818589 Bijlage 1 Programmabegroting 2024 (OUDE VERSIE)
Tekst van het document
De Waarderingskamer heeft alle gemeenten daartoe verplicht. Hiermee wordt aangesloten bij wat er in de branche bij de waardering van objecten de tendens is. Uitgangspunt is dat schommelingen van WOZ-waarden geen invloed hebben op de hoogte van de gemiddelde aanslag van de OZB. Niet alleen wanneer waarden dalen, maar ook niet als waarden stijgen. Wel kan het natuurlijk zo zijn dat bepaalde typen onroerende zaken een waardeontwikkeling laten zien die van het gemiddelde afwijkt. Wat dan ook tot een hogere of lagere belastingaanslag leidt.
Tarieven OZB Woningen - eigenarenheffing Niet-woningen - eigenarenheffing - gebruikersheffing * Voorlopig tarief (t.o.v. 2023 +4,5%)
2022
2023
2024 *
0,1435%
0,1296%
0,1354%
0,3022% 0,2415%
0,2969% 0,2374%
0,3103% 0,2481%
60
Afvalstoffenheffing Beleidskader - Artikel 15.33 van de Wet milieubeheer - Verordening Reinigingsheffingen 2023 - Afvalstoffenverordening gemeente Lingewaard 2022 - Uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening gemeente Lingewaard 2023 Algemeen Het uitgangspunt voor het tarief van de afvalstoffenheffing is 100% kostendekking. Voor het dekken van de kosten van de afvalinzameling en -verwerking heffen we afvalstoffenheffing. Tarieven Elk huishouden betaalt een vast bedrag aan vastrecht. Daarnaast wordt per lediging van de restafvalcontainer of opening van de ondergrondse container een tarief in rekening gebracht. Voor gebruikers van bovengrondse containers geldt een vast tarief. Dit is gebaseerd op de grootte van het huishouden. Tarief Vast bedrag
2022 € 194,28
2023 € 198,00
2024 € 203,88
per lediging van de 180-liter restafvalcontainer € 7,80 € 7,95 € 8,19 per klepopening ondergrondse container * € 2,60 € 2,65 € 2,73 Eenpersoonshuishouden bovengrondse container € 229,08 € 233,40 € 240,36 (vast bedrag) Meerpersoonshuishouden bovengrondse container € 274,92 € 280,20 € 288,60 (vast bedrag) * Uitgangspunt is de inhoud van 60 liter-zak. Op basis van de 180 liter-container is dit tarief berekend op 33,3% van dat tarief. Kostendekking (bedragen x € 1.000) Afvalinzameling
Taakveld
Begroting 2024
LASTEN Afvalstoffen algemeen
7.3 Afval
-202
Huishoudafval
7.3 Afval
-2.863
Overige afvalstoffen
7.3 Afval
-580
Straatreiniging
2.1 Verkeer en vervoer
-67
Perceptiekosten afvalstoffenheffing
0.64 Belastingen overig
-210
Overhead
0.4 Overhead
-295
Compensabele BTW
n.v.t.
-804
Kwijtscheldingen afvalstoffenheffing
6.3 Inkomensregelingen
- 155
Subtotaal Lasten
- 5.176
BATEN Baten afvalstoffenheffing
7.3 Afval Subtotaal Baten
5.169
SALDO Egalisatie
7 0.10 Mutatie reserves
Dekkingspercentage
-7 100%
61
(+ = voordeel, - =nadeel) Ontwikkelingen 2023 en 2024 in relatie tot de bestemmingsreserve Het doel van de bestemmingsreserve is het egaliseren van de tarieven voor inzameling en verwerking van afval. Het werkelijke saldo van baten en lasten wordt gemuteerd op deze reserve. In de bestemmingsreserve afvalstoffenheffing zit op dit moment € 381.000. Naar verwachting zal over 2023 een bedrag worden onttrokken van € 129.000 (incl. 2e turap 2023). Het resterende saldo in de reserve is voldoende van omvang om het nadelige saldo over 2024 ad € 7.000 op te vangen.
Rioolheffing Beleidskader - Artikel 228a van de Gemeentewet - Verordening Rioolheffing 2023 Algemeen De riool- en waterzorgheffing wordt geheven voor de bekostiging van de gemeentelijke watertaken. Voor het tarief geldt het uitgangspunt van 100% kostendekking. Het voordelig saldo wordt toegevoegd aan de voorziening riolering, een nadelig saldo wordt onttrokken. In het GWP 2023-2027 is aangegeven dat een deel van de huidige voorziening riolering wordt ingezet. Deze voorziening is bedoeld om jaarlijkse schommelingen in de heffing te voorkomen, maar is nu hoger dan nodig. Door de inzet van de voorziening kan de riool- en waterzorgheffing worden verlaagd en komt de voorziening binnen de planperiode weer op het gewenste niveau. Op de riool- en waterzorgheffing is een jaarlijkse inflatiecorrectie van toepassing. Tarieven Tarief Rioolheffing - Vast bedrag woningen
2022 € 239,04
2023 € 214,00
2024 * -
Rioolheffing - Vast bedrag niet-woning € 239,04 € 214,00 Riool- en waterzorgheffing – gebruiker € 144,12 Riool- en waterzorgheffing – eigenaar € 74,16 3 Vermeerdering niet-woning vanaf 350 m € 33,63 € 33,63 € 34,64 (per volledige 100 m3) * Met ingang van 2024 bestaat de nieuwe riool- en waterzorgheffing uit een belasting voor het eigenarendeel (deze wordt geheven naar een vast bedrag per perceel (WOZ-object). En een belasting voor het gebruikersdeel (deze wordt geheven naar het aantal kubieke meters water dat wordt afgevoerd). Kostendekking (bedragen x € 1.000) Riool- en Waterzorgheffing LASTEN Algemeen rioolbeheer Riolering en waterzuivering Straatreiniging Klimaatadaptatie Perceptiekosten Overhead Compensabele BTW
Taakveld 7.2 Riolering 7.2 Riolering 2.1 Verkeer, vervoer 0.64 Belastingen overig 0.4 Overhead n.v.t. 62
Begroting 2024 -1.887 -1.294 -274 -16 -125 -444 -613
Kwijtscheldingen riool- en waterzorgheffing 6.3 Inkomensregelingen Subtotaal Lasten BATEN Baten riool- en waterzorgheffing 7.2 Riolering Subtotaal Baten SALDO Egalisatievoorziening 7.2 Riolering Dekkingspercentage (+ = voordeel, - =nadeel)
-88 -4.742 4.646 4.646 96 -96 100%
Voor de investeringen volgens het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP), zie Investeringsplan in programma 7. De toelichting in de paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen kunt u hier vinden. Ontwikkelingen 2023 en 2024 in relatie tot de voorziening In de nieuwe heffing worden zoveel mogelijk percelen betrokken, omdat iedereen van algemene maatregelen in de publieke ruimte profiteert. Over de planperiode 2023-2027 komt dit gemiddeld uit op 35% voor het eigenarendeel en 65% voor het gebruikersdeel. Dekking van de lasten vindt dus plaats vanuit de inkomsten uit de nieuwe riool- en waterzorgheffing. Ook wordt een deel van de huidige voorziening Riolering ingezet. Deze voorziening is bedoeld om jaarlijkse schommelingen in de heffing te voorkomen, maar is nu hoger dan nodig. Per 31-12-2022 bedraagt de voorziening € 5,9 miljoen. Naar verwachting bedraagt de stand eind 2023 circa € 5,3 miljoen. Dit is te fors, voor een financieel gezonde positie volstaat een voorziening van minimaal € 2,5 miljoen. Daarom wordt de voorziening ingezet en wordt er de komende jaren ingeteerd tot de genoemde ondergrens.
Lijkbezorgingsrechten Beleidskader Verordening Lijkbezorgingsrechten 2023 Algemeen Voor het gebruik van een algemene begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats worden rechten geheven. In de gemeente Lingewaard zijn er vijf algemene begraafplaatsen. Twee van deze begraafplaatsen zijn juridisch gesloten, namelijk Huissen-Stad en HuissenZand. De drie open begraafplaatsen bevinden zich in Bemmel, Gendt en Huissen-Hoeve. Baten Het grootste gedeelte van de heffing bestaat uit vooruitbetalingen van grafrechten. Aangezien dit een verplichting vormt voor latere jaren, wordt dit gedeelte in een voorziening gestort. Elk jaar onttrekken we dat deel uit de voorziening dat voor dat jaar is vooruitbetaald. Doordat we in 2017 met deze methodiek zijn begonnen valt het dekkingspercentage lager uit. In de komende jaren gaat dit dekkingspercentage weer oplopen. Tarieven In de Kadernota 2020 hebben we voorgesteld om de tarieven voor de lijkbezorgingsrechten niet verder aan te passen in de begroting 2020 en aansluitend in de betreffende verordening. De tarieven worden in 2024 niet verhoogd.
63
Kostendekking (bedragen x € 1.000) Lijkbezorgingsrechten
Taakveld
Begroting 2024
LASTEN Lijkbezorging
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
-153
Gemeentelijke uren
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
-119
Overhead
0.4 Overhead
-79 -351
Subtotaal Lasten BATEN Opbrengst lijkbezorgingsrechten 2024
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
65
Opbrengsten uit voorgaande jaren 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Subtotaal Baten
100 165
SALDO Dekkingspercentage (+ = voordeel, - =nadeel)
-186 47,1%
De ontwikkeling van het dekkingspercentage over de jaren 2018 t/m 2022 is: Jaar
Percentage
2018
23,8%
2019
29,0%
2020
30,8%
2021
31,5%
2022
34,4%
Hondenbelasting Beleidskader Artikel 226 van de Gemeentewet Verordening Hondenbelasting 2023 Algemeen Hondenbelasting heffen we op basis van het aantal honden dat een eigenaar in bezit heeft. De opbrengsten van hondenbelasting geven we uit aan de uitvoering van het hondenbeleid. Onderdeel hiervan is dat jaarlijks een deel van de gemeente gecontroleerd wordt op hondenbezit. Ontwikkelingen Op 10 maart 2022 heeft de gemeenteraad zich in een motie (nr. 20220310-03) uitgesproken om de hondenbelasting met ingang van 2023 af te schaffen. Op 10 november 2022 is door de gemeenteraad het voorstel voor het afschaffen van de hondenbelasting van de agenda gehaald. Tarieven Bij handhaving van de hondenbelasting wordt het tarief geïndexeerd met 3%, waarmee het tarief per hond op € 62,04 uitkomt. 64
Vrijstellingen (niet limitatief) Honden voor de begeleiding van een gehandicapte of een slechtziende. Honden verblijvend in een hondenasiel. Kostendekking (bedragen x € 1.000) Hondenbelasting
Taakveld
LASTEN Aanleg, beheer en reinigen hondentoiletten 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Gemeentelijke uren 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Overhead 0.4 Overhead Controle hondenbelasting 0.64 Belastingen overig Perceptiekosten 0.64 Belastingen overig Kwijtscheldingen hondenbelasting 6.3 Inkomensregelingen Subtotaal Lasten BATEN Opbrengst hondenbelasting 0.64 Belastingen overig Subtotaal Baten SALDO Dekkingspercentage (+ = voordeel, - =nadeel)
Begroting 2024
-116 -78 -52 -6 -24 -5 -281 257 257 91,6%
Toeristenbelasting Beleidskader Artikel 224 van de Gemeentewet Verordening Toeristenbelasting 2023 Nota toerisme en recreatie Lingewaard en Overbetuwe 2023 - 2028 Algemeen Toeristenbelasting heffen we voor elke toeristische overnachting in de gemeente Lingewaard. De opbrengsten worden ingezet voor de ontwikkeling van toerisme binnen de gemeente. Concreet is dit opgenomen in de Nota toerisme & recreatie 2023-2028. De uitvoering hiervan vindt in overleg met ondernemers en overige participanten plaats. Bij de vaststelling van het tarief is afgesproken het tarief niet te indexeren. De nieuwe Nota toerisme & recreatie voor de periode 2023-2028 is in het eerste kwartaal van 2023 bij de gemeenteraad aangeboden. Tarief Het tarief is vanaf 2012 € 1,00 per persoon per nacht. Ontwikkelingen uit Kadernota 2024: Op dit moment dekken de inkomsten uit toeristenbelasting niet de kosten die we maken. Een kostendekkend tarief bedraagt € 1,67. In drie stappen willen we het tarief verhogen:
65
in 2025 verhogen we het tarief naar € 1,25 per persoon per overnachting. in 2026 naar € 1,50. in 2027 zetten we de laatste stap naar 100% kostendekking.
De verhoging van de toeristenbelasting leidt vanaf 2027 tot € 67.000 meer opbrengst. Vanzelfsprekend treden we hiervoor in overleg met de ondernemers uit de toeristische sector. Kostendekking (bedragen x € 1.000) Toeristenbelasting
Taakveld
Begroting 2024
LASTEN Toerisme / Algemene kosten en subsidies
3.4 Economische promotie
Toeristische bewegwijzering
2.1 Verkeer en Vervoer
-4
Controle toeristenbelasting / perceptiekosten
0.64 Belastingen overig
-8
Gemeentelijke uren Overhead
3.4 Economische promotie 0.4 Overhead
-44 -30 -189
0.64 Belastingen overig
103 103 -86 54,6%
Subtotaal Lasten BATEN Opbrengst toeristenbelasting Subtotaal Baten SALDO Dekkingspercentage (+ = voordeel, - =nadeel)
-103
De lasten voortvloeiend uit de investering (investeringsplan programma 5) in een gastvrije Waaldijk spelen nog geen rol in de kostendekking,
Reclamebelasting Beleidskader Artikel 227 van de Gemeentewet Verordening Reclamebelasting 2023 incl. bijlagen Algemeen Reclamebelasting heffen we in de dorpscentra van Bemmel, Huissen en Gendt. De opbrengst hiervan wordt, na aftrek van perceptiekosten, beschikbaar gesteld aan het ondernemersfonds. Tarieven Het tarief is afhankelijk van de locatie en de WOZ-waarde van de vestiging. De voorzitters van de ondernemersverenigingen zitten in het bestuur van Centrum Management Lingewaard (CML). De mogelijkheid tot verhoging van de reclamebelasting (eventueel deels ter financiering van CML, maar ook ter compensatie van eventuele leegstand die gaat ontstaan) is gespreksonderwerp in het CML. De voorzitters trekken ook samen op in het bepalen van de tarieven voor 2024.
66
De belasting voor heffingsgebied Bemmel kent voor 2024 een verhoging van het basisbedrag met € 50 tot een bedrag van € 360. De tarieven voor Huissen blijven ongewijzigd. Voor Gendt geld een verhoging van € 30 daarmee komt het tarief op € 300. Kostendekking (bedragen x € 1.000) Reclamebelasting
Taakveld
LASTEN Bijdrage ondernemersfonds
3.4 Economische promotie
-93,4
Perceptiekosten
0.64 Belastingen overig
-3,6
Subtotaal Lasten BATEN Opbrengst reclamebelasting
Begroting 2024
-97,0 0.64 Belastingen overig
Subtotaal Baten SALDO Dekkingspercentage (+ = voordeel, - =nadeel)
97,0 97,0 0 100%
BIZ-bijdrage Beleidskader Verordening Bedrijveninvesteringzone Bedrijvenpark Houtakker Bemmel 2021-2025 Verordening Bedrijveninvesteringzone Bedrijventerrein Pannenhuis 2023-2027 Algemeen Met ingang van 2021 kennen we de 'Verordening Bedrijveninvesteringzone Bedrijvenpark Houtakker Bemmel 2021-2025'. In 2023 is voor Pannenhuis ook een BIZ ingesteld voor de periode 2023-2027. Zowel de eigenaar als de gebruiker van een WOZ-object (gelegen binnen het aangewezen gebied) betalen een belasting. Deze belasting is vergelijkbaar met de reclamebelasting, waarbij de opbrengst van de belasting, na aftrek van perceptiekosten, aan de twee stichtingen Bedrijveninvesteringszone beschikbaar worden gesteld. In deze stichtingen zijn de verschillende ondernemers op het bedrijventerrein verenigd. Het initiatief van de BIZ ligt dan ook bij de ondernemers. De gemeente helpt onder andere met de uitvoering van deze verordening. Tarieven De BIZ-bijdragen zijn ingesteld voor een periode van vijf jaar. Kostendekking (bedragen x € 1.000) BIZ-bijdrage
Taakveld
LASTEN Bijdrage ondernemersfonds
3.4 Economische promotie
-93,5
Perceptiekosten
0.64 Belastingen overig
-1,5
Subtotaal Lasten
Begroting 2024
- 95,0
BATEN 67
Opbrengst reclamebelasting - Houtakker - Pannenhuis
0.64 Belastingen overig 38,0 57,0 95,0 0 100%
Subtotaal Baten SALDO Dekkingspercentage (+ = voordeel, - =nadeel)
Marktgelden Beleidskader Artikel 229, eerste lid, aanhef en onderdelen a en b, van de Gemeentewet Marktverordening gemeente Lingewaard 2018 Verordening Marktgelden 2023 Algemeen Marktgeld wordt geheven van degene die goederen of koopwaren uitstalt tijdens de wekelijkse markt. Het is een recht, geheven voor het gebruik van de openbare grond op het marktterrein, gedurende de tijd dat het markt is. Tarieven De tarieven voor de straatmarkten worden geïndexeerd met 3%. In mei 2022 hebben we besloten om een gedeelte van de elektriciteitskosten in rekening te brengen voor het innemen van marktstandplaatsen. De lasten en baten hiervan maken geen onderdeel uit van deze kostendekking. Kostendekking (bedragen x € 1.000) Straatmarkten
Taakveld
Begroting 2024
LASTEN Kosten markt
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
-6
Gemeentelijke uren Vegen weekmarkten Overhead
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 2.1 Verkeer en Vervoer 0.4 Overhead
- 44 -29 -29 -108
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
20
Subtotaal Lasten BATEN Marktgelden Subtotaal Baten
20 -88 18,5%
SALDO Dekkingspercentage (+ = voordeel, - =nadeel)
68
Leges Beleidskader Legesverordening 2023 incl. bijlagen Algemeen We heffen leges om een gedeelte van onze taken te bekostigen. Deze taken worden in de vorm van een dienst individueel afgenomen door bewoners of bedrijven. In de Legesverordening op grond van artikel 229 van de Gemeentewet is geregeld voor welke diensten leges verschuldigd zijn. Belastingplichtig is degene die de dienst aanvraagt, dan wel degene ten behoeve van wie de dienst is verleend. Voor de Legesverordening nemen wij de modelverordening van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten als basis. Hierin is de ingang van de Omgevingswet per 1 januari opgenomen. Kostendekkingsoverzichten In onderstaande kostendekkingsoverzichten zijn alle ramingen opgenomen die in onze legesverordening voorkomen. Wanneer deze niet in onze legesverordening voorkomen, is hier een waarde van 0 opgenomen. Hierdoor is per hoofdstuk, titel en totaal de mate van kostendekkendheid te zien. De tarieven in de Legesverordening worden met ingang van 2024 verhoogd met het prijsindexcijfer 3%. Deze verhoging geldt niet voor de bouw gerelateerde leges voor omgevingsvergunningen die geheven worden met de bouwkosten als grondslag (hoofdstuk 2). Een stijging van de bouwkosten leidt immers al tot een verhoging van de leges. Directe Overhead Compenkosten sabele BTW
Kosten Opbrengst Percentotaal tage
Totaal
-917
-277
-75
-2.724
2.336
-86%
Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening Niet op paragraafniveau toegerekende lasten Paragraaf 1.1 Burgerlijke stand Paragraaf 1.2 Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart
-660 -2 -43 -328
-179 -16 -65
-24 -0 -2 -4
-863 -3 -61 -397
858 49 459
-99% 0% 80% 116%
Paragraaf 1.3
-100
-43
-3
-145
175
120%
Rijbewijzen
69
Paragraaf 1.4
Verstrekkingen in het kader van de Basisregistratie Personen
-3
-2
-0
-6
4
69%
Paragraaf 1.5
Verstrekkingen uit het Kiezersregister (Vervallen)
-
-
-
-
-
0%
Paragraaf 1.6
Verstrekkingen op grond van Wet bescherming persoonsgegevens (Vervallen)
-
-
-
-
-
0%
Paragraaf 1.7 Paragraaf 1.8 Paragraaf 1.9 Paragraaf 1.10 Paragraaf 1.11 Paragraaf 1.12 Paragraaf 1.13 Paragraaf 1.14
Bestuursstukken Vastgoedinformatie Overige publiekszaken Gemeentearchief Huisvestingswet (n.v.t.) Leegstandwet Gemeentegarantie (n.v.t.) Marktstandplaatsen (Vervallen)
-63 -
-17 -
-2 -
-83 -
50 -
0% 0% 60% 0%
-0
-0
-0
-1
0
62%
Paragraaf 1.15 Paragraaf 1.16 Paragraaf 1.17 Paragraaf 1.18
Winkeltijdenwet (Vervallen) Kansspelen Kinderopvang (n.v.t.) Kabels en Leidingen (voorheen Telecommunicatie)
-1
-0
-0
-1
1
74%
-51
-20
-5
-76
57
76%
Paragraaf 1.19 Verkeer en vervoer Paragraaf 1.20 Diversen Paragraaf 1.21 In deze titel niet benoemde beschikking of planwijziging
-34 -35
-11 -4
-1 -6
-46 -45
34 30
73% 67%
Hoofdstuk 2
-238
-86
-50
-1.829
1.469
-80%
Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning
70
Niet op paragraafniveau toegerekende lasten Paragraaf 2.1 Algemene bepalingen Paragraaf 2.2 Voorfase Paragraaf 2.3 Activiteiten met betrekking tot bouwwerken Paragraaf 2.4 Gereserveerd: Activiteiten met betrekking tot cultureel erfgoed en werelderfgoed
-78 -
-
-
Paragraaf 2.5 Paragraaf 2.6 Paragraaf 2.7 Paragraaf 2.8 Paragraaf 2.9 Paragraaf 2.10 Paragraaf 2.11 Paragraaf 2.12 Paragraaf 2.13 Paragraaf 2.14
Milieubelastende activiteiten Lozingsactiviteiten Aanlegactiviteiten Overige activiteiten Maatwerkvoorschriften Gelijkwaardigheid Overige tarieven Modaliteiten Vermindering Teruggaaf
Hoofdstuk 3
Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn en niet vallend onder titel 2
Niet op paragraafniveau toegerekende lasten Paragraaf 3.1 Horeca Paragraaf 3.2 Organiseren evenementen Paragraaf 3.3 Prostitutiebedrijven Paragraaf 3.4 Huisvestingswet 2014 (n.v.t.) Paragraaf 3.5 Marktstandplaatsen Paragraaf 3.6 Winkeltijdenwet
-78 -
-
0% 0%
-
-5 -137
-137
1.016
129%
-31 -3 -
-17 -2 -
-10 -3 -12 -34 -3 -2 -4 -42 -2 -8
-10 -3 -12 -34 -3 -2 -52 -47 -2 -8
48 13 26 80 14 11 52 166 -28 -
83% 83% 37% 41% 83% 83% 75% 67% -309% 0%
-19
-12
-1
-32
8
-26%
-18 -
-12 -
-1 -
-31 -
7 -
0% 15% 0% 0%
-1 -
-0 -
-0 -
-1 -
1 -
80% 0%
71
Paragraaf 3.7
In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking
-
-
72
-
-
-
0%
Kwijtschelding gemeentelijke heffingen Beleidskader Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 Kwijtscheldingsregeling gemeentelijke belastingen 2023 Algemeen Wanneer inwoners onoverkomelijke problemen hebben met het voldoen van gemeentelijke belastingen, bestaat de mogelijkheid tot kwijtschelding hiervan. Kwijtschelding is mogelijk voor de afvalstoffenheffing, rioolen waterzorgheffing en voor de eerste hond bij de hondenbelasting. Kwijtschelding van afvalstoffenheffing is alleen mogelijk voor:
het bedrag van het vastrecht. het bedrag van het aantal containerledigingen of stortingen in een ondergrondse container, met een maximum van 11 ledigingen of 33 stortingen. het vaste bedrag van de aanslag voor de gebruikers van percelen, waarbij het huishoudelijk afval wordt aangeboden via een bovengrondse verzamelcontainer of op een andere wijze.
Of kwijtschelding wordt verleend hangt af van de betalingscapaciteit van belastingschuldigen. Bij de bepaling daarvan houden wij rekening met 100% van de kosten van levensonderhoud zoals die normatief zijn opgenomen in de landelijke richtlijnen voor het kwijtscheldingsbeleid. Natuurlijke personen die een bedrijf of zelfstandig beroep uitoefenen kunnen voor kwijtschelding van de privé-aanslag in aanmerking komen. Verenigingen en stichtingen kunnen per definitie geen kwijtschelding aanvragen. Ramingen In de begroting zijn de in de onderstaande tabel genoemde bedragen voor kwijtschelding opgenomen. In de afzonderlijke kostendekkendheidsoverzichten is hier al rekening mee gehouden. Bedragen x € 1.000 Programma
Begroting 2023
LASTEN Kwijtschelding afvalstoffenheffing
6.3 Inkomensregelingen
- 155
Kwijtschelding riool- en waterzorgheffing
6.3 Inkomensregelingen
- 88
Kwijtschelding hondenbelasting
6.3 Inkomensregelingen
-5
Totaal Lasten
- 248
73
Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft aan welke risico's de gemeente loopt en welke mogelijkheden de gemeente heeft om eventuele risico’s op te vangen.
1. Inleiding Artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat gemeenten beleid moeten formuleren over de weerstandscapaciteit en de risico’s. Op basis hiervan geven we tweemaal per jaar een oordeel over de toereikendheid van het weerstandsvermogen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing aan de hand van de op dat moment aanwezige risico's. Dat doen we in de gemeentebegroting en in de jaarstukken.
2. Risico's In deze paragraaf rapporteren we de risico’s die de gemeente loopt. In het onderstaande overzicht met de top acht risico’s is per risico aangegeven of het een incidenteel of structureel risico (I/S) is. De ontwikkeling van het risico ten opzichte van de jaarstukken 2022 is aangegeven met een pijl. Nr
Risico
1
Prijsstijgingen
2
Tekorten jeugdbudgetten
3
Informatiebeveiliging en privacy
4
Onvoldoende aansluiting BUIG-middelen met ontwikkeling Lingewaard
5
Afval
Omschrijving Het risico op prijsstijgingen op producten en diensten. Het risico dat de uitgaven op het maatwerk voor de jeugd hoger uitvallen dan begroot. Het risico op schendingen van de privacy, datalekken of cyberincidenten en de mogelijke claims daardoor. Het risico dat door faillissementen en inkrimping in het bedrijfsleven meer mensen in de bijstand komen. Het risico dat de kosten van afvalverwerking en verkoop van plastic verpakkingsmateriaal negatief uitvallen ten opzichte van de ramingen.
74
Typ e S
Kans
Gevolg
Risicoscor e 25
▼/ ▲ ▲
7090%
≥ €1.000.000
S
7090%
€500.000 ≤ €1.000.000
20
▲
S
5070%
€500.000 ≤ €1.000.000
16
►
S
5070%
€500.000 ≤ €1.000.000
16
►
S
5070%
€500.000 ≤ €1.000.000
16
▲
6
Warmtenet Lingewaard
7
Migratie en integratie in Lingewaard
8
Armoedebeleid
Het risico dat de gemeente een garantstelling moet afgeven om de gezamenlijke investering in WNL te borgen. Het risico dat de huisvesting van vluchtelingen en statushouders meer geld kost dan daarvoor wordt gedekt vanuit het Rijk. Het risico dat er vanwege de hoge inflatie en stijgende energiekosten een groter beroep gedaan wordt op onze voorzieningen.
I
5070%
€500.000 ≤ €1.000.000
16
▲
I
7090%
€250.000 ≤ €500.000
15
►
S
7090%
€250.000 ≤ €500.000
15
►
Uit de Monte Carlo simulatie komt een benodigde weerstandscapaciteit voor de risico’s van € 5.791.557. Toelichting risico’s en beheersmaatregelen De risico’s in de rode en oranje gebieden worden hieronder toegelicht: hoe ontwikkelt een risico zich en welke beheersmaatregelen worden genomen. Prijsstijgingen (▲) In de begroting 2024-2027 hebben we een stelpost prijsstijgingen opgenomen. We verwachten dat in de komende circulaires met betrekking tot het Gemeentefonds extra middelen voor loon- en prijsstijgingen beschikbaar komen. Het risico bestaat echter nog steeds dat de stelpost niet van voldoende omvang is. Zoals we bij de jaarrekening al aangaven, monitoren we de prijsstijgingen en houden wij u op de hoogte van het verloop van de stelpost. Tekorten jeugdbudget (▲) We zien de uitgaven op het maatwerk voor de jeugd sterk oplopen en daarmee aanzienlijk uit de pas lopen met onze begroting. In de begroting 2024 houden we vooralsnog rekening met een toename van 80% op de eerder begrote bedragen, exclusief het budget voor crisisplaatsingen en Landelijke Transitie Arrangementen. Deze hebben we enkel geïndexeerd.
Aangezien we op dit moment nog bezig zijn met een analyse op de achterliggende oorzaken van deze sterke toename in het jeugdzorggebruik, het sturen op jeugdzorgtrajecten langzaam verloopt en we een leverplicht hebben op zorg die geïndiceerd wordt door onder andere Huisartsen, Medisch Specialisten, de Rechtbank en de Gecertificeerde Instellingen, lopen we het risico dat deze bijstelling van 80% onvoldoende is. Het onderbouwd niet verlengen van aflopende zorg en de initiële indicering in het voorliggend veld hebben mogelijk positieve gevolgen op het risico. Informatiebeveiliging en privacy (►) Dit risico is onveranderd hoog. Voor de gemeente blijft de kans op digitale indringing, ontoereikende, onjuiste of onrechtmatige gegevensverwerking van personen, datalekken en/of cyberincidenten bestaan. Hierdoor ontstaan er risico’s voor het bestuur en de organisatie op het gebied van continuïteit van de bedrijfsvoering en dienstverlening. Om de risico’s te beheersen worden penetratietesten uitgevoerd op systemen. Ter verbetering van de bewustwording van de organisatie vinden o.a. e-learnings, mystery-gast en een phishing
75
campagne plaats. Ingevolge de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) worden daarnaast verplichte risicoanalyses uitgevoerd ten behoeve van de informatieveiligheid. De Rekenkamer heeft in de eerste helft van 2023 onderzoek gedaan naar informatiebeveiliging in de gemeente. De aanbevelingen uit dit onderzoek worden meegenomen in de ontwikkeling van informatiebeveiliging. Vanaf 1 januari 2024 wordt de Europese wetgeving op Informatiebeveiliging (NIS2) ingevoerd. Dit zal ambtelijk gevolgen hebben voor de controle op informatiebeveiliging. Onvoldoende aansluiting BUIG-middelen met ontwikkeling Lingewaard (►) Het aantal uitkeringsgerechtigden Participatiewet neemt onvoldoende af ten opzichte van de lagere toekenning van het budget vanuit het verdeelmodel (BUIG Budget). Om dit risico te beheersen wordt onder meer ingezet op loonkostensubsidie, begeleiding en re-integratiemiddelen. Daarnaast draagt de implementatie van de participatieronde bij aan het uitvoeren van effectief re-integratiebeleid en is de inzet van de werk-app erop gericht om sneller werkzoekenden en vacatures met elkaar te kunnen matchen. De beheersmaatregelen zijn erop gericht om de verminderde opbrengsten vanuit het Rijk op te vangen door meer mensen te laten uitstromen naar werk. We hebben als gemeente echter niet direct invloed op het verdeelmodel waarmee het Rijk geld toekent aan gemeenten.
Afval (▲) Het risico afval is aan de inzamelkant verkleind. Als beheersmaatregel is onder andere een afvaldashboard ontwikkeld op basis waarvan we veranderingen in het aanbiedgedrag sneller kunnen waarnemen en hierop kunnen inspelen. Maar daar staat tegenover dat de regering werkt aan een CO2-heffing op het verbranden van afval. De exacte uitwerking van de heffing en daarmee de financiële gevolgen worden mogelijk in de loop van volgend jaar bekend. Daarnaast komt de onzekerheid hoe producenten van verschillende productgroepen de producentenverantwoordelijkheid (UPV) gaan organiseren. Het is nog onvoldoende bekend of gemeenten hierin een rol gaan krijgen. Het effect op de hoeveelheid en de kwaliteit van de aangeleverde grondstoffen is evident, maar nog onvoldoende in te schatten. Warmtenet Lingewaard (▲) De gemeente is deelnemer binnen het warmtenetwerkbedrijf WNL en kan met een uitbreiding van het warmtenet toewerken naar een toekomstvast tuinbouwgebied. Daarnaast kan het warmtenet een rol gaan spelen in de energietransitie in de bebouwde omgeving. De gemeente moet mogelijk een garantstelling afgeven voor een investering in de overdimensionering van het warmtenet. Deze wordt mogelijk gerealiseerd in 2024. De overdimensionering is nodig om het warmtenet geschikt te maken voor uitbreidingen vanuit Bergerden.
Migratie en integratie in Lingewaard (►) Binnen de gemeente worden vluchtelingen opgevangen in gemeentelijke opvanglocaties. De gemeente is volledig verantwoordelijk voor de opvang van de vluchtelingen. Dit betekent dat wij als gemeente zorg dragen voor onder andre primaire levensbehoeftes, onderwijs, zorg, dagbesteding, onderdak. De realisatie hiervan vraagt een personele inzet van zowel de ambtelijke organisatie als van onze lokale samenwerkingspartners, zoals SWL en VluchtelingenWerk. Qua huisvesting richt de gemeente zich op langdurig verblijf in Lingewaard. Een aantal gemeentelijke locaties is heringericht voor de huisvesting van vluchtelingen, andere locaties zijn voor langere tijd gehuurd. Daarnaast zijn er tijdelijke verblijfunits geplaatst en wordt er in plaats van de tijdelijke units een pand verbouwd voor de opvang. De kosten die gemaakt worden met de opvang en huisvesting van vluchtelingen worden (grotendeels) vergoed vanuit het Rijk. Risico’s daarbij zijn dat de opvang van Oekraïners mogelijk minder lang duren dan de termijnen waarvoor we huurovereenkomsten zijn aangegaan. Ook in de volledige terugbetaling van de transitiekosten zit een onzekere component. Tenslotte bestaat het risico dat de huidige vergoeding van het Rijk naar beneden wordt bijgesteld. Omdat de benodigde kosten en vergoedingen dus nog steeds onzeker zijn, is het als een risico opgenomen.
Beheersmaatregelen 76
om het risico te beperken zijn er niet, aangezien we als gemeente de keuze hebben gemaakt vluchtelingen op te nemen en dus daarmee ook de financiële gevolgen. Om deze mogelijke financiële tegenslagen op te kunnen vangen is een reserve noodzakelijk. Armoedebeleid (►) Vanwege de hoge inflatie en stijgende energiekosten verwachten wij dat er een groter beroep gedaan wordt op onze voorzieningen. We verwachten dat wij ons pakket aan voorzieningen hiervoor moeten uitbreiden. In de meicirculaire is weliswaar meer budget ontvangen voor flankerend beleid energiearmoede en de aanpak armoede en schulden, maar halverwege 2023 is het aantal aanmeldingen al gelijk aan het totaal over 2022. Dit is overeenkomstig de landelijke trend dat het aantal aanmeldingen schuldhulpverlening (zowel particulieren als ondernemers) aan het stijgen is. Reputatie risico's Naast de genoemde risico's met een mogelijk financieel gevolg zijn er ook onderwerpen waarbij schade aan de reputatie van de gemeente mogelijk is. Arbeidsmarkt Het risico op personeelstekort als gevolg van vertrekkende medewerkers. Door het (tijdelijk) wegvallen van personeel vertragen processen en uitvoeringsprogramma’s. Ook verliezen we kennis, ervaring en netwerken. Het risico is structureel en neemt toe door de vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt.
De veranderende arbeidsmarkt heeft mogelijk ook gevolgen voor de ambities in het coalitieakkoord.
3. Ontwikkeling risico's Wijzigingen risico’s t.o.v. jaarstukken 2022 Ten opzichte van de jaarstukken 2022 zijn er een aantal wijzigingen in de risico’s met een risicoscore van 15 of hoger zichtbaar. Zie hiervoor de beschrijving in de vorige paragrafen. De wijzigingen in de overige risico’s worden hieronder nader toegelicht.
Het risico onvoldoende investeringsreserves is komen te vervallen omdat hiervoor in de Kadernota 2024 extra middelen zijn opgenomen. Hierbij gaat het om klein onderhoud, onderhoud wegen, onderhoud gemeentelijke gebouwen en onderhoud buitensportaccomodaties.
Er zijn een aantal thema’s waar de gemeente mee te maken heeft, of gaat krijgen, die lastig te kwantificeren zijn. Deze onderwerpen gaan mogelijk een risico worden in de toekomst en zijn daarom in deze fase goed om te benoemen.
De PFAS en stikstof problematiek is nog steeds relevant en leidt tot vertraging in projecten voor woningbouw en infrastructuur. Ondanks dat de nodige woningen zijn gerealiseerd, heeft het gevolgen voor de ambitie van woningbouwplannen. Bij de aanleg van maatschappelijk vastgoed en bedrijventerreinen en woonwijken wordt de nieuwbouw aangesloten op het elektriciteitsnet door Alliander. Alliander heeft aangegeven dat er nog slechts beperkt capaciteit is op het net door netwerkcongestie. Hierdoor moeten in de nabije toekomst keuzes gemaakt worden wie er voorrang krijgt bij de aansluiting. Hierdoor moeten andere projecten wachten op aansluiting en/of ingebruikneming. Dit probleem blijft zich de komende jaren voordoen. De Omgevingswet treedt in werking op 1 januari 2024. De wet beoogt onder meer procedures in aantal en omvang te vereenvoudigen. Juridisch is sprake van een overgangstermijn. In de praktijk betekent dat een transitie naar plannen en procedures volgens de nieuwe wet. Die transitieperiode is 77
nodig voor inwoners, bestuur en organisatie om nieuwe planvormen en procedures zich eigen te maken. Om dit proces te beheersen is het budget voor implementatie verlengd tot en met in eerste instantie 2025. Ook worden er interne opleidingen en trainingen gevolgd en monitoren we interne werkafspraken met de omgevingsdienst. Daarnaast inventariseren we de gevolgen voor verschillende teams. Zodat benodigde middelen in uren en menskracht duidelijk worden en kunnen worden verwerkt in de reguliere exploitatiebudgetten. Voor de ontwikkeling van bedrijventerrein Agropark III wordt voor glastuinbouw gereserveerde ruimte ingewisseld. De provincie heeft schriftelijk bevestigd onder welke voorwaarden Agropark III kan worden ontwikkeld en de gemeente kan aan die voorwaarden voldoen. De verwachting blijft wel dat nieuwe kavels met enige vertraging beschikbaar komen en daarmee de verkoop langer op zich laat wachten. De landelijke Hervormingsagenda Jeugd is op 19 juni 2023 definitief vastgesteld, ondertekend en aangeboden aan de Tweede Kamer en Eerste Kamer. Momenteel wordt landelijk gewerkt aan de uitwerking van deze Hervormingsagenda Jeugd. Op dit moment onderzoeken we wat de Hervormingsagenda en de daarmee gepaarde bezuinigingen per 1 januari 2026 voor ons gaan betekenen. Het risico bestaat hier dat de opgenomen taakstelling niet gehaald wordt.
Regionaal is gestart met een tariefonderzoek voor Wmo en Jeugdzorg. Aanleiding hiervoor is onder andere de aankondiging van de AMvB reële prijs Jeugdwet. Aangezien de diverse zorg gerelateerde CAO’s de afgelopen tijd zijn opengebroken en de loonkosten daarmee enorm zijn gestegen, verwachten we een flinke prijsstijging in de kosten. De insteek is om de tarieven per 1 januari 2024 in te laten gaan. Op dit moment is deze mogelijke prijsstijging nog niet meegenomen in de budgetten.
Uit de Monte Carlo simulatie komt een totaal benodigde weerstandscapaciteit van € 5.791.557. Dit is € 1.290.426 hoger dan in de jaarrekening 2022.
78
4. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de risico’s die we lopen (de benodigde weerstandscapaciteit) en de financiële middelen die we hebben om de risico’s te dekken (de beschikbare weerstandscapaciteit). Deze relatie noemen we de ratio van het weerstandsvermogen en bedraagt 4,7. De gemeente streeft naar een minimale ratio van 1,0 (raadsbesluit bij nota Risicomanagement & weerstandsvermogen). Ratio weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen Kwalificatie
€ 27.375.569 € 5.791.557 4,7 Uitstekend
In de afgelopen jaren was het verloop van de ratio weerstandsvermogen als volgt: Ratio weerstandvermogen 5.4
6
4.7
5 4
2.81
3
2.46
3.4
3 2.24
1.52
2 1 0
JR 2019
Pgb 2021
JR 2020
Pgb 2022
JR 2021
Pgb 2023
JR 2022
Pgb 2024
Ratio
Uit het overzicht Verloop Algemene reserve in de financiële overzichten blijkt dat de algemene reserve in 2027 daalt tot € 11.257.000. Dit heeft de komende jaren mogelijk gevolgen voor de ratio. Continuïteit Op basis van de door ons uitgevoerde risico-inventarisatie, de weerstandsratio van 4,7 en het beeld van onze meerjarenbegroting is het college van burgemeester en wethouders van mening dat de normale bedrijfsvoering financieel kan worden voortgezet.
79
5. Financiële kengetallen Gemeenten zijn verplicht om de financiële kengetallen op te nemen in de begroting conform het Besluit Begroting en Verantwoording. De kengetallen geven de financiële positie van onze gemeente weer en maken het mogelijk om deze te vergelijken met die van andere gemeenten. Ook geven ze een beeld van de ontwikkeling van de financiële positie ten opzichte van de begroting 2023 en de jaarstukken 2022. Financiële kengetallen 1.a. Netto schuldquote 1.b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit
Werkelijk 2022 34%
Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot 2023 2024 2025 2026 2027 41% 44% 53% 59% 65%
30%
36%
40%
50%
55%
61%
38% 0,89%
35% 3,02%
34% 2,46%
28% 2,41%
28% 2,44%
26% 2,63%
2,33%
0,09%
0,99%
1,40%
0,59%
-1,14%
113,12%
102,28% 103,57% 103,57% 103,57% 103,57%
De provincie hanteert bij de beoordeling drie categorieën. Deze sluiten aan bij de landelijk afgesproken signaleringswaarden. Financiële kengetallen 1.a. Netto schuldquote 1.b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie
Gelders gemiddelde 64%
Kengetal Categorie Categorie Categorie Lingewaard A B C 44% <90% 90-130% >130%
57%
40%
<90%
90-130%
>130%
31% 8%
34% 2,46%
>50% <20%
20-50% 20-35%
<20% >35%
4.a Structurele exploitatieruimte Begr 1,50% 0,99% > 0% 0% < 0% 4.b Structurele exploitatieruimte MJB -0,06% -1,14% > 0% 0% < 0% 5. Belastingcapaciteit 100% 103,57% <95% 95-105% >105% Het Gelders gemiddelde is berekend op basis van de door de gemeenten in hun begroting 2023 opgenomen kengetallen. Categorie A is het minst risicovol en C het meest risicovol. Alhoewel de provincie onze financiële positie beoordeelt aan de hand van de kengetallen, is voor het behouden van preventief toezicht alleen van belang dat de meerjarenbegroting een positief saldo heeft (art. 203 GW). 1 a. Netto schuldquote De netto schuldquote = totale schulden / totale baten (excl. reserves) De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente. Hoe lager het percentage, hoe beter. De netto schuldquote loopt omhoog. Dit wordt vooral veroorzaakt door geplande investeringen en hiervoor benodigde geldleningen. We blijven in categorie A, de minst risicovolle categorie.
80
1 b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote wordt zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden berekend, omdat er onzekerheid kan bestaan of alle leningen terug worden betaald. Ook hier blijven we in categorie A, de minst risicovolle categorie. 2. De solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio = eigen vermogen / totaal balans De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin onze gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger het percentage, hoe beter. De solvabiliteit loopt in meerjarig perspectief wat terug. Dit wordt vooral veroorzaakt door geplande investeringen en hiervoor benodigde geldleningen. De solvabiliteitsratio zit in de middelste categorie. 3. Grondexploitatie Kengetal grondexploitatie = Boekwaarde bouwgrond in exploitatie / totale baten (excl. reserves) Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale baten. De boekwaarde is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. Of een hoog of laag percentage gunstig is, is afhankelijk van de markt. Bij een gunstige markt zou een hoog percentage meer winstpotentie kunnen hebben. Het kengetal is kleiner dan 20%. Hierdoor zit Lingewaard in categorie A, de minst risicovolle categorie. 4.
Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte = het saldo van de structurele baten en lasten + het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves / de totale baten (excl. reserves). Dit kengetal geeft aan welke structurele financiële ruimte de gemeente heeft. We nemen bij de berekening alleen de structurele baten en lasten mee en dus niet de incidentele. Hoe hoger het percentage, hoe beter. We zitten de eerste jaren in de minst risicovolle categorie en in 2027 in de meest risicovolle categorie. Dit is het gevolg van het nadelige begrotingssaldo in dat jaar. 5. Belastingcapaciteit Belastingcapaciteit = totale woonlasten gemeente Lingewaard / landelijk gemiddelde woonlasten Dit kengetal vergelijkt de totale woonlasten 2024 in Lingewaard met het landelijke gemiddelde 2023 (landelijk gemiddelde 2024 is nog niet bekend). De woonlasten zijn de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. We gaan daarbij uit van de woonlasten van meerpersoonshuishoudens. Hoe lager het percentage, hoe beter. Vanaf 2022 zijn de gemiddelde woonlasten in Nederland behoorlijk toegenomen. Van gemiddeld € 838 in 2021 en € 929 in 2022 naar € 944 in 2023. In 2024 komt de belastingcapaciteit uit in categorie B.
81
Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen
De openbare ruimte bepaalt mede hoe aantrekkelijk het is om in Lingewaard te wonen, werken en recreëren. Het coalitieakkoord 2022 – 2026 geeft aan dat we die mooi, groen, gezond en voor iedereen veilig en goed toegankelijk ingericht willen hebben. Het beheer moet voldoen aan het afgesproken kwaliteitsniveau in de beleidsplannen. We investeren in dagelijks onderhoud, (groot)onderhoud en vervangingen. We gebruiken meerjarenprogramma’s voor de uitvoering van groot onderhoud en voor inzicht in toekomstige uitgaven. Leidt dit niet meer tot het minimaal vereiste kwaliteitsniveau, dan vervangen we de voorzieningen. Op dat moment zijn vervangingsinvesteringen noodzakelijk. In deze paragraaf geven we de volgende onderdelen per kapitaalgoed weer: de kaders die we hanteren voor het onderhoud van de openbare ruimte. het actuele onderhoudsniveau. welke werkzaamheden we uit gaan voeren. de financiële consequenties. Naast onze eigen beleidskaders is er een aantal wetten die regels bevatten voor het onderhoud. Bijvoorbeeld het Burgerlijk Wetboek, de Wegenwet of de Arbowet. Het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap doet dit onder meer op het gebied van fysieke toegankelijkheid. De huidige toegankelijkheidssituatie toetsen we vóór de onderhoudswerkzaamheden aan bestaande regels en richtlijnen in onder meer het Bouwbesluit en het Handboek voor Toegankelijkheid.
Blijkt dat er aanpassingen of verbeteringen noodzakelijk zijn dan brengen we de financiële consequenties hiervan in beeld. Daarmee doen we ook recht aan de bevindingen van de Rekenkamercommissie uit 2021.
1. Openbaar groen Programma 5. Sport, cultuur en recreatie Beleidskader Groenstructuurplan 2008: de structuur- en beeldbepalende delen van het openbaar groen binnen de bebouwde kom van de kernen zijn hierin beschreven. Beeldkwaliteitsplan Openbaar Groen 2009: beschrijving van de onderhoudsniveaus van openbaar groen. Onderhoudsniveau Het onderhoud is over het algemeen op kwaliteitsniveau B (basis). Voor de centrumgebieden van de kernen is dit hoger. De leeftijd van de beplanting varieert sterk. Verouderde beplanting heeft vaak onvoldoende kwaliteit en is daarmee aanleiding voor selectieve vervanging. Wat doen we in 2024? We controleren de kwaliteit van het openbaar groen. Via een schouw monitoren we elk jaar in elke kern een deel van het openbaar groen op kwaliteit.
82
We onderzoeken per woonkern de mogelijkheden voor vergroening (kwantiteit) met planten en bomen. In 2024 gaan we aan de slag met het Zandse vierkant in Huissen. We voeren aangepast maaibeheer uit om de biodiversiteit in bermen te verhogen en het natuurlijk evenwicht te herstellen. Specifieke aandacht is er voor het behoud van insecten waaronder bijen en vlinders. We gaan door met biodivers maaien van gazons. Dit als resultaat van de in 2022 uitgevoerde proef. We creëren meer diversiteit in onze plantvakken en bomenareaal. We blijven sterk inzetten op de sociale paragraaf in het groenonderhoud. Ruim vijftig mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt hebben een duurzame werkplek in het groenonderhoud. We snoeien knotbomen gefaseerd om voedselvoorraden voor insecten te bevorderen. We voeren de intentie uit het coalitieakkoord uit om voor elk kind dat in onze gemeente wordt geboren een boom te planten. Dit doen we in de vorm van een geboortebos bij Huissen en in zes kernen planten we een herkenbare geboorteboom.
Financieel In programma 5, onder 'Wat mag het kosten?' staan de lasten en baten voor het onderhoud van openbaar groen. Het reguliere onderhoud aan openbaar groen en bomen bekostigen we uit de exploitatiebudgetten. Voor vervanging van groen en bomen investeren we jaarlijks € 115.000. We activeren deze investering (rente en afschrijving). Daarnaast zijn er voor verbetering en compensatie van openbaar groen middelen uit het Groenfonds beschikbaar. De budgetten en investeringen zijn ook de komende jaren voldoende om het vastgestelde kwaliteitsniveau te behouden.
2. Wegen Programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat Beleidskader Beleidsplan wegverhardingen 2017: beschrijft de kaders voor onderhoud en vervanging van verhardingen. Onkruidbestrijdingsplan 2009: beschrijft de kaders voor niet-chemische onkruidbestrijding op verhardingen en in plantsoenen. Onderhoudsniveau Het onderhoud is over het algemeen op kwaliteitsniveau B (basis). Voor de centrumgebieden van de kernen is dit hoger. Wat doen we in 2024? We voeren groot onderhoud van asfaltverhardingen uit aan (delen van): Nielant in Huissen, van Loostraat tot ir. Molsweg. ir. Molsweg in Huissen, tussen Stadswal en N325. Loostraat in Huissen, tussen Nielant en van Voorststraat. Langstraat in Gendt, tussen Kruisstraat en Dorpstraat. Doornenburgsestraat in Gendt, tussen Munnikhofsestraat en Waaldijk. Oude Wei in Haalderen. We voeren groot onderhoud van elementenverhardingen uit aan (delen van): Glazenmakershof in Angeren. 83
Lookhof in Angeren. Brakelhof in Angeren. Hofmeesterij in Huissen. 't Bosch in Bemmel. Pastoor Grimmeltstraat in Bemmel. Europalaan in Gendt. Vleumingen in Gendt. Schoolstraat in Gendt.
Bij de rioleringswerkzaamheden in Wijngaarden (Huissen), Hofsteestraat (Haalderen) en Deken dr. Mulderstraat (Bemmel) worden ook alle verhardingen van trottoirs en parkeerstroken aangepakt. Financieel In programma 2, onder 'Wat mag het kosten?' staan de lasten en baten voor onderhoud wegen. Naast de exploitatiebudgetten zijn middelen uit de voorziening onderhoud wegen voor groot onderhoud en uit de bestemmingsreserve voor vervangingsinvesteringen beschikbaar. De voorziening en bestemmingsreserve zijn toereikend om de kosten voor planmatig onderhoud en vervanging te dekken.
3. Riolering en water Programma 7. Volksgezondheid en milieu Beleidskader Gemeentelijk Watertakenplan 2023-2027: bevat de beleidsvoornemens en (bijbehorende) maatregelen voor inzameling, transport en (lokale) verwerking van stedelijk afval-, hemel- en grondwater. Waterwet: bevat de zorgplicht voor het inzamelen en verwerken van hemelwater. bevat de zorgplicht voor voorkomen/beperken van schade door grondwateronder- en overlast. Wet Milieubeheer: bevat de verplichting tot het inzamelen en transporten van afvalwater. Onderhoudsniveau De gemeenteraad heeft gekozen voor het ambitiescenario C (beschreven in het Gemeentelijk Watertakenplan 2023-2027). Wat doen we in 2024? Bij groot onderhoud beperken we de overlast voor onze inwoners tot een minimum. Dat doen we door het vervangen van de riolering zo veel mogelijk te combineren met het groot onderhoud aan wegen.
We vervangen de bestaande riolering en brengen verbeteringen aan tegen wateroverlast op de volgende locaties: Hofsteestraat in Haalderen (uitvoering). Gochsestraat in Huissen (uitvoering). Wijngaarden in Huissen (uitvoering). Vleumingen in Gendt (voorbereiding en start uitvoering). 84
Deken dr. in Mulderstraat Bemmel (voorbereiding en start uitvoering). Wijk Klappenburg in Bemmel (voorbereiding en start uitvoering). We voeren klein onderhoud uit na kwaliteitsinspecties of meldingen. We onderhouden en vervangen pompen en gemalen en mechanische riolering. Een extern gespecialiseerd bedrijf onderhoudt het grondwatermeetnet.
Financieel In programma 7, onder 'Wat mag het kosten?' staan de lasten en baten voortkomend uit het Gemeentelijk Watertakenplan 2023-2027. Het reguliere onderhoud aan de riolering en de gemalen bekostigen we uit de exploitatiebudgetten. We activeren vervangingen en verbeteringen van het rioolstelsel (rente en afschrijving). Het totaal aan kosten in het GWP is in balans met de opbrengst uit de riool- en waterzorgheffing.
4. Gebouwen Programma 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal Domein 7. Volksgezondheid en milieu 9. Bestuur en ondersteuning Beleidskader Beleidsplan Gebouwd Vastgoed 2016: minimaal kwaliteitsniveau om de gebouwen in stand te houden, voor de functie en/of het gebruik, en het behoud van de bedrijfseconomische (vastgoed)waarde. Contourennota Accommodatie- en Vastgoedbeleid 2019: relatie tussen de strategische doelen die de gemeente heeft en de manier waarop het maatschappelijk vastgoed gebruikt wordt om die doelen te bereiken. Onderhoudsniveau De huidige onderhoudstoestand van de gemeentelijke gebouwen, bouwwerken en de technische installaties is redelijk tot goed. Ze voldoen aan het minimale kwaliteitsniveau 3 (basis). Incidenteel kan de conditiescore van een bouwonderdeel onder de norm komen. Oorzaak hiervan is de (plan)ontwikkeling rondom deze gebouwen of locatie. De veiligheid, functionaliteit en de wind- en waterdichtheid blijft gegarandeerd. Wat doen we in 2024? We voeren regulier en planmatig onderhoud uit op basis van het nader uit te werken OnderhoudJaarPlan (OJP) 2024. Onder andere: gymzaal De Doornick in Doornenburg, het schilderen van het balvaste plafond. gymzaal Nijmeegsestraat in Gendt, het vervangen van de sportvloer. sporthal Walburgen in Gendt, het vervangen van de dakbedekking.
mixed hockey club in Bemmel, het vervangen van het systeemplafond met armaturen. het vervangen van de bitumineuze dakbedekking op o.a. gymzaal Abacus in Huissen en bij tennisclub Haalderen en Doornenburg. We realiseren duurzame, betaalbare en toegankelijke maatschappelijke accommodaties in Lingewaard. Daarin is voldoende ruimte voor onze verenigingen en maatschappelijke organisaties en ontstaat een goede bezetting door multifunctioneel gebruik.
85
In Huissen: we werken aan een multifunctionele accommodatie in het centrum. we ontwikkelen een toekomstbestendige multifunctionele sportaccommodatie bij sportpark de Blauwenburcht. we creëren een ontmoetingsruimte op het Zand. we verduurzamen de gymzalen De Abacus en het Sterrenbos. we bouwen sporthal de Brink om naar een turnaccommodatie. In Bemmel: we ontwikkelen een nieuwe sporthal bij het OBC. We gaan daarbij voor grondige duurzame renovatie of specifieke nieuwbouw. we werken aan het vergroten van de aantrekkingskracht van het dorpscentrum en onderzoeken hoe we de wensen op het vlak van sociaal culturele voorzieningen hieraan kunnen verbinden. In Haalderen: we voegen we bewegen, sporten en ontmoeten samen in één multifunctionele cultuur- en sportaccommodatie (MFCSA) op het terrein van voetbalvereniging HAVO. In Gendt: we ronden de uitbreiding en verduurzaming van SKC de Leemhof af. we verduurzamen we accommodaties op het sportpark Walburgen. In Doornenburg: we starten met het opstellen van een accommodatieplan waarin opgenomen het verduurzamen en toegankelijk maken van het Ontmoetingscentrum. In Angeren: we starten met het opstellen van een accommodatieplan waarin opgenomen het verduurzamen en toegankelijk maken van het bestaande dorpshuis.
Financieel Onder 'Wat mag het kosten?', in de programma's 5, 6, 7 en 9, hebben we de lasten en baten voor onderhoud gebouwen opgenomen. Naast de exploitatiebudgetten zijn middelen uit de voorziening onderhoud gebouwen beschikbaar voor planmatig onderhoud. De voorziening is toereikend om de kosten voor planmatig onderhoud te dekken.
5. Openbare verlichting Programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat Beleidskader Beleidsplan openbare verlichting 2021: de wijze waar op we onze openbare verlichting duurzaam in stand houden. Wet informatie-uitwisseling Boven -en Ondergrondse Netten (WIBON): registratie van alle ondergrondse voorzieningen bij het kadaster.
86
Onderhoudsniveau Het onderhoud is op kwaliteitsniveau B (basis). Door het vervangen van de oude armaturen daalt het energieverbruik. Het aantal armaturen met led-verlichting was medio 2023 ruim 65%. Wat doen we in 2024? We gaan verder met het vervangen van verlichtingsarmaturen naar een led-variant. Dat doen we onder meer in: de wijk Essenpas in Bemmel. de Dorpstraat in Gendt: vervanging van de grondspots. de centra van Bemmel, Huissen, Gendt en Doornenburg: ombouw van de hangende armaturen (aan lichtmasten en kabels). Financieel In programma 2, onder 'Wat mag het kosten?' staan de lasten en baten voor onderhoud openbare verlichting. Uit het jaarlijks exploitatiebudget dekken we de kosten voor onderhoud en energie. Er is een krediet beschikbaar voor de vervanging van de nog resterende bestaande armaturen door een ledvariant. Dekking van de kapitaallasten door besparing op de jaarlijkse uitgaven aan energie.
6. Civieltechnische kunstwerken Programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat Beleidskader Beheerplan Civieltechnische Kunstwerken 2021: kaders voor onderhoud en vervanging van kunstwerken. Onderhoudsniveau Het onderhoud is over het algemeen op kwaliteitsniveau B (basis) voor de kunstwerken. De oudere kunstwerken, veelal constructies uit de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw, worden de komende jaren vervangen. Wat doen we in 2024? We voeren groot onderhoud uit aan: fiets-/voetgangersbrug aan de Kolk in Huissen: vervanging van de damwand. fiets-/voetgangersbrug Hoefslag in Bemmel: vervangen van de slijtlaag op het betondek. verkeersbruggen Diana in Bemmel: vervangen van de slijtlaag op het betondek. tunnel Arnhemsepoort in Huissen: vervanging van de stalen leuning. Financieel In programma 2, onder 'Wat mag het kosten?' staan de lasten en baten voor onderhoud civieltechnische kunstwerken. Naast het exploitatiebudget zijn middelen uit de voorziening onderhoud civieltechnische kunstwerken beschikbaar voor groot onderhoud en uit de bestemmingsreserve voor vervangingsinvesteringen. De voorziening en bestemmingsreserve zijn toereikend om de kosten voor planmatig onderhoud en vervanging te dekken.
87
7. Speeltoestellen/-tuinen Programma 5. Sport, cultuur en recreatie Beleidskader Beleidsplan spelen (2019): kaders om de speelruimte uitnodigend en uitdagend te maken voor alle doelgroepen van jong tot oud. Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS): veiligheidsvoorschriften voor speeltoestellen op en de inrichting van formele speelplekken. Onderhoudsniveau De speelplekken en toestellen zijn veilig en voldoen aan het kwaliteitsniveau B (basis). Wat doen we in 2024? We voeren de jaarlijkse controle- en onderhoudscyclus uit om te bepalen of onderdelen nog veilig zijn. We geven uitvoering aan de uitkomsten van de speeltoestelinspectie (vervangen/vernieuwen toestellen). We verbeteren de speelvoorzieningen en speelaanleidingen bij de Irenestraat in Angeren. Bij alle aanpassingen in de speelruimte hebben we aandacht voor ‘circulaire speelruimte’ en klimaatadaptatie. Ook anticiperen we op de dorps- en wijkontwikkelingsplannen. Financieel In programma 5, onder 'Wat mag het kosten?' staan de lasten en baten voor onderhoud speeltoestellen en speeltuinen. Het reguliere onderhoud bekostigen we uit het exploitatiebudget. Voor vervanging en verbetering investeren we jaarlijks € 50.000. We activeren (rente en afschrijving) de investering en de kapitaallasten bekostigen we uit het exploitatiebudget.
De budgetten en investeringen zijn ook de komende jaren voldoende om het vastgestelde kwaliteitsniveau te behouden.
88
Paragraaf 4 Financiering
Inleiding De Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) stelt regels voor het financieringsgedrag van decentrale overheden. Hierbij gaat het om regels voor de treasury: het beheersen van financiële risico's op aangetrokken en uitgezette middelen. De uitvoering van de treasuryfunctie vereist snelle beslissingen in een complexe gelden kapitaalmarkt.
Financiering Financieringspositie De nieuwe investeringen uit het coalitieakkoord en bijstelling van het integraal huisvestingsprogramma onderwijs zorgen ervoor dat we de komende jaren een aantal nieuwe langlopende geldleningen op moeten gaan nemen. Op basis van de huidige liquiditeitenplanning moeten er in 2024, 2025, 2026 en 2027 nieuwe geldleningen worden afgesloten voor een totaal bedrag van € 82 miljoen. Hierin zit ook een herfinanciering van aflossingen op oude geldleningen van in totaal € 20 miljoen. Leningenportefeuille Uit het volgende overzicht blijkt dat door het afsluiten van nieuwe langlopende geldleningen in 2024, met een totaalbedrag van € 15 miljoen met een gemiddeld rentepercentage van 2,29% en de reguliere aflossingen in 2024, het gemiddelde rentepercentage afneemt met 0,26%. MUTATIES VASTE SCHULD IN 2024 Bedrag x € 1.000 Bedrag Gemiddelde rente
Invloed op gem. rente
Beginstand per 1 januari 2024
54.880
3,27%
Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Vervroegde aflossingen Renteaanpassing (oud percentage) Renteaanpassing (nieuw percentage) Omzetting vast naar vlottend Omzetting vlottend naar vast
15.000 -2.636 0 0 0 0 0
2,29% 4,30% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00%
-0,22% -0,04% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00%
Eindstand per 31 december 2024
67.244
3,01%
-0,26%
89
Algemene ontwikkelingen Intern Op 9 maart 2023 heeft de raad het Treasurystatuut Gemeente Lingewaard 2023 vastgesteld. In dit statuut zijn de spelregels rond de treasuryfunctie vastgelegd. We gaan uit van een laag risicoprofiel. Extern Onze rentevisie is als volgt: Rentevisie 2024 2023
2024
2025
Kapitaalmarktrente (lang)
3,0%
3,5%
3,5%
Geldmarktrente (kort)
3,5%
4,0%
4,0%
Bij het bepalen van de rentevisie richten wij ons op de verwachtingen van een aantal grote banken. Ten opzichte van de begroting 2023 is de rentevisie wel een stuk hoger. De aanhoudend hoge inflatie zorgt ervoor dat de Europese Centrale Bank (ECB) de rente blijft verhogen om zo de economie af te remmen en hierdoor de inflatie te verlagen. Op 27 juli is de rente met 0,25% verhoogd met de verwachting dat dit voorlopig wel eens de laatste verhoging kan zijn.
Risicobeheer Voor de toetsing van het renterisico heeft de overheid twee instrumenten gedefinieerd, namelijk de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Kasgeldlimiet per 01-01-2024 De kasgeldlimiet geeft aan hoeveel de gemeente kort mag financieren. De toegestane kasgeldlimiet bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal van het lopende jaar naar de stand per 1 januari. De uitgaven in de programma's bedragen afgerond € 137.000.000 (exclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves). De kasgeldlimiet voor 2024 bedraagt dan € 11.645.000. Renterisiconorm op de vaste schuld per 01-01-2024 De renterisiconorm heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering te beheersen. Het renterisico is het gevaar van ongewenste veranderingen van de (financiële) resultaten van de gemeente door rentewijzigingen. De renterisiconorm houdt in, dat de jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal bij aanvang van het jaar. Het renterisico op de vaste schuld blijft onder de renterisiconorm, zowel in 2024 als tijdens het hele meerjarenperspectief. Bij het opnemen van nieuwe langlopende geldleningen wordt in ieder geval met deze norm rekening gehouden, zodat deze ook in de toekomst niet overschreden wordt. Op basis van de huidige inzichten is er, naast de in 2022 afgesloten geldlening ad.
€ 10 miljoen voor 2024, in datzelfde jaar nog een aanvullende geldlening nodig van € 5 miljoen. Door onvoorziene nieuwe investeringen en aanhoudende hoge inflatie kan het zijn dat er toch nog aanvullende financiering nodig is. De inschatting is dat in die situatie voor maximaal € 5 miljoen aan aanvullende financiering moet worden aangetrokken.