818589 Bijlage 1 Programmabegroting 2024 (OUDE VERSIE)
Tekst van het document
Wat mag het kosten? In onderstaande tabel zijn de lasten (-) en baten (+) opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Bedragen x € 1.000een witregel 4
Onderwijs
2022 Werkelijk
2023 Begroot
2024 Begroot
2024 Lasten
4.1
Openbaar basisonderwijs
-48
-49
-49
-49
-48
-49
-49
-49
-
-2.314
-2.256
-2.242
-2.245
3
-141
-135
-134
-134
-
-2.173
-2.121
-2.108
-2.111
3
-1.533
-1.833
-2.083
-2.411
327
-485
-520
-694
-1.022
327
60405 Leerlingenvervoer
-1.037
-1.296
-1.359
-1.359
-
60406 Volwasseneducatie
-11
-17
-30
-30
-
-3.895
-4.138
-4.374
-4.705
330
Onttrekkingen reserves
-
-
-
-
-
Toevoegingen reserves
-
-
-
-
-
-3.895
-4.138
-4.374
-4.705
330
60401 Openbaar basisonderwijs 4.2
Onderwijshuisvesting
60402 Bijzonder basisonderwijs 60403 Onderwijshuisvesting 4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
60404 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
Saldo Lasten en Baten
Saldo inclusief mutaties reserves
Beleidsnota's Beleidsnotitie Visie Integraal Kind Centrum gemeente Lingewaard (2015) Beleidsnota leerlingenvervoer ‘Samen kom je verder’ (2014, aangepast in 2018) Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (2019) Beleidsplan sociaal domein "Iedereen hoort erbij!"(2021) Uitvoeringsplan Onderwijskansenbeleid Lingewaard (2023)
31
2024 Baten
Investeringsplan 4.01 Uitvoering integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP) (KN'24) Investering Looptijd Toelichting € 29.088.000 2024 - 2026 Voor de eerste termijn van het IHP is bij aanvang (2019) 27 miljoen beschikbaar gesteld. Dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd met de BDB index. In de kadernota staat dat het beschikbaar gestelde budget niet voldoende is om scholen uit de eerste termijn van het IHP te realiseren. In de kadernota is aangegeven dat er extra investeringsbudget nodig is voor de stichtingskosten en voor de locatiegebonden kosten. De extra benodigde stichtingskosten bedragen in totaal € 6,2 miljoen. Stijging van bouwkosten, landelijk bijgestelde uitgangspunten voor Frisse scholen klasse B en extra vierkante meters bij zowel IKC Het Sterrenbos als IKC De Vonkenmorgen door toename van het aantal leerlingen zijn de belangrijkste redenen hiervoor. Daarnaast is er sprake van locatiegebonden kosten. Deze zijn bij de vaststelling van het IHP in 2019 niet geraamd. Het gaat hierbij om kosten voor o.a. bouwrijp maken, onderzoeken bestemmingsplan / bouwvergunning, sloop bestaand gebouw, tijdelijke huisvesting en inrichting openbare ruimte. Op dit moment gaan we ervan uit dat de locatiegebonden kosten gemiddeld zo'n 30% van de stichtingskosten zijn. Totale locatiegebonden kosten komen hiermee op € 6,4 miljoen.
Hiervan is ongeveer 60% incidenteel (niet afschrijven) en 40% structureel (kapitaallasten).
32
5. Sport, cultuurproductie en cultuurparticipatie Onder dit programma vallen taken op het gebied van sport, bibliotheek, cultuur, kunst, cultureel erfgoed, monumenten en archeologie, groen & openluchtrecreatie. De economische component van recreatie en toerisme (promotie, toeristenbelasting, e.d.) valt onder programma 3 en de ruimtelijke component van recreatie, zoals het aanleggen van recreatieve routes, valt onder programma 8.
Ontwikkelingen Sport en cultuur zijn de unieke activiteiten die generaties en culturen bijeenbrengen met activiteiten die bijdragen aan persoonlijke ontwikkeling, ontmoeting en het samen bereiken van een gezond en actief leven. Ze verbinden verleden, heden en toekomst in onze kernen. Hiermee wordt het nog belangrijker dat sport en cultuur voor iedereen bereikbaar en betaalbaar zijn.
Wat willen we bereiken? We streven naar sociale samenhang en vitaliteit van onze inwoners. Samen met verenigingen en andere maatschappelijke organisaties zorgen we voor een aantrekkelijk aanbod van voorzieningen. De beleving en behoefte van de inwoner zijn het uitgangspunt. De besteding van onze vrije tijd staat hierbij centraal. We werken aan aantrekkelijke openbaar toegankelijke voorzieningen en een aantrekkelijke openbare ruimte voor iedereen. Een leefomgeving die uitnodigt om erop uit te gaan, elkaar te ontmoeten en mee te doen. Onze doelen zijn: 1. Gezonde inwoners in een samenleving waarin jong tot oud mee kan doen doordat we een passend aanbod aan sportieve, culturele en recreatieve activiteiten bieden in de directe leefomgeving van onze inwoners. 2. Duurzame, aantrekkelijke, betaalbare en toegankelijke sportaccommodaties in Lingewaard. 3. Natuur, biodiversiteit en landbouw verbinden en versterken. 4. Zorgen voor een openbare ruimte die uitnodigt tot (samen) bewegen met voldoende uitdagende speelmogelijkheden voor kinderen in alle kernen.
Wat gaan we doen in 2024? Gezonde inwoners in een samenleving waarin jong tot oud mee kan doen doordat we een passend aanbod aan sportieve, culturele en recreatieve activiteiten bieden in de directe leefomgeving van onze inwoners. (doel 1) We verbinden het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en preventie met het sport- en beweegakkoord en het cultuurakkoord en voeren dit in samenwerking met alle betrokken partners uit. We evalueren de inzet van de cultuurcoaches vanuit de uitvoering van het cultuurakkoord. We actualiseren het erfgoedbeleid. We vieren in 2025 80 jaar vrijheid. Dit organiseren we met tien gemeenten in de Betuwe. Duurzame, aantrekkelijke, betaalbare en toegankelijke sportaccommodaties in Lingewaard. (doel 2) Voor Huissen werken we aan een toekomstbestendige multifunctionele sportaccommodatie bij sportpark de Blauwenburcht. Daarnaast verduurzamen we de gymzalen de Abacus en het Sterrenbos Voor Bemmel werken we aan een nieuwe sporthal bij het OBC. We gaan daarbij voor grondige duurzame renovatie of specifieke nieuwbouw. Voor Gendt verduurzamen we ook de sporthal Walburgen.
33
Natuur, biodiversiteit en landbouw verbinden en versterken. (doel 3) We gaan verder met het project vlinderrijke akkerranden dat in 2023 is gestart. We starten met een bundel participatieprojecten ter versterking van landschap en biodiversiteit. Zorgen voor een openbare ruimte die uitnodigt tot (samen) bewegen met voldoende uitdagende speelmogelijkheden voor kinderen in alle kernen. We geven uitvoering aan de Speelvisie Lingewaard (2019-2029)
Wat mag het kosten? In onderstaande tabel zijn de lasten (-) en baten (+) opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Bedragen x € 1.000een witregel 5
Sport, cultuurproductie en -participatie
5.1
Sportbeleid en activering
2022 Werkelijk
2023 Begroot
2024 Begroot
2024 Lasten
-587
-312
-339
-339
-587
-312
-339
-339
-
60501 Sportbeleid en activering
2024 Baten
Sportaccommodaties
-2.670
-3.402
-3.486
-4.804
1.316
60502 Binnensportaccommodaties
-120
-686
-191
-768
576
60503 Buitensportaccommodaties
-181
-186
-192
-451
258
60504 Zwembaden
-299
-323
-334
-530
196
60505 Binnensportacc. - Beheer & Onderh.
-771
-750
-860
-1.022
162
60506 Buitensportacc. - Beheer & Onderh.
-1.299
-1.457
-1.909
-2.033
124
-485
-459
-534
-535
2
60508 Vormings- en ontwikkelingswerk
-204
-219
-244
-245
2
60509 Cultuur
-249
-213
-254
-254
-
60510 Kunst in de openbare ruimte
-32
-27
-36
-36
-
5.2
5.3
Cultuurpresentatie en cultuurproductie
Cultureel erfgoed
-72
-89
-87
-90
4
60511 Monumenten & Archeologie
-47
-72
-69
-72
4
60512 Oudheidkunde
-25
-17
-18
-18
-
Media
-872
-881
-894
-900
6
60513 Bibliotheken
-872
-881
-894
-900
6
-3.830
-4.127
-4.171
-4.253
83
60514 Natuur en landschap
-186
-173
-164
-164
-
60515 Recreatieve voorzieningen
-113
-97
-99
-125
27
60516 Speelvoorzieningen
-245
-417
-350
-350
-
60517 Dierenparken
-57
-47
-56
-56
-
60518 Groen- en reststroken
136
-95
-109
-152
43
60519 Hondenuitlaatstroken
-161
-169
-193
-193
-
-2.389
-2.463
-2.503
-2.503
-
60521 Evenementen
-321
-187
-187
-200
13
60522 Park Lingezegen
-291
-291
-326
-326
-
60523 Watergangen / onderhoud
-203
-188
-184
-184
-
5.5
5.6
5.7
Openbaar groen en (openlucht)recreatie
60520 Onderhoud openbaar groen
34
Saldo Lasten en Baten
-8.516
-9.270
-9.511
-10.921
1.411
Onttrekkingen reserves
156
145
121
-
121
Toevoegingen reserves
-30
-8
-8
-8
-
-8.390
-9.133
-9.399
-10.929
1.532
Saldo inclusief mutaties reserves
Beleidsnota's Visie Beeldende Uitingen in de Openbare Ruimte Lingewaard (2012) Beleidsnota Cultureel Erfgoed Lingewaard (2015) Groenfonds 2015 en addendum (2021) Evaluatie sociaal-cultureel en maatschappelijk accommodatiebeleid (2016) Nota recreatie en toerisme: "Betuwe in verbinding: een dijk van een landschap" Lingewaard en Overbetuwe 2023 - 2028 (2023) Bomenlijst 2018 Uitvoeringsprogramma Landschap en Biodiversiteit 2019-2023 (2018) Contourennota accommodatie- en vastgoedbeleid (2019) Beleidsplan spelen (2019) Cultuurnota 'Beleef kunst en cultuur in Lingewaard' (2022) Sportbeleid gemeente Lingewaard 'Goed in beweging' (2021) Sport- & Beweegakkoord, ontmoeten door bewegen 2023-2026 (2023) Beleidsplan sociaal domein 'Iedereen hoort erbij' (2021)'
Investeringsplan 5.01 Vervanging groen en bomen 2024 - 2027 Investering Looptijd Toelichting € 123.000 van 2024 Veel openbaar groen is aan vervanging toe. We vervangen t/m openbaar groen op wijkniveau. De kwaliteit van de bomen en de € 123.000 2027 beplanting in de gemeente brengen we in beeld. Daarna pakken € 123.000 we op wijkniveau het groen aan dat het hardst aan vervanging toe € 123.000 is. 5.02 Gastvrije Waaldijk Investering Looptijd € 100.000 2027-2030
Toelichting Parallel aan de lopende dijkversterkingsprojecten wordt de noordelijke Waaldijk in Gelderland heringericht. Autoverkeer blijft mogelijk, maar de dijk wordt voor recreatieverkeer veiliger en aantrekkelijker. Gemeenten betalen € 100.000 mee aan recreatieve voorzieningen zoals rustpunten, informatiezuilen e.d.. Op grond van de intentieverklaring om mee te doen aan het project is het investeringsbedrag gereserveerd. Het tijdpad voor de dijkversterking is nog onderwerp van overleg met het Waterschap.
35
5.03 Fietspad Angerense Polder Investering Looptijd Toelichting € 88.000 2027-2029 In de Angerense polder wordt in het kader van de herinrichting een nieuw fietspad rond het steenfabrieksterrein aangelegd dat in 2029 wordt opgeleverd. Als resultaat van een inwonersinitiatief willen we de hele route voor fietsers door de polder herstellen / opwaarderen. Dit investeringsbedrag is gereserveerd voor het verbeteren van de bestaande weg tussen het fabrieksterrein en de dijk bij Angeren. 5.04 Sportpark De Blauwenburcht (KN'24) Investering Looptijd Toelichting € 19.416.000 2025-2026 Op Sportpark Blauwenburcht bouwen we in het kader van het sportaccommodatieplan Huissen een multifunctionele sportaccommodatie. vanaf 2027 Vermindering exploitatielasten € 104.000 structureel. 5.05 Sporthal OBC (KN'24) Investering Looptijd Toelichting € 2.600.000 2025-2026 Er is een investering nodig om in plaats van 3 gymzalen een sporthal te bouwen inclusief de bijgekomen indexering. Hiervoor is ook € 3,9 miljoen vanuit het IHP beschikbaar. In de raadsvergadering van 14 september 2023 is dit investeringsbudget beschikbaar gesteld. 5.06 Sporthal de Brink, turnlocatie (KN’24) Investering Looptijd Toelichting € 542.000 2027 Als onderdeel van het sportaccommodatieplan Huissen bouwen we een gedeelte van Sporthal De Brink om tot een turnlocatie.
5.07 Verduurzaming gymzalen Abacus & Sterrenbos (KN’24) Investering Looptijd Toelichting € 918.000 2024 Als onderdeel van het accommodatieplan Huissen verduurzamen we de gymzalen Abacus en Sterrenbos naar energieneutraal.
36
6. Sociaal domein Dit programma richt zich op alle inspanningen op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Participatiewet, de Wet inburgering en de Jeugdwet. Welzijn, preventie, armoedebeleid en schuldhulpverlening maken ook deel uit van dit programma. Daarnaast richt het zich op het faciliteren van inwonersinitiatieven.
Ontwikkelingen We geven de Taskforce sociaal domein een vervolg in de Taskforce Strategische Agenda Sociaal Domein voor de periode van 2023 – 2026 met de volgende opgaven: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.
Versterken sociale basis. Beschermd thuis. Lingewaardse ontwikkelagenda jeugdhulp. Lingewaardse agenda voor bestaanszekerheid. IZA/ GALA Transformatie van zorg naar gezondheid. Integrale werkwijze rond statushouders en vluchtelingen. Beheersbare kosten in het sociaal domein.
Wat willen we bereiken? Een samenleving waarin iedereen mee kan doen. Hieraan bouwen we samen met onze inwoners en maatschappelijke partners. Een samenleving waarin iedereen zijn leven op een prettige manier en naar eigen keuze kan invullen. En waarin mensen naar elkaar omkijken en elkaar helpen als dat nodig is. Meedoen is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Het is onze taak om inwoners te helpen zo goed mogelijk deel te blijven nemen aan de samenleving. Met dit uitgangspunt zorgen wij voor een goede sociale infrastructuur en aanvullende hulp en ondersteuning als inwoners tijdelijk of langdurig niet voldoende voor zichzelf of hun gezin kunnen zorgen. Daarbij zetten we extra in op een gezonde leefstijl en preventie, goede en toegankelijke algemene voorzieningen en voorkomen we – waar mogelijk – dat mensen zwaardere zorg nodig hebben. Dat doen wij door de sociale basis te versterken en daarbij bijvoorbeeld in dorpshuizen en ontmoetingscentra een ‘huiskamer’ te openen waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en laagdrempelig vragen kunnen stellen over zorg en ondersteuning. Onze doelen zijn: 1. De versterking van de sociale basis. 2. Duurzame, aantrekkelijke, betaalbare en toegankelijke maatschappelijke accommodaties in Lingewaard. Waarin voldoende ruimte is voor onze verenigingen en maatschappelijke organisaties. En waar door multifunctioneel gebruik een goede bezetting is. 3.
Inwoners worden gezond en gelukkig ouder. Door zelfstandig te blijven wonen, veilig over straat te kunnen gaan, in de buurt hulp te hebben en anderen kunnen te ontmoeten. 4. Inwoners met soms onbegrepen gedrag bieden we mogelijkheden om ook mee te doen. We vormen een kring om hen heen, als dat (even) nodig is. Zo helpen we inwoners ‘uit de verwarring te komen’. 5. Inwoners met een uitkering helpen wij aan het werk. Inwoners die hun baan verliezen helpen we werk te vinden als hen dat zelf niet lukt. 6. Ieder kind krijgt de kans om zich te ontwikkelen en zijn talenten te benutten. Dit doen we samen: ouders, kinderen en jongeren zelf, onderwijs en kinderopvang, vrijwilligers en professionals. Met vallen en opstaan. 7. Alle mensen die nieuw in Lingewaard komen wonen zijn welkom. Wij willen dat zij zich snel thuis voelen en mee kunnen doen in onze samenleving.
37
8. Inwoners kunnen rekenen op leefbare wijken, buurten en dorpen. Inwonersinitiatieven Indicator Lingewaard Doet Inwonersinitiatieven
Meetbaar resultaat Aantal gerealiseerde ideeën Aantal maatschappelijke initiatieven
W2022
B2023
B2024
B2027
29 15
34 14
30 14
30 14
Wat gaan we doen in 2024? De versterking van de sociale basis (doel 1) We bereiden de aanbestedingsdocumenten voor op basis van de vastgestelde contourennota Versterking van de sociale basis. We betrekken uw raad daarbij. We voeren de aanbesteding uit en implementeren de nieuwe werkwijze. We stellen een uitvoeringsprogramma inclusie en diversiteit op. Duurzame, aantrekkelijke, betaalbare en toegankelijke maatschappelijke accommodaties in Lingewaard waarin voldoende ruimte is voor onze verenigingen en maatschappelijke organisaties en waar door multifunctioneel gebruik een goede bezetting is (doel 2) Voor Huissen werken we aan een multifunctionele accommodatie in het centrum. Voor Huissen leveren we een bijdrage aan de verduurzaming van het scoutinggebouw Dannenburcht. Voor Bemmel ronden we het accommodatieplan af. We betrekken het vergroten van de aantrekkingskracht van het centrum daarbij. We onderzoeken hoe we de wensen op het vlak van sociaal culturele voorzieningen hieraan kunnen verbinden. Voor Haalderen voegen we bewegen, sporten en ontmoeten samen in één multifunctionele cultuuren sportaccommodatie (MFCSA) op het terrein van voetbalvereniging HAVO. Voor Gendt ronden we de uitbreiding en verduurzaming van SKC de Leemhof af. Voor Doornenburg starten we met het opstellen van een accommodatieplan.
Hierin nemen we het verduurzamen en toegankelijk maken van het Ontmoetingscentrum mee. Voor Angeren starten we met het opstellen van een accommodatieplan. We nemen hierin het verduurzamen en toegankelijk maken van het bestaande dorpshuis mee. Inwoners worden gezond en gelukkig ouder. Door zelfstandig te blijven wonen, veilig over straat te kunnen gaan, in de buurt hulp hebben en anderen kunnen ontmoeten (doel 3) We maken een plan voor het realiseren van ontmoeting voor ouderen: van huiskamer tot aan geïndiceerde dagactiviteiten. We bereiden regionaal de aanbesteding Wmo voor. Hierbij is het streven dat eventuele nieuwe contracten ingaan per 1 juli 2025. Inwoners met soms onbegrepen gedrag bieden we mogelijkheden om ook mee te doen. We vormen een kring om hen heen, als dat (even) nodig is. Zo helpen we inwoners ‘uit de verwarring te komen’ (doel 4) We bereiden ons voor op de doordecentralisatie van ‘beschermd thuis’ per 2025. We richten daarvoor onze lokale toegang in met het hybride toegangsmodel. Hiermee worden we zelf verantwoordelijk voor het besluit om beschermd wonen en beschermd thuis in te zetten, te verlengen of te beëindigen, ondersteund door een regionaal expertiseteam. Ook we richten we onze lokale aanpak in. We maken daarbij gebruik van ervaringsdeskundigen en betrekken de wijk-GGZ hierbij.
38
Inwoners met een uitkering helpen wij aan het werk en inwoners die hun baan verliezen helpen we werk te vinden als hen dat zelf niet lukt (doel 5) We ronden de implementatie van de participatierotonde af inclusief managementrapportage. We zetten in op het bestrijden van armoede en maken daarvoor een Lingewaardse agenda van bestaanszekerheid. Ieder kind krijgt de kans om zich te ontwikkelen en zijn talenten te benutten. Dit doen we samen: ouders, kinderen en jongeren zelf, onderwijs en kinderopvang, vrijwilligers en professionals. Met vallen en opstaan (doel 6) We geven zowel lokaal als regionaal uitvoering aan de landelijk vastgestelde Hervormingsagenda jeugd. Hierbinnen is onder andere aandacht voor het steviger verbinden van jeugdhulp aan aanpalende domeinen zoals het onderwijs en bestaanszekerheid. We bereiden regionaal de aanbesteding jeugdhulp voor. Het streven is dat eventuele nieuwe contracten ingaan per 1 juli 2025. Alle inwoners die nieuw in Lingewaard komen wonen zijn welkom. We willen dat zij zich snel thuis voelen en mee kunnen doen in onze samenleving (doel 7) We bieden nieuwe Lingewaarders een passend inburgeringsaanbod en begeleiden hen intensief. In samenwerking met de woningcorporaties realiseren wij de taakstelling huisvesting statushouders. Waarbij we onder andere de leefbaarheidscoach inzetten voor een goede integratie.
We voeren onze richtlijn voor huisvesting voor Oekraïense vluchtelingen uit en begeleiden hen intensief. In taalonderwijs, zorg, onderwijs, kinderopvang, werk, integratie en participatie. Inwoners kunnen rekenen op leefbare wijken, buurten en dorpen (doel 8) We geven uitvoering aan (inwoner)participatiebeleid. Inwonersinitiatieven maken hier onderdeel van uit. Met ‘Lingewaard Doet’ richten we ons op de kernen Doornenburg en Huissen.
Wat mag het kosten? In onderstaande tabel zijn de lasten (-) en baten (+) opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Bedragen x € 1.000een witregel 6
Sociaal domein
2022 Werkelijk
2023 Begroot
2024 Begroot
2024 Lasten
2024 Baten
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
-5.054
-5.745
-6.898
-7.465
566
60601 Sociaal en cultureel werk
-139
-140
-136
-136
-
60602 Algemeen maatschappelijk werk
-580
-351
-408
-408
-
-1.633
-2.291
-2.571
-2.571
-
60604 Algemene voorzieningen jeugd
-247
-292
-267
-267
-
60605 Jeugd- en jongerenwerk
-398
-421
-405
-405
-
-5
-6
-6
-6
-
60607 Dorpshuizen
-328
-369
-311
-449
138
60608 Dorpshuizen - Beheer & Onderhoud
-651
-674
-948
-881
-67
60609 Wijkplatforms
-375
-401
-344
-344
-
60610 Inwonerparticipatie
-205
-266
-175
-212
37
60603 Jeugd uitvoeringskosten
60606 Jeugd- en jongerenwerk - B&O
39
60611 Kinderdagverblijven
114
105
89
-129
217
60612 Kinderdagverblijven-Beheer/Onderh.
-193
-206
-243
-243
-
60613 Ouderenwerk
-404
-371
-355
-355
-
60614 Opvang vluchtelingen
555
750
-
-2
2
60669 Algemene voorzieningen Wmo
-565
-812
-818
-1.039
221
-
-
-
-18
18
6
-379
-443
-443
60623 Gem. hulp toeslagen problematiek
6
-
-
-
-
60671 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
-
-379
-443
-443
-
-5.967
-3.735
-3.188
-12.062
8.873
-141
-768
-1.201
-1.201
-
61
-169
-41
-283
241
60617 BUIG
-1.210
-779
-265
-8.867
8.602
60618 Gem. armoede en schuldenbeleid
-4.410
-1.757
-1.433
-1.463
30
-267
-262
-248
-248
-
-5.073
-4.488
-4.392
-4.392
60620 Sociale werkvoorziening
-5.073
-4.488
-4.392
-4.392
Arbeidsparticipatie
-1.243
-1.295
-1.222
-1.222
60621 Inburgering nieuwkomers
-393
-318
-348
-348
-
60622 Re-integratie en participatie
-850
-977
-874
-874
-
-3.273
-4.365
-4.211
-4.318
107
60660 Wmo Uitvoeringskosten
-1.611
-2.067
-1.712
-1.712
-
60662 Hulpmiddelen Wmo
-1.662
-2.298
-2.499
-2.606
107
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
-6.428
797
-1
-89
88
60661 Begeleiding Wmo
-2.444
797
-1
-89
88
60663 Hulp bij huishouden
-3.869
-
-
-
-
-115
-
-
-
-
-4.768
-5.418
-5.418
-4.768
-5.418
-5.418
-1.813
-2.129
-2.129
-1.813
-2.129
-2.129
-709
-865
-865
-709
-865
-865
-
60670 Europees project dRural 6.2
6.3
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
Inkomensregelingen
60615 Bijstandsverlening algemeen 60616 BBZ 2004
60619 Kwijtscheldingen 6.4
6.5
6.6
WSW en beschut werk
Maatwerkvoorzieningen (Wmo)
60667 PGB Wmo 6.71A Hulp bij het huishouden (Wmo) 60675 Hulp bij huishouden (Wmo)
-
6.71B Begeleiding (Wmo) 60676 Begeleiding (Wmo)
-
6.71C Dagbesteding (Wmo) 60677 Dagbesteding (Wmo)
-
-
-
-
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
-11.240
60664 Jeugdhulp (zin)
-11.090
-
-
-
-
-150
-
-
-
-
-2.661
-2.788
-2.788
-2.661
-2.788
-2.788
-3.068
-3.063
-3.063
60666 PGB jeugd 6.72A Jeugdhulp begeleiding 60679 Jeugdhulp begeleiding
-
6.72B Jeugdhulp behandeling
40
-
60680 Jeugdhulp behandeling
-
-3.068
-3.063
-3.063
-455
-438
-438
-455
-438
-438
-332
-370
-370
-332
-370
-370
-612
-580
-580
-612
-580
-580
-1.617
-1.661
-1.661
-1.617
-1.661
-1.661
-4.551
-4.157
-4.157
-4.551
-4.157
-4.157
-1.072
-714
-714
-1.072
-714
-714
-446
-358
-358
-446
-358
-358
-
-
-
-
-
-29
-35
-35
-29
-35
-35
-389
-422
-422
-
-389
-422
-422
-
-40.375
-41.732
-43.353
-52.989
9.634
Onttrekkingen reserves
2.019
1.436
35
-
35
Toevoegingen reserves
-3.340
-1.953
-
-
-
-41.696
-42.249
-43.319
-52.989
9.669
6.72C Jeugdhulp dagbesteding 60681 Jeugdhulp dagbesteding
-
6.73A Pleegzorg 60683 Pleegzorg
-
6.73B Gezinsgericht 60684 Gezinsgericht
-
6.73C Jeugdhulp met verblijf overig 60685 Jeugdhulp met verblijf overig
-
6.74A Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf 60686 Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf
-
6.74B Jeugdhulp Crisis/LTA/GGZ-verblijf 60687 Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
-
6.74C Gesloten plaatsing 60688 Gesloten plaatsing
-
6.82 Geëscaleerde zorg 18-
-2.103
60665 Gespecialiseerde jeugdhulp
-2.103
6.82B Jeugdreclassering 60692 Jeugdreclassering
-
6.82C Jeugdbescherming 60691 Jeugdbescherming
Saldo Lasten en Baten
Saldo inclusief mutaties reserves
Beleidsnota's Beleidsnota cultureel erfgoed Lingewaard (2015) Beleidsplan ruimte voor inwonersinitiatieven (2017) Notitie mantelzorg, vrijwilligers en ouderen (MVO) (2018) Contourennota accommodatie- en vastgoedbeleid (2019) Taskforce (2019) Beleidsplan sociaal domein 'Iedereen hoort erbij' 2021
41
-
-
-
-
-
-
-
-
Investeringsplan 6.01 Ontmoetingsruimte 't Zand / Dannenburcht, Huissen (KN'24) Investering Looptijd Toelichting € 900.000 2025-2026 Als onderdeel van het Maatschappelijk Accommodatieplan Huissen realiseren we een ontmoetingscentrum op 't Zand. Dit centrum wordt een integraal onderdeel van het nieuw te bouwen IKC Het Sterrenbos. Voor het gebouw Scouting Dannenburcht wordt het pannendak vervangen en gelijktijdig het asbest verwijderd. 6.02 Multifunctionele accommodatie Haalderen (KN'24) Investering Looptijd Toelichting € 1.430.000 2025-2026 In Haalderen brengen we de sport- en cultuuractiviteiten samen in één multifunctionele cultuur- en sportaccommodatie op het terrein van voetbalvereniging HAVO. vanaf 2027 Exploitatielasten € 25.000 structureel. 6.03 Verduurzaming gemeentelijke accommodaties (KN'24) Investering Looptijd Toelichting € 800.000 2024-2025 Voor het Dorpshuis Angeren en Ontmoetingscentrum Doornenburg werken we het maatwerkadvies uit naar een maatregelenpakket. We streven naar energieneutrale accommodaties. 6.04 Multifunctionele accommodatie Huissen (gedeelte KN'24) Investering Looptijd Toelichting € 13.898.000 2024-2026 In het kader van het Maatschappelijke Accommodatieplan Huissen realiseren we een nieuwe multifunctionele accommodatie (MFA) in de O.L.V. Kerk te Huissen. vanaf 2027 Exploitatielasten € 220.000 structureel.
42
7. Volksgezondheid en milieu Dit programma bevat taken met betrekking tot de volksgezondheid, afvalwater, waterhuishouding, huishoudelijk afval, bescherming van het milieu, begraafplaatsen, klimaat en duurzaamheid.
Ontwikkelingen Volksgezondheid Het Integraal Zorgakkoord (IZA) heeft als doel de zorg voor alle Nederlanders toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar te houden. Dat vraagt de komende jaren om forse inspanningen onder meer verwoordt in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Het GALA geeft een verdere uitwerking aan de afspraken uit het IZA. (Zie hiervoor ook programma 6, Taskforce Strategische Agenda Sociaal Domein). Klimaat en energie De verstedelijkingsopgave in combinatie met het halen van de klimaatdoelen vraagt om een intensivering van onze inspanningen op het gebied van klimaat en energie. Hiervoor maken we een programma Klimaat en Energie waar onder meer ook klimaatadaptatie en circulariteit deel van uit maken. Afval en circulariteit Het Nationaal Programma Circulaire Economie 2023 – 2030 beoogt een volledig circulaire economie in 2050. Verbetering van de circulariteit van de inzameling en verwerking afvalstoffen is één van de aandachtspunten hierbij.
Wat willen we bereiken? We dragen bij aan de bescherming van de gezondheid van onze inwoners en verbeteren de fysieke leefomgeving. De doelen uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) zijn daarbij het uitgangspunt. We willen gezondheidsachterstanden terugdringen, een gezonde leefstijl bevorderen, de mentale weerbaarheid en gezondheid van onze inwoners versterken waarbij men vitaal ouder kan worden. Naast een versterking van de GGD willen we een domeinoverstijgende inzet vanuit een regionale preventie-infrastructuur. Net als landelijke doelen voor klimaat en milieu willen we in 2050 een energieneutrale, klimaat-adaptieve en circulaire gemeente zijn. Daarvoor werken we samen met onze inwoners en bedrijven. We geven hierbij zelf het goede voorbeeld. Onze doelen zijn: 1. We beogen een goede gezondheid voor al onze inwoners, van jong tot oud. 2. De gemeente is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht. 3. De hoeveelheid restafval per inwoner daalt en er is maximaal hergebruik van de ingezamelde grondstoffen. 4. Energiebesparing, duurzame opwekking en warmte-transitie. We willen een energieneutrale gemeente zijn in 2050.
Wat gaan we doen in 2024? We beogen een goede gezondheid voor al onze inwoners, van jong tot oud (doel 1) We voeren het plan van aanpak uit voor de inzet van middelen voor het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) . We leggen een plan voor toekomstbestendige jeugdgezondheidszorg (JGZ) en algemene gezondheidszorg (AGZ) ter besluitvorming voor. 43
De gemeente is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht (doel 2) We voeren de maatregelen uit die zijn opgenomen in de Uitvoeringsagenda van de Lokale Adaptatiestrategie (LAS). Zie hiervoor ook de paragraaf Klimaat en Energie: Klimaatadaptatie. Samen met de regio gaan we aan de slag met de maatregelen uit de nieuwe Samenwerkingsagenda van de Regionale Adaptatiestrategie (RAS). Een belangrijk onderwerp is de implementatie van klimaatadaptieve normen voor nieuwbouw en bestaande bouw. Zie hiervoor ook de paragraaf Klimaat en Energie: Klimaatadaptatie. We werken aan de ambities en het uitvoeringsprogramma zoals opgenomen in het Gemeentelijk Watertakenplan 2023-2027. We vervangen en verbeteren de riolering in een aantal straten. Zie hiervoor de paragraaf Kapitaalgoederen onder 3. Riolering en water. De hoeveelheid restafval per inwoner daalt en er is maximaal hergebruik van de ingezamelde grondstoffen (doel 3) We zetten actief in op gedragsverandering (beter scheiden). Dit doen we onder andere door voorbeelden aan inwoners te laten zien tijdens een weekmarkt. We gaan door met de vervanging van prullenbakken, het plaatsen van GFT-zuilen en restafvalcontainers met toegangscontrole. Ook optimaliseren we de inzamelvoorzieningen in de openbare ruimte. Dit doen we door de aantallen en locaties hiervan af te stemmen op vraag en aanbod.
We gaan door met het zwerfafvalprogramma om zwerfafval te verminderen (opruimen). Door educatie (creëren van bewustwording) proberen we zwerfafval te voorkomen. We actualiseren het grondstoffenbeleid. We zoeken naar de beste vorm voor een milieustraat en de best passende organisatie voor circulaire inzameling en verwerking van ons fijn en grof huishoudelijk afval. Energiebesparing, duurzame opwekking en warmte-transitie. We willen een energieneutrale gemeente zijn in 2050 (doel 4) We zetten het project woningisolatie voor woningeigenaren met een laag inkomen voort. We voeren een brede verkenning uit naar de opwek van duurzame energie (zowel wind en zon) in de zone Betuwelijn/A15. We leggen de resultaten daarvan voor aan de gemeenteraad. We geven uitvoering aan het in 2023 aangescherpte beleid voor energietransitie via energiebesparing, duurzame opwek en warmtetransitie.
44
Wat mag het kosten? In onderstaande tabel zijn de lasten (-) en baten (+) opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Bedragen x € 1.000een witregel 7
Volksgezondheid en milieu
2022 Werkelijk
2023 Begroot
2024 Begroot
2024 Lasten
7.1
Volksgezondheid
-1.781
-2.030
-2.260
-2.260
60701 Openbare gezondheidszorg
-853
-1.010
-1.199
-1.199
-
60702 Jeugdgezondheidszorg
-928
-1.020
-1.061
-1.061
-
1.374
1.450
1.472
-3.204
4.676
60720 Algemeen rioolbeheer
-2.559
-1.537
-1.880
-1.880
-
60721 Riolering en waterzuiv. / Onderhoud
-1.060
-1.540
-1.294
-1.324
30
60722 Rioolheffing
4.993
4.527
4.646
-
4.646
7.2
Riolering
2024 Baten
Afval
1.833
1.334
1.619
-4.312
5.931
60723 Afval algemeen
-149
-110
-89
-89
-
60724 Huishoudafval
-2.568
-3.043
-2.904
-3.565
660
60725 Overige afvalstoffen
-346
-536
-570
-635
66
60726 Afvalstoffenheffing
4.896
5.030
5.169
-
5.169
60733 Reinigingsheffing
-
-7
13
-23
36
Milieubeheer
-2.063
-2.431
-2.048
-3.048
1.000
60727 Milieubeheer
-1.252
-1.196
-1.179
-1.281
102
60728 Duurzaamheid
-738
-1.151
-783
-890
107
60729 Plaagdierbestrijding
-73
-84
-86
-86
-
-
-
-
-791
791
-176
-127
-121
-286
165
60730 Algemene begraafplaatsen
-156
-112
-106
-271
165
60731 Begraven
-20
-15
-15
-15
-
Saldo Lasten en Baten
-813
-1.804
-1.338
-13.110
11.772
Onttrekkingen reserves
352
843
350
-
350
Toevoegingen reserves
-801
-88
-149
-149
-
-1.262
-1.049
-1.138
-13.259
12.122
7.3
7.4
60734 Klimaat- en energiebeleid 7.5
Begraafplaatsen en crematoria
Saldo inclusief mutaties reserves
Beleidsnota's Beleidsplan Sociaal Domein "Iedereen hoort erbij!"(2021) Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023 – 2027 Grondstoffenbeleid Lingewaard Circulair en Duurzaam (2019) Beleidsnota Duurzaamheid 2016 – 2020 Beleidskader energietransitie (2020) Beleidskader wind (2019) Beleidskader zon (2019) Transitievisie Warmte (2021) 45
Investeringsplan 7.01 Investeringen vervangingen en investeringen maatregelen riolering Investering Looptijd Toelichting Niet gelabeld De investeringsbedragen zijn gebaseerd op het Gemeentelijk € 1.795.000 2024-2026 Watertakenplan 2023-2027 (GWP). Het GWP bevat € 1.795.000 2025-2027 investeringsbudgetten voor reeds gelabelde en afgebakende € 1.795.000 2026-2028 projecten. € 1.795.000 2027-2029 Daarnaast zijn er de nog niet gelabelde investeringsbudgetten. Gelabelde Dit zijn de volgende benodigde investeringsbudgetten: Vervanging van pompen/gemalen, persleidingen en projecten € 1.657.000 2024-2025 rioolbuizen. De benodigde bedragen zijn gegenereerd € 190.000 2025-2026 uit de beheersoftware. € 2.810.000 2026-2027 Nieuwe maatregelen om de doelen en ambities uit het € 780.000 2027-2028 GWP te behalen: afkoppelen, infiltreren, waterberging en maatregelen duurzaamheid. Het totaal benodigde investeringsbudget (vervanging en nieuwe maatregelen) is gelijk verdeeld over de jaren van de planperiode. De kapitaallasten van alle investeringen uit het GWP dekken we volledig met de inkomsten uit de Riool- en Waterzorgheffing.
7.02 Verduurzaming openbare verlichting LED Investering Looptijd Toelichting € 1.301.000 2024-2026 De nog resterende 30% openbare verlichtingsarmaturen zonder ledlampen worden vervangen. De besparing op de energiekosten dekt de kapitaallast van deze investering.
46
8. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Onder dit programma vallen de taken met betrekking tot ruimte en leefomgeving, wonen en bouwen en de exploitatie van woningbouwprojecten. De milieutaken van de Omgevingsdienst vallen onder programma 7, de bouwtaken onder programma 8.
Ontwikkelingen Omgevingswet Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Dan begint een overgangsfase van meerdere jaren waarin de planvormen en procedures van de nieuwe wet stapsgewijs in de praktijk worden toegepast. Dit betekent ook een gewenningsproces voor inwoners, bestuur en organisatie. Financieel wordt het invoeringsbudget in stappen afgebouwd. We herijken de reguliere budgetten die bij dit programma horen. Denk hierbij onder andere aan het opstellen en onderhouden van het omgevingsplan in plaats van het actueel houden van bestemmingsplannen. Bij het herijken van budgetten houden we rekening met de nieuwe rollen vanuit de wet. En met de taakverdeling tussen de ruimtelijke teams. Verstedelijkingsafspraken voor de regio Over de regionale verstedelijkingsstrategie worden afspraken gemaakt met provincie en Rijk. Die afspraken zijn gericht op het evenwicht tussen alle ruimtelijke claims. In onze gemeente betreft dat: woningen bouwen en tegelijk de bereikbaarheid waarborgen en een relatief groene en landelijke gemeente en woonomgeving blijven tussen twee steden in. bouwen en tegelijk werken aan een meer circulaire economie en het oplossen van netcongestie in de energie-infrastructuur.
bereikbaarheid waarborgen en groen blijven terwijl niet alleen ons eigen bouwprogramma maar vooral ook het bouwprogramma van de steden extra druk legt op de regionale infrastructuur en onze groene ruimte. Woningbouw Factoren zoals prijsstijgingen, toenemende vraag en de taakstelling voor verschillende doelgroepen, zorgen voor een grote druk op de woningmarkt. Provincies zijn aan zet bij het oplossen van de stikstofproblematiek. Landelijk is nog onduidelijk welk vervolg de intentie voor een Wet regie volkshuisvesting en een nationaal programma huisvesting krijgen. Dit zorgt voor een woningbouwplanning en -productie die van veel factoren afhankelijk is. Dat de opgave groot is staat wel vast. In deze begroting gaan we uit van de regionale afspraken in de 'Woondeal 2.0'. Binnen de regio ondersteunen we zoveel mogelijk de bouwproductie die daarbij hoort. Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) Met de Omgevingswet treedt ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking. Doel is het verbeteren van de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht. Dit door het inschakelen van private kwaliteitsborgers. De aansprakelijkheid van aannemers ten opzichte van opdrachtgevers wordt versterkt. De wet treedt gefaseerd in werking, eerst voor eenvoudige bouwprojecten (gevolgklasse 1).
Juridische taken blijven bij de gemeente/omgevingsdienst, maar voor het bouwtechnische deel worden marktpartijen verantwoordelijk. Voor dat bouwtechnische deel vervalt de legesheffing. Meer informatie is te vinden op Rijksoverheid-Wkb.
47
Wat willen we bereiken? Een leefomgeving waar jong en oud zich thuis voelen. Dat betekent woonkernen waar de meest primaire voorzieningen dichtbij zijn. Met het toevoegen van nieuwe woningen is ook ruimte nodig om elkaar te ontmoeten, te recreëren en te bewegen of sporten. En de infrastructuur voor fietsen, openbaar vervoer en de auto moet het groeiend aantal inwoners aankunnen. Voor de woningbouw gaan we uit van de afspraken in de 'Woondeal 2.0'. Dat betekent tot 2030 ten minste 1300 woningen erbij. Nieuwbouw bestaat voor minstens 30% uit sociale huur en voor 37% uit betaalbare huur- en koopwoningen. Tegelijk is versterking nodig voor mobiliteit en groene ruimte. Gebiedsgericht werken we aan de volgende doelen: 1. We werken volgens de Omgevingswet. 2. Realisatie van ongeveer 245 nieuwe woningen, verspreid over meerdere woonkernen. 3. Verduurzaming en vergroening van de woonomgeving. 4. Participatie en verbinding tussen gemeentelijke opgaven en inwonersinitiatieven.
Wat gaan we doen in 2024? We werken volgens de Omgevingswet (doel 1) We werken aan de transitie van het tijdelijk omgevingsplan naar het definitieve omgevingsplan. Dat doen we volgens het plan van aanpak dat de raad eind 2022 vaststelde. Vanuit de doelen in de omgevingsvisie werken we aan omgevingsprogramma’s. In 2023 werken we aan een programma voor de versterking van natuur, landschap en biodiversiteit. Op basis van deze verkenning van het instrument programma en de doelen uit de omgevingsvisie starten we (werken met) programma’s op. We onderhouden onze aansluiting op het Digitaal Stelsel Omgevingswet en de werkafspraken met de Omgevingsdienst. Onderdeel daarvan is de 'omgevingstafel' voor de intake en beoordeling van initiatieven. Zie hiervoor ook de paragraaf Bedrijfsvoering. Realisatie van ongeveer 245 nieuwe woningen, verspreid over meerdere woonkernen (doel 2) We werken aan ons woonbeleid en aan de realisatie van woningbouwplannen. Beiden staan hieronder toegelicht. Woonbeleid We focussen op de vijf geprioriteerde bouwlocaties in de gemeente. Dit zijn ‘t Hof van Klein Baal in Haalderen, Vleumingen II in Gendt, Zandsestraat in Bemmel, Driegaarden II en III en Bordbusters in Huissen. We verkennen waar in de toekomst woningbouwlocaties mogelijk zijn. Dat is nodig om na 2030 aan de behoefte aan nieuwe woningen te voldoen.
We bekijken dit in samenhang met onder andere mobiliteit, landschap en leefbaarheid. We blijven samenwerken in de regio en met de provincie. Dit doen we volgens de uitvoeringsagenda van de Woondeal 2.0. Die uitvoeringsagenda betreft onder meer continuering en ondersteuning van de bouwopgave, conceptueel en circulair bouwen, de regionale woon- en zorgopgaven ten aanzien van verschillende doelgroepen. We werken aan de actualisatie van het woonbeleid. Vorm en inhoud stemmen we af op de manier waarop de Tweede Kamer een vervolg wil geven aan de Wet regie volkshuisvesting. Deze wet was in voorbereiding en controversieel verklaard. Vooralsnog gaan we uit van een volkshuisvestingsprogramma en van de behoefte. Een lokale woonzorgvisie is hier een onderdeel van. We actualiseren jaarlijks de afspraken met de corporaties. De uitgangspunten en opgaven van de Woondeal 2.0 en een eventueel volkshuisvestingsprogramma worden hierin meegenomen.
48
Een van de afspraken in de Woondeal 2.0 is om minstens 30% van het bouwprogramma in de sociale huur te realiseren. Hiervoor betrekken we de corporaties vroegtijdig in gesprekken met ontwikkelende partijen. Dit doen we ook bij de plannen voor Driegaarden en Bordbusters in Huissen, Vleumingen in Gendt, 't Hof van Klein Baal in Haalderen, en Zandsestraat in Bemmel. We werken samen met de corporaties aan het huisvesten van verschillende doelgroepen en we werken mee aan plannen voor herstructurering en nieuwbouw in de Staatsliedenbuurt in Gendt en Klappenburg in Bemmel.
Uitvoering van plannen: We verwachten dat er 245 nieuwe woningen worden opgeleverd in 2024. Afhankelijk van het verloop van planprocedures realiseren we de volgende projecten deels of volledig: o Herinrichting sportpark de Poel (Angeren) o Staatsliedenbuurt (Gendt) o Bloemstraat 6e fase (Huissen) o Driegaarden fase 1 (Huissen) o Zaal Wapen van Bemmel (Bemmel) o Markt 20-24 (Gendt) o Malenborch (Huissen) o Gochsestraat (Huissen) Incidenteel worden woningen toegevoegd door bijvoorbeeld functieverandering, woningsplitsing of het gebruik maken van bestaande bouwtitels in bestemmingsplannen c.q. het omgevingsplan. We ronden de volgende projecten planologisch af zodat die na 2024 kunnen worden gerealiseerd; Zandsestraat (Bemmel) Vleumingen II (Gendt) ’t Hof van Klein Baal (Haalderen) Blauwe Hoek (Doornenburg) Villa Ganita (Gendt) Aloysiuslocatie (Huissen) Ancari (Doornenburg) Klappenburg (Bemmel) Dorpstraat, bibliotheek (Gendt) Op den Winkel (Angeren) Holthuizen (Huissen) We bereiden de volgende plannen voor zodat daarna de planologische procedure kan worden gestart (in of na 2024): o Driegaarden II en III (Huissen) o Bordbusters (Huissen) o Sallandstraat (flexwoningen) (Haalderen) o Lodderhoeksestraat (Angeren) Verduurzaming en vergroening van de woonomgeving (doel 3) Binnen de Groene Metropoolregio werken we aan de opgave 'groene groei'.
Die opgave staat voor het evenwicht tussen woningbouw en andere ruimteclaims. Samen met de regio maken we daarvoor een gebiedsprogramma. Bij het opstellen van het gebiedsprogramma sturen we op het uitvoeren van de Woondeal 2.0, het versterken van mobiliteit en van de groene ruimte in en rond de woonkernen. Voor een goed evenwicht in de verstedelijkingsopgaven werken we ook aan het opstellen van een omgevingsprogramma voor natuur, landschap en biodiversiteit. Het programma omvat maatregelen
49
en projecten die leiden tot realisatie van de doelen voor natuur en landschap uit de omgevingsvisie. Een van de eerste bouwstenen voor het programma is het af te ronden biodiversiteitsplan. We onderhandelen met de provincie over overname van het provinciaal eigendom in het Zeegbos en overleggen met natuurbeheerders over structureel beheer voor hele Zeegbos. Op verschillende locaties verspreid over de openbare ruimte worden bomen en plantsoen aangeplant met aandacht voor meer biodiversiteit. Daarnaast wordt er ieder jaar in één gebied extra aandacht besteed aan vergroening. Dit jaar gaan we aan de slag in het Zandse vierkant. Zie hiervoor de paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen. We werken mee aan de landelijke en regionale programma’s voor het rivierbeheer. Een besluit over de tijdplanning hiervoor in Lingewaard valt pas in 2025. Alleen de versterking van de Waaldijk vanaf de gemeentegrens met Nijmegen tot aan Sprok bij Bemmel wordt in 2024 opgeleverd. Daarnaast verkennen we op initiatief van het Waterschap de versterkingsopgave voor de Rijndijk bij Huissen. We stimuleren woningisolatie door meer communicatie en door ondersteuning te bieden aan woningeigenaren met een laag inkomen. We leggen een startnotitie aan de raad voor met betrekking tot het toepassen van maatregelen voor circulair bouwen.
We onderzoeken hoe nieuwbouw, meer dan nu het geval is, kan bijdragen aan vergroening van de woonomgeving en het in stand houden van het landschap. Dit geldt voor bouwen in het landelijk gebied bij bijvoorbeeld functieverandering maar ook voor bouwen binnen de woonkernen.
Participatie en betrokkenheid bij de woonomgeving, verbinding met gemeentelijke opgaven (doel 4) Samenwerking met inwoners en belangengroepen is een vast onderdeel bij veel van onze plannen. In aanvulling daarop willen we beter 'aan de voorkant' van planontwikkeling de verbinding maken tussen de opgaven waarvoor wij plannen maken en inwonersinitiatieven. Het voornemen is om de komende jaren per kern een agenda te maken, te starten met Doornenburg als pilot. Die agenda’s gebruiken we bij het maken van nieuwe plannen en als input voor toekomstige omgevingsprogramma’s. Zie ook programma 6 onder leefbaarheid en programma 9 onder participatie.
50
Wat mag het kosten? In onderstaande tabel zijn de lasten (-) en baten (+) opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Bedragen x € 1.000een witregel 8
Volkshuisv.,Leefomgev., Sted. vernieuw.
2022 Werkelijk
2023 Begroot
2024 Begroot
2024 Lasten
2024 Baten
8.1
Ruimte en leefomgeving
143
-2.223
-1.121
-2.104
983
60801 Ruimtelijke ontwikkeling
-461
-581
-497
-504
7
60802 Faciliterend grondbeleid
992
-736
-184
-1.160
976
60809 Omgevingswet
-388
-906
-440
-440
-
-665
-500
-2.238
2.238
-665
-500
-
-2.238
2.238
8.2
Grondexploitatie(niet-bedrijventerrein)
60803 Actief grondbeleid 8.3
Wonen en bouwen
-17
-1.302
-950
-2.550
1.600
60804 Geo-Informatie
-320
-332
-244
-244
-
60805 Bouwen - Vergunningverlening
1.115
-71
206
-1.202
1.408
60806 Bouwen - Handhaving
-591
-606
-647
-657
10
60807 Wonen
-161
-249
-242
-372
130
60808 Woonwagenzaken
-60
-44
-23
-75
52
Saldo Lasten en Baten
-539
-4.025
-2.071
-6.892
4.821
Onttrekkingen reserves
1.803
1.929
2.050
-
2.050
Toevoegingen reserves
-2.250
-
-
-
-
-986
-2.096
-21
-6.892
6.871
Saldo inclusief mutaties reserves
Beleidsnota's Omgevingsvisie Lingewaard (mei 2023) Plan van Aanpak omgevingsprogramma’s (mei 2023) Overzicht categorieën bindend adviesrecht en verplichte participatie (mei 2023) Plan van aanpak transitie omgevingsplan (2022) Nota Wonen (2020), Notitie verruiming mogelijkheden particuliere woningbouw (2020) Nota Erfgoed (2015) Gids ruimtelijke kwaliteit (2018)
Investeringsplan 8.01 Centrum Bemmel en exploitatielasten Assenburg (KN'24) Investering Looptijd Toelichting € 3.000.000 vanaf 2024 De aantrekkingskracht van het centrum kan vergroot worden. Daarvoor investeren we in het samenbrengen van sociaal culturele voorzieningen. Exploitatielasten vanaf 2025 €275.000 structureel.
51
9. Bestuur en ondersteuning Dit programma gaat over het besturen van onze gemeente, over integriteit, een klantgerichte (digitale) dienstverlening, het faciliteren van initiatieven vanuit de samenleving en het bijdragen aan en sturen op samenwerkingsverbanden.
Ontwikkelingen Vertrouwen in de overheid staat onder druk We zien dat besluiten van de overheid (zowel landelijk als lokaal) steeds vaker op onbegrip stuiten. De keuzes die we als overheid vanuit algemeen belang maken botsen met individuele behoeftes en wensen van inwoners. Bijvoorbeeld het algemeen belang 'de noodzaak om extra woningen te bouwen', versus het individuele belang 'niet in mijn buurt'. Ook het dalende vertrouwen in de landelijke overheid heeft gevolgen voor draagvlak van de lokale overheid. Onze rol als gemeente om het vertrouwen te herstellen neemt toe: het vraagt van ons goede verbinding en dialoog met onze inwoners. Inwoners willen meer directe invloed Zij willen vaker en eerder betrokken worden bij beleid of projecten vanuit de gemeente. Ook komen er meer initiatieven vanuit de samenleving bij de gemeente.
Wat willen we bereiken? Een gemeente die midden in de samenleving staat en zijn dienstverlening daarop afstemt. Want lokale democratie maken we samen. Daarbij past een Lingewaardige dienstverlening die aansluit bij wat inwoners en organisaties nodig hebben. We zijn toegankelijk, maken duidelijke afspraken, we zijn open en werken samen. Dit doen we met onze inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en partners. Voor onze klanten is het gemakkelijk om gebruik te maken van onze dienstverleningskanalen en ze weten wat ze van ons kunnen verwachten. We schrijven heldere en begrijpelijke teksten. Inwoners van Lingewaard hebben belang bij een goed functionerend en integer bestuur én organisatie. Een gemeente die het goede doet, ook als niemand kijkt. Wij zijn verantwoordelijk voor het in goede banen leiden van verschillende maatschappelijke opgaven op lokaal niveau. Een integere gemeente draagt bij aan de legitimiteit van het overheidshandelen. Opgaven beperken zich niet altijd tot onze gemeentegrenzen of kunnen we niet altijd alleen als gemeente Lingewaard realiseren. Daarom werken we samen met onze partners in de regio. Voor een goede samenwerking is het nodig dat partners op ons kunnen rekenen. Onze doelen zijn: 1. Een gemeente die midden in de samenleving staat en zijn dienstverlening daarop afstemt. 2. Een transparant, professioneel en betrouwbaar bestuur. 3.
Een betrouwbare en sterke partner in de regio.
52
W2022
B2023
B2024
7,1 7,6 8,4 6,9
7,6 7,6 8,0 7,0
7,6 7,6 8,0 7,0
Percentage balieklanten geholpen binnen de servicenorm van max. 10 min.
88%
93%
93%
90%
Percentage dat melder is geïnformeerd binnen de servicenorm van 5 werkdagen
83%
93%
93%
94%
Idem
84%
86%
87%
88% 100%
Afhandeling melding binnen 24 uur
100%
100%
100%
Indicator
Meetbaar resultaat
Klantwaardering dienstverlening Totaal Digitaal Balie Telefonie
Gemiddeld rapportcijfer Totaalwaardering voor alle drie de kanalen
Gemiddelde wachttijd aan de balie
Afhandeling meldingen openbare ruimte (MOR) Groen / openbare verlichting / straatmeubilair Afval / wegen / verkeer Acute problemen welke een bedreiging zijn voor de openbare veiligheid
B2027 7,6 7,6 8,0 7,1
Wat gaan we doen in 2024? Een gemeente die midden in de samenleving staat en zijn dienstverlening daarop afstemt (doel 1) Participatie: We stellen een participatiebeleid en participatieverordening op. Hieraan gekoppeld ontwikkelen we een stappenplan & tools voor participatie. Voor inwoners, initiatiefnemers en de gemeente. We borgen het beleid en de verordening in de organisatie. Leren en evalueren maken hiervan een belangrijk onderdeel uit. Het project participatie levert na de projectfase een borgingsplan op. Voor een succesvolle inbedding van participatie in de organisatie voegen we € 200.000 incidenteel toe aan de begroting. Daarnaast investeren we in het zo effectief mogelijk inzetten van onze communicatie en participatie. Dit doen we door te investeren om onze huidige communicatiemiddelen up to date te houden. We zetten verdere stappen om jongeren meer te betrekken bij de lokale democratie en politiek. Na een eerste proef met jongerenparticipatie samen met de middelbare scholen in Lingewaard, willen we dit voor 2024 verder borgen. Verbetering Dienstverlening: Bij Sociaal raadslieden kunnen inwoners terecht voor onafhankelijk advies over vragen die te maken hebben met wetten en regels. We onderzochten wat de behoefte is van onze inwoners, wat de toegevoegde waarde van Sociaal raadslieden kan zijn en welke mogelijkheden er zijn om dit aan te bieden.
Naar aanleiding van de uitkomsten van dit onderzoek en nog te nemen besluiten krijgt dit in 2024 een vervolg. We implementeren de verbeterpunten naar aanleiding van het gebruikersonderzoek naar onze website. Door verbeteringen door te voeren willen we beter aansluiten op de behoeften van inwoners. Daarnaast kijken we ook naar verbetering van onze webformulieren.
53
We benoemen voor alle producten en diensten die wij aanbieden op onze website een digitaal contactkanaal. Daarmee voldoen we aan de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer. We blijven investeren in de verbetering van het klantcontact. Aan de ene kant gericht op 'de inwoner centraal stellen' aan de andere kant gericht op onze houding en gedrag. Zijn we bijvoorbeeld goed bereikbaar en bellen we (op tijd) terug? We verwachten een piekaanvraag voor vervanging rijbewijzen. Door verdergaande digitalisering, kanaalsturing (komt een vraag digitaal, via telefoon of aan de balie binnen) en vroegtijdige informatieverstrekking kunnen we de wachttijden aan de balie stabiel houden.
Een transparant, professioneel en betrouwbaar bestuur (doel 2) Transparante besluitvorming: We vinden het belangrijk dat inwoners weten welke besluiten we nemen voor Lingewaard. We maken daarom onze collegevoorstellen en -besluiten beter toegankelijk. Inwoners kunnen dan de documenten na besluitvorming inzien via onze website. We ontwikkelen de flitspeilingen door en gebruiken die om te zien wat inwoners belangrijk vinden. Een flitspeiling is een korte enquête. Daarmee krijgen we zicht krijgen op wat inwoners vinden van een bepaalde voorziening, maatregel of een bepaald project. Integriteit: We houden elkaar scherp door heel regelmatig en als vanzelfsprekend het gesprek te voeren over 'integer handelen', aan de hand van dagelijkse situaties. Het is een automatisch en logisch onderdeel van het handelen van college, raad en organisatie. De raadswerkgroep integriteit organiseert minimaal 1 keer per jaar een bijeenkomst/workshop die gaat over het onderwerp integriteit. Deze bijeenkomst draagt bij aan bewustwording en het 'levend houden' van de gedragscode die in 2020 is vastgesteld. Betrouwbare en sterke partner in de regio (doel 3) We blijven met de gemeenteraad in gesprek om te kijken hoe we ze nog beter kunnen informeren over werkzaamheden en besluitvorming van de Groene Metropoolregio.
We nemen deel aan regionale initiatieven in oplossingen voor de arbeidsmarktkrapte, bijvoorbeeld een flexpool en een projectleiderspool binnen de Groene Metropoolregio. Hiermee bundelen we krachten samen en kunnen medewerkers profiteren van afwisselende aantrekkelijke functies bij verschillende gemeenten. Alle wijzigingen van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen moeten uiterlijk 1 juli 2024 zijn doorgevoerd in de diverse Gemeenschappelijke Regelingen waar wij lid van zijn. De wijzigingen hebben als doel de versterking van de posities van lokale raden en colleges. Daar waar nodig passen we ook de Nota Verbonden Partijen hierop aan.
54
Wat mag het kosten? In onderstaande tabel zijn de lasten (-) en baten (+) opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Bedragen x € 1.000een witregel 9
Bestuur en ondersteuning
2022 Werkelijk
2023 Begroot
2024 Begroot
2024 Lasten
9.1
Bestuur
-1.532
-1.904
-1.950
-1.950
60014 Gemeenteraad
-636
-630
-641
-641
-
60015 Raadsfracties
-31
-40
-40
-40
-
60016 Rekenkamercommissie
-41
-61
-61
-61
-
60017 Griffie
-314
-365
-369
-369
-
60018 College van B&W
-510
-808
-839
-839
-
Burgerzaken
-644
-829
-687
-1.550
863
60001 Basis registratie personen (BRP)
-371
-141
-173
-976
803
60002 Burgerlijke stand
-67
-347
-271
-331
60
60003 Verkiezingen
-206
-341
-243
-243
-
-1.178
-787
-721
-829
109
60004 Eigendommen
-372
-364
-285
-393
109
60005 Overige gebouwen
-600
-157
-132
-132
-
60006 Gronden algemeen
-206
-266
-304
-304
-
-16.109
-18.000
-19.382
-21.442
2.059
60050 Directie
-140
-318
-320
-320
-
60051 Stafafdeling
-681
-902
-962
-962
-
60052 Team Technisch Wijkbeheer
-97
-391
-408
-408
-
60053 Materieel TWB
25
-
-
-
-
60054 Team Openbare Ruimte & Vastgoed
-494
-258
-105
-105
-
60056 Facilitair
-323
-398
-397
-398
-
-1.573
-1.841
-1.790
-1.790
-
-142
-134
-134
-134
-
60059 Team Informatievoorziening
-2.286
-2.525
-2.624
-3.385
761
60060 Automatisering
-1.026
-1.128
-1.342
-1.342
-
-176
-191
-200
-200
-
60062 Team POCOBO
-2.101
-1.898
-2.014
-2.014
-
60063 Personeelsbeheer
-361
-691
-1.934
-1.934
-
60064 Personeelsontwikkeling
-212
-215
-221
-221
-
60065 Organisatieontwikkeling
-76
-153
-153
-153
-
60066 Communicatie
-57
-150
-250
-250
-
-2.083
-2.331
-1.902
-1.907
5
60068 Begroting & verantwoording
-98
-90
-558
-558
-
60069 Juridische kwaliteitszorg
-107
-268
-292
-292
-
9.2
9.3
9.4
Beheer overige gebouwen en gronden
Overhead
60057 Huisvesting gem.kantoor/-werf 60058 Representatie
60061 Documentaire informatievoorz.
60067 Team JIF
55
2024 Baten
60070 Team Veiligheid, Toezicht en Handh.
-138
-288
-277
-277
-
60071 Team Klant Contact Centrum
-600
-717
-772
-772
-
60072 Team Projectrealisatie
-340
193
221
221
-
60073 Team Ruimtelijk Beleid
-285
-155
-15
-15
-
60074 Team Sociaal Beleid
-403
-262
-141
-141
-
60075 Team Bedrijfsbureau SD
336
-543
-513
-513
-
60076 Team Toegang SD
-1.064
-311
-381
-381
-
60079 Ondernemingsraad
-11
-8
-8
-8
-
-1.408
-1.620
-1.712
-1.712
-
-136
-275
-
-
-
60082 Automatisering Overbetuwe
-
-
-
-1.293
1.293
60083 Versterking dienstverlening
-52
-132
-178
-178
-
127
387
220
149
71
127
387
220
149
71
9.61 OZB woningen
8.986
9.290
9.861
-440
10.301
60008 Waardering Onroerende Zaken
-398
-515
-440
-440
-
60009 Onr.Zaakbelast. - Woningen
9.384
9.805
10.301
-
10.301
9.62 OZB niet-woningen
3.250
3.390
3.569
60010 Onr.Zaakbelasting - Niet-woningen
3.250
3.390
3.569
-
3.569
9.64 Belastingen overig
-300
-225
-237
-747
510
60011 Belastingen
-300
-225
-237
-747
510
79.142
80.876
83.980
60013 Gemeentefonds - Algemene uitkering
74.017
74.600
79.174
-
79.174
60019 Gemeentefonds - Sociaal Domein
5.125
6.276
4.806
-
4.806
-3.348
-1.929
-1.929
-3.348
-1.929
-1.929
-
-4
-
-
-
-
71.738
68.850
72.724
-28.738
101.462
Onttrekkingen reserves
1.635
2.453
11.620
-
11.620
Toevoegingen reserves
-2.334
-370
-13.500
-13.500
-
Saldo inclusief mutaties reserves
71.039
70.933
70.844
-42.238
113.082
60080 Informatisering 60081 Automatisering ICT-samenwerking
9.5
Treasury
60007 Treasury
9.7
9.8
Algemene uitk. en ov. uitk. gem.fonds
Overige baten en lasten
60012 Reserveringen en stelposten 9.9
-
Vennootschapsbelasting
3.569
83.980
-4
60020 Vennootschapsbelasting
Saldo Lasten en Baten
Beleidsnota's Nota Activabeleid 2020 Nota reserves en voorzieningen 2020 Nota Verbonden Partijen 2020 Treasury statuut gemeente Lingewaard 2018 Financiële verordening gemeente Lingewaard 2021
56
Investeringsplan 9.01 Personeelslasten nieuw beleid (KN'24) Investering Looptijd Toelichting € 1.200.000 2024-2026 Voor de uitvoering van de nieuwe investeringen is vanzelfsprekend ook personele inzet nodig. We hebben hiervoor in het investeringsplan gedurende 3 jaar € 400.000 opgenomen. Bij de raadsvoorstellen m.b.t. de nieuwe investeringen brengen we zo goed mogelijk in beeld welke personele inzet nodig is. De kosten van deze inzet kunnen dan worden verantwoord op dit centrale budget.
57
De paragrafen Paragraaf 1 Lokale heffingen In de paragraaf Lokale heffingen bieden wij inzicht in het beleidskader rond de lokale heffingen, de soorten heffingen, de tarief- en kostenontwikkeling, de lokale lastendruk en het kwijtscheldingsbeleid. In december 2023 stelt de gemeenteraad de tarieven vast met ingang van 1 januari 2024. Naast de voorgestelde prijsindexering van 3% (conform prijsmutatie van het Bruto Binnenlands Product in Meicirculaire 2023) worden ook wijzigingen in wet- en regelgeving in de verordeningen verwerkt. Perceptiekosten De lasten van de DVO Belastingsamenwerking worden doorberekend op basis van het aantal bezwaren/beroepen en aanslagregels. Voor de berekening wordt het totaalbedrag van de belastingsamenwerking verminderd met de kosten voor bezwaren/beroepen per gemeente. Het restant wordt op basis van het aantal aanslagregels verdeeld. De werkelijk doorberekende lasten zoals verwerkt in de jaarrekening 2022 zijn verhoogd met prijsindexaties 2023 en 2024. BTW-Compensatiefonds De gemeente mag bij bepaling van de kostendekkendheid de geraamde BTW meenemen (op basis van artikel 229b, lid 2b Gemeentewet). De reden hiervan is dat vóór de invoering van het BTW-compensatiefonds (BCF) dit ook toegestaan was en de gemeente bij de invoering van het BTW-compensatiefonds anders een niet bedoeld inkomstenverlies zou hebben geleden.
Het BTW-compensatiefonds wordt gevoed vanuit het Gemeentefonds. Vanuit het Gemeentefonds heeft dus al een verlaging van de Algemene Uitkering plaatsgevonden. De in het tarief betrokken compensabele BTW vormt dus een vergoeding van inkomensverlies veroorzaakt door de verlaging van het gemeentefonds door de uitname van de compensabele BTW.
58
De tarieven In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de tarieven van 2021 tot en met 2024 te zien. Omschrijving tarief OZB: - woningen (eigenaar) - niet-woningen (eigenaar) - niet-woningen (gebruiker)
2021
2022
2023
2024
0,1599% 0,3040% 0,2429%
0,1435% 0,3022% 0,2415%
0,1296% 0,2969% 0,2373%
0,1354% 0,3103% 0,2481%
€ 148,44 € 8,45 € 2,45
€ 194,28 € 7,80 € 2,60
€ 198,00 € 7,95 € 2,65
€ 203,88 € 8,19 € 2,73
€ 175,20
€ 229,08
€ 233,40
€ 240,36
€ 210,00
€ 274,92
€ 280,20
€ 288,60
Rioolheffing woonhuis Riool- en waterzorgheffing: – gebruiker – eigenaar
€ 235,80
€ 239,04
€ 214,00
-
-
-
-
€ 144,12 € 74,16
Hondenbelasting, per hond
€ 58,32
€ 59,16
€ 60,24
€ 62,04
Toeristenbelasting, per overnachting
€ 1,00
€ 1,00
€ 1,00
€ 1,00
Afvalstoffenheffing: - vast bedrag - restafvalcontainer, per lediging - ondergrondse container, per klepopening - bovengrondse container, 1persoonshuishouden - bovengrondse container, meerpersoonshuishouden
Lokale lastendruk De lokale lastendruk geeft de hoogte aan van de gemiddelde belastingaanslag. Dit maakt het mogelijk om verschillende gemeentes met elkaar te vergelijken. In onderstaande tabel is een vergelijking gemaakt tussen de gemiddelde belastingaanslag van 2023 en 2024. De bedragen zijn indicatief. Hierbij is uitgegaan van een woning met een WOZ-waarde van € 374.000 (gemiddelde over 2022 met een waardeontwikkeling van 14,8%). Eigenaar/gebruiker
Huurder/Gebruiker
2023
2024
€
484,70 €
506,40 €
- €
-
- vast bedrag
€
198,00 €
203,88 €
198,00 €
203,88
- DIFTAR
€
47,70 €
49,14 €
47,70 €
49,14
Rioolheffing
€
214,00 €
- €
214,00 €
-
Riool- en Waterzorgheffing
€
- €
218,28 €
- €
144,12
Aanslag €
944,40 €
977,70 €
459,70 €
397,14
€
-62,56
OZB-eigenaar
2023
2024
Afvalstoffenheffing
Stijging in euro's
€
33,30
Procentuele stijging
3,53%
59
-13,61%
Op 13 oktober 2022 heeft de gemeenteraad een besluit genomen over het Gemeentelijk Watertakenplan 2023-2027. Onderdeel hiervan is de nieuwe wijze van heffing. De bestaande rioolheffing wordt vervangen door de riool- en waterzorgheffing (raadsbesluit 2 februari 2023).
OZB De onroerendezaakbelastingen (OZB) zijn de belangrijkste gemeentelijke belastingen. Deze heffen we over woningen (eigenaren) en niet-woningen (eigenaren en gebruikers). Beleidskader Verordening Onroerende-zaakbelastingen 2023. Algemeen Jaarlijks worden de WOZ-waarden voor woningen en niet-woningen vastgesteld. Deze WOZ-waarde is de grondslag voor de aanslag OZB. Wij zorgen voor een tijdige en correcte verzending van de waardebeschikkingen (WOZ-waarde) en belastingaanslagen. Beschikkingen worden zoveel mogelijk met dagtekening 28 februari 2024 (wettelijke termijn) verzonden. Ook de afhandeling van bezwaarschriften vindt tijdig plaats. De termijn voor het doen van een uitspraak is het einde van het kalenderjaar. Tarief Het tarief is afhankelijk van de WOZ-waarde van het object op 1 januari 2023. Deze waarde wordt vastgesteld op basis van de gemiddelde waardeontwikkeling in de gemeente Lingewaard. Deze gegevens zijn eind november 2023 bekend. Bij het vaststellen (in december 2023) van het daadwerkelijke tarief voor 2024 wordt rekening gehouden met de ontwikkeling van de WOZ-waarden. Herwaardering WOZ-objecten Bij een stijging van de gemiddelde WOZ-waarde daalt het tarief voor de OZB. Momenteel gaan we uit van een gelijkblijvende WOZ-waardering. Vanaf 1 januari 2023 zijn de woningen getaxeerd op basis van de gebruiksoppervlakte (GBO) en niet meer op bruto inhoud.