Programmabegroting 2024-2027__128097__.pdf

Verbonden Partijen Bijdrage Verbonden Partij

5. Onderwijshuisvesting Ambitie, context en achtergrond Om klaar te zijn voor de toekomst en in te kunnen spelen op veranderingen willen we een actueel Strategisch Integraal Huisvestingsplan 2015-2030 (SIHPL) met onze visie op onderwijshuisvesting in Leusden en Achterveld. We willen weten welke investeringen in schoolgebouwen de komende jaren prioriteit krijgen en welke maatregelen nodig zijn op de langere termijn.

Wat willen we bereiken? L.5.1. Meten is weten We stellen een toekomstbestendig integraal huisvestingsplan onderwijs op. Actuele leerlingprognoses en de aanwezigheid van onderliggend onderwijsbeleid vormen hiervoor de fundamenten .

Wat gaan we daarvoor doen? L.5.1.1 We zetten de prognoses om in beleid, oplossingen en een verordening. We actualiseren het integraal huisvestingsplan onderwijs en de Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs gemeente Leusden 2015.

Met wie werken we samen? Rol gemeente

Lokale partijen Verbonden Partijen Bijdrage Verbonden Partijen

De gemeente regelt het Partner en gemeente staan samen aan de lat De gemeente draagt haar steentje bij De gemeente laat het over aan de samenleving Schoolbesturen

25

L.5.1.2 We lossen het ruimtegebrek van MFC Atlas op. Voor de definitieve oplossing van het ruimteprobleem in MFC Atlas starten we op basis van de business case die in 2023 is uitgevoerd met de planontwikkeling en uitvoering van nieuwe onderwijshuisvesting. Dit ter voorbereiding van realisatie in 2025-2026.

Met wie werken we samen? Rol gemeente

Lokale partijen

De gemeente regelt het Partner en gemeente staan samen aan de lat De gemeente draagt haar steentje bij De gemeente laat het over aan de samenleving Belanghebbenden in Leusden zoals de scholen, sportvoorzieningen, omwonenden, marktpartijen/ontwikkelaar

Verbonden Partijen Bijdrage Verbonden Partijen

26

Wat mag het Domein Leefomgeving kosten? In onderstaande tabel worden alle uitgaven en inkomsten van alle taken die vallen onder dit domein inzichtelijk gemaakt. Bedragen x € 1.000 Exploitatie Lasten Baten

Werkelijk Begroting Begroting MJR 2025 MJR 2026 MJR 2027 2022 2023 2024 -16.585 -21.033 -20.260 -20.377 -20.479 -20.164 9.552 9.682 9.963 9.884 9.885 9.885

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-7.033

-11.351

-10.297

-10.493

-10.594

-10.280

Toevoeging aan reserves

-2.989

-2.509

-2.362

-1.839

-2.716

-2.707

Onttrekking aan reserves

2.679

3.918

2.546

2.051

2.879

2.892

Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat

-310

1.409

185

212

164

186

-7.343

-9.942

-10.113

-10.281

-10.431

-10.094

Saldo taakvelden Bedragen x € 1.000 Exploitatie

Werkelijk Begroting Begroting MJR 2025 MJR 2026 MJR 2027 2022 2023 2024 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 789 -675 -323 -308 -321 -279 2.1 Verkeer en vervoer -3.515 -4.189 -4.575 -4.770 -4.850 -4.846 4.2 Onderwijshuisvesting -1.323 -1.424 -1.223 -1.223 -1.211 -1.211 5.2 Sportaccomodaties -1.556 -2.179 -1.897 -1.869 -1.869 -1.739 5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie 15 16 9 9 9 9 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie -1.282 -1.609 -1.936 -2.011 -2.043 -2.064 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 0 22 -13 -13 -13 -13 7.2 Riolering 421 366 546 551 551 550 7.3 Afval 908 861 1.022 1.025 1.017 1.015 7.4 Milieubeheer -1.440 -2.470 -1.791 -1.768 -1.748 -1.586 7.5 Begraafplaatsen -50 -71 -117 -117 -117 -117 0.10 Toevoeging/onttrekking reserves -310 1.409 185 212 164 186 Resultaat -7.343 -9.942 -10.113 -10.281 -10.431 -10.094

CUP en Nieuw beleid bedragen x € 1.000 2024 Incidenteel CUP 2022-2026: 2.1 Energie- en warmtetransitie 2.2 Duurzaamheid, klimaatadaptatie en versterking groene kwaliteit 2.3 Beleid vastgoed 2.4 Beleid sport 2.5 De Korf 2.6 Visie Banningpark (incl. fort 33 en scholen in de kunst) 2.7 Toekomst zwembad Octopus

2025

172,0

182,0

25,0 26,0 176,0 30,0 15,0

21,0 125,0 57,0 15,0

2026

2027

162,0

400,0

2025

2026

2027

730,0

730,0

730,0

730,0

76,0

76,0

76,0

76,0

82,0

82,0

82,0

82,0

888,0

888,0

888,0

888,0

125,0 5,0 10,0

Nieuw beleid 2024: 2.1 Beheerder civiele kunstwerken en begraafplaatsen (1 fte) 444,0

2024 Structureel

302,0

0,0

27

BBV indicatoren De verplichte beleidsindicatoren worden per domein weergegeven. De indicatoren staan op de website waarstaatjegemeente.nl en zijn daar ook te raadplegen. In onderstaande indicatoren wordt Leusden vergeleken met gemeenten van 25.000-50.000 inwoners. Op de website kunnen ook andere vergelijkingen worden gemaakt.

Omschrijving

2019

2020

2021

2022

Omvang huishoudelijk restafval (kg per inwoner)

64,3

67,2

64

-

% Hernieuwbare elektriciteit

14,0

17,5

-

-

Indicator: Toelichting:

Omvang huishoudelijk restafval (kg per inwoner)

Bron:

De hoeveelheid niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval (kg) per inwoner. Centraal Bureau voor de Statistiek - Statistiek Huishoudelijk afval

Indicator:

% Hernieuwbare elektriciteit

Toelichting:

Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa. Rijkswaterstaat Klimaatmonitor

Bron:

28

Domein Samenleving Het Sociaal Domein gaat over jeugd en onderwijs, zorg en welzijn, werk en inkomen, sport en cultuur. Met het Beleidskader Sociaal Domein maart 2023 - 2027 bouwen we, samen met onze partners, aan een thuis voor iedere inwoner. Daarbij gaan we uit van de visie dat rondkomen, wonen en veiligheid het fundament van het leven vormen. Vanuit die vaste basis is er ruimte voor ontmoeting en verbinding in netwerken met anderen, zodat we elkaar zien en om hulp kunnen vragen. Daarmee ontstaan er ook kansen om - waar het kan - een vitaal en gezond leven op te bouwen: gezonde voeding, bewegen of sporten en meedoen in de samenleving houden ons lichamelijk en mentaal fit – dit is de kern van preventie. Voor wie dat nodig heeft, is er passende ondersteuning en zorg door de gemeente, onder andere op het terrein van Wet maatschappelijke ondersteuning, Jeugdwet en Participatiewet.

De programmaonderdelen binnen domein Samenleving bestaan hiermee uit: 1. Vaste basis, met doelen rondom Rondkomen, Wonen en zorg, en Opvang vluchtelingen 2. Verbindend netwerk, met doelen rondom Netwerken en Vrijwilligers 3. Vitaal leven, met doelen rondom Leefstijl, sport, bewegen en Opvoeden en opgroeien 4. Passende ondersteuning, met Toekomstbestendige ondersteuning als doel

29

Relevante beleidsnotities domein Samenleving • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Beleidskader Sociaal Domein, Thuis in Leusden, samen bouwen aan nu en later, maart 2023-2027 Verordening Jeugdhulp Leusden 2023 Verordening maatschappelijke ondersteuning Leusden 2023 Verordening Participatieraad 2018 Algemene subsidieverordening 2017 Criteria fonds samenlevingsinitiatieven 2019 Verordening Maatregelen Participatiewet, IOAW en IOAZ 2018 Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive Leusden 2015 Verordening re-integratie Participatiewet Leusden 2015 Verordening Individuele inkomenstoeslag Leusden 2015 Verordening Individuele studietoeslag Leusden 2015 Verordening tegenprestatie 2015 Verordening Cliëntenparticipatie Wet sociale werkvoorziening Leusden 2017 Verordening Persoonsgebonden budget begeleid werken Wet sociale werkvoorziening 2008 Verordening beslistermijn schuldhulpverlening 2021 Beleid Peuteropvang en vve 2022 Woonvisie Leusden 2016-2025 Leusdens Sport- en beweegakkoord 2.0 2023 Visie op (overdekt) zwemmen in Leusden

1. Vaste basis Ambitie, context en achtergrond Een vaste basis is het eerste onderdeel van onze visie. Ieder mens, en iedere inwoner van Leusden, heeft in het leven een vaste basis nodig. Een fundament waarop je kunt bouwen. Zo hebben inwoners zekerheid nodig dat zij voldoende inkomen hebben om te kunnen leven, dat zij kunnen rondkomen. Maar een vaste basis is meer dan deze veel besproken ‘bestaanszekerheid’. Het gaat ook om wonen, passend kunnen wonen, een plek hebben van waaruit je je leven kunt opbouwen. Zelfstandig of met ondersteuning. En dat in een veilige leefomgeving - mensen hebben veiligheid nodig om te wonen en te leven, een veilig bestaan. Rondkomen, wonen en veiligheid vormen een fundament in het leven. Inwoners hebben hier zelf een verantwoordelijkheid in – de overheid, de gemeente ook. •

•

•

Bij dit onderdeel Vaste basis hebben we gekozen voor het speerpunt Rondkomen, waarmee we ernaar toe willen werken dat inwoners zich in een gezonde financiële situatie bevinden en mee kunnen doen in de samenleving. In deze periode zien we de gevolgen van de landelijke ontwikkelingen in de koopkracht. Dit levert financiële problemen op voor veel huishoudens in Nederland, ook voor inwoners van Leusden. We zien in onderzoek dat gemeentelijk armoedebeleid het verschil maakt. We zetten in op de basis: het op orde krijgen of behouden van een gezonde financiële situatie. Met het speerpunt Wonen en Zorg willen we ernaar toe werken dat inwoners passend kunnen wonen in een veilige leefomgeving. Dat is een randvoorwaarde om mee te kunnen doen in de samenleving. We zetten in op een betere aansluiting van het aanbod aan woningen op de behoefte die er in Leusden is. Ook de opvang van vluchtelingen in Leusden is een opgave die we in dit onderdeel omschrijven.

Wat willen we bereiken? S.1.1. We helpen inwoners bij het bereiken én behouden van een gezonde financiële situatie. Goed met geld omgaan is een thema waar iedereen mee te maken heeft. We richten ons op preventie en bewustwording. Als het inwoners zelf niet lukt om rond te komen, ondersteunen we inwoners zo vroeg mogelijk om erger te voorkomen. Weinig financiële ruimte mag geen belemmering vormen om mee te doen in de samenleving. We spelen in op actuele ontwikkelingen en passen onze minima-regelingen waar nodig aan.

30

Wat gaan we daarvoor doen? S.1.1.1 We stimuleren gezonde bestedingspatronen onder volwassenen en jongeren. We dragen uit dat armoede iedereen kan overkomen. Er mag geen taboe op armoede rusten. We vergroten de bekendheid van het aanbod van begeleiding en regelingen. Dit bereiken we met behulp van een nieuw communicatie – en actieplan. We monitoren het bereik van onze communicatie en het gebruik van de regelingen.

S.1.1.2 We helpen jongeren snel schulden oplossen. In 2024 bieden we jongeren een 'snel schuldvrij traject’ aan waarbij jongeren snel en duurzaam uit de schulden komen. Voor jongeren met een kleine schuld bieden we 'turbo-schuldregelen’ aan. Door jongeren binnen een week te helpen voorkomen we bij 'turbo-schuldregelen' ervoor dat schulden groter worden.

S.1.1.3 We helpen inwoners in de bijstand met persoonlijke ontwikkeling en meedoen in de samenleving. We starten in 2024 met een pilot van twee jaar voor een groep inwoners die langdurig gebruik maakt van een bijstandsuitkering. In het project halen we op wat de brede behoeften zijn van de deelnemers, met als doel deze inwoners (maatschappelijk) te activeren en mee te laten doen. We maken daarbij gebruik van de nieuwe Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams). Wat we leren uit de pilot verwerken we in onze dienstverlening. Met wie werken we samen? Rol gemeente

Lokale partijen Verbonden Partijen Bijdrage Verbonden Partij

De gemeente regelt het Partner en gemeente staan samen aan de lat De gemeente draagt haar steentje bij De gemeente laat het over aan de samenleving Stadsring, Gemeente Amersfoort, Lariks, Werkgeversservicepunt (WSP), Voedselbank Leusden, Integratiewerk, RWA-Amfors, RWA-Amfors biedt werk en begeleiding aan SW-medewerkers uit de arbeidsmarkt regio Amersfoort.

Wat willen we bereiken? S.1.2. We zorgen voor een goede aansluiting van het aanbod aan woningen op de behoefte die er is. Een tekort aan woningen en gestegen woningprijzen maken het ook in Leusden lastiger om een passende plek te vinden. Niet iedereen heeft hier last van. We zien wel dat het ontbreken of moeilijk kunnen vinden van een passende woonplek negatieve gevolgen kan hebben voor iemands leven. Passend kunnen wonen in een veilige leefomgeving is een randvoorwaarde om mee te kunnen doen aan de samenleving.

Wat gaan we daarvoor doen? S.1.2.1 We stellen een Woonzorgvisie op en vragen de raad deze vast te stellen. Onderzoeken én regionale afstemming hebben in 2023 duidelijkheid gegeven over de Leusdense opgave. Op basis daarvan stellen we in de eerste helft van 2024 de Woonzorgvisie (verder) op en vragen de raad om deze vast te stellen. De woonzorgvisie richt zich op specifieke aandachtsgroepen zoals:

31

• • • • • •

ouderen met (toekomstige) woon-, welzijn en zorgbehoeften statushouders mensen met een lichamelijke beperking (LG) mensen die uitstromen uit Beschermd Wonen mensen die uitstromen uit de maatschappelijke opvang jongeren die uitstromen uit jeugdhulp met verblijf

We actualiseren de Omgevingsvisie met de strategische doelstellingen uit de woonzorgvisie.

S.1.2.2 We voeren het uitvoeringsprogramma Wonen en Zorg voor 2024 uit. Onderdeel van de Woonzorgvisie is een uitvoeringsprogramma waarmee we de visie ook gaan realiseren. Dat deel van het uitvoeringsprogramma dat voor 2024 staat gepland, gaan we uitvoeren. Het uitvoeringsprogramma gaat onderdeel uitmaken van het volkshuisvestingsprogramma als uitwerking van de Omgevingsvisie.

S.1.2.3 We stimuleren het levensloopbestendig maken van bestaande woningen. Mensen hebben een eigen verantwoordelijkheid om een passende woning te vinden en te kunnen bekostigen. Oudere inwoners bereiden zich voor op een mogelijk veranderde woonbehoefte als zij ouder zijn. De gemeente biedt inzicht in en stimuleert gebruik van mogelijkheden, activiteiten en regelingen door: • • •

een campagne te voeren over ‘bewust wonen’; voorlichting te geven over valpreventie en gebruik van domotica; stimuleringsmiddelen in te zetten om het gebruik van hulpmiddelen, domotica of woningaanpassingen (financieel) toegankelijker te maken.

Met wie werken we samen? Rol gemeente

Lokale partijen Verbonden Partijen Bijdrage Verbonden Partij

De gemeente regelt het Partner en gemeente staan samen aan de lat De gemeente draagt haar steentje bij De gemeente laat het over aan de samenleving Omthuis, Lariks, belangenbehartigers en vrijwilligers vanuit onze maatschappelijke partners, Partners regionaal Zorgakkoord “Samen Sterker Eemland”

Wat willen we bereiken? S.1.3. We vangen in Leusden Oekraïense ontheemden en alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’ers) op. De situatie in Oekraïne blijft onzeker door de aanhoudende oorlog. Hierdoor is de bescherming van de Oekraïense ontheemden door de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) verlengd tot 4 maart 2024. Het is belangrijk dat de opvangplaatsen voor Oekraïense ontheemden in Nederland beschikbaar blijven. Het Rijk heeft gemeenten opgeroepen deze plaatsen open te houden en heeft gemeenten zelfs om uitbreiding gevraagd. Sinds juni 2022 vangen we circa 300 Oekraïense ontheemden op in de diverse locaties.

32

Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv'ers) Op 15 december 2022 heeft de raad een motie ingediend met het verzoek aan het college om na te denken over een duurzame locatie voor het opvangen van alleenstaande minderjarige vreemdelingen ( amv’ers). Momenteel vangen we al bijna een jaar 80 amv’ers bij Van der Valk hotel Leusden op. De gemeente heeft de intentie uitgesproken om te komen tot duurzame huisvesting voor deze groep in Leusden. Het proces is in gang gezet.

Wat gaan we daarvoor doen? S.1.3.1 We zetten de opvang voort van Oekraïense ontheemden op de diverse locaties in Leusden. Doordat de bescherming van Oekraïense ontheemden door de IND is verlengd tot 4 maart 2024 en Oekraïense ontheemden hun opvang bij ons in Leusden mogen voortzetten tot juni 2024 moet er opnieuw een besluit genomen worden om de opvang van de Oekraïense ontheemden op de Storkstraat te verlengen.

S.1.3.2 We onderzoeken de mogelijkheid voor een duurzame opvanglocatie voor amv’ers. We onderzoeken met het COA welke mogelijkheden er zijn om maximaal 80 amv’ers op te vangen op een duurzame locatie in plaats van Van der Valk in Leusden voor een periode van maximaal 10 jaar.

Met wie werken we samen? Rol gemeente

Lokale partijen Verbonden Partijen Bijdrage Verbonden Partij

De gemeente regelt het Partner en gemeente staan samen aan de lat De gemeente draagt haar steentje bij De gemeente laat het over aan de samenleving Vrijwilligers, onderwijs, politie

2. Verbindend netwerk Ambitie, context en achtergrond Een verbindend netwerk is het tweede onderdeel van onze visie. Aanvullend op een vaste basis, heeft ieder mens verbinding nodig met mensen om zich heen. Verbinding is meer dan elkaar af en toe ontmoeten, meer dan het ondernemen van activiteiten buiten de deur. Hoewel dat belangrijk is en blijft, betekent ontmoeten van mensen tijdens een activiteit nog niet dat iemand zich ook verbonden voelt met anderen, dat iemand onderdeel is van een betekenisvol netwerk. Een structuur van verbindende netwerken zorgt voor een sterke samenleving van inwoners, die een uitdaging aan kan. •

•

Met het speerpunt Netwerken willen we ernaar toe werken dat inwoners onderdeel zijn van een (sociaal) netwerk. Ruim 25 procent van de volwassenen in Leusden voelt zich sociaal eenzaam. Niet iedereen heeft het gevoel in verbinding te staan met anderen. We stimuleren dat inwoners zelf actief kunnen bouwen aan netwerken, dat huidige netwerken worden versterkt en dat inwoners die dat nodig hebben, worden ondersteund bij het aansluiten bij een sociaal netwerk. Met het speerpunt Vrijwilligers willen we ernaar toe werken dat we het potentieel van vrijwilligers behouden of laten groeien. Leusden kent heel veel betrokken vrijwilligers, maar er is een noodzaak om ook op de lange termijn voldoende vrijwilligers te behouden.

33

Wat willen we bereiken? S.2.1. We willen dat elke inwoner van Leusden onderdeel is van een (sociaal) netwerk. Een sociaal netwerk is een verzamelnaam voor het geheel aan betekenisvolle personen dat functioneert als een ondersteuningsbron voor het eigen welzijn en dat van andere personen in het netwerk. Het sociale netwerk draagt bij aan persoonlijke ontwikkeling en geeft in de nabije toegang tot persoonlijke steun, diensten, en materiële steun. Voor inwoners waar dit een brug te ver voor is, is er de mogelijkheid voor één op één ondersteuning. We hebben hierbij ook aandacht voor bijzondere doelgroepen zoals nieuwkomers (statushouders), inwoners met een beperking, jongeren en laten ze zoveel mogelijk aansluiten bij bestaande lokale netwerken.

Wat gaan we daarvoor doen? S.2.1.1 We zorgen voor een betere bekendheid en vindbaarheid van voorzieningen en activiteiten in Leusden. We ontwikkelen een toegankelijke sociale kaart voor inwoners en maatschappelijke partners.

S.2.1.2 We werken samen met onze (subsidie)partners in het zorgen voor een netwerkstructuur in Leusden. Met onze (subsidie)partners maken we afspraken over op welke wijze zij een rol kunnen nemen in het stimuleren of bieden van netwerken en de toeleiding van inwoners naar een netwerk. Dit is een onderdeel van de (subsidie) afspraken met hen. De criteria van het fonds Samenlevingsinitiatieven en het Platform Sport en Bewegen worden hierop aangepast.

S.2.1.3 We stimuleren de wijkverenigingen om een netwerk te zijn van en voor inwoners. De wijkverenigingen zijn een laagdrempelige ontmoetingsplek voor inwoners. Ook kunnen zij voor inwoners een netwerk zijn waarop ze kunnen terugvallen. Ook bieden zij aan inwoners, die dat nodig hebben, ondersteuning bij het opbouwen van een netwerk. We bieden hiervoor handvaten aan de vrijwilligers.

Met wie werken we samen? Rol gemeente

Lokale partijen

De gemeente regelt het Partner en gemeente staan samen aan de lat De gemeente draagt haar steentje bij De gemeente laat het over aan de samenleving Het Gilde, Stichting Gastvrij Leusden, De Bron, Lariks, alle partijen waar we een subsidierelatie mee hebben.

Verbonden Partijen Bijdrage Verbonden Partij

Wat willen we bereiken? S.2.2. Wij willen het potentieel van vrijwilligers in Leusden behouden en waar mogelijk vergroten. Organisaties hebben te kampen met minder vrijwilligers. Ook hebben beschikbare vrijwilligers minder tijd door toegenomen andere taken zoals werk of mantelzorg. Dit is een landelijk probleem. In Leusden zijn wij voor een groot deel afhankelijk van de inzet van vrijwilligers voor veel activiteiten en voorzieningen op het gebied van sport, welzijn en cultuur. Daarom vinden wij het belangrijk om zoveel mogelijk vrijwilligers te behouden en waar mogelijk meer inwoners in Leusden in staat te stellen om vrijwilligerswerk te doen.

34

Wat gaan we daarvoor doen? S.2.2.1 We versterken samenwerking en kennisuitwisseling tussen vrijwilligersorganisaties. Daarom richten we samen met vrijwilligersorganisaties een vrijwilligersplatform op. Enerzijds is het platform een middel voor organisaties om elkaar te ontmoeten, kennis te delen en samen te werken, anderzijds is het platform een klankbord om verbeteringen op het gebied van vrijwilligersondersteuning te bespreken, zoals het verbeteren van de vacaturebank.

Met wie werken we samen? Rol gemeente

Lokale partijen Verbonden Partijen Bijdrage Verbonden Partij

De gemeente regelt het Partner en gemeente staan samen aan de lat De gemeente draagt haar steentje bij De gemeente laat het over aan de samenleving Vrijwilligersorganisaties op het gebied van sport, welzijn en cultuur Lariks

3. Vitaal leven Ambitie, context en achtergrond Een vitaal leven is het derde onderdeel van onze visie. Op de fundering van een vaste basis, en verbonden in een netwerk, kunnen inwoners een vitaal leven opbouwen. Een vitaal leven is een gezond leven. Gezondheid is niet vanzelfsprekend, maar een gezonde leefstijl is een keuze. Gezonde voeding, sporten en bewegen, ontmoeten en het opdoen van inspiratie door bijvoorbeeld cultuur, zijn bij uitstek manieren om te werken aan het verbeteren van fysieke en mentale gezondheid. Vitaliteit en veerkracht van inwoners en van de samenleving kan problematiek voorkomen of helpen verminderen. Hierin ligt de kern van preventie. •

•

Met het speerpunt Leefstijl, sport en bewegen willen we toewerken naar een betere fysieke en mentale gezondheid - en veerkracht - van onze inwoners. Veel inwoners van Leusden zijn of voelen zich relatief gezond. Onder de jongeren en jongvolwassenen zien we wel dat deze groep te maken heeft met toenemende prestatiedruk, hoge sociale verwachtingen, groeiende kansenongelijkheid en de gevolgen van de coronacrisis. Jongeren ervaren hierdoor toenemende stress en hebben meer risico op mentale problemen. Richting de toekomst zal het aantal senioren, mensen van 55 jaar en ouder, naar verwachting stijgen van 22 procent nu naar 31 procent in 2035. Gezien de dubbele vergrijzing in Leusden is het van belang om deze groter wordende doelgroep fit en vitaal te houden. Met het speerpunt Opvoeden en opgroeien willen we er naartoe werken dat jeugdigen kansrijk kunnen opgroeien en zich gezond en veilig ontwikkelen. Met het grootste deel van de Leusdense jeugd gaat het goed. Tegelijkertijd heeft ruim 35 procent van de ouders in Leusden zorgen over opvoeding, gedrag en ontwikkeling van hun kind. Landelijk zien we dat mentale gezondheid onder jongeren verslechtert. Daarnaast zien we in de afgelopen jaren een groei in het aantal kinderen dat gebruikmaakt van (lichte) vormen van jeugdhulp.

35

Wat willen we bereiken? S.3.1. We willen een betere fysieke en mentale gezondheid - en veerkracht - van onze inwoners. Hiermee zijn de inwoners vitaal genoeg om hun eigen leven vorm te geven, ervaren zij een goede kwaliteit van leven en zijn zij weerbaar genoeg om fysieke, sociale en emotionele uitdagingen in het leven aan te kunnen. Inwoners hebben zich informatie, kennis en vaardigheden in het leven eigen gemaakt om gezond te leven en het dagelijks leven betekenisvol in te vullen.

Wat gaan we daarvoor doen? S.3.1.1 Bewustwording vergroten van het belang van een vitaal leven voor inwoners van 0 tot 100 jaar. Dit doen we door voldoende informatie en voorlichting te geven over belangrijke thema’s van een gezond en vitaal leven. Dit zijn onder andere sport en bewegen, gezonde voeding en gewicht, middelen- en beeldschermgebruik, mentale gezondheid (waaronder stress, slapen en netwerken). S.3.1.2 Ondersteunen van de mentale gezondheid van jeugdigen en volwassenen. We geven informatie en voorlichting over de bijdrage van cultuur, sport en beweging aan mentale gezondheid. S.3.1.3 Opstellen uitvoeringsagenda cultuur als vervolg op vastgesteld cultuurbeleid 2024. In de uitvoeringsagenda cultuur geven we samen met culturele organisaties aan wat inwoners van Leusden kunnen doen op het gebied van kunst en cultuur de komende jaren. Het door de raad vast te stellen cultuurbeleid 2024 vormt de basis voor de uitvoeringsagenda. S.3.1.4 Signalering van mensen die niet zelfstandig en veerkrachtig hun leven vorm kunnen geven. Dit doen we door een signaleringsnetwerk op te zetten van professionals, die kunnen signaleren en gericht verwijzen als inwoners vastlopen.

S.3.1.5 Integraal programma Gezondheid, Sport en Bewegen, Cultuurparticipatie We voeren een integraal programma Gezondheid, Sport en Bewegen, Cultuurparticipatie uit om de gezondheid en vitaliteit van inwoners integraal te ondersteunen.

Met wie werken we samen? Rol gemeente

Lokale partijen

De gemeente regelt het Partner en gemeente staan samen aan de lat De gemeente draagt haar steentje bij De gemeente laat het over aan de samenleving Partners eerstelijnsgezondheidszorg, (SEL) Partners sport en beweegnetwerk: sport- en beweegaanbieders, inclusief Platform Sport en Bewegen, buurtsportcoaches Lariks

Verbonden Partijen Bijdrage Verbonden Partij

Culturele organisaties GGD

36

Wat willen we bereiken? S.3.2. Jeugdigen in Leusden groeien kansrijk op en ontwikkelen zich gezond en veilig. Meer jeugdigen krijgen een kansrijke start. Jeugdigen en ouders weten activiteiten, ondersteuning en bestaande basisvoorzieningen beter te vinden. Ouders krijgen meer ruimte om hun opvoedvragen en –knelpunten te bespreken om hun ouderschap en relaties te versterken.

Wat gaan we daarvoor doen? S.3.2.1 We ondersteunen ouders en kinderen met preventieve, vroegtijdige en passende ondersteuning. • • •

We gaan de mogelijkheden om elkaar als ouders te ontmoeten vergroten om zo hun opvoedingsvaardigheden en relaties te versterken. We stimuleren informele ondersteuning aan ouders en verzorgers bij het opvoeden. We gebruiken kennis van ervaringsdeskundigen om ouders en professionals te informeren en adviseren.

S.3.2.2 We versterken de samenwerking tussen partners in de doorgaande ontwikkelingslijn van de jeugd. • • •

We maken duidelijk op het gebied van onderwijs en jeugdhulp hoe partners elkaars kennis en ervaring nog beter kunnen gebruiken. We bespreken met partners hoe we jongeren in de overgang van basisschool naar het voortgezet onderwijs beter kunnen ondersteunen. Vertrouwde netwerken om jeugdigen heen vinden we daarbij belangrijk. We voeren laagdrempelige preventieve interventies uit in aansluiting op het basisonderwijs.

S.3.2.3 We verbeteren het aanbod voor middelbare scholieren en jongvolwassenen. We starten met een programma dat aantoonbaar eenzaamheid onder jongeren en jongvolwassenen vermindert. Het programma versterkt hun sociale redzaamheid, zodat ze hun eigen netwerk kunnen opbouwen en behouden .

S.3.2.4 We zorgen dat alle kinderen in Leusden zwemvaardig zijn. • • •

We onderzoeken de doelgroep en welke opties er mogelijk en passend zijn. We zoeken draagvlak bij partners. We implementeren de gekozen uitvoering. Met wie werken we samen? Rol gemeente

Lokale partijen

Verbonden Partijen Bijdrage Verbonden Partij

De gemeente regelt het Partner en gemeente staan samen aan de lat De gemeente draagt haar steentje bij De gemeente laat het over aan de samenleving Ouders, Vrijwilligersorganisaties, Kinderopvang, Onderwijs, Samenwerkingsverbanden, Jeugdhulp, SRO (zwembad Octopus), buurtsportcoaches, Lariks en Huisartsen GGD

37

4.Passende ondersteuning Ambitie, context en achtergrond Passende ondersteuning is het vierde en laatste onderdeel van onze visie. Inwoners die de grenzen van hun mogelijkheden en netwerk bereiken, en ondersteuning of (specialistische) hulp nodig hebben, kunnen daar bij gemeenten een beroep op doen. Hierbij kan het bijvoorbeeld gaan om een uitkering vanuit de bijstand, jeugdhulp door begeleiding thuis bij problemen in het gezin, praktische ondersteuning bij het (langer) thuis blijven wonen, of behandeling van psychische klachten. Het betaalbaar en toegankelijk houden van deze ondersteuning staat onder druk, onder andere als gevolg van een stijging in het zorggebruik, personeelskrapte, en financiële kaders vanuit het Rijk. Met het speerpunt Toekomstbestendige ondersteuning werken we aan gemeentelijke ondersteuning die ook op langere termijn toegankelijk, betaalbaar en passend is. Dit doen we onder andere via de regionale inkoop van zorg en ondersteuning op basis van de Jeugdwet en Wmo. De meest recente nieuwe opgaven en ontwikkelingen vanuit het Rijk, zoals de Hervormingsagenda Jeugd en Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming, vallen hier ook onder.

Wat willen we bereiken? S.4.1. We bieden passende zorg en ondersteuning aan inwoners van Leusden die dat nodig hebben en zorgen ervoor dat dit toekomstbestendig is. Passende zorg is zorg die werkt tegen een redelijke prijs en wordt zo veel als mogelijk dichtbij en met de inwoner georganiseerd. Passende zorg gaat niet enkel over ziekte, maar ook over gezondheid en zelf- en/of samenredzaamheid.

Wat gaan we daarvoor doen? S.4.1.1 We verwijzen minder naar gespecialiseerde aanbieders en doen meer zelf. In 2023 is gestart met het project ‘Minder beschikken’. Ook in 2024 gaan we via Lariks meer ondersteuning en begeleiding bieden. We doen wat nodig is voor de inwoner voor wie Lariks dichtbij en toegankelijk is. We verhogen hiermee de kwaliteit van de inzet en verwijzen minder door naar specialistische zorgaanbieders. Deze ‘beweging’ is geheel in lijn met de Hervormingsagenda Jeugd en veranderingen in de jeugdbeschermingsketen.

S.4.1.2 We sturen op de kwaliteit van de taakgerichte inkoop. 2024 is het eerste jaar van de nieuwe inkoop jeugd. Een goede samenwerking tussen het Lokaal team (Lariks) en de nieuwe zorgaanbieder is essentieel. We monitoren de inzet op een aantal belangrijke onderdelen als in- en uitstroom, beschikbaarheid van zorg en ervaring van de inwoners. Daarnaast gebruiken we signalen vanuit o.a. Lariks en onze huisartsen om de samenwerking en daarmee de kwaliteit te verbeteren.

S.4.1.3 We bouwen aan continuïteit van ondersteuning na specialistische (jeugd)hulp. Het is belangrijk dat inwoners na de inzet van specialistische hulp, waar nodig, lichte ondersteuning kunnen krijgen om het leven weer meer zelfstandig vorm te kunnen geven. Dit kan individueel maar zeker ook collectief. Het perspectief van de client is hierbij uitgangspunt. We ontwikkelen samen met onze partners een ondersteuningsaanbod op weg naar (meer) zelfstandigheid en/of volledig zelfstandig wonen.

38

S.4.1.4 We zetten in op normaliseren. Ook in 2024 voeren we samen met onze maatschappelijke partners het gesprek over normaliseren. Tegenslagen horen bij het leven, professionele ondersteuning is niet altijd gelijk nodig. Normaliseren is een vanzelfsprekendheid in de werkwijze van onze (uitvoerings-)partners. We bevorderen de deskundigheid op dit thema. Dit sluit eveneens goed aan op de Hervormingsagenda Jeugd waarin dit thema ook nadrukkelijk in naar voren komt.

S.4.1.5 We willen de inbreng van ervaringsdeskundigen versterken. We willen goed zicht hebben op clienttevredenheid, zowel in de geïndiceerde zorg als bij de voorliggende voorzieningen, om mogelijk onze inzet aan te scherpen en samen ons beleid verder te kunnen ontwikkelen. Een actieve rol zien we hierbij voor inwoners met eigen ervaringen of visie op ontwikkelingen binnen het Sociaal Domein, of hun signalen over ervaren knelpunten. Samen met de huidige adviesraden onderzoeken we hoe we deze ervaringsdeskundigheid kunnen inzetten en versterken. Met wie werken we samen? Rol gemeente

Lokale partijen

De gemeente regelt het Partner en gemeente staan samen aan de lat De gemeente draagt haar steentje bij De gemeente laat het over aan de samenleving Regionale zorgaanbieders, Lariks, huisartsen, wijkverenigingen, onderwijs. adviesraden

Verbonden Partijen Bijdrage Verbonden Partij

Wat mag het Domein Samenleving kosten? In onderstaande tabel worden alle uitgaven en inkomsten van alle taken die vallen onder dit domein inzichtelijk gemaakt. Bedragen x € 1.000 Exploitatie Lasten Baten Gerealiseerd saldo van baten en lasten

Werkelijk Begroting Begroting MJR 2025 MJR 2026 MJR 2027 2022 2023 2024 -35.380 -41.567 -40.073 -34.872 -34.811 -34.753 11.358 14.009 11.130 6.069 6.303 6.303 -24.022

-27.558

Toevoeging aan reserves

-79

Onttrekking aan reserves

859

Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat

-28.942

-28.803

-28.508

-28.450

-115

-28

-203

-193

-193

639

272

267

64

30

780

525

244

64

-129

-163

-23.242

-27.033

-28.698

-28.739

-28.637

-28.613

39

Saldo taakvelden Bedragen x € 1.000 Exploitatie

Werkelijk Begroting Begroting MJR 2025 MJR 2026 MJR 2027 2022 2023 2024 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken -855 -1.127 -1.070 -1.069 -1.071 -1.071 5.1 Sportbeleid en activering -398 -349 -411 -393 -330 -315 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie -369 -413 -360 -330 -330 -330 5.6 Media -458 -494 -541 -552 -552 -545 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 1.589 -1.480 -1.499 -1.499 -1.361 -1.326 6.2 Wijkteams -3.457 -4.221 -4.562 -4.722 -4.722 -4.722 6.3 Inkomensregelingen -2.712 -1.752 -1.777 -1.790 -1.747 -1.747 6.4 Begeleide participatie -1.696 -1.531 -1.451 -1.404 -1.382 -1.382 6.5 Arbeidsparticipatie -260 -350 -387 -383 -383 -383 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) -657 -743 -780 -780 -599 -599 6.7 1 Maatwerkdienstverlening 18+ -4.419 0 0 0 0 0 6.71a Hulp bij het huishouden (WMO) 0 -2.226 -2.211 -2.337 -2.267 -2.266 6.71b Begeleiding (WMO) 0 -1.467 -1.584 -1.584 -1.584 -1.584 6.71c Dagbesteding (WMO) 0 -689 -733 -733 -733 -733 6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO) 0 -193 27 200 220 220 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-* -7.597 0 0 0 0 0 6.72a Jeugdhulp begeleiding* 0 -1.201 -1.297 -1.297 -1.297 -1.297 6.72b Jeugdhulp behandeling* 0 -3.885 -4.451 -4.276 -4.516 -4.516 6.72c Jeugdhulp dagbesteding* 0 -212 -228 -228 -228 -228 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig* 0 -150 -161 -161 -161 -161 6.73b Gezinsgericht* 0 -1.593 -1.720 -1.720 -1.720 -1.720

6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf* 0 -585 -632 -632 -632 -632 6.74c Gesloten plaatsing* 0 -555 -599 -599 -599 -599 6.81 Geëscaleerde zorg 18+* -97 0 0 0 0 0 6.81a Beschermd wonen (WMO)* 0 -23 -25 -25 -25 -25 6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)* 0 -144 -144 -144 -144 -144 6.82 Geëscaleerde zorg 18-* -1.240 0 0 0 0 0 6.82a Jeugdbescherming* 0 -867 -917 -917 -917 -917 7.1 Volksgezondheid -1.395 -1.311 -1.429 -1.429 -1.429 -1.429 0.10 Toevoeging/onttrekking reserves 780 525 244 64 -129 -163 Resultaat -23.242 -27.033 -28.698 -28.739 -28.637 -28.613

* Vanaf 1 januari 2023 geldt een nieuwe, meer verfijnde, taakveldindeling binnen het Sociaal Domein, onderdelen WMO en Jeugdzorg. Daarbij zijn budgetten overgeheveld naar nieuwe taakvelden. Deze vanuit IV3 voorgeschreven wijziging heeft geen budgettaire gevolgen voor de begroting. In de praktijk is gebleken dat de nieuwe taakveldindeling voor gemeenten administratieve knelpunten oplevert. Het Rijk wil de taakveldindeling vanaf 2025 weer aanpassen.

CUP en Nieuw beleid bedragen x € 1.000 2024 Incidenteel CUP 2022-2026: 3.1 Beleidskader Sociaal Domein Dekking: Bestemmingsreserve jeugdmiddelen Addendum CUP 2022-2026: Zwemveiligheid en zwemles

2025

150,0 -150,0

150,0 -150,0

25,0

7,0

25,0

7,0

2026

2027

2024 Structureel

2025

2026

2027

35,0 -35,0

0,0

0,0

0,0

p.m.

p.m.

p.m.

0,0

0,0

0,0

40

BBV indicatoren De verplichte beleidsindicatoren worden per domein weergegeven. De indicatoren staan op de website waarstaatjegemeente.nl en zijn daar ook te raadplegen. In onderstaande indicatoren wordt Leusden vergeleken met gemeenten van 25.000-50.000 inwoners. Op de website kunnen ook andere vergelijkingen worden gemaakt.

Omschrijving

2019

2020

2021

2022

Cliënten met een maatwerk-arrangement Wmo per 10.000 inwoners

580

640

520

510

Personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners

172,3

338,9

221,6

-

Lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners 15-64 jr

145,3

160,3

-

-

Absoluut verzuim per 1.000 leerplichtige leerlingen

-

-

-

-

Relatief verzuim per 1.000 leerplichtige leerlingen

12

-

-

-

Verwijzingen Halt per 1.000 jongeren 12-17 jaar

9

14

4

-

% Voortijdig schoolverlaters (vsv-ers) totaal

1,4

1,4

-

-

% Jongeren (12-21 jaar) met een delict voor de rechter

1

1

-

-

% Jongeren (12-22 jaar) met jeugdreclassering van alle jongeren

-

-

0,3

-

% Kinderen (tot 18 jaar) in uitkeringsgezin

3

3

3

-

% Werkloze jongeren (16-22 jr)

1

1

1

-

% Jongeren met jeugdhulp (van alle jongeren tot 18 jaar)

10,9

10,0

11,4

10,4

% Jongeren met jeugdbescherming (van alle jongeren tot 18 jaar)

1,0

1,0

0,9

0,7

% Niet-sporters

-

-

-

-

72,2

71,8

72,1

73,9

% Netto arbeidsparticipatie

Indicator:

Cliënten met een maatwerk-arrangement Wmo per 10.000 inwoners

Toelichting:

Een maatwerk-arrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten.

Bron:

Centraal Bureau voor de Statistiek - Monitor Sociaal Domein WMO

Indicator:

Personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners

Toelichting:

Het aantal personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners.

Bron:

Centraal Bureau voor de Statistiek - Participatiewet

Indicator:

Lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners 15-64 jr

Toelichting:

Het aantal re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar.

Bron:

Centraal Bureau voor de Statistiek - Participatiewet

Indicator:

Absoluut verzuim per 1.000 leerplichtige leerlingen (gegevens niet beschikbaar)

Toelichting: Bron:

Het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school, per 1.000 leerlingen. DUO/Ingrado

Indicator:

Relatief verzuim per 1.000 leerplichtige leerlingen

Toelichting:

41

Bron:

Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000 leerlingen. DUO/Ingrado

Indicator:

Verwijzingen Halt per 1.000 jongeren 12-17 jaar

Toelichting: Bron:

Het aantal verwijzingen naar Halt per 1.000 inwoners in de leeftijd van 12 tot en met 17 jaar. Stichting Halt

Indicator:

% Voortijdig schoolverlaters (vsv-ers) totaal

Toelichting: Bron:

Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12 tot 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. Het betreft zowel deelnemers aan VO als MBO onderwijs. DUO/Ingrado

Indicator:

% Jongeren (12-21 jaar) met een delict voor de rechter

Toelichting:

Het percentage jongeren 12 tot en met 21 jaar dat met een delict voor de rechter is verschenen.

Bron:

CBS Jeugd

Indicator:

% Jongeren (12-22 jaar) met jeugdreclassering van alle jongeren (gegevens niet beschikbaar)

Toelichting: Bron:

Het percentage jongeren (12 tot en met 22 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12 tot en met 22 jaar). CBS Jeugd

Indicator:

% Kinderen (tot 18 jaar) in uitkeringsgezin

Toelichting:

Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen.

Bron:

CBS Jeugd

Indicator:

% Werkloze jongeren (16-22 jr)

Toelichting: Bron:

Het percentage werkloze jongeren van 16 tot en met 22 jaar. CBS Jeugd

Indicator:

% Jongeren met jeugdhulp (van alle jongeren tot 18 jaar)

Toelichting:

Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar.

Bron:

CBS Jeugd

Indicator:

% Jongeren met jeugdbescherming (van alle jongeren tot 18 jaar)

Toelichting: Bron:

Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. CBS Jeugd

Indicator:

% Niet-sporters (gegevens niet beschikbaar)

Toelichting:

Het percentage niet-wekelijkse sporters ten opzichte van de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet. Gezondheidsmonitor volwassenen GGD, CBS en RIVM

Bron:

42

Indicator:

% Netto arbeidsparticipatie

Toelichting: Bron:

Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking. Centraal Bureau voor de Statistiek - Arbeidsdeelname

43

Domein Ruimte Leusden is een vitale, dynamische en groene gemeente die ruimte biedt aan nieuwe opgaven en initiatieven die bijdragen aan haar identiteit. De werkzaamheden in het Domein Ruimte richten zich erop dat Leusden een interessante plek blijft om te wonen, werken en recreëren. Gelet op alle opgaven die ruimte vragen in zowel het stedelijk gebied als in het buitengebied is dit geen vanzelfsprekendheid. De gemeente bepaalt niet geheel zelf haar beleid, maar dit gebeurt (in toenemende mate) binnen de door Rijk en provincie geschetste ruimtelijke kaders en een regionale vertaling daarvan. Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Van deze wet gaat een sterk integrerende sturing uit op het beleid voor de fysieke leefomgeving en gaat daarmee ook effect hebben voor de andere domeinen. Een actueel beleidshuis (omgevingsvisie, (omgevings-)programma en omgevingsplan) krijgt de komende jaren steeds meer vorm en inhoud. Daarnaast stuurt het rijks- en provinciale beleid ook in toenemende mate op regionale afstemming of samenwerking. In het domein Ruimte zijn de beleidsterreinen Wonen, Economische zaken, Buitengebied, Verkeer en Vervoer, Recreatie en Toerisme en Cultureel Erfgoed en archeologie opgenomen. De ambities en accenten in de beleidsterreinen Wonen, Recreatie en Toerisme en Buitengebied zijn afzonderlijk opgenomen.

Economische zaken richt zich op het behouden en versterken van de werkgelegenheid in Leusden. Dat doen we o.a. door het voeren van actief accountmanagement voor bedrijven met aandacht voor versterking van een ICT-cluster. Daarnaast voorzien we in voldoende toekomstbestendige bedrijfslocaties; enerzijds door (onderzoek naar) zorgvuldiger en intensiever gebruik van bestaande locaties, anderzijds door (regionaal) onderzoek naar uitbreidingsbehoefte en mogelijkheden. Cultureel erfgoed en archeologie richt zich op behoud, zichtbaarheid en bekendheid van het (on)zichtbare verleden en ondersteunt daarbij andere beleidsterreinen zoals het buitengebied en recreatie en toerisme. Verkeer en vervoer richt zich enerzijds op behoud van de bereikbaarheid van Leusden en anderzijds op het stimuleren van duurzame mobiliteit met een accent op het fietsen. Het Mobiliteitsprogramma waarin de kaders zijn opgenomen wordt op basis van het Uitvoeringsprogramma gerealiseerd. Het Domein Ruimte is niet los te zien van andere domeinen. Met name de integratie met alle onderdelen van het domein Leefomgeving is intensief. Op het terrein van Wonen is er een intensieve afstemming met het domein Samenleving, bijvoorbeeld op het onderdeel wonen en zorg.

Relevante beleidsnotities domein Ruimte • • • • • • • • • • • • • • •

Omgevingsvisie Gemeente Leusden (vast te stellen in 2023) Update Woonvisie Woondeal 2022 t/m 2030 Regio Amersfoort Ontwikkelbeeld regio Amersfoort 2030-2040 Alliantieverklaring gebiedssamenwerking van A(mersfoort) tot Z(eist) (2023) Handelingsperspectief buitengebied Regio Amersfoort (eind 2023 vast te stellen) Provinciale Omgevingsvisie c.a. Omgevingsvisie en Interim Omgevingsverordening van de provincie Utrecht van 1 april 2021 Mobiliteitsprogramma provincie Utrecht 2019-2023 Mobiliteitsprogramma ‘Leusden kijkt vooruit (2021) Uitvoeringsprogramma mobiliteit (vast te stellen in 2023) Visie werklocaties Leusden 2030 (2014) Thematische structuurvisie kantoren, provincie Utrecht (2015) Nota detailhandel (2015) Retail Visie, provincie Utrecht (2018)

44

• • • • • • • • • • • • •

Regionale Economische Agenda (2020-2027) Afwegingskader transformatie kantoorlocaties (2021) Urgentieverordening huisvesting Leusden 2023 Bestemmingsplan Buitengebied 2009 Landschapsontwikkelingsplan Gelderse Vallei gemeente Leusden, aangepaste versie 2017 Intentieverklaring Green & Social Deal voor Defensieterreinen (2022) Erfgoedverordening 2023 Welstandsnota 2018 Beleidsnota Archeologie 2018 Beleidsregels Subsidieregeling gemeentelijke monumenten Leusden 2015 Paraplubestemmingsplan Cultureel Erfgoed 2020 Regionaal programma wonen en werken regio Amersfoort (2023) Verordening Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit Leusden 2022 (treedt 1-1-2024 in werking)

1. Wonen Ambitie, context en achtergrond Landelijk, regionaal en ook in Leusden merken we druk op de woningmarkt en die druk zal ook de komende jaren blijven. De woningmarkt kan als volgt geschetst worden: • De koopsector is moeilijk toegankelijk voor starters en huishoudens die van huur naar koop willen verhuizen; • Sociale huurwoningen komen in mindere mate beschikbaar maar krijgen tegelijkertijd meer huishoudens uit de aandachtsgroepen te huisvesten; • Leusden vergrijst de komende jaren in rap tempo, terwijl de zorg onder grote druk staat; • Er zijn huishoudens die teveel verdienen voor een sociale huurwoning, maar te weinig voor een koopwoning. Dit is geen unieke Leusdense situatie en speelt in heel Nederland. Het Rijk reageert daarop met nieuwe wetgeving die de gemeente meer zal sturen in het woonbeleid, mogelijkheden en instrumentarium. Ook stuurt het Rijk op meer afstemming en samenwerking in de regio. Binnen deze context heeft Leusden de ambitie een dynamische gemeente met kwalitatief goede woningen voor starters, gezinnen en senioren en een goed voorzieningenaanbod te blijven. We zetten ons in via nieuwbouw en transformatie voor het vergroten van de mogelijkheden voor doelgroepen die moeilijk aan een woning kunnen komen, zowel voor senioren als voor huishoudens die zijn aangewezen op betaalbare woningen en zorg.

Wat willen we bereiken? R.1.1. Inwoners van Leusden kunnen zoveel mogelijk zelfstandig en passend wonen in een veilige woonomgeving. De komende jaren breiden we de woningvoorraad uit, zowel met woningen in stedelijk gebied als ook in de uitbreidingslocaties Tabaksteeg-zuid en Achterveld Noord-Oost. Het is belangrijk zoveel mogelijk in te spelen op de woningvraag uit Leusden zelf. We kijken niet alleen naar de behoefte op de korte termijn maar houden ook rekening met toekomstige veranderingen in de samenstelling van de bevolking. Daarbij is ook nadrukkelijk aandacht voor de aandachtsgroepen: woningzoekenden die een urgente woningvraag hebben of aanvullende zorg(voorzieningen) nodig hebben om zo lang mogelijk en zo zelfstandig mogelijk in te kunnen wonen.

Wat gaan we daarvoor doen? R.1.1.1 We stellen een Woonzorgvisie op en vragen de raad deze vast te stellen. Onderzoeken en regionale afstemming hebben in 2023 duidelijkheid gegeven over de Leusdense opgave. Op basis daarvan stellen we in de eerste helft van 2024 de Woonzorgvisie (verder) op en vragen de raad om deze vast te stellen. De woonzorgvisie richt zich op specifieke aandachtsgroepen zoals:

45

• • • • • •

ouderen met (toekomstige) woon-, welzijn en zorgbehoeften statushouders mensen met een lichamelijke beperking (LG) mensen die uitstromen uit Beschermd Wonen mensen die uitstromen uit de maatschappelijke opvang jongeren die uitstromen uit jeugdhulp met verblijf

We actualiseren de Omgevingsvisie met de strategische doelstellingen uit de woonzorgvisie.

R.1.1.2 We voeren het uitvoeringsprogramma Wonen en Zorg voor 2024 uit. Onderdeel van de Woonzorgvisie is een uitvoeringsprogramma waarmee we de visie ook gaan realiseren. Dat deel van het uitvoeringsprogramma dat voor 2024 staat gepland, gaan we uitvoeren. Het uitvoeringsprogramma gaat onderdeel uitmaken van het volkshuisvestingsprogramma als uitwerking van de Omgevingsvisie. R.1.1.3 We stimuleren het levensloopbestendig maken van bestaande woningen. Mensen hebben een eigen verantwoordelijkheid om een passende woning te vinden en te kunnen bekostigen. Oudere inwoners bereiden zich voor op een mogelijk veranderde woonbehoefte als zij ouder zijn. De gemeente biedt inzicht in en stimuleert gebruik van mogelijkheden, activiteiten en regelingen door: • een campagne te voeren over ‘bewust wonen’; • voorlichting te geven over valpreventie en gebruik van domotica • stimuleringsmiddelen in te zetten om het gebruik van hulpmiddelen, domotica of woningaanpassingen (financieel) toegankelijker te maken.

Met wie werken we samen? Rol gemeente

Lokale partijen

Verbonden Partijen Bijdrage Verbonden Partijen

De gemeente regelt het Partner en gemeente staan samen aan de lat De gemeente draagt haar steentje bij De gemeente laat het over aan de samenleving Diverse belangenvertegenwoordigers van de doelgroepen, zorgaanbieders, Omthuis, Lariks, overige verhuurders, makelaars, regiogemeenten Amersfoort, provincie, inwoners Partners regionaal Zorgakkoord ‘Samen Sterker Eemland’

Wat willen we bereiken? R.1.2 We willen meer huishoudens helpen aan een betaalbare woning. We hebben sinds 13 maart 2023 de Woondeal Regio Amersfoort 2022-2030. Dit houdt in dat we streven naar 2/3 (66,7%) betaalbare woningen bij nieuwbouwprojecten. Minimaal 30% van het nieuwbouwprogramma bestaat uit sociale huurwoningen en de resterende 36,7% bestaat uit een mix van betaalbare koop (max. € 355.000 prijspeil 2023) en middenhuur (max. € 1.000 per maand prijspeil 2023). De komende jaren breiden we de woningvoorraad uit; zowel met woningen in stedelijk gebied als ook in de uitbreidingslocaties Tabaksteeg-zuid en Achterveld Noord-Oost. Daarbij vormen de opgaven uit de Woondeal en de Wet versterking regie op de volkshuisvesting de basis.

46

Wat gaan we daarvoor doen? R.1.2.1 We stellen een Woonvisie op en vragen de raad deze vast te stellen. Op basis van de in 2023 uitgevoerde onderzoeken passen we de Woonvisie aan met de nieuwe doelen. Daarbij houden we ook rekening met de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting. Naar verwachting verplicht deze wet per 1-1-2026 een Programma Volkshuisvesting als uitvoeringsprogramma van de Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie zelf actualiseren we met de strategische doelstellingen uit de Woonvisie. R.1.2.2 We voeren het Uitvoeringsprogramma Woonvisie voor 2024 uit. Onderdeel van de visie is een uitvoeringsprogramma waarmee we de visie ook gaan realiseren. Dat deel van het uitvoeringsprogramma dat voor 2024 staat gepland, gaan we uitvoeren. Het uitvoeringsprogramma gaat onderdeel uitmaken van het volkshuisvestingsprogramma als uitwerking van de Omgevingsvisie. R.1.2.3 We ontwikkelen het stedenbouwkundig plan en beeldkwaliteitsplan voor Tabaksteeg-zuid en Achterveld Noord-Oost. We bereiden de ontwikkeling van de uitleggebieden voor. Nadat de kaders en randvoorwaarden zijn vastgesteld, stellen we in 2024 een stedenbouwkundig plan en beeldkwaliteitsplan op als volgende stap in de planvoorbereiding. R.1.2.4 We stellen een visie op voor Stoutenburg. In Stoutenburg kunnen in de komende jaren woningen worden gebouwd.

In de visie worden de kaders voor deze uitbreiding vastgesteld in nauwe samenspraak met mogelijke initiatiefnemers en overige betrokkenen. De Omgevingsvisie zelf actualiseren we met de strategische doelstellingen uit deze visie.

Met wie werken we samen? Rol gemeente

Lokale Partijen

De gemeente regelt het Partner en gemeente staan samen aan de lat De gemeente draagt haar steentje bij De gemeente laat het over aan de samenleving Omthuis, makelaars, marktpartijen, doelgroepen van beleid en vertegenwoordigers daarvan, regiogemeenten en provincie, initiatiefnemers

Verbonden Partijen Bijdrage Verbonden Partijen

Wat willen we bereiken? R.1.3 We maken nieuwe woonconcepten mogelijk. Zowel de woonzorgvisie als de aangepaste woonvisie maken inzichtelijk voor welke woonopgaven Leusden de komende jaren aan de slag gaat. Omdat de woonbehoefte meer divers is en wordt, is het van belang ruimte te maken voor bij de behoefte passende nieuwe woonconcepten en deze waar mogelijk en nodig te stimuleren en faciliteren. Het kan daarbij gaan om concepten waarbij starters meer mogelijkheden krijgen om een woning te kunnen kopen, om woonvormen die inspelen op de behoefte aan (onderlinge) zorg of verbondenheid, maar bijvoorbeeld ook om woonvormen waarbij flexibel ingespeeld kan worden op de vraag naar woonruimte.

47

Wat gaan we daarvoor doen? R.1.3.1 We onderzoeken wat nodig is om nieuwe woonconcepten mogelijk te maken Innovatieve nieuwe woonconcepten kenmerken zich meestal doordat ze niet binnen bestaande werkwijzen, processen of kaders passen. Het onderzoek maakt inzichtelijk met welk instrumentarium we nieuwe woonconcepten mogelijk kunnen maken en gaan daarmee aan de slag.

Met wie werken we samen? Rol gemeente

Lokale Partijen Verbonden Partijen Bijdrage Verbonden Partijen

De gemeente regelt het Partner en gemeente staan samen aan de lat De gemeente draagt haar steentje bij De gemeente laat het over aan de samenleving Initiatiefnemers, doelgroepen, Omthuis, zorgaanbieders

Wat willen we bereiken? R.1.4. Optoppen en splitsen van woningen in bestaande wijken en kernen. De (toekomstige) vraag naar woningen bestaat in belangrijke mate uit kleine woningen, terwijl de woningvoorraad uit relatief veel grote woningen bestaat. Door het optoppen en splitsen, willen we de woningvoorraad meer aanpassen aan de vraag en zo ook binnenstedelijk de woningbehoefte opvangen. Dit mag echter niet ten koste gaan van de groene woonkwaliteit.

Wat gaan we daarvoor doen? R.1.4.1 We gaan in 2024 alleen activiteiten voor deze doelstelling starten als deze in het uitvoeringsprogramma voor 2024 opgenomen staat. Eerst wordt de behoefte, de visie en doelen in beeld gebracht en op grond daarvan een uitvoeringsprogramma. Deze activiteit maakt naar verwachting onderdeel uit van het uitvoeringsprogramma. Op grond van de prioritering in het uitvoeringsprogramma wordt bepaald of deze activiteit in 2024 wordt opgepakt.

Met wie werken we samen? Rol gemeente

Lokale partijen Verbonden Partijen Inbreng Verbonden Partijen

De gemeente regelt het Partner en gemeente staan samen aan de lat De gemeente draagt haar steentje bij De gemeente laat het over aan de samenleving Initiatiefnemers, doelgroepen, Omthuis

48

2. Leusden op de kaart Ambitie, context en achtergrond De ambitie is Leusden lokaal, regionaal, landelijk en in onze buurlanden op de kaart zetten als aantrekkelijke locatie om te wonen, recreëren en/of meerdere dagen te verblijven. Leusden heeft enorm veel te bieden van prachtige fietsen wandelroutes tot cultuurhistorisch erfgoed. Dat willen we zo houden en versterken.

Wat willen we bereiken? R.2.1. Leusden op de kaart zetten. Het is belangrijk om al het moois dat Leusden te bieden heeft op de kaart te zetten bij zowel de eigen inwoners als bij mensen buiten Leusden. Door ervoor te zorgen dat meer mensen weten wat Leusden te bieden heeft en recreatieondernemers met elkaar te verbinden, nemen het aantal recreatieve bezoeken en de bestedingen in Leusden toe. Hierdoor wordt en blijft Leusden een aantrekkelijke vestigingslocatie voor ondernemers, blijven de recreatieve voorzieningen op peil en is het voor ondernemers aantrekkelijk om in hun bedrijf te blijven investeren. Voor de inwoners van Leusden creëert dit werkgelegenheid en een vitale leefomgeving. Een goed toeristisch, recreatief voorzieningenniveau zorgt ervoor dat Leusden een aantrekkelijke plaats is en blijft om te wonen, recreëren en te besteden. Trotse en enthousiaste Leusdenaren zijn de beste ambassadeurs van de gemeente.

Wat gaan we daarvoor doen? R.2.1.1 Uitvoeren van het opgezette uitvoeringsprogramma. In 2020 is de visie recreatie en toerisme vastgesteld. In deze visie is een planning opgenomen voor de korte (2019 2020) en middellange (2021-2023) termijn. De planning voor de lange termijn (2023-2030) dient uitgewerkt te worden. Er wordt een uitvoeringsprogramma opgezet dat vanaf 2024 uitgevoerd zal worden.

R.2.1.2 Versterken van de samenwerking met de Stichting Toeristische Informatieverstrekking Leusden (STIL). In 2022 is de Stichting Toeristische Informatieverstrekking Leusden (STIL) opgericht, voorheen was dit VVV Leusden. In winkelcentrum de Hamershof heeft STIL een eigen toeristische winkel waar zij toeristische informatie verstrekken en cadeauartikelen met een verhaal verkopen. De stap van VVV naar STIL met een eigen winkel en website is nog volop in ontwikkeling. Samen met STIL onderzoeken we onder andere hoe we de toeristische website optimaal in kunnen richten, recreatieondernemers actief kunnen betrekken bij het op de kaart zetten van Leusden, welke activiteiten opgezet kunnen worden en hoe we het verdienmodel van STIL kunnen verbeteren.

R.2.1.3 Het verhaal van Leusden inzetten en versterken. Leusden heeft een rijk en interessant verleden. Er is veel cultuurhistorisch erfgoed aanwezig. We gaan onderzoeken hoe we met de verschillende partners en partijen dit verhaal kunnen inzetten en versterken.

49

Met wie werken we samen? Leusden op de kaart

Lokale Partijen

De gemeente regelt het Partner en gemeente staan samen aan de lat De gemeente draagt haar steentje bij De gemeente laat het over aan de samenleving Stichting Toeristische Informatievoorziening Leusden Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug Recreatieondernemers Leusden Routebureau Klompenpaden Historische Kring Leusden Omliggende gemeenten Provincie

Verbonden Partijen Bijdrage Verbonden Partijen

3. Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort Ambitie, context en achtergrond De ambitie is een vitaal, mooi en toekomstbestendig buitengebied. Dit vormt een uitdaging omdat functies en opgaven in het buitengebied in totaal meer ruimte vragen dan beschikbaar is, het Rijk eist dat water en bodem meer sturend worden voor de inrichting van het buitengebied en er aan Europese wet- en regelgeving moet worden voldaan (waterkwaliteit, stikstofaanpak). We maken keuzes en bieden perspectief door het uitvoeren van het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort.

Wat willen we bereiken? R.3.1. Een vitaal, mooi en toekomstbestendig buitengebied. Het buitengebied is van grote waarde voor Leusden maar staat onder grote ruimtelijke druk. Het bieden van perspectief vraagt om het maken van keuzes.

Wat gaan we daarvoor doen? R.3.1.1 Uitvoeren Handelingsperspectief Buitengebied van de Regio Amersfoort. Het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort biedt zicht op de ruimte en het perspectief voor verschillende functies in het buitengebied, bijvoorbeeld voor de landbouw, natuur en landschap, recreatie, klimaatadaptatie en water.

R.3.1.2 Uitvoeren samenwerkingsovereenkomst van A(mersfoort) tot Z(eist) met Defensie. Defensie concentreert zich voor logistieke en operationele activiteiten rondom de voormalige vliegbasis Soesterberg. De ruimte in dit gebied staat onder druk en die wordt hiermee verder opgevoerd. De in het voorjaar van 2023 ondertekende Alliantieverklaring moet begin 2024 leiden tot een samenwerkingsovereenkomst. Dit in het belang van het laten samengaan van maatschappelijke opgaven (schoon drinkwater, bevorderen recreatie, duurzame opwek energie) met de plannen van Defensie.

50

Met wie werken we samen? Leusden op de kaart

Lokale Partijen Verbonden Partijen Bijdrage Verbonden Partijen

De gemeente regelt het Partner en gemeente staan samen aan de lat De gemeente draagt haar steentje bij De gemeente laat het over aan de samenleving Veel overheidspartijen, stakeholders en betrokkenen.

Wat mag het Domein Ruimte kosten? In onderstaande tabel worden alle uitgaven en inkomsten van alle taken die vallen onder dit domein inzichtelijk gemaakt. Bedragen x € 1.000 Exploitatie Lasten Baten Gerealiseerd saldo van baten en lasten

Werkelijk Begroting Begroting MJR 2025 MJR 2026 MJR 2027 2022 2023 2024 -7.051 -7.168 -5.327 -5.519 -5.859 -3.916 4.610 3.873 2.660 2.137 4.440 686 -2.441

-3.296

-2.667

Toevoeging aan reserves

-532

-1.155

Onttrekking aan reserves

975

1.195

Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat

-3.383

-1.418

-1.002

0

-2.352

0

687

344

683

174

-3.229

443

40

-315

344

-1.670

174

-1.998

-3.256

-2.982

-3.039

-3.088

-3.056

51

Saldo taakvelden Bedragen x € 1.000 Exploitatie 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer 3.1 Economische ontwikkelingen 3.2 Fysieke bedrijfs - infrastructuur 3.3 Bedrijfsloket en -regelingen 3.4 Economische promotie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerrein) 8.3 Wonen en bouwen 0.10 Toevoeging/onttrekking reserves Resultaat

Werkelijk Begroting Begroting MJR 2025 MJR 2026 MJR 2027 2022 2023 2024 10 0 0 0 0 0 -291 -371 -268 -290 -315 -368 -72 -83 -110 -108 -107 -107 -23 -24 -31 -31 -31 -31 -21 -22 -22 -22 -22 -22 -197 1.958 -22 -22 -22 -22 -97 -124 -129 -129 -129 -129 -18 -29 31 10 -7 -7 -12 -20 -20 -20 -20 -20 -66 -91 -90 -90 -90 -90 -532 -595 -554 -554 -554 -554 -1.069 -1.709 -1.064 -1.252 -1.291 -1.192 43 -1.463 494 -19 2.005 0 -96 -723 -882 -856 -835 -688 443 40 -315 344 -1.670 174 -1.998 -3.256 -2.982 -3.039 -3.088 -3.056