495298 Programmabegroting 2023 Lingewaard
Tekst van het document
Investeringsplan Voor het programma Economie zijn geen investeringen opgenomen in het Investeringsplan 20232026.
28
4. Onderwijs Onder dit programma vallen de kinderopvang, het basisonderwijs, bewegingsonderwijs, onderwijshuisvesting, voor- en vroegschoolse educatie, onderwijsachterstandenbeleid, passend onderwijs, leerplicht, leerlingenvervoer en volwasseneneducatie.
Ontwikkelingen Er zijn bij dit programma geen andere ontwikkelingen te melden, anders dan hetgeen is opgenomen onder 'Wat willen we bereiken?'.
Wat willen we bereiken? Ieder kind krijgt de kans om zich te ontwikkelen en zijn talenten te benutten. Onderwijs is de basis. De meeste kinderen en jongeren doorlopen zonder noemenswaardige problemen het onderwijs. Zij groeien op tot jonge mensen met een stevige basis die met zelfvertrouwen de keuzes kunnen maken die horen bij het leven, meedoen en betrokken zijn in de maatschappij. Hier zijn we samen verantwoordelijk voor: ouders, kinderen en jongeren zelf, onderwijs en kinderopvang, vrijwilligers en professionals. Dit betekent niet dat opgroeien en opvoeden zonder slag of stoot gaat. Vallen hoort erbij en we helpen elkaar bij het opstaan. Om iedereen goed mee te laten doen, geven we specifieke aandacht aan bevordering en ondersteuning van taalontwikkeling bij kinderen en basisvaardigheden bij volwassenen. Onze doelen zijn: 1. Kinderen en jongeren ontwikkelen zich veilig en prettig gedurende hun schoolperiode 2. Gebouwen voor scholen die voldoen aan de huisvestingseisen. 3. Het taboe rondom laaggeletterdheid doorbreken, bewustwording creëren en het aantal laaggeletterden verminderen.
Wat gaan we doen in 2023? Kinderen en jongeren ontwikkelen zich veilig en prettig gedurende hun schoolperiode (doel 1) We bevorderen de doorgaande ontwikkelingslijn naar het onderwijs en verbeteren de kwaliteit van de voor- en vroegschoolse educatie (VVE). Dat doen we onder andere door het aanbieden van een training 'planmatig werken aan doelen & opbrengstgericht werken' aan ruim honderd pedagogisch medewerkers VVE van SKAR, Kinderopvang Zonnekinderen en Kinderopvang de Linge vanaf 2023. Gebouwen voor scholen die voldoen aan de huisvestingseisen (doel 2) In 2023 gaan we verder met de uitvoering van de eerste termijn (2018-2022) van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). Voor OBC De Heister in Bemmel, IKC Het Sterrenbos in Huissen, IKC De Vonkenmorgen in Gendt en IKC De Doornick in Doornenburg gaat het om (ver)nieuwbouw. Het gaat om meerjarige projecten. We ronden de evaluatie af van het IHP 2018-2022 en gaan met alle betrokken partijen in gesprek over het vervolg.
29
Het taboe rondom laaggeletterdheid doorbreken, bewustwording creëren en het aantal laaggeletterden verminderen (doel 3) We besteden jaarlijks minimaal vier keer expliciete aandacht aan laaggeletterdheid. Dat doen we rondom de Nationale Voorleesdagen, Valentijnsdag, Kinderboekenweek en de week van Lezen en Schrijven. We trainen onze consulenten en medewerkers schuldhulpverlening in het herkennen en het zorgen voor passende ondersteuning bij laaggeletterdheid.
Wat mag het kosten? In onderstaande tabel zijn de lasten (-) en baten (+) opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Bedragen x € 1.000 4
Onderwijs
2021 Werkelijk
2022 Begroot
2023 Begroot
2023 Lasten
2023 Baten
4.1
Openbaar basisonderwijs
-47
-44
-49
-49
-
-47
-44
-49
-49
-
-2.148
-2.142
-2.166
-2.169
3
-132
-127
-135
-135
-
-2.016
-2.015
-2.031
-2.034
3
-1.559
-1.581
-1.646
-2.259
613
60404 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
-615
-512
-470
-1.083
613
60405 Leerlingenvervoer
-924
-1.054
-1.159
-1.159
-
60406 Volwasseneducatie
-20
-15
-17
-17
-
-3.754
-3.767
-3.861
-4.477
616
Onttrekkingen reserves
90
-
-
-
-
Toevoegingen reserves
-
-
-
-
-
-3.664
-3.767
-3.862
-4.477
616
60401 Openbaar basisonderwijs 4.2
Onderwijshuisvesting
60402 Bijzonder basisonderwijs 60403 Onderwijshuisvesting 4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
Saldo Lasten en Baten
Saldo inclusief mutaties reserves
Beleidsnota's Beleidsnotitie Visie Integraal Kind Centrum gemeente Lingewaard (2015) Beleidsnota leerlingenvervoer ‘Samen kom je verder’ (2014, aangepast in 2018) Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (2019) Beleidsplan sociaal domein "Iedereen hoort erbij!"(2021)
30
Investeringsplan 4.01 Uitvoering Integraal Huisvestings-Plan onderwijs Investering Looptijd Toelichting € 25.871.000 2022-2026 In de begroting 2018 is voor de uitvoering van het huisvestingsprogramma onderwijs in 2019 al € 3,5 miljoen gereserveerd. In totaal is hiermee € 29,4 miljoen beschikbaar voor de uitvoering van het IHP. In het IHP is een financiële paragraaf opgenomen waarin we aangeven welke investeringen voor de komende jaren in de onderwijshuisvesting noodzakelijk zijn. Vanaf 2019 zijn al deze investeringsbedragen opgenomen in de begroting. Deze bedragen worden elk jaar geïndexeerd met de BDB index. De ramingen uit het IHP betreffen stichtingskosten. Dit zijn de bouwkosten en de kosten van de adviseurs (architect, constructeur, etc.). De locatiegebonden kosten komen hier nog bovenop. Denk hierbij bijvoorbeeld aan kosten voor grondverwerving, afschrijving van boekwaardes en inrichting van de openbare ruimte. Na het afronden van het Voorlopig Ontwerp kunnen we per project deze locatie gebonden kosten in kaart gaan brengen. Voor de projecten uit het IHP is in 2020 een voorbereidingskrediet van 5% per project beschikbaar gesteld. Dit wordt betaald uit de € 3,5 miljoen uit 2018. Voor IKC Het Sterrenbos, IKC De Doornick en IKC De Vonkenmorgen gaan we in 2023, na afronding van de voorbereidende fase, verder met de ontwerpfase.
Voor OBC Bemmel is in 2022 ook de resterende 95% van het investeringsbudget beschikbaar gesteld. Hiermee kunnen we in 2023 de ontwerpfase afronden en starten met de voorbereidingen van de uitvoeringsfase.
31
5. Sport, cultuur en recreatie Onder dit programma vallen taken op het gebied van sport, bibliotheek, cultuur, kunst, cultureel erfgoed, monumenten en archeologie, groen & openluchtrecreatie. De economische component van recreatie en toerisme (promotie, toeristenbelasting, e.d.) valt onder programma 3 en de ruimtelijke component van recreatie, zoals het aanleggen van recreatieve routes, valt onder programma 8.
Ontwikkelingen Er zijn bij dit programma geen andere ontwikkelingen te melden, anders dan hetgeen is opgenomen onder 'Wat willen we bereiken?'.
Wat willen we bereiken? We streven naar sociale samenhang en vitaliteit van onze inwoners. Samen met verenigingen en andere maatschappelijke organisaties zorgen we voor een aantrekkelijk aanbod van voorzieningen. De beleving en behoefte van de inwoner zijn het uitgangspunt. De besteding van onze vrije tijd staat hierbij centraal. We werken aan aantrekkelijke openbaar toegankelijke voorzieningen en een aantrekkelijke openbare ruimte voor iedereen. Een leefomgeving die uitnodigt om erop uit te gaan, elkaar te ontmoeten en mee te doen. Onze doelen zijn: 1. Gezonde inwoners en een samenleving waarin jong tot oud mee kan doen doordat we een passend aanbod aan sportieve, culturele en recreatieve activiteiten en voorzieningen in de directe leefomgeving van onze inwoners bieden. 2. Aantrekkelijke, betaalbare en toegankelijke maatschappelijk accommodaties in Lingewaard waarin voldoende ruimte is voor onze verenigingen en maatschappelijke organisaties en waar door multifunctioneel gebruik een goede bezetting is. 3. Natuur, biodiversiteit en landbouw verbinden door samenwerking met agrariërs, inwoners en natuurorganisaties.
Wat gaan we doen in 2023? Gezonde inwoners en een samenleving waarin jong tot oud mee kan doen doordat we een passend aanbod aan sportieve, culturele en recreatieve activiteiten en voorzieningen in de directe leefomgeving van onze inwoners bieden. (doel 1) We brengen de aansturing van de sportcoaches onder bij Sportservice Lingewaard. We brengen de aansturing van de cultuurcoaches onder bij de Open Academie. We doen actief mee aan het sportakkoord 2.0 . We zetten ons in om samen met het culturele veld een Cultuurakkoord te sluiten. We geven het lokale culturele erfgoed in het primair onderwijs een impuls met een doorlopend programma erfgoed. We breiden de servicepunten van de bibliotheek uit met activiteiten op het gebied van taal en digitale vaardigheden. We breiden het aantal bibliotheken op school verder uit en intensiveren de samenwerking met alle basisscholen in Lingewaard. Fort Pannerden is sinds 2021 officieel werelderfgoed en museum. We ondersteunen de beheerstichting bij het werven van meer bezoekers.
32
De speelplekken en toestellen zijn veilig en voldoen aan het kwaliteitsniveau B. Zie ook de paragraaf kapitaalgoederen, speeltoestellen/-tuinen.
Aantrekkelijke, betaalbare en toegankelijke maatschappelijk accommodaties in Lingewaard waarin voldoende ruimte is voor onze verenigingen en maatschappelijke organisaties en waar door multifunctioneel gebruik een goede bezetting is. (doel 2) We breiden het SKC De Leemhof in Gendt uit om ruimte te bieden aan nieuwe maatschappelijke gebruikers, waaronder de bibliotheek en gebruikers uit Villa Ganita. Ook maken we SKC De Leemhof energieneutraal en toegankelijk op het hoogste niveau. Na realisatie van de uitbreiding verkopen we Villa Ganita in Gendt. We werken de principerichting van het maatschappelijk accommodatieplan voor Huissen uit. Een multifunctionele accommodatie in het centrum en een nieuwe sporthal bij De Blauwenburcht komen daarin aan de orde. We werken de voorkeursvariant van het maatschappelijk accommodatieplan voor Haalderen uit naar een uitvoeringsplan. We starten met het maatschappelijke accommodatieplan Bemmel en komen met een planning voor de accommodatieplannen Doornenburg en Angeren. We implementeren fasegewijs geharmoniseerde huur- en exploitatietarieven voor de binnenen buitensport en de maatschappelijke accommodaties. We stellen een beleidsplan buitensportvelden (harmonisatie en uniformering buitensportaccommodaties) op.
We verbeteren gefaseerd de fysieke toegankelijkheid van onze accommodaties volgens het landelijke keurmerk en de internationale standaard (VN-Verdrag Handicap). Zie ook de paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen onder Gebouwen. Natuur, biodiversiteit en landbouw verbinden door samenwerking met agrariërs, inwoners en natuurorganisaties. (doel 3) Vanuit het uitvoeringsprogramma landschap en biodiversiteit 2019-2023 werken we met inwonersgroepen aan het onderhoud van landschapselementen, begeleiden we inwoners bij de uitvoering van landschapsprojecten en zorgen we voor training, opleiding en begeleiding van vrijwilligers. We starten met het opstellen van een biodiversiteitsplan. We vragen bij de provincie subsidie aan voor de voortzetting van het project bloemrijke akkerranden. Afgestemd op de mogelijkheden vanuit het landschapsfonds bereiden we nieuwe participatieprojecten voor landschap en natuur voor. Herstel van biodiversiteit is onderdeel van ons eigen groenbeheer. Zie hiervoor de paragraaf kapitaalgoederen, openbaar groen.
33
Wat mag het kosten? In onderstaande tabel zijn de lasten (-) en baten (+) opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Bedragen x € 1.000 5
Sport, cultuur en recreatie
2021 Werkelijk
2022 Begroot
2023 Begroot
2023 Lasten
2023 Baten
5.1
Sportbeleid en activering
-714
-589
-493
-495
2
-714
-589
-493
-495
2
60501 Sportbeleid en activering
Sportaccommodaties
-2.014
-2.647
-2.762
-4.023
1.260
60502 Binnensportaccommodaties
-116
-179
-159
-694
535
60503 Buitensportaccommodaties
-227
-176
-186
-423
237
60504 Zwembaden
-305
-302
-323
-525
202
60505 Binnensportacc. - Beheer & Onderh.
-406
-665
-732
-895
162
60506 Buitensportacc. - Beheer & Onderh.
-960
-1.325
-1.362
-1.486
124
-370
-528
-443
-445
2
60508 Vormings- en ontwikkelingswerk
-237
-230
-219
-221
2
60509 Cultuur
-121
-266
-167
-167
-
60510 Kunst in de openbare ruimte
-12
-32
-57
-57
-
5.2
5.3
Cultuurpresentatie en cultuurproductie
Cultureel erfgoed
-80
-94
-81
-82
-
60511 Monumenten & Archeologie
-52
-67
-64
-64
-
60512 Oudheidkunde
-28
-27
-17
-18
-
Media
-848
-872
-880
-886
6
60513 Bibliotheken
-848
-872
-880
-886
6
-3.876
-4.030
-4.039
-4.216
178
60514 Natuur en landschap
-200
-191
-170
-215
45
60515 Recreatieve voorzieningen
-128
-151
-97
-123
27
60516 Speelvoorzieningen
-288
-304
-411
-411
-
60517 Dierenparken
-36
-34
-40
-40
-
60518 Groen- en reststroken
-9
-44
-91
-184
93
60519 Hondenuitlaatstroken
-170
-173
-167
-167
-
-2.286
-2.334
-2.430
-2.430
-
60521 Evenementen
-282
-318
-155
-168
13
60522 Park Lingezegen
-276
-279
-291
-291
-
60523 Watergangen / onderhoud
-201
-202
-187
-187
-
5.5
5.6
5.7
Openbaar groen en (openlucht)recreatie
60520 Onderhoud openbaar groen
Saldo Lasten en Baten
-7.902
-8.760
-8.698
-10.147
1.448
Onttrekkingen reserves
113
147
170
-
170
Toevoegingen reserves
-181
-22
-8
-8
-
-7.970
-8.634
-8.538
-10.155
1.618
Saldo inclusief mutaties reserves
34
Beleidsnota's Visie Beeldende Uitingen in de Openbare Ruimte Lingewaard (2012) Groenfonds 2015 en addendum (2021) Evaluatie sociaal-cultureel en maatschappelijk accommodatiebeleid (2016) Nota toerisme en recreatie Lingewaard en Overbetuwe 2016 - 2022 (2016) Bomenlijst 2018 Uitvoeringsprogramma Landschap en Biodiversiteit 2019-2023 (2018) Contourennota accommodatie- en vastgoedbeleid (2019) Beleidsplan spelen (2019) Cultuurnota 'Beleef kunst en cultuur in Lingewaard' (2022) Sportbeleid gemeente Lingewaard 'Goed in beweging' (2021) Beleidsplan sociaal domein 'Iedereen hoort erbij!'(2021)
Investeringsplan 5.01 Vervanging groen en bomen 2023 - 2026 Investering Looptijd Toelichting € 123.000 van 2023 Veel openbaar groen is aan vervanging toe. We vervangen t/m openbaar groen op wijkniveau. De kwaliteit van de bomen en de € 123.000 2026 beplanting in de gemeente brengen we in beeld. Daarna pakken € 123.000 we op wijkniveau het groen dat het hardst aan vervanging toe is € 123.000 aan. 5.02 Gastvrije Waaldijk Investering Looptijd € 100.000 2025-2027
5.03 Fietspad zomerdijk Investering Looptijd € 88.000 2023-2024
Toelichting Parallel aan de lopende dijkversterkingsprojecten wordt de noordelijke Waaldijk in Gelderland heringericht. Autoverkeer blijft mogelijk maar de dijk wordt voor recreatieverkeer veiliger en aantrekkelijker. Gemeenten betalen € 100.000 mee aan recreatieve voorzieningen zoals rustpunten, informatiezuilen e.d.. Op grond van de intentieverklaring om mee te doen aan het project is het investeringsbedrag gereserveerd. Het tijdpad voor de dijkversterking is nog onderwerp van overleg met het Waterschap.
Toelichting In de Angerense polder herstellen we een recreatieve fietsroute. Dit gebeurt deels door reconstructie van de bestaande weg en aanleg van een nieuw fietspad rondom het fabrieksterrein. In aanvulling daarop willen we het vracht- en fietsverkeer over de Scherpekamp scheiden door een apart pad langs de bestaande weg in de uiterwaard aan te leggen. Het realiseren van een vrijliggend fietspad is afhankelijk van co-financiering door RWS. Hierover hebben we overleg.
35
6. Sociaal domein Dit programma richt zich op alle inspanningen op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Participatiewet, Inburgering en de Jeugdwet. Welzijn, preventie, armoedebeleid en schuldhulpverlening maken ook deel uit van dit programma. Daarnaast richt het zich op het faciliteren van inwonersinitiatieven.
Ontwikkelingen Hervormingsagenda Jeugd Het Rijk heeft besloten om in 2022 € 1,314 miljard extra vrij te maken ter compensatie voor de tekorten op het gebied van jeugdhulp. Het kabinet moet daarbij een besluit nemen over de structurele financiële bekostiging van gemeenten vanaf 2023 op dit dossier. Onderdeel van deze extra middelen is dat het Rijk en VNG zich committeren aan een Hervormingsagenda Jeugd 2022-2028. Deze agenda zou op 1 januari 2022 gereed zijn, maar is vertraagd. Doel van deze hervormingsagenda is om de decentralisatie ten volle waar te maken en de beheersbaarheid en effectiviteit van het jeugdstelsel te verbeteren. De verwachting is dat de hervormingsagenda in het najaar van 2022 wordt vastgesteld. Op dit moment is nog niet volledig duidelijk wat de maatregelen zullen zijn en welk effect dit gaat hebben voor 2023. Beschermd wonen Vanaf 1 januari 2024 komt er één geïntegreerd objectief verdeelmodel voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang en begeleiding. We bereiden ons daarop in 2023 zowel regionaal als lokaal zo goed mogelijk voor. Om zo de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis beter te kunnen maken. We verwachten uiterlijk in de septembercirculaire 2023 meer duidelijkheid te kunnen bieden over wat het objectief verdeelmodel voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang en begeleiding voor ons betekent.
Wat willen we bereiken? Een samenleving waarin iedereen mee kan doen. Hieraan bouwen we samen met onze inwoners en maatschappelijke partners. Een samenleving waarin iedereen zijn leven op een prettige manier en naar eigen keuze kan invullen, en waarin mensen naar elkaar omkijken en elkaar helpen als dat nodig is. Meedoen is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Het is onze taak om inwoners te helpen zo goed mogelijk deel te blijven nemen aan de samenleving. Met dit uitgangspunt zorgen wij voor een goede sociale infrastructuur en aanvullende hulp en ondersteuning als inwoners tijdelijk of langdurig niet voldoende voor zichzelf of hun gezin kunnen zorgen. Daarbij zetten we extra in op een gezonde leefstijl en preventie, goede en toegankelijke algemene voorzieningen en voorkomen we - waar mogelijk - dat mensen zwaardere zorg nodig hebben. Dat doen wij door de sociale basis te versterken en daarbij bijvoorbeeld in dorpshuizen en ontmoetingscentra een 'huiskamer' te openen waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en laagdrempelig vragen kunnen stellen over zorg en ondersteuning. Onze doelen zijn: 1. Inwoners worden gezond en gelukkig ouder. Door zelfstandig te blijven wonen, veilig over straat te kunnen gaan, in de buurt hulp te hebben en anderen kunnen te ontmoeten.
36
2.
3. 4.
5. 6. 7.
Inwoners met soms onbegrepen gedrag bieden we mogelijkheden om ook mee te doen. We vormen een kring om hen heen, als dat (even) nodig is. Zo helpen we inwoners 'uit de verwarring te komen'. Inwoners met een uitkering helpen wij aan het werk en inwoners die hun baan verliezen helpen we werk te vinden als hen dat zelf niet lukt. Ieder kind krijgt de kans om zich te ontwikkelen en zijn talenten te benutten. Dit doen we samen: ouders, kinderen en jongeren zelf, onderwijs en kinderopvang, vrijwilligers en professionals. Met vallen en opstaan. Alle mensen die nieuw in Lingewaard komen wonen zijn welkom. Wij willen dat zij zich snel thuis voelen en mee kunnen doen in onze samenleving. Beheersbare kosten in het sociaal domein. Leefbare wijken, buurten en dorpen.
Inwonersinitiatieven Indicator Lingewaard Doet Inwonersinitiatieven
Meetbaar resultaat Aantal gerealiseerde ideeën Aantal maatschappelijke initiatieven
W2021
B2022
B2023
B2026
34 14
35 16
34 14
34 14
Wat gaan we doen in 2023? Inwoners worden gezond en gelukkig ouder. Door zelfstandig te blijven wonen, veilig over straat te kunnen gaan, in de buurt hulp hebben en anderen kunnen ontmoeten. (doel 1) We ontwikkelen het preventieve veld door. We realiseren een derde algemene voorziening in Huissen voor ontmoetingsactiviteiten voor ouderen. We realiseren logeermogelijkheden als vorm van respijtzorg. Inwoners met soms onbegrepen gedrag bieden we mogelijkheden om ook mee te doen. We vormen een kring om hen heen, als dat (even) nodig is. Zo helpen we inwoners 'uit de verwarring te komen'. (doel 2) We bereiden ons voor op de doordecentralisatie van 'beschermd thuis' per 2024. We doen dit door onze lokale aanpak in te richten. We maken daarbij gebruik van ervaringsdeskundigen en betrekken de wijk-GGZ hierbij. Inwoners met een uitkering helpen wij aan het werk en inwoners die hun baan verliezen helpen we werk te vinden als hen dat zelf niet lukt. (doel 3) Samen met partners uit de arbeidsmarktregio helpen we meer werkzoekenden aan het werk. Daarbij maken we ook gebruik van ons ondernemersloket. Samen met ervaringsdeskundigen werken wij aan een manier waarop iedereen lid kan worden van een sport- of cultuurclub en zo mee kan doen. Alle mensen die nieuw in Lingewaard komen wonen zijn welkom. Wij willen dat zij zich snel thuis voelen en mee kunnen doen in onze samenleving.
(doel 5) We bieden nieuwe Lingewaarders een passend inburgeringsaanbod en begeleiden hen intensief. We stellen alles in het werk om de taakstelling huisvesting statushouders in samenwerking met onder meer de woningcorporaties te realiseren.
37
Ieder kind krijgt de kans om zich te ontwikkelen en zijn talenten te benutten. Dit doen we samen: ouders, kinderen en jongeren zelf, onderwijs en kinderopvang, vrijwilligers en professionals. Met vallen en opstaan. (doel 4) We ontwikkelen het preventieve veld door. We gaan door met het project 'Young Leaders' waarbij talentontwikkeling centraal staat. In dit traject worden jongeren uitgedaagd om zich te verdiepen in hun eigen kwaliteiten, versterken zij hun vaardigheden en bedenken ze één of meerdere plannen voor het organiseren van sociale activiteiten in hun buurt. We besteden regionaal 'verblijf' aan. We richten ons daarbij op minder instroom van kinderen in verblijf. Beheersbare kosten in het sociaal domein. (doel 6) We evalueren de Taskforce Sociaal Domein. Op basis van de evaluatie van de Taskforce Sociaal Domein maken we een nieuwe opdracht voor het vervolg. Leefbare wijken, buurten en dorpen. (doel 7) We werken aan participatiebeleid. Inwonersinitiatieven maken hier onderdeel van uit. Met 'Lingewaard Doet' richten we ons op de kernen Angeren, Bemmel, Ressen, Haalderen en Gendt. We informeren en betrekken wijkplatforms bij onze plannen, projecten en uitvoerende werkzaamheden in hun gebied. We horen wat er leeft bij de inwoners en bevorderen de betrokkenheid van de gemeente bij de inwoners.
Wat mag het kosten? In onderstaande tabel zijn de lasten (-) en baten (+) opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Bedragen x € 1.000 6
Sociaal domein
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
2021 Werkelijk
2022 Begroot
2023 Begroot
2023 Lasten
2023 Baten
-4.827
-6.024
-6.319
-6.876
557
60601 Sociaal en cultureel werk
-157
-168
-137
-137
-
60602 Algemeen maatschappelijk werk
-580
-592
-340
-340
-
-1.010
-1.846
-2.323
-2.323
-
60604 Algemene voorzieningen jeugd
-193
-297
-253
-253
-
60605 Jeugd- en jongerenwerk
-337
-422
-392
-398
6
60606 Jeugd- en jongerenwerk - B&O
-21
-6
-6
-6
-
60607 Dorpshuizen
-321
-260
-337
-406
69
60608 Dorpshuizen - Beheer & Onderhoud
-568
-652
-724
-724
-
60609 Wijkplatforms
-396
-450
-339
-339
-
60610 Inwonerparticipatie
-212
-210
-261
-335
74
60611 Kinderdagverblijven
106
89
105
-112
217
60612 Kinderdagverblijven-Beheer/Onderh.
-180
-202
-206
-206
-
60613 Ouderenwerk
-339
-388
-369
-369
-
60603 Jeugd uitvoeringskosten
38
6
Sociaal domein
2021 Werkelijk
2022 Begroot
2023 Begroot
2023 Lasten
2023 Baten
-619
-620
-737
-928
191
1
-
-
-
-
1
-
-
-
-
-2.240
-4.247
-2.572
-10.247
7.675
60615 Bijstandsverlening algemeen
-92
-152
-749
-749
-
60616 BBZ 2004
-30
16
-208
-449
241
60617 BUIG
-495
-956
-180
-7.564
7.384
-1.371
-2.869
-1.149
-1.199
50
-252
-286
-286
-286
-
-5.204
-5.055
-4.382
-4.382
-
60620 Sociale werkvoorziening
-5.204
-5.055
-4.382
-4.382
-
Arbeidsparticipatie
-1.336
-1.472
-956
-956
-
60621 Inburgering nieuwkomers
-354
-299
-224
-224
-
60622 Re-integratie en participatie
-982
-1.173
-732
-732
-
-3.352
-3.531
-3.768
-3.873
105
60660 WMO Uitvoeringskosten
-1.601
-1.697
-1.682
-1.682
-
60662 Hulpmiddelen WMO
-1.751
-1.834
-2.086
-2.191
105
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
-7.203
-7.047
-8.200
-8.200
-
60661 Begeleiding WMO
-2.966
-2.889
-3.669
-3.669
-
60663 Hulp bij huishouden
-4.056
-4.046
-4.405
-4.405
-
-181
-112
-126
-126
-
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
-11.821
-11.288
-11.068
-11.068
-
60664 Jeugdhulp (zin)
-11.598
-11.108
-10.845
-10.845
-
-223
-180
-223
-223
-
6.82 Geëscaleerde zorg 18-
-2.011
-1.406
-1.667
-1.667
-
60665 Gespecialiseerde jeugdhulp
-2.011
-1.406
-1.667
-1.667
-
Saldo Lasten en Baten
-37.993
-40.070
-38.932
-47.269
8.337
Onttrekkingen reserves
1.988
1.538
102
-
102
Toevoegingen reserves
-85
-2.228
-
-
-
-36.090
-40.761
-38.829
-47.269
8.439
60669 Algemene voorzieningen WMO 6.2
Wijkteams
60623 Gem. hulp toeslagen problematiek 6.3
Inkomensregelingen
60618 Gem. armoede en schuldenbeleid 60619 Kwijtscheldingen 6.4
6.5
6.6
Begeleide participatie
Maatwerkvoorzieningen (WMO)
60667 PGB WMO
60666 PGB jeugd
Saldo inclusief mutaties reserves
Beleidsnota's Beleidsplan ruimte voor inwonersinitiatieven (2017) Notitie mantelzorg, vrijwilligers en ouderen (MVO) (2018) Contourennota accommodatie- en vastgoedbeleid (2019) Taskforce (2019) Beleidsplan sociaal domein 'Iedereen hoort erbij'
39
Investeringsplan Voor het programma 'Sociaal Domein' zijn geen investeringen opgenomen in het Investeringsplan 2023-2026.
40
7. Volksgezondheid en milieu Dit programma bevat taken met betrekking tot de volksgezondheid, afvalwater, waterhuishouding, huishoudelijk afval, bescherming van het milieu, begraafplaatsen, klimaat en duurzaamheid.
Ontwikkelingen Jeugdgezondheidszorg (Jgz) De arbeidsmarkt voor onder andere zorgpersoneel staat erg onder druk. In de afgelopen jaren is dit vooral voor de jeugdgezondheidszorg een grote uitdaging gebleken. Vanuit de VVGM wordt besproken welke organisatorische maatregelen nodig zijn voor een toekomstbestendige jeugdgezondheidszorg.
Wat willen we bereiken? We dragen bij aan de bescherming van de gezondheid van onze inwoners en verbetering van de fysieke omgeving. Vanuit de pijlers uit ons preventieakkoord zetten we in op een rookvrije leefomgeving, verantwoord alcohol- en drugsgebruik en een gezond gewicht. Ook richten we ons op meer bewegen en bewegingsmogelijkheden voor onze inwoners. Dit draagt bij aan gezond opgroeien en gezond ouder worden. Net als landelijke doelen voor klimaat en milieu willen we in 2050 een energieneutrale, klimaatadaptieve en circulaire gemeente zijn. Daarvoor werken we samen met onze inwoners en bedrijven. We geven hierbij zelf het goede voorbeeld. Onze doelen zijn: 1. We bevorderen een gezonde leefstijl van onze inwoners. Vooral op het gebied van meer bewegen en het tegengaan van overgewicht, alcohol, drugs en roken. 2. De gemeente is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht. 3. De hoeveelheid restafval per inwoner daalt en er is maximaal hergebruik van de ingezamelde grondstoffen. 4. Energiebesparing, duurzame opwekking en warmte-transitie. We willen een energieneutrale gemeente zijn in 2050.
Wat gaan we doen in 2023? We bevorderen een gezonde leefstijl van onze inwoners. Vooral op het gebied van overgewicht, alcohol, drugs en roken (doel 1). We voeren de ambities, afspraken en plannen uit rondom de leefstijlthema’s overgewicht, alcohol & drugs en roken uit het Preventieakkoord Lingewaard. We versterken de inzet gezonde leefstijlinterventies met het Actieplan gezondheidspreventie vanuit onder andere de extra impulsgelden herstel Corona. We geven professionele voorlichting over alcohol- en drugspreventie voor jeugdigen samen met lokale partners. Hierbij betrekken we ook de ouders/verzorgers. We gaan door met de lokale coalitie Kansrijke Start. Daarin werken we samen met de lokale en regionale partners uit de geboortezorg. De Jeugdgezondheidszorg (Jgz) blijft opvoed-/opgroei risico’s signaleren. Zij zorgt ook voor het doorgeleiden naar vormen van gezinsondersteuning of andere interventies. De Jgz verleent zelf ook (kortdurende) opvoedondersteuning en gebruikt onder meer de interventies Stevig Ouderschap en Voorzorg. 41
We ondersteunen en stimuleren via (sport)subsidies en de sport- en cultuurcoaches diverse beweegactiviteiten voor jong en oud.
De gemeente is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht (doel 2). We voeren de maatregelen uit die zijn opgenomen in de Uitvoeringsagenda van de Lokale Adaptatiestrategie (LAS). Zie hiervoor ook paragraaf Duurzaamheid: Klimaatadaptatie. Samen met de regio voeren we de maatregelen uit die zijn opgenomen in de Samenwerkingsagenda van de Regionale Adaptatiestrategie (RAS). Zie hiervoor ook paragraaf Duurzaamheid: Klimaatadaptatie. We gaan werken met het door de raad vastgestelde Gemeentelijk Watertakenplan. We vervangen en verbeteren de riolering in een aantal straten. Zie hiervoor de paragraaf Kapitaalgoederen onder 3. Riolering en water. De hoeveelheid restafval per inwoner daalt en er is maximaal hergebruik van de ingezamelde grondstoffen (doel 3). We starten met het actualiseren van het grondstoffenbeleid. Daarbij consulteren we ook de in de praktijk betrokken partijen. Een startnotitie wordt aan de raad aangeboden. We zetten actief in op gedragsverandering (beter scheiden). Dit doen we onder meer door voorbeelden aan inwoners te laten zien tijdens een weekmarkt. We introduceren het reinigingsrecht voor scholen en kleine ondernemingen. Het reinigingsrecht voor scholen voeren we gemeente breed in. Het reinigingsrecht voor kleine ondernemingen voeren we gebiedsgericht in voor het centrum van Huissen en winkelcentrum de Zilverkamp.
Met het reinigingsrecht kunnen zij gebruik maken van onze inzamelservice. We gaan verder met het vervangen van prullenbakken in de openbare ruimte. Naast de technisch noodzakelijke vervanging ontmoedigen we hiermee ook het ontwijkgedrag bij huishoudelijk restafval. We vervangen afgeschreven GFT-verzamelcontainers en breiden het aantal uit. We voorzien de GFT-zuilen van een digitaal toegangssysteem om dumping te voorkomen. We gaan door met het zwerfafvalprogramma om zwerfafval te verminderen (opruimen). Door educatie (creëren van bewustwording) proberen we zwerfafval te voorkomen. We evalueren de proef voor een extra inzamellocatie voor PMD in De Zilverkamp om te beoordelen of deze locatie definitief moet worden toegevoegd. We werken aan extra inzamellocaties voor papier in Bemmel, Gendt en Huissen. Energiebesparing, duurzame opwekking en warmtetransitie, met als doel een energieneutrale gemeente in 2050 (doel 4). We scherpen het beleidskader energietransitie, inclusief de routekaart, aan. In juli 2023 starten wij, samen met onze GMR regiopartners, met het opstellen van de RES 2.0. Wij stimuleren zoveel mogelijk energiebesparing bij bedrijven en huishoudens. De focus is op het aanbrengen van isolatiemaatregelen.
Om energiearmoede aan te pakken starten we een project voor het isoleren van koopwoningen van inwoners met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum. We gaan werken aan een visie op duurzame energie parallel aan de Betuweroute en A15. Voor de warmtetransitie gaan we door met de wijkaanpak voor de Zilverkamp. En we zetten ons in voor een energieneutraal NEXTgarden in 2030. Voor meer acties zie paragraaf Duurzaamheid.
42
Wat mag het kosten? In onderstaande tabel zijn de lasten (-) en baten (+) opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Bedragen x € 1.000 7
Volksgezondheid en milieu
7.1
2021 Werkelijk
2022 Begroot
2023 Begroot
2023 Lasten
2023 Baten
Volksgezondheid
-1.725
-1.806
-1.881
-1.881
-
60701 Openbare gezondheidszorg
-815
-840
-953
-953
-
60702 Jeugdgezondheidszorg
-910
-966
-928
-928
-
1.424
1.531
1.474
-3.517
4.991
60720 Algemeen rioolbeheer
-2.392
-1.984
-2.351
-2.351
-
60721 Riolering en waterzuiv. / Onderhoud
-1.086
-1.457
-1.147
-1.166
19
60722 Rioolheffing
4.902
4.972
4.972
-
4.972
Afval
948
1.591
1.476
-4.238
5.714
60723 Afval algemeen
-158
-133
-107
-107
-
60724 Huishoudafval
-2.702
-2.800
-3.046
-3.628
582
60725 Overige afvalstoffen
-314
-332
-394
-460
66
60726 Afvalstoffenheffing
4.122
4.856
5.030
-
5.030
60733 Reinigingsheffing
-
-
-7
-43
36
Milieubeheer
-1.624
-2.425
-2.136
-2.941
805
60727 Milieubeheer
-1.167
-1.269
-1.195
-1.275
80
60728 Duurzaamheid
-383
-1.080
-859
-1.459
600
60729 Plaagdierbestrijding
-74
-76
-82
-82
-
-
-
-
-125
125
-179
-145
-122
-287
165
60730 Algemene begraafplaatsen
-161
-130
-107
-272
165
60731 Begraven
-18
-15
-15
-15
-
7.2
7.3
7.4
Riolering
60732 Proeftuinen Aardgasvrije wijken 7.5
Begraafplaatsen en crematoria
Saldo Lasten en Baten
-1.156
-1.254
-1.189
-12.864
11.675
Onttrekkingen reserves
196
352
350
-
350
Toevoegingen reserves
-47
-183
-68
-68
-
-1.008
-1.085
-907
-12.932
12.025
Saldo inclusief mutaties reserves
Beleidsnota's Kaders Sociaal Beleid 2021 – 2024 (2020) Preventieakkoord Lingewaard: Samen voor een gezond Lingewaard 2021 - 2023 Gem. Rioleringsplan Lingewaard 2017 – 2021 Grondstoffenbeleid Lingewaard Circulair en Duurzaam (2019) Beleidsnota Duurzaamheid 2016 – 2020 Beleidskader energietransitie (2020) 43
Beleidskader wind (2019) Beleidskader zon (2019) Transitievisie Warmte (2021)
Investeringsplan 7.01 Investeringen vervangingen en investeringen maatregelen riolering Investering Looptijd Toelichting Vervangingen De investeringsbedragen zijn gebaseerd op het huidige € 2.047.000 2023-2025 Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP). In 2022 wordt er een € 1.998.000 2024-2026 nieuw Gemeentelijk Watertakenplan opgesteld. Deze wordt in € 2.358.000 2025-2027 oktober 2022 ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad. Na vaststelling wijzigen mogelijk de € 2.064.000 2026- 2028 investeringsbedragen. Maatr./Projecten € 1775.000 2023-2025 Het GRP voor de planperiode 2017-2021 is op 17 november € 839.000 2024-2026 2016 vastgesteld. De gemeenteraad heeft op 20 december € 839.000 2025-2027 2021 de looptijd met een jaar verlengd. Het GRP bevat alle € 839.000 2026-2028 vervangingsinvesteringen en de investeringen voor maatregelen/projecten. Bij de vervangingsinvesteringen gaat het onder meer om het vervangen van pompen/gemalen, persleidingen en (vrijverval) rioolbuizen. Bij de investeringen maatregelen/projecten betreft het naast resterende maatregelen/projecten uit het vorige GRP, nieuwe investeringsbudgetten voor afkoppelen en waterberging in de openbare ruimte (verbetering). De benodigde jaarlijkse investeringsbudgetten voor de vervangingen zijn afhankelijk van de kwaliteitsinspecties.
De kapitaallasten van alle investeringen uit het GRP dekken we volledig met de inkomsten uit de rioolheffing. 7.02 Vervanging GFT-verzamelcontainers Investering Looptijd Toelichting € 252.000 2023-2026 De huidige GFT-zuilen zijn technisch afgeschreven. Voor de efficiënte uitvoering van de inzameling bij hoog- en gestapelde bouw is vervanging noodzakelijk. We voorzien de inzamelzuilen van een elektronisch afsluitbare inwerp-opening. Daarmee voorkomen we ook ongewenst gebruik en vervuiling van GFT-afval met andere stoffen.
44
8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Onder dit programma vallen de taken met betrekking tot ruimte en leefomgeving, wonen en bouwen en de exploitatie van woningbouwprojecten. De milieutaken van de Omgevingsdienst vallen onder programma 7, de bouwtaken onder programma 8.
Ontwikkelingen Omgevingswet Landelijk wordt alles op alles gezet om op 1 januari 2023 de Omgevingswet in werking te laten treden. We voldoen aan de eisen om per 1 januari met deze wet en zijn nieuwe instrumenten en planvormen te werken. In de praktijk vindt de komende jaren stapsgewijs de transitie plaats naar de systematiek van de nieuwe wet. Dit betekent ook een gewenningsproces voor onze inwoners, bestuur en organisatie met betrekking tot nieuwe planvormen en procedures. Denk hierbij aan het omgevingsplan en procedures voor omgevingsplan-activiteiten. Verstedelijking in de regio Om het hoofd te bieden aan de grote en urgente opgave voor nieuwe woningbouw worden regionale afspraken gemaakt over de bouwopgave en de verstedelijking die dat met zich meebrengt. Die afspraken worden gemaakt aan de hand van een regionale strategie voor de verstedelijking. In die regionale strategie ligt voor Lingewaard het accent op woningbouw, mobiliteit en groen. Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) Met de Omgevingswet treedt ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking. Doel is het verbeteren van de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht. Dit door het inschakelen van private kwaliteitsborgers. De aansprakelijkheid van aannemers ten opzichte van opdrachtgevers wordt uitgebreid. De wet treedt gefaseerd in werking, eerst voor eenvoudige bouwprojecten (gevolgklasse 1).
Juridische taken blijven bij de gemeente/omgevingsdienst maar voor het bouwtechnische deel worden marktpartijen verantwoordelijk. Voor dat bouwtechnische deel vervalt de legesheffing. Meer informatie is te vinden op Rijksoverheid-Wkb. Stikstof De provincies hebben het voortouw in het uitwerken van de taakstelling met betrekking tot de bescherming van natuur. Komende jaren wordt duidelijk tot welke maatregelen en effecten op ruimtelijke ontwikkelingen dat leidt in onze regio.
Wat willen we bereiken? Een fijne leefomgeving is een omgeving die voldoet aan de wensen en eisen van deze tijd en de komende jaren. Dat betekent nieuwe woningen maar ook woonkernen waarin jong en oud zich thuis voelen. En waar de meest primaire voorzieningen dichtbij zijn. Het betekent ook dat we tegelijk met het bouwen van meer woningen de bijhorende mobiliteit faciliteren en de woonomgeving verduurzamen en vergroenen. De gemeentelijke bouwopgave 2023 – 2025 op basis van de Nota Wonen is ongeveer 750 nieuwe woningen. Bij 'meer wonen' en 'meer mobiliteit' hoort een versterking van publiek toegankelijke groene ruimte. En een versterking van onze inzet op het terugdringen van onze gezamenlijke CO2-uitstoot en het vergroten van biodiversiteit. In het coalitieakkoord is aangegeven dat we de initiatieven van inwoners en inwonersgroepen willen verbinden met de opgaven voor wonen, ruimte en leefomgeving van de gemeente. Daarbij werken we gebiedsgericht.
45
Onze doelen zijn: 1. We voldoen aan de eisen die horen bij het werken met en volgens de Omgevingswet. 2. Realisatie van ongeveer 265 nieuwe woningen, verspreid over meerdere woonkernen. 3. Verduurzaming en vergroening van de woonomgeving. 4. Participatie en betrokkenheid bij de woonomgeving en verbinding met gemeentelijke opgaven.
Wat gaan we doen in 2023? We voldoen aan de eisen die horen bij het werken met en volgens de Omgevingswet (doel 1) We monitoren en onderhouden onze aansluiting op het Digitaal Stelsel Omgevingswet en de werkafspraken met de Omgevingsdienst. We leggen de omgevingsvisie ter vaststelling voor aan de gemeenteraad. We werken aan stapsgewijze wijzigingen van het omgevingsplan*. De wijzigingen voeren we door op basis van het plan van aanpak (raadsbehandeling in december 2022) voor de transitie van het tijdelijk omgevingsplan* naar het definitieve omgevingsplan. We leggen een plan van aanpak voor het werken met Omgevingsprogramma’s voor aan de gemeenteraad. Op grond van de wet is het voor het genereren van financiële bijdragen uit de markt nodig dat we in een eerste programma vastleggen voor welke ruimtelijke ontwikkelingen we bijdragen vragen. Op grond van het coalitieakkoord en de regionale verstedelijking gaan we het aspect 'vergroening', de versterking van groen en landschap, uitwerken in een tweede programma. *) Als de Omgevingswet in werking treedt hebben we direct van rechtswege een tijdelijk omgevingsplan. Dat tijdelijke omgevingsplan bestaat uit alle regels vanuit het oude instrumentarium en verordeningen die onder de wet vallen.
Vanuit het tijdelijk omgevingsplan voert de gemeente wijzigingen door via een voorbereidingsbesluit, ontwerpbesluit en definitief besluit dat onherroepelijk is na afloop van een eventuele beroepsprocedure. Een wijziging kan plaatsvinden op initiatief van de gemeente of naar aanleiding van een initiatief uit het veld. We streven naar een volledig gebiedsdekkend omgevingsplan in 2028. Het plan van aanpak voor de transitie van het omgevingsplan geeft aan via welke stappen we dat doen. Realisatie van ongeveer 265 nieuwe woningen, verspreid over meerdere woonkernen (doel 2) Woonbeleid Particuliere initiatieven: we werken mee aan initiatieven die passen binnen de kaders van ons beleid. Regionale samenwerking: binnen de groene metropoolregio actualiseren we de Woondeal. Dit vormt de basis voor ons woningbouwprogramma. Inzet ruimtelijke instrumenten: we zetten instrumenten in om versnelling van nieuwbouwplannen en realisatie van woningen in het betaalbaar segment te realiseren. Ook maken we gebruik van de wettelijke ruimte om een deel van de nieuwbouw te reserveren voor woningzoekenden met een sociale of economische binding met onze gemeente. Actualisatie huisvestingsverordening: samen met de regio en de corporaties actualiseren we de huisvestingsverordening.
Actualiseren van de afspraken met de woningbouwcorporaties: we inventariseren wat het regionale en lokale woningmarktonderzoek betekent voor de kernvoorraad van de sociale huurwoningen. We betrekken de corporaties bij nieuwe plannen waaronder Driegaarden, Vleumingen, Hof van Klein Baal en Zandsestraat Bemmel. We werken gezamenlijk aan het huisvesten van verschillende doelgroepen en we werken mee aan de plannen voor herstructurering en nieuwbouw in de Staatliedenbuurt (Gendt) en Klappenburg (Bemmel).
46
Uitvoering van plannen: In 2023 worden er naar verwachting 265 nieuwe woningen opgeleverd. Afhankelijk van het onherroepelijk worden van de planprocedures voeren we de volgende projecten uit: Op den Winkel (9) en De Poel (20 van 43) in Angeren, Blauwe Hoek in Doornenburg (20 van 55), Klappenburg (vervanging woningen + 8) en het Wapen van Bemmel in Bemmel (10 van 20), Aloysiuslocatie (15 van 30), Gochsestraat/Munststraat (15 van 27), Slingerbos (30 van 60), Malenborch (15) en Driegaarden I in Huissen (56 van 112). Incidenteel kan er sprake zijn van nieuwe woningen door functieverandering, woningsplitsing en bestaande bouwtitels in bestemmingsplannen / het omgevingsplan. We verwachten dat de volgende bestemmingsplannen / omgevingsplannen in 2023 in werking treden of in werking zijn getreden. Oplevering vindt nog niet in 2023 plaats: Ancari, Doornenburg (16); Staatsliedenbuurt, Gendt (vervanging woningen + 29 extra); Markt, Gendt (15 van 16); Dorpsstraat, bibliotheek, Gendt (12). Voorbereiding van plannen: Projecten waarvoor een wijziging van het omgevingsplan in voorbereiding is: Villa Ganita, Gendt (40); Dorpsstraat 68, Bemmel (12); Hegsestraat, Gendt (11); Im Weissen Rossel/achter de Kruigang, Gendt (16); Boardbusters, Huissen (125).
Projecten waarvoor een plan in voorbereiding is en waarvoor daarna een wijziging van het omgevingsplan wordt opgesteld: Martinuskerk, Doornenburg (27); Visie Haalderen-Bemmel (85); Lodderhoeksestraat 13-15/Maolderij, Angeren (17); Zandsestraat/ De pas, Bemmel (85); Vleumingen west – fase 2, Gendt (120); ’t Hof van klein Baal, Haalderen (55); Driegaarden II en III, Huissen (450). Verduurzaming en vergroening van de woonomgeving (doel 3) Binnen de groene metropoolregio werken we in regionaal verband aan de opgave “groene groei”. Die opgave staat voor het actualiseren van de Woondeal (zie onder doel 2) en voor een evenwichtige inpassing van alle ruimteclaims. Dit kan alleen vorm krijgen door samen te werken met de gemeenten om ons heen. Daarbij sturen we op het versterken van de groene ruimte in, rond en tussen de woonkernen, het bewaken van de grenzen van Park Lingezegen en het borgen van de resultaten van de regionale energiestrategie (RES) en klimaatadaptatie (RAS/LAS). We onderhandelen met de provincie over de overname van het provinciaal eigendom in het Zeegbos. En we overleggen met natuurbeheerders over een structureel beheer voor dit gebied. We werken mee aan landelijke en regionale programma’s voor de veilige afvoer van hoogwater in de grote rivieren. Bij herinrichting streven we naar lokaal en agrarisch beheer.
We overleggen met het Waterschap over de tijdsplanning voor de dijkversterking en de samenhang met lokale maatregelen in verband met de verkeersveiligheid op de dijken. Voor het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad bieden we woningeigenaren met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum een bijdrage voor woningisolatie. 47
We inventariseren hoe we circulair bouwen concreet kunnen maken en toepassen. Zie hiervoor onder 'circulariteit' in de paragraaf duurzaamheid.
Participatie en betrokkenheid bij de woonomgeving, verbinding met gemeentelijke opgaven (doel 4) Participatie en samenwerking met inwoners en belangengroepen is een vast onderdeel bij veel van onze plannen. In aanvulling daarop willen we beter 'aan de voorkant' van planontwikkeling de verbinding maken tussen de opgaven waarvoor wij plannen maken en inwonersinitiatieven. Daarom maken we de komende jaren per kern een agenda. Die agenda’s gebruiken we bij het maken van nieuwe plannen en als input voor toekomstige omgevingsprogramma’s. Zie ook programma 6 onder leefbaarheid en programma 9 onder participatie.
Wat mag het kosten? In onderstaande tabel zijn de lasten (-) en baten (+) opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Bedragen x € 1.000 8
Volkshuisv.,RO en Stedelijke vernieuwing
2021 Werkelijk
2022 Begroot
2023 Begroot
2023 Lasten
2023 Baten
8.1
Ruimtelijke ordening
-1.551
-1.498
-805
-1.768
962
60801 Ruimtelijke ontwikkeling
-493
-679
-435
-443
7
60802 Faciliterend grondbeleid
-911
-197
-181
-1.136
955
60809 Omgevingswet
-147
-622
-189
-189
-
-1.384
-1
-
-1.099
1.099
-1.384
-1
-
-1.099
1.099
8.2
Grondexploitatie(niet-bedrijventerrein)
60803 Actief grondbeleid 8.3
Wonen en bouwen
-663
-1.139
-1.267
-2.608
1.340
60804 Geo-Informatie
-298
-332
-325
-325
-
60805 Bouwen - Vergunningverlening
468
-16
-48
-1.198
1.150
60806 Bouwen - Handhaving
-540
-588
-606
-616
10
60807 Wonen
-259
-162
-244
-372
128
60808 Woonwagenzaken
-34
-41
-44
-97
52
Saldo Lasten en Baten
-3.598
-2.638
-2.072
-5.475
3.401
Onttrekkingen reserves
2.816
785
-
-
-
Toevoegingen reserves
-645
-17
-
-
-
-1.427
-1.870
-2.072
-5.475
3.401
Saldo inclusief mutaties reserves
48
Beleidsnota's Structuurvisie Lingewaard (2012) (wordt vervangen door Omgevingsvisie in 2023) Koersdocument omgevingsvisie (mei 2021) Nota Wonen (2020), Notitie verruiming mogelijkheden particuliere woningbouw (2020) Nota Erfgoed (2015) Gids ruimtelijke kwaliteit (2018) Uitvoeringsprogramma landschap en biodiversiteit (2019)
Investeringsplan 8.01 Aloysiuslocatie Investering Looptijd € 1.398.000 2022-2024
Toelichting Voor een multifunctionele accommodatie is € 1.398.000 gereserveerd. Naast bovengenoemde investering in de multifunctionele accommodatie is een voorstel ‘Investering en grondexploitatie Aloysiuslocatie’ vastgesteld op 30 september 2021. Dat voorstel heeft betrekking op de gehele herontwikkeling (exclusief de multifunctionele accommodatie) en is nog niet verwerkt in bovengenoemde bedragen. De werkzaamheden voor de ontwikkeling van de Aloysiuslocatie zijn momenteel in uitvoering.
49
9. Bestuur en ondersteuning Dit programma gaat over het besturen van onze gemeente, over integriteit, een klantgerichte (digitale) dienstverlening, het faciliteren van initiatieven vanuit de samenleving en het bijdragen aan en sturen op samenwerkingsverbanden.
Ontwikkelingen Er zijn bij dit programma geen andere ontwikkelingen te melden, anders dan hetgeen is opgenomen onder 'Wat willen we bereiken?'.
Wat willen we bereiken? Lokale democratie maken we samen. Dat doen we door verder invulling te geven aan participatie. Niet alleen willen we luisteren naar de mening van onze inwoners, maar we laten hen ook meepraten. Samen geven we invulling aan de leefomgeving. We geven ruimte aan inwoners en stimuleren initiatieven. We maken duidelijk welke rol inwoners, college en raad hebben bij participatie. We zijn open en transparant. Om betrouwbaar te kunnen besturen en taken uit te kunnen voeren hebben wij integriteit hoog in het vaandel staan. Het is en blijft een belangrijk onderwerp waar we ons steeds van bewust moeten zijn. Onze bestuursstijl kenmerkt zich door gewogen debat en afgewogen oordeelsvorming. Ons besluitvormingsproces is open en transparant. Een betere klantbeleving bereiken we door verbetering van het gebruiksgemak van onze digitale dienstverleningskanalen en door te communiceren over verwachtingen. We schrijven heldere en begrijpelijke teksten. Onze doelen zijn: 1. Werken vanuit 'de bedoeling vanuit de samenleving'; 2. Een transparant, professioneel en betrouwbaar bestuur; 3. Een betrouwbare en sterke partner in de regio. Indicator
W2021
Meetbaar resultaat
Klantwaardering dienstverlening Totaal Digitaal Balie Telefonie
Gemiddeld rapportcijfer Totaalwaardering voor alle drie de kanalen
Gemiddelde wachttijd aan de balie
Percentage balieklanten geholpen binnen de servicenorm van max. 10 min.
50
B2022 B2023 B2026
_* _* 8,3 6,6
7,1 7,6 8,0 7,0
7,6 7,6 8,0 7,0
7,6 7,6 8,0 7,1
95%
93%
93%
90%**
Indicator Afhandeling meldingen openbare ruimte (MOR) Groen / openbare verlichting / straatmeubilair Afval / wegen / verkeer Acute problemen welke een bedreiging zijn voor de openbare veiligheid
Meetbaar resultaat
W2021
B2022 B2023 B2026
Percentage dat melder is geïnformeerd binnen de servicenorm van 5 werkdagen Idem
87%
92%
93%
94%
84%
85%
86%
87%
Afhandeling melding binnen 24 uur
100%
100%
100%
100%
* Deze indicatoren zijn gemeten via het belevingsonderzoek 'Waar staat Lingewaard?' (de burgerpeiling) dat in februari 2022 heeft plaatsgevonden. ** Vanaf 2024 krijgen we te maken met een piek in de aanvragen voor paspoorten. Dit kan een langere wachttijd aan de balie tot gevolg hebben.
Wat gaan we doen in 2023? Doel 1 Werken vanuit 'de bedoeling vanuit de samenleving' Participatie: We stellen een participatiekader op. Dit kader werken we vervolgens in gezamenlijkheid verder uit tot een uitvoeringskader voor inwonersinitiatieven, een raadsbesluit voor participatie bij vergunningen en een participatieverordening. We ontwikkelen tools voor participatie: zowel voor medewerkers als extern voor initiatiefnemers die in het kader van de Omgevingswet het initiatief nemen voor participatie. Verbetering dienstverlening: We voeren verbeteringen in de dienstverlening door aan de hand van de resultaten van het klantbelevingsonderzoek ‘Waar staat Lingewaard’. Dat is in 2022 is uitgevoerd onder alle inwoners van Lingewaard. We laten onze dienstverleningskanalen zo goed mogelijk op elkaar en op de wensen en mogelijkheden van onze inwoners aansluiten. We optimaliseren het gebruiksgemak van onze digitale dienstverleningskanalen. Naar aanleiding van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) willen we voorkomen dat mensen in een kwetsbare positie terecht komen. We verbeteren onze dienstverlening waarbij we extra ondersteuning geven aan mensen in kwetsbare posities. We vinden het belangrijk dat iedereen, dus ook mensen met een functionele beperking, gebruik kan maken van onze website.
In 2022 werd onze website opnieuw getest op toegankelijkheid. Met de uitkomsten van dit onderzoek gaat het online team in 2023 verbeteringen doorvoeren. Doel 2 Een transparant, professioneel en betrouwbaar bestuur Integriteit: We houden elkaar scherp door heel regelmatig en als vanzelfsprekend, aan de hand van dagelijkse situaties, het gesprek te voeren over 'integer handelen'. Het is een automatisch en logisch onderdeel van het handelen van organisatie, college en raad. De raadswerkgroep integriteit organiseert periodiek (minimaal 1 keer per jaar) bijeenkomsten/workshops die gaan over het onderwerp integriteit. Deze bijeenkomsten 51
dragen bij aan bewustwording en het 'levend houden' van de gedragscode die in 2020 is vastgesteld. Besluitvorming: Vergaderingen geven we vorm met behulp van het BOB-model: Beeldvorming, Oordeelsvorming en Besluitvorming. We vinden het belangrijk dat inwoners weten welke besluiten we nemen voor Lingewaard. We maken daarom onze collegevoorstellen en -besluiten beter toegankelijk. Inwoners kunnen dan de documenten na besluitvorming inzien via onze website. Informatievoorziening: We maken de rol van de inwoner in onze besluitvorming duidelijk en we communiceren hierover. We blijven het belangrijk vinden dat inwoners onze informatievoorziening (brieven en andere teksten) goed begrijpen. Daarom leggen we brieven en teksten voor aan het lezerspanel. Het gaat om brieven en teksten die de gemeente regelmatig stuurt aan inwoners, of één keer stuurt aan heel veel inwoners. Opmerkingen van het lezerspanel nemen we mee in het verbeteren van onze teksten. We delen dit ook met de betrokken collega's om het communiceren in duidelijke taal te stimuleren. Doel 3 Een betrouwbare en sterke partner in de regio Door een wijziging in de wet gemeenschappelijke regelingen moeten de diverse gemeenschappelijke regelingen worden aangepast. Deze wijzigingen leggen wij aan de raad ter besluitvorming voor.
De Nota Verbonden Partijen die we in 2022 actualiseerden, leggen we in 2023 ter besluitvorming voor aan de raad. De P&C-documenten van de verbonden partijen behandelen en bereiden we voor in gezamenlijkheid met de andere deelnemende gemeenten. Het proces hiervoor is vastgelegd in de gemeenschappelijke regeling van de betreffende verbonden partij. Conform de Nota Verbonden Partijen evalueren we in 2023 een verbonden partij. In 2023 is dat de MGR Sociaal Domein.
Wat mag het kosten? In onderstaande tabel zijn de lasten (-) en baten (+) opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Bedragen x € 1.000 9
Bestuur en ondersteuning
2021 Werkelijk
2022 Begroot
2023 Begroot
2023 Lasten
9.1
Bestuur
-1.361
-2.084
-2.101
-2.101
60014 Gemeenteraad
-579
-652
-630
-630
-
60015 Raadsfracties
-26
-40
-40
-40
-
60016 Rekenkamercommissie
-50
-40
-40
-40
-
60017 Griffie
-301
-333
-335
-335
-
60018 College van B&W
-405
-1.019
-1.056
-1.056
-
Burgerzaken
9.2
2023 Baten
-629
-768
-748
-1.226
478
60001 Basis registratie personen (BRP)
-356
-411
-206
-637
431
60002 Burgerlijke stand
-82
-118
-362
-409
47
52
9
Bestuur en ondersteuning
2021 Werkelijk
2022 Begroot
2023 Begroot
2023 Lasten
2023 Baten
-191
-239
-180
-180
-
-1.298
-1.111
-766
-855
89
60004 Eigendommen
-443
-437
-361
-450
89
60005 Overige gebouwen
-648
-395
-143
-143
-
60006 Gronden algemeen
-207
-279
-262
-262
-
-15.305
-16.608
-17.338
-19.160
1.823
60050 Directie
-311
-315
-305
-305
-
60051 Stafafdeling
-691
-789
-802
-802
-
60052 Team Technisch Wijkbeheer
-110
-143
-319
-319
-
-6
2
-
-
-
60054 Team Openbare Ruimte & Vastgoed
-432
-329
-118
-118
-
60055 Team Fac.Zaken & BM-Ondersteuning
-789
-
-
-
-
60056 Facilitair
-324
-402
-398
-398
-
-1.065
-1.545
-1.660
-1.660
-
-38
-129
-134
-134
-
-1.893
-2.309
-2.292
-2.901
609
60060 Automatisering
-932
-1.022
-1.280
-1.280
-
60061 Documentaire informatievoorz.
-178
-182
-191
-191
-
-1.752
-2.011
-1.819
-1.819
-
60063 Personeelsbeheer
-632
-458
-1.847
-1.847
-
60064 Personeelsontwikkeling
-110
-221
-215
-215
-
60065 Organisatieontwikkeling
-55
-75
-153
-153
-
60066 Communicatie
-59
-50
-50
-50
-
60067 Team Fin./JZ/Ink.
-2.010
-2.181
-2.220
-2.224
5
60068 Begroting & verantwoording
-80
-80
-90
-90
-
60069 Juridische kwaliteitszorg
-260
-269
-268
-268
-
60070 Team Veiligheid, Toezicht en Handh.
-38
-239
-223
-223
-
60071 Team Klant Contact Centrum
-700
-622
-636
-636
-
60072 Team Projectrealisatie
113
152
274
274
-
60073 Team Ruimtelijk Beleid
-430
-42
-54
-54
-
60074 Team Sociaal Beleid
-472
-596
-191
-191
-
60075 Team Bedrijfsbureau SD
-243
323
-366
-366
-
60076 Team Toegang SD
-414
-1.333
-306
-306
-
60077 Calamiteit gemeentekantoor
-66
-
-
-
-
60079 Ondernemingsraad
-12
-8
-8
-8
-
-1.316
-1.485
-1.486
-1.486
-
60081 Automatisering ICT-samenwerking
-
-89
-
-
-
60082 Automatisering Overbetuwe
-
-
-
-1.209
1.209
60083 Versterking dienstverlening
-
-161
-181
-181
-
60003 Verkiezingen 9.3
9.4
Beheer overige gebouwen en gronden
Overhead
60053 Materieel TWB
60057 Huisvesting gem.kantoor/-werf 60058 Representatie 60059 Team Informatievoorziening
60062 Team P&O/Communicatie
60080 Informatisering
53
9
Bestuur en ondersteuning
2021 Werkelijk
2022 Begroot
2023 Begroot
2023 Lasten
2023 Baten
9.5
Treasury
264
270
188
119
68
264
270
188
119
68
9.61 OZB woningen
9.110
9.081
9.375
-430
9.805
60008 Waardering Onroerende Zaken
-231
-430
-430
-430
-
60009 Onr.Zaakbelast. - Woningen
9.341
9.511
9.805
-
9.805
9.62 OZB niet-woningen
3.188
3.229
3.390
60010 Onr.Zaakbelasting - Niet-woningen
3.188
3.229
3.390
-
3.390
9.64 Belastingen overig
2.908
-298
-294
-717
422
60011 Belastingen
2.908
-298
-294
-717
422
71.660
77.085
76.478
3.145
73.333
60013 Gemeentefonds - Algemene uitkering
65.293
71.981
71.687
3.145
68.542
60019 Gemeentefonds - Sociaal Domein
6.367
5.104
4.791
-
4.791
-1.773
-3.373
-3.373
-1.773
-3.373
-3.373
-
-4
-
-
-
-
Saldo Lasten en Baten
68.533
67.023
64.811
-24.598
89.408
Onttrekkingen reserves
13.135
1.677
119
-
119
Toevoegingen reserves
-8.309
-
-
-
-
Saldo inclusief mutaties reserves
73.359
68.700
64.931
-24.598
89.527
60007 Treasury
9.7
9.8
Algemene uitk. en ov. uitk. gem.fonds
Overige baten en lasten
60012 Reserveringen en stelposten 9.9
-
Vennootschapsbelasting
3.390
-4
60020 Vennootschapsbelasting
Beleidsnota's Nota Activabeleid 2020 Nota reserves en voorzieningen 2020 Nota Verbonden Partijen 2020 Treasurystaat gemeente Lingewaard 2018 Financiële verordening gemeente Lingewaard 2021
Investeringsplan Voor het programma 'Bestuur en ondersteuning' zijn geen investeringen opgenomen in het Investeringsplan 2023-2026.
54
De paragrafen Paragraaf 1 Lokale heffingen In de paragraaf Lokale heffingen bieden wij inzicht in het beleidskader rond de lokale heffingen, de soorten heffingen, de tarief- en kostenontwikkeling, de lokale lastendruk en het kwijtscheldingsbeleid. In december 2022 stelt de gemeenteraad de tarieven vast met ingang van 1 januari 2023. Naast de voorgestelde prijsindexering van 1,9% (conform prijsmutatie van het Bruto Binnenlands Product in septembercirculaire 2021) worden ook wijzigingen in wet- en regelgeving in de verordeningen verwerkt. Uitzondering hierop is de rioolheffing die (zoals aangekondigd in de Kaderbrief 2023) niet verhoogd wordt met de prijsindex. Perceptiekosten De lasten van de DVO Belastingsamenwerking worden doorberekend op basis van het aantal bezwaren/beroepen en aanslagregels. Voor de berekening wordt het totaalbedrag van de belastingsamenwerking verminderd met de kosten voor bezwaren/beroepen per gemeente. Het restant wordt op basis van het aantal aanslagregels verdeeld. BTW-Compensatiefonds De gemeente mag bij bepaling van de kostendekkendheid de geraamde BTW meenemen (op basis van artikel 229b, lid 2b Gemeentewet). De reden hiervan is dat vóór de invoering van het BTWcompensatiefonds (BCF) dit ook toegestaan was en de gemeente bij de invoering van het BTWcompensatiefonds anders een niet bedoeld inkomstenverlies zou hebben geleden.
Het BTW-compensatiefonds wordt gevoed vanuit het Gemeentefonds. Vanuit het Gemeentefonds heeft dus al een verlaging van de Algemene Uitkering plaatsgevonden. De in het tarief betrokken compensabele BTW vormt dus een vergoeding van inkomensverlies veroorzaakt door de verlaging van het gemeentefonds door de uitname van de compensabele BTW.
De tarieven In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de tarieven van 2020 tot en met 2023 te zien. Omschrijving tarief OZB: - woningen (eigenaar) - niet-woningen (eigenaar) - niet-woningen (gebruiker) Afvalstoffenheffing: - vast bedrag - restafvalcontainer, per lediging - ondergrondse container, per klepopening - bovengrondse container, 1persoonshuishouden - bovengrondse container, meerpersoonshuishouden
2020
2021
2022
2023
0,1674% 0,3013% 0,2408%
0,1599% 0,3040% 0,2429%
0,1435% 0,3022% 0,2415%
0,1483% 0,3050% 0,2437%
€ 145,80 € 8,30 € 2,41
€ 148,44 € 8,45 € 2,45
€ 194,28 € 7,80 € 2,60
€ 198,00 € 7,95 € 2,65
€ 172,08
€ 175,20
€ 229,08
€ 233,40
€ 206,28
€ 210,00
€ 274,92
€ 280,20
55
Rioolheffing
€ 231,60
€ 235,80
€ 239,04
€ 239,04
Hondenbelasting, per hond
€ 57,24
€ 58,32
€ 59,16
€ 60,24
Toeristenbelasting, per overnachting
€ 1,00
€ 1,00
€ 1,00
€ 1,00
Precariobelasting op kabels, per m¹
€ 4,00
€ 4,00
-
-
Lokale lastendruk De lokale lastendruk geeft de hoogte van de gemiddelde belastingaanslag. Dit maakt het mogelijk om verschillende gemeentes met elkaar te vergelijken. In onderstaande tabel is een vergelijking gemaakt tussen de gemiddelde belastingaanslag van 2022 en 2023. De bedragen zijn indicatief. Hierbij is uitgegaan van een woning met een WOZ-waarde van € 323.000 (gemiddelde over 2021 met een waardeontwikkeling van 11,4%).
OZB-eigenaar
Eigenaar/gebruiker
Huurder/Gebruiker
2022
2023
2022
€ 463,51
€ 472,31
2023 -
-
Afvalstoffenheffing - vast bedrag
€ 194,28
€
198,00 €
194,28 €
198,00
- DIFTAR
€
46,80 €
47,70 €
46,80 €
47,70
Rioolheffing
€
239,04 €
239,04 €
239,04 €
239,04
€
943,63 €
957,05 €
480,12 €
484,74
€
4,62
Stijging in euro's
€
Procentuele stijging
13,43 1,42%
0,96%
Op 13 oktober 2022 heeft de gemeenteraad een besluit genomen over het Gemeentelijk Watertakenplan 2023-2027. Onderdeel hiervan is de nieuwe wijze van heffing. De bestaande rioolheffing wordt vervangen door de Riool- en waterzorgheffing. De gevolgen daarvan zijn niet verwerkt in bovenstaand overzicht. In december wordt de belastingverordening voor 2023 vastgesteld.
OZB De onroerendezaakbelastingen (OZB) zijn de belangrijkste gemeentelijke belastingen. Deze heffen we over woningen (eigenaren) en niet-woningen (eigenaren en gebruikers). Beleidskader Verordening Onroerende-zaakbelastingen 2021. Algemeen Jaarlijks worden de WOZ-waarden voor woningen en niet-woningen vastgesteld. Deze WOZ-waarde is de grondslag voor de aanslag OZB. Wij zorgen voor een tijdige en correcte verzending van de waardebeschikkingen (WOZ-waarde) en belastingaanslagen. Beschikkingen worden zoveel mogelijk met dagtekening 28 februari 2023 (wettelijke termijn) verzonden. Ook de afhandeling van bezwaarschriften vindt tijdig plaats. De termijn voor het doen van een uitspraak is het einde van het 56