden betaald. De bijdrage aan het gemeenschapsfonds wordt niet aangewend voor de financiering van de parallelweg A15 (zie ook reactie in §2o). Gelet op het bovenstaande (de verrichte inspanningen om draagvlak te verwerven, de mogelijkheid van financiële participatie en het belang van verduurzaming) is het ontbreken van draagvlak onder direct omwonenden voor de gemeente niet doorslaggevend en komt de gemeente na afweging van alle belangen tot de conclusie dat het project in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening. Uiteindelijk wordt een VKA (voorkeursalternatief) met een bovengrens tiphoogte van 240m opgenomen in de vergunning. Dit is inderdaad de grootste variant. De gemeente gaat er echter niet in mee dat dit bij voorbaat al vast stond. Hiervoor zijn de ruimtelijke afwegingen gemaakt en effecten getoetst. De hoogte van het gemeenschapsfonds speelt hierin geen rol.

73

Voor de reactie over de grondvergoeding en verdeling van de winst wordt verwezen naar de reactie in §11d. 11f Beleidskader windenergie Samenvatting zienswijze Indiener geeft in het kader van de landschappelijke inpassing (§4.1 van het beleidskader) aan dat de windturbines niet passen in de polder. Volgens indiener had de polder langs het Pannerdensch Kanaal, net als de Gendtse en Bemmelse polders, opgenomen moeten worden als gebied waar geen windturbines moeten komen, omdat deze polder ook deel uitmaakt van het Gelders Natuurnetwerk (en Natura 2000). Indiener vraagt zich af wat de logica is om geen windturbines langs de Waal te plaatsen, maar wel langs het Pannerdensch Kanaal, ondanks dat dit een Natura 2000-gebied is. Indiener is benieuwd naar de argumenten voor het toestaan van windturbines in de Angerensche polder. Caprice zorgt al voor veel stikstof en CO₂-uitstoot en indiener vraagt zich af waarom je dan nog een vergunning wil geven voor nog meer verstoring van het gebied. Indiener vraagt waarom Caprice niet wordt verplaatst naar een industriegebied buiten Natura 2000gebied, dat zou ook de aanleg van de extra weg en daarmee € 5 miljoen schelen. Reactie Voor de reactie op deze zienswijze wordt verwezen naar de reactie in §1c en 1e.

11g Wob-verzoek bodemverontreiniging Caprice Samenvatting zienswijze Indiener wijst op het Wob-verzoek dat zij op 4 november 2020 bij de gemeente heeft ingediend. Zij vraagt in hoeverre bij de besluitvorming tot nu toe is meegewogen dat sprake is van ernstige, spoedeisende verontreiniging door pyrietslakken. Indiener vraagt ook wie de kosten draagt voor de sanering. Reactie Voor de reactie op deze zienswijze wordt allereerst verwezen naar de reactie in §2l. De provincie is het bevoegd gezag voor de uitvoering van de Wet bodembescherming. Daarin is bepaald dat voor historische gevallen van bodemverontreiniging (ontstaan voor 1987) aan de veroorzaker een saneringsbevel kan worden opgelegd, dan wel dat de kosten van bodemsanering kunnen worden verhaald op de veroorzaker van de verontreiniging. Voor gevallen ná 1987 geldt de zorgplicht op grond van artikel 13 Wet bodembescherming, op grond waarvan degene die een verontreiniging aantreft al datgene moet doen om de verontreiniging te beperken. 11h Waarschuwing vanuit de wetenschap – slordige stukken Samenvatting zienswijze Indiener merkt op dat de gemeente graag wil dat alle omwonenden tevreden zijn, want het is een duurzaam project en sommige omwonenden, dorpskernen en de gemeente krijgen geld. Men moet echter niet vergeten dat Caprice de spekkoper is, want die vangen de grondvergoeding en een GvO-certificaat.

Ondertussen maken omwonenden zich zorgen om hun gezondheid, geluidsbelasting, rondvliegende windturbinedelen en om het verstoren van de natuur. Indiener wijst op een item van Omroep Gelderland over twee artsen uit Gelderland die waarschuwen voor 74

gezondheidsproblemen, waarover een andere omwonende het college heeft ingelicht. Indiener vraagt de gemeente of zij bekend is met de laatste stand van de wetenschap over de gevaren voor de gezondheid door windturbines. Indiener valt de slordigheid van de documenten op. Daarin staan onder meer verschillende locaties. Indiener wijst ook op het advies van de commissie m.e.r. over de werpafstand en vraagt zich af wat daarmee gedaan is. Indiener wil weten welke aanpassingen op detailniveau zijn gedaan, niet alleen wat er met de conclusie is gedaan. Indiener vraagt zich ook af waarom de opmerkingen ter inzage liggen, want nakijken of alles goed is aangepast is niet mogelijk. Bijlage C zou ook hebben ontbroken en zonder bericht aan omwonenden later aan de ter inzage gelegde stukken zijn toegevoegd. Daarnaast ziet indiener niet de meerwaarde van het zelfstandig ter inzage leggen van een plaatje van het inrichtingsplan Caprice/K3Delta zonder windturbines, terwijl datzelfde plaatje in andere documenten met windturbines is opgenomen. Reactie Voor de reactie op deze zienswijze wordt verwezen naar de reactie in §1a (proces), §2i (werpafstand), §1f en §2k (gezondheid en geluid). Daarnaast wordt opgemerkt dat in het kader van het doorlopen van een zorgvuldig proces is gekozen voor hernieuwde terinzagelegging van de ontwerpomgevingsvergunning met de daarbij behorende stukken.

11i Slaggeluid Samenvatting zienswijze Indiener merkt op dat er verschillende soorten lawaai zijn en verwijst naar een onderzoek in opdracht van de RVO met daarin een figuur met de maximaal toegestane jaargemiddelden per geluidsbron (vliegtuigen, treinen, etc). Het wettelijk maximum voor treinen blijkt iets meer dan 65 dB. Ongeveer 10% van de omwonenden ervaart daarbij ernstige hinder. Bij windturbinegeluid zou al bij 47 dB 10% van de omwonenden ernstige hinder ervaren. Dat grote verschil in geluidssterkte bij dezelfde hinderbeleving zou komen door het zoeven, zwiepen of stampen van de wieken. Dit doet indiener denken aan slagschaduw, waar normen voor zijn vastgesteld, omdat dit een storende factor is. Indiener vraagt of het zoeven, zwiepen of stampen is inbegrepen in de geluidsspecificatie van de producent of dat die alleen over het geluid van de rotor gaat. Indiener vraagt wanneer er normen komen voor ‘slaggeluid’, hoe reeds bestaande windturbines daaraan gaan voldoen en of er dan nog meer subsidie nodig is van de belastingbetalers. Indiener wil ook weten wat er gaat gebeuren wanneer de geluidsnormen strenger worden en wat het scenario is als de opbrengst zo laag is dat de windturbines niet meer rendabel zijn. Tot slot wijst indiener op een nieuwsbericht van NOS over een akoestische aanval op Amerikaanse diplomaten in Cuba, waarbij laagfrequent geluid zou zijn gebruikt.

Reactie Windturbines genereren twee soorten geluid: enerzijds mechanisch geluid door apparatuur in de turbine en anderzijds stromingsgeluid door de interactie van de wieken met de lucht. Omdat het akoestisch onderzoek is verricht conform het Reken- en meetvoorschrift is het in de zienswijze beschreven ‘zwiepen’ in het onderzoek meegenomen. Verder wordt verwezen naar de thematische beantwoording (onder B4.1) en de reactie in §1f en §2k. 11j Duurzaam, ook voor de natuur 75

Samenvatting zienswijze Indiener geeft aan dat uit recent onderzoek van de Wageningen University & Research (WUR) zou blijken dat de impact van windturbines op vogelpopulaties veel groter is dan verwacht. De extra sterfte zou onder de huidige normen worden onderschat. Een paar dode vogels zou meetbare gevolgen hebben voor de totale populatie. Indiener vraagt de gemeente of het onderzoek haar een andere blik geeft op de wettelijk toegestane sterftegetallen voor vogels door windturbines. Indiener merkt op dat windturbines goed zijn voor het milieu, maar vraagt zich af of ze nog duurzaam zijn als er straks vogelsoorten uitsterven. Windturbines zorgen volgens indiener voor een duurzaam milieu omdat er geen CO₂ vrijkomt bij de energieopwekking, maar door geluid, slagschaduw en het verongelukken van vogels en vleermuizen zijn ze voor de leefomgeving geen duurzame keuze. Indiener roept op om de windturbines die in Nederland nodig zijn in een concentratie op zee te plaatsen op een plek waar geen trekroutes of leefgebieden van vogels zijn. Dan zijn windturbines wel een duurzaam alternatief. De gemeente dient haar kokervisie op duurzaamheid te verruimen, de windturbines zouden vooral Caprice een duurzame inkomstenbron opleveren. Indiener vraagt wat de onderzochte alternatieven voor duurzame energie in Lingewaard zijn.

Reactie Voor de reactie op deze zienswijze wordt verwezen naar de reactie in §2i. Het artikel van de WUR d.d. 6 juli 2020 geeft aan dat de impact van windmolens op gevoelige of zeldzame soorten groter kan zijn dan uit de gebruikelijke aanvaringsberekening kan blijken. Bij windpark Caprice is getoetst op effecten op alle voorkomende soorten. Er is door het onderzoek aangetoond dat er geen gevoelige of zeldzame soorten in aantallen afnemen of in hun voortbestaan worden bedreigd door de ontwikkeling van Windpark Caprice. Voor de drie extra gevoelige soorten die in de ontheffing zijn opgenomen geldt dat geen van deze soorten een mortaliteitspercentage van boven de 1% heeft, waardoor aangenomen kan worden dat er geen negatieve effecten optreden op de gunstige staat van instandhouding. Dit is de link naar het betreffende artikel: https://www.wur.nl/nl/Onderzoek-Resultaten/Onderzoeksinstituten/EnvironmentalResearch/show-wenr/Impact-van-windturbines-op-vogelsterfte-vaak-onderschat.htm Ten aanzien van de keuze voor windenergie wordt opgemerkt dat het college in principe moet beoordelen wat is aangevraagd en dat de initiatiefnemer in dit geval voor windenergie heeft gekozen. Dit past binnen de duurzaamheidsambitie van de gemeente.

11k Geen informatie Samenvatting zienswijze Indiener uit kritiek op de manier waarop de digitale inloopavonden hebben plaatsgevonden, waarbij omwonenden soms alleen voor een groep ambtenaren en adviseurs zat. Sommige omwonenden zouden zijn afgehaakt na het horen van ervaringen van anderen. In de samenvatting van de vragen en antwoorden is de vraag wat er is gedaan met de opmerkingen van de Commissie m.e.r. nog niet beantwoord. Volgens indiener lijkt de tendens in de gemeente dat men onderzoek laat uitvoeren en dat men daar vervolgens niets mee doet. Zo zou ook niets zijn gedaan met het rapport van Royal Haskoning DHV waarin is aangegeven dat het van belang is windturbines te combineren met andere intensieve functies en dat landschappelijke inpassing en 76

maatschappelijke haalbaarheid van belang zijn. Dergelijke onderzoeken zouden in de la verdwijnen en er zou niets meer mee gebeuren. Indiener is benieuwd naar de argumenten om de aanbevelingen van Royal HaskoningDHV en het advies van de Commissie Omgevingskwaliteit niet te volgen en welke informatie uit het rapport en het advies is gebruikt om te besluiten dat twee windturbines met een hoogte van 195-240 meter geplaatst kunnen worden op deze locatie. Reactie Voor de reactie op deze zienswijze wordt verwezen naar de thematische beantwoording in hoofdstuk B5 en de reactie in §1a (participatieproces) en §1e (rapport Royal HaskoningDHV en advies Commissie Omgevingskwaliteit). Naar aanleiding van een brief van indiener d.d. 10 februari 2021: 11l Wespendief Samenvatting zienswijze Indiener wijst op een artikel in De Gelderlander van 6 februari 2021 over een onderzoek dat door de provincie Gelderland en RES-regio’s rond de Veluwe is aangevraagd, waaruit zou blijken dat rond de Veluwe een windturbinevrije zone van 8 km nodig is ter bescherming van de wespendief. Indiener geeft aan dat wespendieven naast wespen onder meer ook amfibieën eten, waarvoor de uiterwaarden bij uitstek het foerageergebied vormen. De wespendief zou regelmatig te vinden zijn in het Rijnstrangengebied, Angeren en Doornenburg. Ook zou een wespendief in de Millingerwaard en het Rijnstrangengebied wonen.

Indiener geeft aan dat het niet de bedoeling is dat wespendieven die in de buurt van Caprice voorkomen, worden neergemaaid door 240m hoge windturbines. Natura 2000-gebieden zijn, net als de Veluwe, natuurgebieden, dus moet hier ook rekening gehouden worden met de wespendief. In het Rapport Soortbescherming is de wespendief niet genoemd als bewoner en bezoeker van de omgeving. In de zienswijzen zou al zijn gemeld dat het onderzoek geen complete lijst van de aanwezige vogelsoorten geeft. De wespendief staat wel genoemd op pagina 36 als beschermde soort. Volgens indiener staat het verlenen van een vergunning voor windpark Caprice haaks op de internationale verplichting voor Nederland te zorgen voor meer biodiversiteit en als onderdeel daarvan het beschermen van roofvogels. Indiener beveelt SOVON vogelonderzoek aan als onafhankelijke expert om het onderzoek van initiatiefnemers en de zienswijzen te beoordelen. Indiener wijst tot slot op een landelijke molen-risicokaart van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Indiener vraagt zich af of men daarop moet wachten of dat nu al duidelijk is dat de natuur grote schade zal oplopen door de noodsprongen die gemeenten nu zouden maken om onder druk van de lobby van de windturbine-industrie en de tijdsdruk van de RES vooral windturbines als oplossing van de energiecrisis te zien.

Reactie De Wespendief is alleen voor Natura 2000-gebied Veluwe in het beheerplan opgenomen als doelsoort. Uit onderzoek (SOVON) is gebleken dat de Wespendief vanaf zijn leefgebied Veluwe afstanden van ca. 8 km aflegt naar geschikt foerageergebied. Er is bij waarnemingen binnen die 8 km-zone om de Veluwe een relatie met het Natura 2000-gebied Veluwe als leefgebied van de Wespendief. De Wespendief komt echter ook buiten het Natura 2000-gebied Veluwe voor. Dan valt de soort niet meer als doelsoort onder gebiedsbescherming maar onder de soortbescherming van de Wet natuurbescherming. Met andere woorden, dan wordt niet gekeken naar de

77

doelstellingen voor het Natura 2000-gebied Veluwe maar naar de landelijke populatie van de Wespendief en de gunstige staat van instandhouding van de soort. Windpark Caprice ligt buiten de 8 km-zone vanaf Natura-2000 gebied Veluwe. De Wespendief is volgens de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) de laatste 10 jaar wel waargenomen in Natura 2000-gebied Rijntakken, maar niet op of rondom het terrein van Caprice. De provincie onderschrijft dat de soort in de omgeving van het windpark wel kan voorkomen. In de natuurtoets zijn de aanvaringsslachtoffers door de realisatie van windpark Caprice berekend. Daarbij is gekeken naar de effecten op de landelijke populaties van de soorten die binnen de invloedsfeer van windpark Caprice voorkomen. De Wespendief valt niet onder de soorten waarvoor kans op aanvaring reëel wordt geacht.

78

12. Indiener 12 Deze zienswijze is ingetrokken per e-mail van 27 februari 2021 aan wethouder Slob.

79

13. Indiener 13

13a Commercieel belang, geen draagvlak Samenvatting zienswijze Indiener merkt op dat het niet gaat om een initiatief van de inwoners van de gemeente Lingewaard of omliggende gemeenten, maar een commercieel initiatief. Hij meent dat het kwetsbaar is om de windturbines te plaatsen ten bate van een commercieel bedrijf en vraagt zich af wat er gebeurt als de steenfabriek stopt of failliet gaat. Daarbij wordt opgemerkt dat de fabriek slechts 15% van de opgewekte stroom zal gebruiken en voor de rest nog steeds gas gebruikt. Indiener meent verder dat de gemeente afhankelijk is van de expertise van de initiatiefnemers. Tot slot zou er een referendum moeten komen om te toetsen of er draagvlak is bij de inwoners van de gemeente (en aanliggende gemeente) voor het plaatsen van extreem hoge windturbines. Reactie Allereerst wordt opgemerkt dat de windturbines niet afhankelijk zijn van de steenfabriek. De windturbines kunnen gewoon doordraaien als de steenfabriek onverhoopt zou stoppen. De gemeente heeft alle onderzoeken zelf getoetst in samenwerking met de deskundigen van de ODRA. De gemeente acteert dus zelfstandig van de adviseurs van initiatiefnemer. De raad besluit over het al dan niet houden van een referendum. De regels voor het houden van een referendum zijn opgenomen in de Referendumverordening gemeente Lingewaard 2005 (https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR50980/1 ).

De raad kan zelf besluiten tot het houden van een referendum of op verzoek van kiesgerechtigden. Tot op heden heeft de raad geen aanleiding gezien om dit instrument in te zetten. Ook is er geen formeel verzoek geweest van kiesgerechtigden volgens de hiervoor genoemde verordening. 13b Tegenstrijdigheid Natura 2000 brug A15 met zonne-energie Samenvatting zienswijze Indiener vergelijkt het project met de verlenging van de A15 en merkt daarbij op dat Rijkswaterstaat veel aandacht heeft voor de natuur, in tegenstelling tot Windpark Caprice. Rijkswaterstaat zou zorgen voor het behoud van diverse vogelsoorten, terwijl Windpark Caprice juist ten koste zou gaan van diverse vogelsoorten. Indiener benoemt verder dat Rijkswaterstaat ook duurzame energie gaat produceren met het plaatsen van zonnepanelen op de brug en merkt daarbij op dat deze panelen niet storend zijn voor de omgeving, terwijl twee enorme windturbines dat wel zijn. Volgens indiener is nader onderzoek noodzakelijk. Indiener meent verder dat de enorme windturbines toeristen van de langste overdekte fietsbrug ter wereld afschrikken. De windturbines gaan het uitzicht bederven. Indiener wijst verder op een artikel waarin audioloog Jan de Laat zich uitlaat over de effecten van windturbines en op een artikel van Omroep Gelderland over omwonenden die zich verzetten tegen windmolens die bijna zo hoog zijn als de Eiffeltoren.

Indiener vraagt het college tot slot om te overwegen om inwoners te belonen als zij zelf duurzame energie gaan opwekken met zonnepanelen. Reactie Ten aanzien van aandacht voor de natuur wordt verwezen naar de reactie in §1e, waarin wordt ingegaan op natuurversterkende maatregelen. 80

Indiener heeft niet concreet gemaakt ten aanzien waarvan nader onderzoek vereist zou zijn. De gemeente is zich ervan bewust dat het uitzicht wordt beïnvloed door de twee windturbines (zie ook reactie § 1e). Dit betekent ook dat het uitzicht vanaf de toekomstige overdekte fietsbrug wordt beïnvloed. De gemeente acht het echter onwaarschijnlijk dat de brug hierdoor minder interessant wordt als toeristisch trekpleister. De brug blijft haar unieke karakter houden. Voor de reactie op het artikel wordt verwezen naar de reactie in §1f en §2k. De opmerking over inwoners met zonnepanelen staat los van deze procedure.

81

14. Indiener 14

14a Vrees gezondheidsproblemen Samenvatting zienswijze Indieners vrezen gezondheidsklachten door de windturbines. Zij wijzen op een nieuwsuitzending van TV Gelderland van 28 oktober 2020 waarin twee GGD-instellingen zouden aangeven dat de plaatsing van windturbines uitgesteld moet worden tot de gevolgen voor de volksgezondheid bekend zijn. Ook verwijzen zij naar twee artsen in het oosten van Gelderland en naar een Japans onderzoek uit 2012 waaruit zou blijken dat omwonenden binnen een straal van twee km gezondheidsproblemen hebben zoals concentratie- en slaapstoornissen en een verstoorde levenskwaliteit. Reactie Voor de reactie op deze zienswijze wordt verwezen naar de reactie in §2k. 14b Verstoring flora en fauna Samenvatting zienswijze Indieners menen dat de windturbines bijdragen aan de verstoring van flora en fauna in de omgeving. Zij wijzen erop dat mega windturbines volgens wetenschappers op zee horen, omdat Nederland te dichtbevolkt is. Reactie Voor de reactie op deze zienswijze wordt verwezen naar de reactie in §2f en §2g. 14c Horizonvervuiling en waardevermindering huis Samenvatting zienswijze Indieners stellen dat de windturbines bijdragen aan horizonvervuiling en waardevermindering van hun woning, omdat ze bijna in hun achtertuin komen te staan. Zij vragen zich af of burgemeester en wethouders windturbines in hun achtertuin zouden laten plaatsen.

Reactie Voor de reactie op deze zienswijze wordt verwezen naar de reactie in §2n. 14d Cumulatie Samenvatting zienswijze Indieners geven aan nu al overlast te hebben van de Betuwelijn en dat daar binnenkort hoogstwaarschijnlijk de realisatie van het nieuwe A15-project bijkomt. Zij menen dat de gemeente hen nu ook nog twee mega hoge windturbines door de keel duwt. Indieners zijn tegen de windturbines, omdat het hele gebied al te zwaar belast zou zijn. Reactie Voor de reactie op deze zienswijze wordt verwezen naar de reactie in §2s. 82

15. Indiener 15

15a Maximale afmetingen windturbines Samenvatting zienswijze Indiener geeft aan tegen windturbines te zijn die een ashoogte en rotordiameter hebben die groter is dan 130 meter en een tiphoogte groter dan 195 meter. Deze windturbines komen overeen met grote windturbines op zee. De minimale afmetingen in de vergunning kwalificeren al als grote landmolen en dat vindt indiener groot genoeg. Het gaat indiener om de leefbaarheid van Angeren en de turbines met de maximale afmetingen hebben een grote negatieve impact op de Angerense uiterwaarden en op de direct omwonenden in het hele dorp. De turbines met de maximale afmetingen passen volgens indiener ook niet in het polderlandschap met zijn cultuurhistorische achtergrond. De landschapsbeleving en het leefklimaat worden aangetast, omdat de windturbines zeer beeldbepalend zijn en een grotere ruimtelijke impact hebben dan de turbines met de minimale afmetingen. Indiener pleit ook voor mitigerende maatregelen in het dorp Angeren op zichtlocaties. Dit zou ook een vergroeningseffect voor het dorp meebrengen. Reactie Voor de reactie op de zienswijze over de landschappelijke inpassing wordt verwezen de reactie in §1e. Ten aanzien van de mitigerende maatregelen wordt verwezen naar de reactie in §7e.

15b Participatie en omgevingsfonds Samenvatting zienswijze Indiener is het niet eens met het standpunt dat de lusten en lasten evenwichtig worden verdeeld en dat een aanzienlijk deel ten goede komt aan de inwoners van Lingewaard. Uit onderzoek zou blijken dat inwoners binnen een straal van 10 keer de tiphoogte last hebben van de windturbines en binnen een straal van 5 keer de tiphoogte zelfs irriterende last. De dorpskernen van Loo, Anderen en Doornenburg gaan (irriterende) last ondervinden. Indiener vindt dat de lusten daarom ten goede moeten komen aan de inwoners van deze dorpen in plaats van aan van de inwoners van Lingewaard. De hoogte van het bedrag per dorpskern zou afhankelijk moeten zijn van de afstand tot de turbines. Indiener komt op tegen de verdeelsleutel van het omgevingsfonds. De verdeling zou moeten worden gebaseerd op de afstand tot de turbines. Hoe hoger de lasten, hoe hoger de lusten. Indiener komt met een nieuwe verdeelsleutel die zou leiden tot 44% van de compensatie voor Angeren, 37% voor Loo en 19% voor Doornenburg. Reactie Verwezen wordt naar de reactie in §11d 15c Gemeenschapsfonds en parallelweg A15 Samenvatting zienswijze Indiener noemt dat de gemeente de jaarlijkse bijdrage aan het gemeenschapsfonds wil gebruiken voor het realiseren van een parallelweg langs de A15 om de ontsluiting van Doornenburg en Angeren te verbeteren.

Als de weg niet te realiseren zou zijn, zou het bedrag beschikbaar komen voor de energietransitie van Angeren en Doornenburg. De aanleg van deze weg gaat volgens 83

indiener miljoenen kosten, terwijl op dit moment nog niet bekend is wat de effecten van de weg (onder meer veiligheid, mobiliteit, ontsluiting) zijn. Indiener wijst op het Mobiliteitsplan Gemeente Lingewaard 2009-2017 waarin zou staan dat de effecten van de weg minimaal zijn en de aanleg ervan weggegooid geld. Als de effecten van de parallelweg veelbetekenend voor Angeren blijken, staat indiener daar volledig achter. Indiener stelt daarbij enkele aanvullende verkeersmaatregelen voor. Als de parallelweg niet zou leiden tot significante verbetering voor Angeren, dan is indiener het niet eens met de bestemming van het gemeenschapsfonds. Dat het bedrag in dat geval voor de energietransitie van Angeren en Doornenburg is, vindt indiener niet afdoende, omdat het fonds dan een vage functie heeft zonder concreet doel. Indiener stelt als voorwaarde een gedegen transitieplan met inspraak van de inwoners, waarbij zij medewerking wil verlenen aan de totstandkoming. Reactie Verwezen wordt naar de reactie in §11d Tweede terinzagelegging Tijdens de tweede zienswijzentermijn heeft indiener een herziene zienswijze ingediend. Deze zienswijze komt grotendeels overeen met de eerder ingediende zienswijze. Hieronder worden alleen de aanpassingen dan wel aanvullingen behandeld.

15d Aanpassing vermogen Samenvatting zienswijze Indiener vraagt zich af of het (geluids-)effect van het verhogen van het maximale vermogen van 5 MW naar 7 MW voldoende is onderzocht en een eventuele geluidstoename past binnen de wettelijke normen die hiervoor gelden op Nederlands en Europees niveau. Reactie De effecten van het verhogen van het vermogen zijn onderzocht. De onderzoeksresultaten zijn als bijlage aan de omgevingsvergunning gehecht. De uitkomst van de onderzoeken is dat de verhoging niet leidt tot andere milieueffecten, dan eerder berekend. De windturbines moeten bovendien nog steeds voldoen aan bijvoorbeeld de voorgeschreven geluidsnormen. 15e Gemeenschapsfonds / parallelweg Samenvatting zienswijze Indiener heeft al eerder aangegeven dat de parallelweg langs de A15 miljoenen gaat kosten. Indiener is ten aanzien van het gemeenschapsfonds en met name de parallelweg in overleg getreden met Platform Angeren (PA) en uit in de herziene zienswijze een gezamenlijk standpunt. Indiener en PA hebben kennisgenomen van het in opdracht van de gemeente uitgevoerde verkeersrapport ‘Parallelweg A15, verkenning van de effecten en de haalbaarheid’ (maart 2019). Indiener en PA vinden het omvormen van de Kampsestraat naar een ontsluitingsweg onaanvaardbaar, omdat dit een veel gebruikte (school)fietsroute is.

Zij onderschrijven de conclusie van het rapport dat de parallelweg geen merkbaar ander verkeersbeeld oplevert. De bestaande verkeersproblemen zouden niet wezenlijk veranderen. Nu blijkt dat de effecten van de parallelweg geen significante verbeteringen voor Angeren opleveren, zijn indiener en PA het niet eens met de bestemming van (een bijdrage uit) het gemeenschapsfonds voor de realisatie van

84

een parallelweg langs de A15. Indiener merkt op dat voor Angeren in overleg met PA en indiener wellicht ook gezocht kan worden naar andere alternatieve bestemmingen dan de energietransitie. Reactie Verwezen wordt naar de thematische beantwoording (B6) en de reactie in §2o.

85

16. Indiener 16

Het overgrote deel van deze zienswijze komt overeen met zienswijze 2. Voor de inhoud van deze zienswijze en de beantwoording daarvan wordt dan ook verwezen naar zienswijze 2. Indiener brengt een aanvullend standpunt naar voren. Dit standpunt wordt hieronder behandeld. 16a Gebrek aan draagvlak, unanieme weerstand en afkeuring Samenvatting zienswijze Indiener brengt in de bijlage met medeondertekenaars aanvullend naar voren dat alle inwoners van Loo lid zijn van de vereniging. Tijdens alle vergaderingen van de vereniging was er volgens indiener sprake van unanieme weerstand tegen en afkeuring van de planning voor Windpark Caprice. Reactie Voor de reactie op deze zienswijze wordt verwezen naar de reactie in §11e. Tweede terinzagelegging Tijdens de tweede zienswijzentermijn hebben indieners een aanvullende zienswijze ingediend. Hieronder worden alleen de aanpassingen dan wel aanvullingen behandeld. Voor standpunten die al in de eerdere zienswijze tot uiting zijn gebracht wordt verwezen naar de voorgaande beantwoording. 16b Beleid gemeente Lingewaard Samenvatting zienswijzen Indieners geven aan dat het voor burgers een enorme klus is om de opnieuw ter inzage gelegde stukken nogmaals te beoordelen en dat zij om die reden hebben verzocht om terinzagelegging na de vakantieperiode.

Dat dit verzoek is afgewezen, vinden zij gelet op de eerdere besprekingen van de gemeenteraad over de gang van zaken richting burgers onvoorstelbaar en zou hen beperken in de mogelijkheden om tot een aanvullende zienswijze te komen. Ook hadden zij een informatieavond over de onverklaarde vermogensvergroting gewenst in plaats van korte, zakelijke, weinig informatieve brieven. Indieners menen dat de belangen van initiatiefnemers kennelijk een hogere prioriteit hebben voor de raad en het bestuur. Het bestuur zou flinke gelden ontvangen en daarmee een fors belang hebben bij het besluit om de windturbines te plaatsen. Ook hebben indieners het niet zo ervaren dat de gemeente regelmatig zou hebben overlegd met omwonenden en andere betrokkenen. Er zou geen gevolg zijn gegeven aan ingebrachte punten. De rapporten over windpark Caprice zouden van dermate slechte kwaliteit zijn dat het onverantwoord zou zijn om op basis daarvan beslissingen te nemen. De eerste terinzagelegging noemen indieners een faliekante mislukking die veel tijd en geld heeft gekost ten nadele van alle partijen en dat zou ook gelden voor de tweede terinzagelegging.

Gelet op de tussenuitspraak van de Raad van State roepen indieners op om de besluitvorming, de reactienota en de ter inzage gelegde documenten te annuleren en eerst te zorgen voor goed onderbouwde normen en uitgangspunten en correcte en goed onderbouwde rapporten. Indieners hopen dat het niet juist is dat lokale bestuurders positief moeten beslissen omdat ze anders door de provincie worden gecorrigeerd, dat hun lokale bestuurders zich niet laten wegzetten en de power hebben om volledig onafhankelijk te beslissen en zich niet slaafs op te stellen. 86

Reactie Voor de reactie op deze zienswijze wordt verwezen naar de reactie in § 1i. 16c Vergroting vermogen Samenvatting zienswijzen Indieners stellen zich op het standpunt dat de substantiële vermogenswinst van 40% niet gerealiseerd kan worden met alleen interne verbeteringen, omdat die al jaren geleden zijn gerealiseerd, maar dat sprake moet zijn van serieuze veranderingen in onder meer hoogte, wieklengte, wiekvorm, wiekaantal, toerental. Dit is helaas in geen enkel rapport terug te vinden. Over het type bestaat ook nog steeds volledige onduidelijkheid. Volgens indieners is het voor het grotere vermogen vereist dat de masthoogte, de wieklengte, de wiekbreedte, het aantal wieken of het toerental wordt verhoogt en produceert het grotere vermogen meer turbulentie in de lucht en dus meer geluid, mogelijk zelfs 40% meer. Hierover liggen volgens indieners geen stukken ter inzage, waardoor een beoordeling van de gevolgen niet kan worden gemaakt, ook niet door Bosch & Van Rijn en de ODRA. Veranderingen hebben zeker een negatieve invloed op de omgeving, nader onderzoek is vereist voor hoe en in welke mate dat het geval is. Reactie Voor de reactie op deze zienswijze wordt verwezen naar de reactie in § 1l.

16d Kwaliteit informatie Samenvatting zienswijzen Indieners wijzen op de informatienota aan de gemeenteraad van 1 juni 2021 en vragen zich af hoe de toetsing van de verhoging van het vermogen heeft plaatsgevonden. Een toetsing op basis van rapporten van Bosch & Van Rijn (B&VR) en ODRA zouden absoluut niet bruikbaar zijn voor besluitvorming, omdat de onderzoeken van BV&R verre van objectief en conclusiegericht geschreven zouden zijn en ODRA deze onderzoeken zonder serieus onderzoek zou hebben overgenomen. Indieners wijzen op de adviezen ten aanzien van geluid, externe veiligheid en slagschaduw. Over geluid merken indieners op dat er geen directe relatie is tussen het elektrisch vermogen en het geluid dat de turbine maakt, maar wel met de masthoogte, wieklengte, -vorm, het aantal wieken en het toerental. Nergens is een onderbouwing/uitwerking van de basisgegevens te vinden. Ook het brongeluid en het geluid van het passeren van de wieken langs de mast is onbekend, omdat het type niet bekend is. Meer vermogen betekent volgens indieners dat meer wind uit de lucht gehaald moet worden, wat meer turbulentie en daarmee geluid zou veroorzaken. Het advies over geluid is volgens indieners door het ontbreken van informatie en op basis van natuurkundige wetten niet correct.

Over externe veiligheid merken indieners op dat onder meer wieklengte, -vorm, -breedte, -zwaartepunt, -aantal en toerental van belang zijn. Het lijkt er volgens indieners op dat de Kennistafel Veiligheid Windenergie door onvolledige/onjuiste informatie op het verkeerde been is gezet. Ook hier zou belangrijke informatie ontbreken, waardoor een valide beoordeling en advies niet mogelijk zijn. Logischerwijze is het risico hoger, bijvoorbeeld door hogere snelheid en groter onbalansrisico. Ten aanzien van slagschaduw wijzen indieners erop dat cruciaal blijft hoe wordt omgegaan met de afspraken: wie doet wat, wie controleert en wat zijn de sancties bij niet correct handelen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Lingewaard&id=4e3a08be-782b-4fed-9f0c-ec000fe35ee0