Omgevingsvisie - officiele bekendmakingen__282498__.pdf

8.4 Klimaatadaptatie 8.4.1 Inleiding De gevolgen van klimaatverandering worden steeds beter zichtbaar: hevige regenval, langdurige droogte, hittegolven en een stijgende zeespiegel. In onze gemeente betekent dit dat we ons actief moeten voorbereiden op een veranderend klimaat. Klimaatadaptatie is dan ook geen keuze meer, maar een noodzaak. Daarom hebben wij de volgende ambitie:

8.4.2 Ambitie: Een klimaatbestendige en veerkrachtige gemeente De ambitie van de gemeente is helder: in 2050 willen we volledig klimaatbestendig en klimaatrobuust zijn. Dit betekent dat onze leefomgeving zodanig is ingericht dat we bestand zijn tegen extreme weersomstandigheden, zonder dat dit leidt tot grote schade of maatschappelijke ontwrichting.

19

Gemeenteblad 2025 nr. 394602

10 september 2025

Daarbij streven we naar een gezonde, groene en leefbare leefomgeving met ruimte voor natuur, water en onze inwoners. Deze ambitie vraagt om een integrale aanpak, waarbij klimaatadaptatie wordt meegenomen in alle ruimtelijke plannen en beleidskeuzes.

8.4.3 Context

Klimaatverandering De impact van klimaatverandering is groot maar wordt vooralsnog niet altijd volwaardig (h)erkend. Er is de bereidheid bij inwoners en bedrijven om de impact van klimaatverandering te verkleinen maar vaak worden pas maatregelen getroffen zodra er veel leed en schade is ontstaan. Daarnaast verandert het beleid rondom klimaatadaptatie voortdurend waaronder de wetgeving en beleidsdoelen van EU, van het Rijk, de Provincie en het Waterschap. Daardoor kunnen er opgaven bijkomen die we nu nog niet kunnen voorzien.

8.4.4 Opgaven voor het thema klimaatadaptatie • • •

•

• • • •

•

• • •

Opstellen van een omgevingsprogramma klimaatadaptatie 2025 waarna we evalueren en bijstellen. Klimaatadaptatie als vast integraal onderdeel bij besluitvorming. Er is aandacht voor bodem en water, hitte en groen bij ruimtelijke plannen en visies. Inzetten op het behouden van de huidige capaciteit en mogelijkheden om water vast te houden, bergen en af te voeren. Door piekbuien neemt de kans op wateroverlast toe. De gemeente moet investeren om het huidige systeem op orde te houden. De gemeente wil inwoners en bedrijven helpen bij kennisoverdracht en bewustwording voor inwoners om op hun perceel een bijdrage te leveren om schade en wateroverlast te verminderen. Eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid worden hierbij gestimuleerd. We gaan de maatregelen onderzoeken om de effecten van enorme piekbuien en de (beperkte) schade die ze veroorzaken te beperken. Hemel- en grondwater mag niet geloosd worden op het vuilwaterriool. Vuilwater mag niet geloosd worden op het hemelwaterstelsel. De gemeente streeft naar een ecologisch gezond en natuurlijk (grond)watersysteem samen met het waterschap. De gemeente wil inwoners helpen bij het verminderen van hittestress in en vooral om de woning. Vooral in stedelijke gebieden leidt hitte tot overlast, gezondheidsproblemen en onnodige oversterfte.

Meer groen op strategische plaatsen, schaduwplekken en verkoelende/hittewerende materialen in de openbare ruimte zijn nodig om hittestress tegen te gaan. We zetten in om droogte in de bodem te beperken door water vast te houden en mogelijke grondwaterstandsdaling te beperken. Langdurige droogte heeft invloed op de landbouw, natuur en funderingen van gebouwen. Vooralsnog lijkt dit niet te leiden tot (grootschalige) schade maar we zetten in op het herstel van natuurlijke waterbalansen. We kiezen voor natuurlijke oplossingen boven de technische/grijze oplossingen. Deze oplossingen, zoals bijvoorbeeld groenblauwe structuren, zijn duurzamer, robuuster en betrouwbaarder. We versterken de voorbeeldfunctie van ons maatschappelijk/gemeentelijk vastgoed voor de inwoners en bedrijven van Leusden met betrekking tot klimaatadaptatie. We zetten in op samenwerking en bewustwording bij inwoners, bedrijven, waterschappen en andere overheden.

9 Een gemeente waarin je onbezorgd woont in een buurt en zorgzame gemeenschap, met verbindende netwerken. 9.1 Introductie De hoofdlijn ‘een gemeente waarin je onbezorgd woont in een buurt en zorgzame gemeenschap, met verbindende netwerken’ bepaalt als centrale ambitie de koers voor de hieraan verbonden thema’s. Het gaat daarbij om de volgende thema’s:

20

-

Wonen en zorg

-

Verdichting en functiemenging in Leusden

-

Groen Groeit Mee

Gemeenteblad 2025 nr. 394602

10 september 2025

-

Gemeenschap en netwerken

9.2 Wonen en zorg 9.2.1 Inleiding wonen Leusden is een gemeente die volop kansen biedt om een leven op te bouwen en mee te doen in die samenleving. Deze kansen moeten er nadrukkelijk ook zijn voor mensen voor wie dat niet vanzelfsprekend of eenvoudig is. Een (passende) woning is daarbij van groot belang. De huidige woningmarkt en ook de trends die zich daarin voordoen zorgen ervoor dat passende huisvesting niet voor iedereen eenvoudig en op eigen kracht te bereiken is. Er is een tekort aan sociale en betaalbare huurwoningen én aan betaalbare koopwoningen. Huishoudens die te veel verdienen voor de sociale huur, maar te weinig voor een bestaande koopwoning vallen buiten de boot. Huishoudens die zijn aangewezen op de sociale huur, krijgen te maken met lange wachtlijsten. Ook is er een toenemende vraag van oudere huishoudens voor passende huisvesting en ook van huishoudens die naast een woning ook zorg en een passende woonomgeving nodig hebben. Hier verbindt wonen zich met onder meer het sociaal domein, ruimtelijke ontwikkeling en inrichting en beheer van de openbare ruimte. Daarom hebben we volgende ambities:

9.2.2 Ambitie: Onbezorgd wonen voor alle huidige en toekomstige inwoners van Leusden Het is onze ambitie om woningaanbod en woningvraag van juist deze groepen inwoners bij elkaar te brengen. Of het nu gaat om passendheid, betaalbaarheid en/of de nodige zorg. Liefst kunnen de inwoners dit op eigen kracht maar met ondersteuning als dit nodig is. Onbezorgd wonen noemen we dat: geen zorgen of er passende en betaalbare huisvesting voor je is; geen zorgen als er ondersteuning nodig is of je netwerk wegvalt, geen zorgen of je woonomgeving veilig en aantrekkelijk is. Om dit te bereiken, zetten we in op het volgende:

Woonvisie 2025-2030

9.2.3 Inleiding wonen en zorg Het hebben van een eigen woonplek is van onschatbare waarde. Het biedt niet alleen een dak boven het hoofd, maar ook een gevoel van eigenwaarde en de mogelijkheid om volledig deel te nemen aan de samenleving. In ons streven naar een samenleving waarin iedereen een plek heeft, richten we ons op het creëren van een omgeving

21

Gemeenteblad 2025 nr. 394602

10 september 2025

waarin verschillen worden gewaardeerd en waarin iedereen zichzelf kan zijn. Dit omvat ook het streven naar huisvesting voor mensen met diverse behoeften, waaronder diegenen met speciale zorgbehoeften. Voor ouderen en kwetsbare inwoners is er in de gemeente Leusden daarom een passende woning en woonomgeving. Daarbij staat zelfstandigheid en samenredzaamheid voorop en is waar nodig ondersteuning, begeleiding en zorg beschikbaar. Daarom hebben we volgende ambities:

9.2.4 Ambitie: Woonzorgcirkels De gemeente Leusden zet voor het opvangen van de vergrijzingsopgave primair in op woonzorgcirkels bij nieuwbouw en herstructurering. Door ervoor te zorgen dat zo veel mogelijk ouderen nabij voorzieningen kunnen wonen (de maximaal haalbare loopafstand is gemiddeld 500 meter enkele reis) borgen we het beste de zelfredzaamheid en zelfstandigheid van oudere inwoners van Leusden. In de praktijk zal het niet mogelijk zijn om de hele vergrijzingsopgave te borgen, daarom heeft de gemeente aanvullende ambities.

9.2.5 Ambitie: Langer thuis wonen Een groot deel van de bestaande woningen valt binnen de woonzorgcirkels en veel ouder wordende bewoners hebben daar ook hun netwerk opgebouwd. Om die reden hebben we de ambitie om ouderen kunnen zo goed en zo lang mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen, met zo nodig ondersteuning en zorg.

9.2.6 Ambitie: Weer thuis wonen Kwetsbare inwoners (de aandachtsgroepen van beleid) wonen weer of voor het eerst zelfstandig in de wijk, met zo nodig begeleiding. Voor deze inwoners zet de gemeente Leusden in op optimale spreiding over de wijken.

9.2.7 Ambitie: Geclusterd of gemengd wonen in nieuwbouw In gebieden waar woningen gebouwd kunnen worden maar die op grotere afstand van voorzieningen liggen (bijvoorbeeld het grootste deel van Tabaksteeg-Zuid) zetten we deels in op de bouw van geclusterde woonvormen, waarbij bewoners meer omzien naar elkaar en meer oog en zorg hebben voor elkaar. Inzet op gemeenschapszin kan een beroep op formele zorg uitstellen.

9.2.8 Context

Druk op de woningmarkt De druk op de woningmarkt is groot met als gevolg omvangrijke tekorten aan woningen; niet alleen in Leusden maar ook in de regio Amersfoort, de provincie en landelijk. Dit wordt veroorzaakt door een aantal zaken, waaronder ook de samenstelling van huishoudens: • Er is de afgelopen jaren onvoldoende aandacht geweest voor de effecten van de marktwerking op de volkshuisvesting. Gevolg: te weinig sociale huurwoningen en veel dure nieuwbouw door onvoldoende sturing op woningbouwprogramma's. • De verkoopprijzen van koopwoningen zijn de afgelopen jaren heel hard gestegen. Hierdoor is de koopwoningmarkt slecht bereikbaar voor huishoudens die starten óf vanuit de huur willen doorstromen. Een groep huishoudens valt buiten de boot omdat ze ook weer te veel verdienen voor een sociale huurwoning. • De bevolking vergrijst de komende jaren snel, waarbij ook de vraag naar zorg toeneemt. Het aantal bedden in verpleeghuizen neemt niet toe, onder meer door gebrek aan personeel. Dit betekent dat meer mensen die zorg nodig hebben (langer) zelfstandig moeten blijven wonen. • Mensen gaan na een scheiding minder snel samenwonen; ook als men een nieuwe relatie heeft. • Het landelijke beleid zorgt er voor dat meer mensen met een zorgvraag die voorheen in een instelling woonden nu (weer) zelfstandig (gaan) wonen.

22

Gemeenteblad 2025 nr. 394602

10 september 2025

9.2.9 Opgaven voor het thema wonen •

Voldoende bouwen voor een vitale Leusdense samenleving We laten Leusden geleidelijk en gebalanceerd groeien, maar hechten ook groot belang aan een veerkrachtige en vitale Leusdense samenleving. We willen belangrijke kernwaarden behouden. Met name het groen in het buitengebied en de groene structuur in de bebouwde kom. We vinden ook dat dit er niet toe mag leiden dat de vitaliteit van de gemeente, de kernen en haar samenleving afneemt. Een vitale samenleving heeft het vermogen om in te spelen op belangrijke veranderingen. Als gemeente willen we daarvoor de ruimte en mogelijkheden bieden. Belangrijke ontwikkelingen zijn onder meer de vergrijzing, meer kleinere huishoudens, het langer en meer zelfstandig wonen (ook als er zorg nodig is) en de voortdurende groei van het aantal huishoudens.

•

Voor de periode 2024 tot 2031 zetten we ons in om ons aandeel in de Woondeal Regio Amersfoort te leveren. We willen de druk op de woningmarkt op korte termijn verkleinen door het intensiever gebruik van de bestaande woningvoorraad en het vergroten van tijdelijk aanbod. We bereiden ons op tijd voor op de benodigde groei van de woningvoorraad op de langere termijn. Gericht bouwen aan onbezorgd wonen

•

Leusden is een gemeente met een samenleving die volop kansen biedt om een leven op te bouwen en mee te doen in die samenleving. Deze kansen moeten er nadrukkelijk ook zijn voor mensen voor wie het niet vanzelfsprekend of eenvoudig is. Het is onze opgave om woningaanbod en woningvraag van juist deze groepen inwoners bij elkaar te brengen. Of het nu gaat om passendheid, betaalbaarheid en/of de nodige zorg. Liefst kunnen de inwoners dit op eigen kracht maar met ondersteuning als dit nodig is. Daarbij richten we het beter benutten van de bestaande woningvoorraad op deze groepen en vergroten de kansen voor huishoudens met binding aan Leusden. Bouwen aan betaalbaar wonen

•

Het is onze opgave om in Leusden een gevarieerd aanbod van woningen naar eigendom en prijsklassen te realiseren. Iedereen kan een woning vinden die past bij zijn of haar financiële mogelijkheden. We breiden daarom het aantal sociale huurwoningen, middenhuur en betaalbare koopwoningen uit. Als het nodig is helpen we mensen met het kunnen financieren van hun woning. We zoeken verder naar mogelijkheden om woningen zolang mogelijk betaalbaar te houden. De nieuwbouw bestaat in de periode 2024-2031 voor 30% uit sociale huurwoningen. Samen met het aandeel sociale huurwoningen, bestaat de nieuwbouw in die periode voor tenminste tweederde uit betaalbare huur- en koopwoningen. We willen het tekort aan sociale huurwoningen zo ver mogelijk terugbrengen en streven in het betaalbare segment naar een evenwichtige verdeling van goedkope koopwoningen (ca. € 300.000 prijspeil 2025), middeldure huur- en betaalbare koopwoningen (€ 405.000, prijspeil 2025). Nieuwbouw moet terecht komen bij de doelgroep, daarom gaan we speculatie tegen. Samenleven in veerkrachtige en duurzame buurten Naast de woning is ook onze directe woonomgeving belangrijk voor ons welzijn. Zeker als de samenleving in rap tempo vergrijst. Mensen zijn dan veel meer aangewezen op hun directe woonomgeving. We streven er dan ook naar onze buurten en wijken veerkrachtig en zorgzaam te laten zijn.

Waar bewoners elkaar kennen en naar elkaar om kijken en elkaar ondersteunen. Dit biedt ondersteuning aan mensen die langer zelfstandig (moeten) blijven wonen. Ook is er dan een betere basis om mensen met verschillende achtergronden, levensfasen en levensstijlen prettig samen te laten wonen. Daarnaast combineert een goed doordachte, ingerichte en onderhouden openbare ruimte de diverse maatschappelijke ontwikkelingen. Ze nodigt uit om elkaar te ontmoeten of om in beweging te komen en zorgt voor een gezonde, groene en duurzame leefomgeving. Een dergelijke woonomgeving is onderdeel van de energie- en warmtetransitie en kan de gevolgen van klimaatverandering aan.

•

Kortom: we zetten in op veerkrachtige buurten die kunnen omgaan met de uitdagingen van de toekomst: een sterk vergrijzende samenleving, meer samenwonen met mensen met een andere levenswijze, klimaatverandering en energie- en warmtetransitie. Meer regie, sturing en samenwerking om de ambities te realiseren. We sturen actief op de realisatie van de visie en ontwikkelen daarvoor relevant beleid en instrumentarium. We stellen in samenspraak met alle relevante samenwerkingspartijen een uitvoeringspro-

23

Gemeenteblad 2025 nr. 394602

10 september 2025

gramma op. We monitoren actief de resultaten en sturen bij wanneer dit noodzakelijk is. We werken daarbij samen met alle actoren die voor het bereiken van de doelen en resultaten nodig zijn.

9.2.10 Opgaven voor het thema wonen en zorg •

Woonzorgcirkels

•

Op individueel niveau is het inzetten op een zo grote en lang mogelijke zelfstandigheid en zelfredzaamheid van belang. Zelfstandigheid betekent voor jezelf kunnen zorgen, dus ook boodschappen kunnen doen, naar activiteiten kunnen gaan en de dokter kunnen bezoeken zonder hulp. Dit vraagt om nabijheid. Een deel van de ouderen wordt minder mobiel, kan minder ver lopen, rijdt wellicht geen auto meer of wordt afhankelijk van een rollator. Nabijheid kan ook van belang zijn voor kwetsbare inwoners met bijvoorbeeld een lichamelijke beperking. De opgave is om woonzorgcirkels zodanig in te zetten dat de zelfredzaamheid op individueel niveau wordt versterkt. Het zijn letterlijk cirkels op de kaart rond relevante voorzieningen als winkels, zorgpunten en ontmoetingsruimten. De afstand die gehanteerd wordt, kunnen ouderen met een rollator nog overbruggen (500m). Het uitgangspunt van de woonzorgcirkels is om de bouw van nieuwe woningen voor ouderen binnen die cirkels te concentreren (o.m. bij herstructurering) en meer gericht te gaan toewijzen. Langer thuis wonen

•

Dit is in kwantitatief opzicht de belangrijkste beleidsrichting in het oplossen van het huisvestingsvraagstuk voor ouderen. Leusden kiest er niet voor het grootste deel van de plancapaciteit te richten op huisvesting voor ouderen, maar primair de focus te richten op langer thuis wonen in de bestaande woningvoorraad. Ook al omdat deze veel dichter bij de voorzieningen liggen dat de grotere nieuwbouwlocaties én omdat men vaak in de vertrouwde omgeving wil blijven wonen. Dit vraagt dat ouderen zich tijdig oriënteren hoe ze zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen en wat er nodig is om dit te ondersteunen. Door bestaande woningen waar nodig aan te passen en geschikt te maken voor ouderen, kan aan deze opgave worden bijgedragen. Weer thuis wonen

•

Voor de huisvesting van de inwoners die in een instelling hebben gewoond of anderszins ondersteuning nodig hebben is dit de belangrijkste beleidsrichting. Het bieden van een veilige en ondersteunende omgeving voor iedereen ongeacht achtergrond of situatie, staat centraal in ons streven naar een samenleving waarin iedereen kan gedijen. Daarvoor is het nodig om bij nieuwbouw voldoende sociale huurwoningen onder de eerste aftoppingsgrens toe te voegen, omdat veel kwetsbare inwoners een zeer laag inkomen hebben en afhankelijk zijn van de mogelijkheid om huurtoeslag aan te kunnen vragen. Geclusterd wonen

•

Met geclusterde woonvormen worden woonvormen bedoeld waarin mensen zelfstandig wonen, met eigen voorzieningen en sanitair, maar wel in een setting waarin een collectief element zit: zoals een gezamenlijke huiskamer of ontmoetingsruimte, een gezamenlijke tuin en andere gedeelde voorzieningen. Hierdoor vergroot de kans dat men voor elkaar kan zorgen en wordt het moment dat er een beroep gedaan moet worden op formele zorg uitgesteld. Dit werkt kostenbesparend voor de maatschappij en maakt de zorg ondanks groeiende personeelstekorten langer houdbaar. Gemengd wonen Het is belangrijk om niet alleen in te zetten op clustering, maar ook op gemengd wonen. Niet alle ouderen willen uitsluitend tussen andere ouderen wonen, in een soort ‘ouderenreservaat’. Veel mensen hechten juist aan menging van jong en oud door elkaar. Dit voelt natuurlijker, dan horen ouderen meer bij de samenleving. Ook biedt dit weer andere kansen op omzien naar elkaar en steun aan elkaar.

9.2.11 Context

Verbindend netwerk Onze ambitie is dat iedereen in Leusden deel uit kan maken van een verbindend netwerk. De verschillende dorpskernen hebben allen hun eigen buurten en wijken. Als het gaat om netwerken en de sociale basis infrastructuur maken we beleid voor (de gemeente) Leusden als één geheel. Tegelijkertijd zien we de grote waarde van wijken en dorpskernen, als het gaat om de netwerken van mensen, het naar elkaar omzien en als het gaat om leefbaarheid en veiligheid. Daarin heeft de wijk als directe leefomgeving, al

24

Gemeenteblad 2025 nr. 394602

10 september 2025

dan niet met een wijkvereniging, een belangrijke meerwaarde, en kan een concrete aanpak per wijk verschillen.

9.3 Verdichting en functiemenging 9.3.1 Inleiding De woonwijken binnen de kern Leusden zijn ruim opgezet en over het algemeen monofunctioneel. De leefbaarheid van woonwijken kan versterkt worden als er een mix is van functies en activiteiten. Echter mag dit niet ten koste gaan van het groene karakter en de dorpse sfeer in onze woonwijken. Daarom hebben we de volgende ambitie:

9.3.2 Ambitie: Mogelijkheden creëren voor functiemening en verdichting in onze woonwijken, zonder dat het ten koste gaat van groene karakter We willen de wijken functioneel laten doorgroeien; ze mogen meer gemengd (minder eenzijdig woningaanbod) worden en door acupunctuur kunnen stedenbouwkundige verbeteringen worden aangebracht of kan er meer variatie in het woningaanbod ontstaan. De wijken zijn echter niet allemaal hetzelfde. De mogelijkheden en omvang zijn afhankelijk van de huidige staat van de verschillende wijken. Bij verdichting hoeft het niet alleen te gaan om het toevoegen van woningen, maar nieuwe functies in de wijken, zoals bedrijvigheid, zorg gerelateerde functies of sociale ontmoetingsplekken, zijn kleinschalig en gekoppeld aan een woonfunctie zijn welkom. Ze mogen echter niet ten koste gaan van functies in het centrum. Kleine transformaties (acupunctuur) mogen niet leiden tot een aantasting van de groen en dorpse uitstraling.

9.3.3 Context

Verschillende woonwijken We hebben drie verschillende categorieën woonwijken in de kern Leusden: • Wijken waar we geen reden zien om in te grijpen in de structuur of herstructureringen toe te passen. De kwaliteiten en/of leeftijd geven daar geen aanleiding toe. Hier grijpen wij dan ook niet in. Het is echter belangrijk dat er een goed beheerplan is zodat de bestaande kwaliteiten goed beheerd en verstevigd worden. • Wijken waar ingrepen wenselijk kunnen zijn, zonder de stedenbouwkundige hoofdopzet/ structuur te veranderen. Het betreft hier kleine verbeteringen in de woonblokken, bijvoorbeeld door middel van (ver) nieuwbouw. Dit kan een bescheiden verandering geven in het woonprogramma. • Wijken waar grootschaliger herstructurering denkbaar is in de vorm van delen van woonblokken of andere inbreidingslocaties.

9.3.4 Opgaven voor het thema verdichting en functiemenging in Leusden • •

•

Meer functiemenging en variatie in woningtypen met behoud van wonen als hoofdfunctie. Behoud van het dorpse, groene karakter en de huidige stedenbouwkundige structuur waarin woningen van lagen met een kap dominant zijn. Ook de flexibiliteit in aan- en uitbouwen moet aansluiten bij de huidige stedenbouwkundige hoofdopzet. Bij verdichting het behoud van een lage geluidsbelasting en daarmee een hoge milieukwaliteit. De verkeersdruk in de wijken mag niet toenemen. Nieuwe functies in een wijk zullen getoetst worden op het effect van verkeersaantrekking. Verkeersdruk dient klein te zijn of afgewikkeld te worden via de hoofdwegen en randen van de wijk.

9.4 Groen en woningbouw in balans 9.4.1 Inleiding In het buitengebied willen we in bepaalde gebieden terughoudend zijn in het toestaan van woningbouw (en andere ‘rode’ ontwikkelingen). Waar we dat wel toestaan hebben we oog voor het versterken van

25

Gemeenteblad 2025 nr. 394602

10 september 2025

onze groene ambities. Op basis van Groen Groeit Mee hebben we bij woningbouwontwikkelingen (zoals Tabaksteeg-Zuid en bij de uitleggebieden bij Achterveld) de verplichting om het groen evenwichtig mee te laten groeien. Daarom hebben we de volgende ambities:

9.4.2 Ambitie: Met het oog op het cultuurhistorisch belang ‘rode ontwikkelingen’ in een strook langs het Valleikanaal te beperken en het groen versterken Langs het Valleikanaal hebben we te maken met het open schootsveld van de Grebbelinie, wat een rijksmonument is. Hier moet zorgvuldig omgegaan worden met het open karakter van het gebied. Hier mag geen nieuwe woningbouw gerealiseerd worden en er moet werk gemaakt worden van de vergroening van de bufferzone. Naast het cultuurhistorische belang om deze ruimte vrij te houden, liggen er in de strook ook waterbergingsgebieden, die behouden en beschermd moeten worden. Een groene en landschappelijke versterking binnen deze strook is afhankelijk van draagvlak onder de eigenaren die vaak boer of landgoedeigenaar zijn en financiële ondersteuning.

9.4.3 Ambitie: Vanuit Groen Groeit Mee ‘het gat’ in het Groene Valleilint te dichten Groen Groeit Mee kan bijdragen aan de groenblauwe versterking in het Langesteeggebied, waarmee het Groene Valleilint (de verbinding tussen Heuvelrug en Veluwe) ingevuld kan worden.

9.4.4 Context

Groen Groeit Mee Pact De gemeente Leusden heeft het Groen Groeit Mee (GGM) Pact ondertekend. GGM is een aanpak die benadrukt dat bij ruimtelijke ontwikkelingen, zoals woningbouw en infrastructuur, ook het (recreatief) groen in de leefomgeving moet meegroeien. Het uitgangspunt is dat vergroening geen bijzaak is, maar een volwaardig onderdeel van gebiedsontwikkeling. En verbetering van verbindingen en beleving van bestaande groen recreatieve gebieden. De aanpak draagt bij aan een gezonde, klimaatbestendige en aantrekkelijke leefomgeving.

9.4.5 Opgaven voor het thema Groen en woningbouw in balans •

•

Het vastleggen van een strook langs het Valleikanaal waarbinnen niet gebouwd mag worden voor toekomstige woonbehoefte. De stook komt overeen met het open zichtveld van het Rijksmonument De Grebbelinie. Koppelen van kansen voor natuur-/groenontwikkeling binnen het Groene Valleilint en uitleggebieden woningbouw.

9.5 Gemeenschap en netwerken 9.5.1 Inleiding Sterke sociale cohesie bevordert gezondheid doordat mensen zich gesteund, verbonden en veiliger voelen. Om je thuis te kunnen voelen, heb je een vaste basis nodig. Een fundament waarop je kunt bouwen. Dat betekent kunnen rondkomen en – eventueel met ondersteuning - passend wonen in een veilige omgeving.

9.5.2 Ambitie: De onderlinge verbondenheid tussen inwoners meer versterken Vanuit verbondenheid is er zorg voor elkaar en werken we samen. De gemeente probeert hierin de beste voorwaarden te scheppen en een beter samenspel aan te jagen, maar voor het succes zijn we afhankelijk van de kracht van het geheel. Nu en in de toekomst. We stimuleren de wijkverenigingen om een netwerk te zijn van en voor inwoners. Dit doen we door met wijkverenigingen in gesprek te gaan over hoe zij hun inwoners een netwerk kunnen bieden en hoe zij inwoners die dat nodig hebben, kunnen en willen ondersteunen bij het opbouwen van een netwerk.

26

Gemeenteblad 2025 nr. 394602

10 september 2025

Hierbij is een zichtbare en toegankelijke fysieke plek van waaruit zij activiteiten kunnen organiseren en duurzaam aanwezig kunnen zijn in de wijk van toegevoegde waarde.

9.5.3 Context

Sociale netwerkstructuur Een verbindend netwerk houdt in dat mensen elkaar kennen, zich thuis voelen bij elkaar, iets voor de ander doen, en op elkaar kunnen terugvallen. Of dat nu een netwerk is van familie, vrienden, een sportvereniging, een kerk, een wijkvereniging, een mama-café, of een serviceclub. Inwoners dragen zelf bij aan één of meerdere netwerken en zetten zich ervoor in. Inwoners die moeite hebben om aansluiting te vinden, worden ondersteund bij het thuis raken in een netwerk. Een structuur van verbindende netwerken zorgt voor een sterke samenleving van inwoners, die een uitdaging aan kan.

9.5.4 Opgaven voor het thema gemeenschap en netwerken •

• •

Een omgeving waarin je makkelijk met anderen in contact komt, naar elkaar omziet en elkaar tot steun kan zijn. Ook kunst en cultuur brengen mensen samen, zorgen voor ontmoeting en verbinding en dragen bij aan mentale gezondheid. Sport en bewegen beter benutten om vitaliteit en veerkracht van inwoners te vergroten. Wijkverenigingen ondersteunen waardoor zij een uitvalbasis kunnen bieden voor ontmoeting en een verbindend netwerk.

10 Een gemeente met een veerkrachtige economie, met ruimte voor ondernemerschap 10.1 Introductie De hoofdlijn ‘een gemeente met een veerkrachtige economie, met ruimte voor ondernemerschap’ bepaalt als centrale ambitie de koers voor de hieraan verbonden thema’s. Het gaat daarbij om de volgende thema’s: -

Bedrijvigheid, werkgelegenheid en economie

-

Centrumgebieden

-

Vitaal en toekomstbestendig buitengebied

10.2 Bedrijvigheid, werkgelegenheid en economie 10.2.1 Inleiding De economie van Leusden vormt een belangrijke pijler onder de brede welvaart van onze inwoners. Dankzij de strategische ligging nabij knooppunt Hoevelaken en steden als Amersfoort en Utrecht, is Leusden aantrekkelijk voor bedrijven. Met ruim 4.000 ondernemingen – van grote werkgevers als Pon, AFAS en Defensie tot een sterke basis van mkb en zzp’ers – kent de gemeente een veelzijdig en veerkrachtig economisch profiel. Sterke sectoren zijn onder meer zakelijke en financiële dienstverlening, ICT & software, handel, bouw en lichte maakindustrie. De mobiliteitssector is prominent aanwezig, met onder andere Pon en het Technology Center Land (TCL) van Defensie als innovatieve trekkers. Ook de detailhandel en horeca dragen bij aan levendige dorpscentra en sociale cohesie. De verduurzaming van het bedrijfsleven is in volle gang. Bedrijven en gemeente werken samen aan energiebesparing, circulaire economie en duurzame mobiliteit. Op bedrijventerreinen wordt collectieve verduurzaming onderzocht, en een regionaal energieloket voor ondernemers is in ontwikkeling. Tegelijkertijd staan we voor grote uitdagingen:

• • • •

27

Ruimtedruk door woningbouwopgaven vraagt om slim en intensief ruimtegebruik. Energie en duurzaamheid vereisen versnelling van de energietransitie en circulaire initiatieven. Arbeidsmarkttekorten, vooral in techniek, ICT en zorg, vragen om gerichte inzet op human capital. Mobiliteit en bereikbaarheid, met name rond Knooppunt Hoevelaken, blijven aandachtspunten.

Gemeenteblad 2025 nr. 394602

10 september 2025

Onze inzet richt zich op een aantrekkelijk vestigingsklimaat met ruimte voor groei en vernieuwing. We investeren in werklocaties, stimuleren functiemenging en zetten in op een robuuste economie met een gezonde mix van groot en klein. Regionale samenwerking is daarbij cruciaal, net als het bewaken van de balans tussen wonen en werken. Zo bouwen we aan een toekomstbestendige economie waarin brede welvaart centraal staat. Daarom hebben wij de volgende ambities:

10.2.2 Ambitie: Een veerkrachtige en toekomstbestendige economie in Leusden We zetten in op een robuuste economische structuur die niet te kwetsbaar is voor regionale schommelingen en keuzes voor grote bedrijven. Door te blijven investeren in werklocaties, mobiliteit en samenwerking met ondernemers versterken we onze positie als aantrekkelijke vestigingsplek binnen de regio Amersfoort.

10.2.3 Ambitie: Ruimte geven aan ondernemerschap, innovatie en lokale initiatieven Wij stimuleren de groei van het mkb, het werken aan huis en de herbestemming van leegkomende plekken voor (kleinschalige) bedrijvigheid. Door functiemenging waar dat kan mogelijk te maken, ook in woonwijken en winkelcentra, creëren we levendige werk- en leefomgevingen die passen bij maatschappelijke trends en de Leusdense ondernemerscultuur. Daarnaast zetten we eveneens in op het realiseren van nieuwe ruimte voor bedrijvigheid/werken.

10.2.4 Ambitie: Duurzame groei met zorgvuldig ruimtegebruik We zetten in op intensiever gebruik van bestaande bedrijventerreinen, verdichting en innovatie. Onze economische groei moet hand in hand gaan met duurzaamheid. Dat vraagt om slimme keuzes in ruimtegebruik en inzet op (stimuleren van) samenwerking op onder andere duurzaamheidsvraagstukken en energieoplossingen op bedrijventerreinen. Samen met ondernemers bouwen we aan een toekomstbestendige economie waarin energie, bereikbaarheid en werkgelegenheid in balans zijn met onze leefomgeving.

10.2.5 Ambitie: Investeren in human capital en toekomstbestendige werkgelegenheid Om onze werkgelegenheid toekomstbestendig te houden, zetten we in op samenwerking met onderwijs, kennisinstellingen, ondernemers en overheden. We stimuleren hierbij (gezamenlijk) omscholing, stages en leer-werktrajecten en zorgen voor ruimte voor innovatieve bedrijvigheid waarin talent zich kan ontwikkelen.

10.2.6 Ambitie: Balans tussen wonen en werken We streven ernaar de balans tussen wonen en werken te monitoren en verbinden hieraan beleids- en sturingsinstrumenten. Een gezonde economische structuur vraagt om een goede ruimtelijke balans tussen wonen en werken.

10.2.7 Ambitie: Ruimte voor functiemenging in centra We maken ruimte voor een grotere functiemenging in de centra (Hamershof, Biezenkamp, Maximaplein en het centrum van Achterveld), bijvoorbeeld door gemengde winkelvormen met horeca en het ruimte bieden voor starters. We zien onze winkelcentra als sociale ontmoetingsplekken (dorpsharten) waar winkelen een onderdeel van is.

10.2.8 Context

De beleidskaders De gemeente Leusden heeft een aantal beleidsstukken die dienen als onderlegger voor ons economisch beleid. We benoemen hier de Omgevingsvisie Gemeente Leusden (2023), Visie werklocaties Leusden 2030 (2014) , Nota detailhandel Leusden (2015), Afwegingskader transformatie kantoorlocaties Leusden

28

Gemeenteblad 2025 nr. 394602

10 september 2025

(2021), Visie Ruimtelijke Visie en branchering Hamershof 2022. Een aantal beleidskaders zal worden herzien. Deels zal dit worden meegenomen in een op te stellen Omgevingsprogramma Economie / Werklocaties voor Leusden.

10.2.9 Opgaven voor het thema bedrijvigheid, werkgelegenheid en economie •

•

•

•

•

•

• •

•

We blijven investeren in toekomstbestendige werklocaties en werkgelegenheid en samenwerking met ondernemers, onderwijs en overige (overheids)partners om onze positie als aantrekkelijke vestigingsplek binnen de regio Amersfoort te consolideren en te versterken. We kiezen voor uitbreiding van bestaande werklocaties en (het stimuleren van) intensief ruimtegebruik. We stimuleren de groei van het mkb, het werken aan huis en de herbestemming van leegkomende plekken voor (kleinschalige) bedrijvigheid. Door functiemenging waar dat (op basis van visievorming) kan mogelijk te maken, zowel op bedrijventerreinen (daar waar dat passend is) maar ook in woonwijken en winkelcentra, creëren we levendige werk- en leefomgevingen die passen bij maatschappelijke trends en de Leusdense ondernemerscultuur. We maken keuzes in ruimtegebruik en inzet op (stimuleren van) samenwerking op o.m. duurzaamheidsvraagstukken en energieoplossingen op bedrijventerreinen. Ook zetten we in op intensiever gebruik van bestaande bedrijventerreinen, verdichting en innovatie. We investeren in samenwerking met onderwijs, kennisinstellingen, ondernemers en overheden in human capital en toekomstbestendige werkgelegenheid met focus op de tekortsectoren techniek, ICT en zorg.

We stimuleren hierbij (gezamenlijk) omscholing, stages en leer-werktrajecten en zorgen voor ruimte voor innovatieve bedrijvigheid waarin talent zich kan ontwikkelen. Zo behouden we niet alleen banen, maar bouwen we aan een economie die aansluit bij de maatschappelijke opgaven van morgen. We scheppen randvoorwaarden voor een goed ondernemersklimaat. Door middel van het uitzetten van beleid ten aanzien van verschillende economische beleidsterreinen zoals detailhandel, kantorentransformatie en de ontwikkeling van bedrijventerreinen wordt aangegeven waar, welke ontwikkelingen mogelijk en wenselijk zijn. Als gemeente hebben we een faciliterende en verbindende rol, omdat het primaat uiteindelijk vaak bij de markt ligt (bijvoorbeeld ten aanzien van de invulling van leegstaande winkelpanden, het aantrekken van personeel). We zetten actief in op meer kennisuitwisseling en samenwerking met regio en provincie. We maken ruimte voor een grotere functiemenging in de centra (Hamershof, Biezenkamp, Maximaplein en het centrum van Achterveld). In de dorpsharten bieden we meer ruimte aan horeca, starters en gemengde winkelvormen met horeca. Voor bestaande werkgebieden komt een gebiedsgerichte aanpak in het kader van de energietransitie.

10.3 Centrumgebieden 10.3.1 Inleiding Leusden heeft twee centrumgebieden, de Hamershof en de Biezenkamp. Daarnaast is er in LeusdenZuid/Tabaksteeg met het Maximaplein een wijkwinkelcentrum voor 1e levensbehoeften met enkele centrumfuncties. Voor Achterveld is de winkels/detailhandel en dienstverlening meer verspreid, over het dorpshart rond het C.M. de Vorplein en diverse winkels/bedrijven langs de Hessenweg. Hoe we in Achterveld tegen de centrumfunctie aankijken werken we uit onder het gebiedsgerichte thema ‘Achterveld’, voor het Maximaplein zien we een sterke samenhang met Tabaksteeg-Zuid en het verstevigen van het huidige functioneren. De centra Hamershof en de Biezenkamp zien wij als gemengde gebieden met een sterke ontmoetingsfunctie. Daarom hebben wij de volgende ambitie:

10.3.2 Ambitie: De Hamershof en de Biezenkamp een sterke centrumuitstraling geven Rond de Hamershof en de Biezenkamp is ruimte voor meer stedelijkheid in de vorm van een hogere bebouwingsdichtheid en van een kwalitatief hoge uitstraling. We richten ons hier op specifieke doelgroepen die meer gebonden zijn aan het voorzieningenniveau van het centrum. Een sterkere ‘centrumuitstraling’ vraagt een intensiever gebruik van het gebied.

10.3.3 Context

29

Gemeenteblad 2025 nr. 394602

10 september 2025

Centrum met kwaliteit De kwaliteit van het wonen wordt in het centrum bepaald door de levendigheid, de ontmoetingsfunctie en de hoogwaardige openbare ruimte. Ook de woningen zelf dienen een goede kwaliteit en uitstraling te hebben. Bij de centrumfunctie hoort ook voldoende parkeergelegenheid. De uitstraling van het gebied wordt bepaald door goede en opvallende stedelijke blokken, met intensief gebruikte, zorgvuldig ingerichte openbare ruimte.

10.3.4 Opgaven voor het thema centrumgebieden •

• •

•

De Hamershof als centrum te behouden en de kwalitatieve uitstraling verder te ontwikkelen. Hier past de hoogste ‘stedelijkheid’ binnen Leusden met de hoogste dichtheid aan bebouwing en aan functies als detailhandel, horeca en voorzieningen (o.a. herontwikkeling van De Korf). Stedelijkheid draagt ook bij aan het accentueren van de functie van het gebied en het faciliteren van de woonopgave voor Leusden. Een zo groot mogelijke diversiteit in het winkelaanbod, passend bij de centrumfunctie, en waar mogelijk meer functiemenging met onder andere horeca op basis van economische ontwikkelingen. Horeca met terrassen concentreren we op de pleinen, het centrale plein van de Biezenkamp en de drie pleinen aan het begin, midden (gebied Kooikersgracht, inclusief locatie De Korf) en eind van de winkelstraat in de Hamershof. Hoge kwaliteit van de openbare ruimte, de architectuur (bij nieuwbouw en transformatie) ter versterking van de beleving, met oog voor de aanwezige historische objecten.

10.4 Vitaal en toekomstbestendig buitengebied 10.4.1 Inleiding Een vitaal en toekomstbestendig buitengebied vraagt om het maken van keuzes en het bedenken van slimme combinaties. Er is immers meer vraag naar ruimte dan er beschikbaar is. Dit maakt dat het beleidsveld buitengebied raakvlakken kent met de in deze omgevingsvisie benoemde trends en ontwikkelingen. Het Rijk stuurt aan op een gebiedsgerichte en integrale aanpak om onder andere de afname van de biodiversiteit en het aantasten van het karakter van het buitengebied te keren en boeren met natuur te bevorderen. Een flink tekort aan financiële middelen vanuit het Rijk zet de uitvoering van de gebiedsgerichte aanpak echter onder druk. De gemeente Leusden heeft nauwelijks eigendom in het buitengebied maar wel ambities. Deze ambities kunnen via samenwerking tot stand komen. De gemeente beschouwt de boeren, grondeigenaren, landgoederen, organisaties en burgers als partners voor het realiseren van ambities. Naast inzet kan de gemeente cofinanciering leveren om daadwerkelijk resultaten te boeken. Daarom hebben we de volgende ambities:

10.4.2 Ambitie: Een sterke economische basis van ons platteland Dit is nodig voor de leefbaarheid, de werkgelegenheid en als verdienmodel achter het in standhouden van ons fraaie landschap. Voldoende economische kansen zorgen voor meer financiële draagkracht voor het beheer van het landschap en voorkomt verloedering en ongewenste (illegale) activiteiten in vrijgekomen (agrarische) bedrijfsbebouwing.

10.4.3 Ambitie: We zetten in op een platteland dat steeds multifunctioneler wordt, met een hoofdrol voor de grondgebonden veehouderij Vanuit de historische banden, de cultuur en als economische motor zetten we ons in voor het sterk houden van deze sector in ons buitengebied. Niet alleen het bedrijf, maar ook de omgeving waarin de agrariër acteert, is belangrijk. Een bepaalde schaalgrootte is nodig om mee te kunnen veranderen met die maatschappelijke en economische ontwikkelingen. We willen inspelen op de voedselproductie voor de lokale markt door projecten te stimuleren die gericht zijn op de stad-land relatie en die voedselproducenten en consumenten meer met elkaar in contact brengen. Ook geven we volop ruimte aan recreatieve initiatieven die gericht zijn op voeding en beleving van het (agrarische) landelijk gebied.

30

Gemeenteblad 2025 nr. 394602

10 september 2025

10.4.4 Ambitie: We willen toe naar nieuwe verdienmodellen voor agrarische bedrijven We willen niet dat schaalvergroting het standaard adagium wordt (of blijft) binnen de veehouderij in onze gemeente. Ten eerste omdat we dit niet vinden passen in ons landschap, ten tweede omdat we denken dat schaalvergroting op den duur niet vol te houden is.

10.4.5 Context

Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort en Het Utrechts Programma voor het Landelijk Gebied De gemeente Leusden heeft binnen de Regio Amersfoort meegewerkt aan het opstellen van een Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort (HPB) voor de periode tot 2040. Dit HPB werd in 2024 door de gemeenteraad als leidraad vastgesteld en benoemt mogelijkheden om: (1) Uitvoering te geven aan hiervoor aangehaalde zaken zoals hoofdrol voor grondgebonden landbouw, verbreding, verduurzaming en innovatie van de landbouw en nieuwe verdienmodellen; (2) Keuzes te maken en slimme combinaties te bedenken voor het tekort aan ruimte in het buitengebied.

Het Utrechts Programma voor het Landelijk Gebied (UPLG) wordt de basis van het provinciale beleid en bepaalt de prioriteiten in het buitengebied de komende jaren. Het UPLG zal ook de transitie van het buitengebied en dus de plannen voor de Regio Amersfoort moeten financieren. Deze aanpak is vertraagd door het intrekken van het Nationaal Programma voor het Landelijk Gebied en het wegvallen van 15 miljard Euro uit het landelijk transitiefonds. Het vaststellen van de eerste versie van het UPLG is in 2025 voorzien. Voortzetten van de samenwerking in de Gebiedsgerichte Aanpak vraagt om (en heeft de Regio Amersfoort aan de provincie Utrecht laten weten): • Een bottom-up en interactieve aanpak van overheidspartijen en regio; • Aandacht voor bestaanszekerheid en de sociaal economische gevolgen voor ondernemers en inwoners; • Het financieel belonen in plaats van gedeeltelijk compenseren van de huidige eigenaren en gebruikers van de gronden voor groenblauwe diensten; • Gezamenlijke regie wanneer het gaat om vrijkomende gronden en stikstofruimte, in plaats van de provincie bepaalt; • Het concretiseren van de opgave van het Utrechts Programma Landelijk Gebied, waarbij rekening wordt gehouden met reeds geleverde prestaties; • Het verkrijgen van de benodigde financiering.

10.4.6 Opgaven voor het thema vitaal en toekomstbestendig buitengebied • • • • • •

•

•

31

Behouden van een zo goed mogelijke concurrentiepositie van de grondgebonden veehouderijbedrijven, als drager van ons landschap. Brede economische ontwikkeling van het platteland passend bij de kwaliteit van het gebied. Een meer duurzame bedrijfsvoering van bedrijven. Bevorderen van circulaire (natuurinclusieve) landbouw. Voorkomen van leegstand van vrijkomende agrarische bebouwing en daarvoor werken we aan een actualisering van ons beleid voor Vrijkomende Agrarische Bedrijfsgebouwen (voor 2030). We onderzoeken in welke mate elk vrijgekomen erf in het buitengebied kan worden ingezet voor een bedrijfsmatige of woonfunctie. Onder vrijgekomen erven verstaan we zowel erven, waarvan de agrarische functie wordt beëindigd als die waarvan de agrarische functie in het verleden is beëindigd of waar een andere bedrijfsmatige functie wordt beëindigd of waarvan de bedrijfsmatige functie in het verleden is beëindigd. De gemeente Leusden blijft Leader Utrecht-oost ondersteunen. Leader is een Europees programma voor plattelandsontwikkeling en biedt 50% overheidssubsidie voor concrete projecten van en voor het gebied. Er zijn reeds meerdere Leaderprojecten gerealiseerd/in uitvoering. We benadrukken bij de Provincie Utrecht het belang van “beloning en langlopende overeenkomsten” in plaats van “gedeeltelijke compensatie van gederfde inkomsten” bij agrarisch natuurbeheer.

Gemeenteblad 2025 nr. 394602

10 september 2025

•

•

We ondersteunen onderscheidend vermogen van de landbouw en de inzet op verbreding, verduurzaming en innovatie. Daarvoor biedt onze ligging in een dichtbevolkt gebied een kans. Door de banden tussen stad en land aan te halen kunnen er verdienmodellen ontstaan, die zorgen voor een bredere basis onder de agrarische bedrijfsvoering. Wij blijven aandringen op meer duidelijkheid voor de agrarische sector over de ontwikkelingsmogelijkheden in het buitengebied zodat de landbouw die kan benutten voor haar bedrijfsvoering.

11 Een gemeente met bereikbaarheid voor iedereen, met aandacht voor duurzame mobiliteit. 11.1 Introductie De hoofdlijn ‘een gemeente met bereikbaarheid voor iedereen, met aandacht voor duurzame mobiliteit’ bepaalt als centrale ambitie de koers voor de hieraan verbonden thema’s. Het gaat daarbij om de volgende thema’s: -

Mobiliteit

-

Duurzame mobiliteit

-

Vervoersvoorzieningen en hulpmiddelen

-

Gebruik openbare ruimte

11.2 Mobiliteit 11.2.1 Inleiding Onze gemeente staat bekend om haar groene karakter en strategische ligging ingeklemd tussen de A28, A1, A30 en de A12. Het behoud van een goede mobiliteit speelt hierbij een cruciale rol. Daarom hebben wij de volgende ambitie:

11.2.2 Ambitie: In de toekomst willen we (nog) beter verbonden zijn met onze omgeving Leusden is goed bereikbaar met de auto, en dat willen we graag zo houden. Het is één van de sterke punten van onze gemeente. Tegelijkertijd willen we het gebruik van de fiets en het lopen stimuleren. Dat doen we door de kwaliteit van fietspaden, wandelroutes en voorzieningen te verbeteren. Ons doel is dat fietsen sneller, veiliger en aantrekkelijker wordt dan autorijden, met voldoende en veilige stallingsmogelijkheden. Zo maken we deze vormen van vervoer een aantrekkelijk alternatief voor de auto. Ook het openbaar vervoer speelt een belangrijke rol in onze bereikbaarheid. Het is van groot belang voor zowel inwoners als bedrijven in Leusden. Waar mogelijk versterken we de bereikbaarheid van onze gemeente met het openbaar vervoer. Samen met de provincie en de regio werken we eraan om het openbaar vervoer op peil te houden, zeker nu onze bevolking vergrijst. We willen ervoor zorgen dat mensen die niet (meer) zelf kunnen of willen autorijden, toch zelfstandig kunnen reizen — bijvoorbeeld naar voorzieningen in Amersfoort, zoals het ziekenhuis. Daarbij dient de basis, het aanbod en de spreiding van het openbaar vervoer goed en in balans te zijn met een snelle bereikbaarheid.

11.2.3 Context

Mobiliteitsplan Leusden Op basis van trends en ontwikkelingen en de samenhang met andere beleidsvelden zijn twee kernopgaven en ambities voor Leusden gedefinieerd: • •

32

Zorgen voor een duurzame mobiliteitsontwikkeling Zorgen voor een toekomstbestendige werk- en woongemeente

Gemeenteblad 2025 nr. 394602

10 september 2025

In het mobiliteitsplan wordt onder andere ingegaan op het optimaal benutten van de hoofdinfrastructuur voor het autoverkeer, toename van het fietsgebruik, beschikbaarheid van het openbaar vervoer en het beperken van negatieve omgevingseffecten van mobiliteit.

11.2.4 Opgaven voor het thema mobiliteit • • • • • • • •

Zorgen voor een goede basismobiliteit; Opvangen groeiende (duurzame) mobiliteitsbehoefte; Behoud van de goede autobereikbaarheid en parkeerruimte; Faciliteren van het toenemend gebruik van de (e)fiets. Versterken openbaar vervoer; Meer ruimte voor de voetganger; Toegankelijkheid van de openbare ruimte verbeteren Faciliteren van deelmobiliteit

11.3 Duurzame mobiliteit 11.3.1 Inleiding We willen ons de komende jaren actief ontwikkelen op het gebied van duurzame mobiliteit. Daarom hebben wij de volgende ambitie:

11.3.2 Ambitie: Bijdragen aan een toekomstbestendige, bereikbare en leefbare gemeente waarin duurzaamheid, innovatie en samenwerking centraal staan We oriënteren ons op de grote mobiliteitsopgaven van deze tijd, zoals de energietransitie, de groei van het aantal elektrische voertuigen en het stimuleren van deelmobiliteit. In alles wat we doen, zoeken we de balans tussen bereikbaarheid, leefbaarheid en duurzaamheid, met oog voor de behoeften van inwoners en bedrijven. Dit is een dynamisch proces, waarbij we ruimte laten voor nieuwe inzichten, technologische ontwikkelingen en maatschappelijke trends. Zo bouwen we stap voor stap aan een integrale, toekomstgerichte mobiliteitsinvulling voor onze gemeente.

11.3.3 Context

Mobiliteit integraal benaderen De mobiliteitssector is verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van de CO₂-uitstoot en luchtvervuiling in Nederland, wat directe gevolgen heeft voor klimaatverandering én de volksgezondheid. Tegelijkertijd groeit de druk op de openbare ruimte door toenemend verkeer, verstedelijking en veranderende mobiliteitsbehoeften, zoals de opkomst van deelmobiliteit en elektrische voertuigen. Mobiliteitsoplossingen vragen een integrale benadering, zodat gestuurd kan worden op een inrichting van de leefomgeving die uitnodigt tot schoon, stil, veilig en gezond verplaatsen.

11.3.4 Opgaven voor het thema duurzame mobiliteit • • • •

33

Om de groei van het aantal elektrische voertuigen te faciliteren gaan we aan de slag met beleidsuitwerking op het gebied van laadfaciliteiten; We nemen actief deel aan regionale samenwerkingen, ten behoeve van de uitbreiding van laadpaalinfrastructuur; Samen met onze partners onderzoeken we de mogelijkheden voor slimme laadoplossingen en nieuwe vormen van deelmobiliteit; We experimenteren lokaal met projecten rondom deelauto’s en bekijken we hoe we gedragsverandering kunnen stimuleren richting duurzamer reisgedrag.

Gemeenteblad 2025 nr. 394602

10 september 2025

11.4 Revitaliseren woonwijken Leusden 11.4.1 Inleiding Een veranderende demografie, een buitenruimte die integraal en grootschalig onderhouden moet worden, sociale uitdagingen en de noodzaak tot inspelen op klimaatverandering en verduurzaming van zowel woningen als de buitenruimte, vragen om een hernieuwde blik op deze woonwijken. De revitalisering van woonwijken is daarom geen luxeprobleem, maar een noodzaak. Daarom hebben we de volgende ambitie:

11.4.2 Ambitie: Het integraal revitaliseren van onze woonwijken Met een zogenaamde wijkrenovatie willen we onze woonwijken systematisch revitaliseren. We lossen afzonderlijke problemen niet afzonderlijk op maar we bekijken de wijk als geheel waarin fysieke, sociale, economische en ecologische aspecten met elkaar verbonden worden.

11.4.3 Context

Groei van Leusden Grofweg tussen 1970 en 1990 is Leusden en Leusden-Zuid hard gegroeid. Vanuit de kleine kern Hamersveld is toen Leusden ontstaan als volwaardig dorp, met woonwijken en voorzieningen. Deze groei is nu ruim 50 jaar geleden ingezet, wat betekent dat de (ondergrondse) infrastructuur verouderd is en om revitalisering vraagt. Iets dat de komende (tientallen) jaren merkbaar en zichtbaar zal zijn in Leusden.

11.4.4 Opgaven voor het thema Revitaliseren woonwijken Leusden •

Gebiedsgerichte wijkrenovatie

•

Leusden is een gemeente waarin een gebiedsgerichte wijkrenovatie werkt. Het betreft onder andere het vervangen van het riool en de waterleiding, het opwaarderen van het elektriciteitsnet, het scheiden van de afvoer van vuil- en hemelwater, het uitbreiden van groen, het verkeerskundig optimaliseren en het vervangen van speelvoorzieningen. Waar mogelijk worden kansen benut voor verduurzaming en klimaatverandering. De bomenbuurt in Leusden dient daarmee als pilot voor andere wijken in Leusden, die de komende jaren gerenoveerd moeten worden. Groene, gezonde en toekomstbestendige wijken

•

Het inpassen van meer groen, veilige speelplekken en ruimte voor beweging. En dit alles klimaatadaptief, duurzaam en toekomstbestendig. Aansluiting zoeken bij externe partijen als Omthuis, Stedin en Vitens.

12 De voorzieningen in de gemeente groeien evenwichtig mee met ontwikkelingen. 12.1 Introductie De hoofdlijn ‘de voorzieningen in de gemeente groeien evenwichtig mee met ontwikkelingen’ bepaalt als centrale ambitie de koers voor de hieraan verbonden thema’s. Het gaat daarbij om de volgende thema’s:

34

-

Eerstelijnszorgvoorzieningen

-

Bewegen, sport en gezonde levensstijl

-

Onderwijshuisvesting

-

Cultuur

-

Maatschappelijk vastgoed

-

Recreatie en toerisme

Gemeenteblad 2025 nr. 394602

10 september 2025

-

Cultuurhistorie en erfgoed

12.2 Eerstelijnszorgvoorzieningen 12.2.1 Inleiding Door vergrijzing, bevolkingsgroei en veranderende zorgvragen neemt de druk op deze voorzieningen toe. Het is daarom van belang om te voorzien in tijdige en passende huisvesting voor eerstelijnszorg, met name huisartsen en gezondheidscentra. Daarom hebben we de volgende ambitie:

12.2.2 Ambitie: In centra en bij gebiedsontwikkeling (in een vroeg stadium) ruimte reserveren voor eerstelijnszorgvoorzieningen Bij nieuwbouwplannen moet rekening worden gehouden met huisvesting voor huisartsen en andere eerstelijns zorgaanbieders en/of waar nodig (delen van) kavels specifiek voor (eerstelijns-) zorg moeten worden bestemd. Het is van groot belang dat alle inwoners van Leusden een huisartsenpraktijk dichtbij hebben en houden, zodat iedereen toegang heeft tot gezondheidszorg. Een voorwaarde hiervan is dat het voor huisartsen en gezondheidscentra mogelijk is om zich te vestigen in de wijk waar hun patiëntenpopulatie woont. Dat lukt nu niet altijd.

12.2.3 Context

Huisartspraktijken Huisvestingsproblematiek van huisartsen moet gezien worden in de bredere context van de toenemende druk op de (huisartsen)zorg. Steeds meer huisartsenpraktijken kunnen bijvoorbeeld geen nieuwe patiënten meer aannemen. Geschikte huisvesting voor huisartsenpraktijken kan helpen bij het verminderen van de druk op de huisartsenzorg. Huisvesting wordt idealiter gecombineerd met andere maatschappelijke functies, zoals apotheken, fysiotherapie, welzijnswerk of wijkcentra. Dit bevordert integrale zorg en efficiënt ruimtegebruik.

12.2.4 Opgaven voor het thema eerstelijnszorgvoorzieningen • •

In het omgevingsplan ruimte te reserveren voor zorgfuncties. Waarmee flexibele plintfuncties of multifunctionele gebouwen mogelijk zijn, die kunnen bijdragen aan toekomstbestendige oplossingen. Huisartsenpraktijken en gezondheidscentra moeten goed bereikbaar zijn. Dit geldt in het bijzonder voor ouderen, mensen met een functiebeperking en gezinnen met jonge kinderen.

12.3 Bewegen, sport en gezonde levensstijl 12.3.1 Inleiding Wij zien verenigingen en sportaccommodaties voor ons waarbij uitwisseling plaatsvindt tussen gebruikers en waar nieuwe activiteiten worden ontplooid die passen bij de ontwikkelingen in de samenleving of aansluiten bij de behoeften in de samenleving. Daarom hebben de we de volgende ambities:

12.3.2 Ambitie: Meer ruimte voor sport- en beweegaanbod Door het sport- en beweegaanbod beter te verbinden met de samenleving, kunnen we belangrijke doelen bereiken op het gebied van gezondheid en sociale cohesie. We zetten in op laagdrempelige toegang tot sport en beweging, zodat iedereen mee kan doen. Daarvoor versterken en behouden we onze lokale ‘voorposten’ in de wijken, zoals het Beweegloket, buurtsportcoaches, sportverenigingsondersteuning en wijkverenigingen. Deze initiatieven maken deelname aan sport en beweging eenvoudiger en toegankelijker voor alle inwoners. Zo bouwen we samen aan een actieve, gezonde en betrokken gemeenschap.

35

Gemeenteblad 2025 nr. 394602

10 september 2025

12.3.3 Ambitie: Meervoudig gebruik van sportaccommodaties We zetten in op het meervoudige gebruik van sportaccommodaties. Dat betekent dat deze niet alleen worden benut voor georganiseerde sport maar ook voor andere activiteiten voor beweging in de vrije tijd. We creëren multifunctionele plekken die beter aansluiten op de behoeften van inwoners en doelgroepen, en die intensiever en efficiënter worden gebruikt. We moedigen ondernemerschap bij sportvoorzieningen en (sport)verenigingen aan die bijdragen aan vitaliteit, innovatie en economische waarde, zoals sportieve evenementen, commerciële sportlessen, of samenwerkingen met het onderwijs en de zorg.

12.3.4 Ambitie: Laagdrempelige voorzieningen Voorzieningen moeten kwaliteit hebben, laagdrempelig zijn, maar ook betaalbaar blijven. Mensen moeten er graag komen en zich uitgenodigd voelen om deel te nemen en nieuwe dingen te ontplooien. Dat doen we door voorzieningen waar mogelijk te bundelen, maar wel een goede verdeling over Leusden en Achterveld in stand te houden.

12.3.5 Context

Dagelijkse beweging Een inrichting van de leefomgeving die uitnodigt tot dagelijkse beweging draagt bij aan een vitale, inclusieve en gezonde gemeente. Dit kan gefaciliteerd worden door onder meer het realiseren van veilige en aantrekkelijke wandel- en fietsroutes, het integreren van beweegvoorzieningen in de openbare ruimte, het behouden en versterken van sportaccommodaties, en het stimuleren van multifunctioneel gebruik van sportlocaties. In een tijd waarin chronische aandoeningen, mentale gezondheidsproblemen en eenzaamheid toenemen, vormt een actieve leefstijl een krachtig preventief middel. De fysieke leefomgeving speelt hierin een sleutelrol: een omgeving die uitnodigt tot bewegen draagt direct bij aan een gezondere samenleving.

12.3.6 Opgaven voor het thema bewegen, sport en gezonde levensstijl • • • • •

Bevorderen van een gezonde levensstijl. Laagdrempelig houden van (sport-) voorzieningen en zelfstandigheid ouderen en andere hulpbehoevenden. Zorgen voor laagdrempelige deelname aan sociale activiteiten. Multifunctioneel gebruik van (sport-) accommodaties of verbreden van de bestemming; het delen van faciliteiten en accommodaties. Ontsluiting van (sport-)parken en natuur, bijvoorbeeld door het creëren van veilige fietspaden van en naar de voorzieningen toe en openbaar toegankelijk maken.

12.4 Onderwijshuisvesting 12.4.1 Inleiding Het is een wettelijke taak van de gemeente om voor voldoende onderwijshuisvesting te zorgen. De afgelopen jaren is er voor veel scholen in Leusden (ver)nieuwbouw gerealiseerd. Daarmee beschikt Leusden inmiddels over een gezonde onderwijshuisvestingsportefeuille. Daarbij is echter voorgesorteerd op leerlingenkrimp, terwijl er inmiddels juist sprake is van groei. Daarom hebben we de volgende ambities:

12.4.2 Ambitie: Multifunctionele en flexibele schoolgebouwen In de afgelopen jaren heeft de gemeente al werk gemaakt van het bundelen van basisscholen, al dan niet in combinatie met andere maatschappelijke functies. De inzet is dat de schoolgebouwen in de basis multifunctioneel en flexibel inzetbaar zijn voor diverse maatschappelijke activiteiten, bijvoorbeeld buiten schooltijden of als het gebouw op termijn niet meer (volledig) benut wordt voor onderwijsdoeleinden. We hebben daarbij oog voor de lange termijn.

36

Gemeenteblad 2025 nr. 394602

10 september 2025

12.4.3 Ambitie: Realiseren van extra onderwijshuisvesting Door bestaande gebouwen te renoveren en zo (weer) geschikt te maken voor onderwijsdoeleinden wordt extra onderwijscapaciteit gerealiseerd.

12.4.4 Ambitie: Inrichten van een flexibele schil voor maatschappelijke doelen, waaronder onderwijshuisvesting Door op locaties de komende 10-15 jaar een flexibele schil te realiseren voor maatschappelijke functies, waaronder onderwijshuisvesting, kunnen eventuele onvoorziene fluctuaties opgevangen worden ( denk aan bijzondere groepen/taalklassen).

12.4.5 Ambitie: Accommodatiebeleid maken voor bewegingsonderwijs We maken in 2026 een accommodatieplan, gebaseerd op het Sportaccommodatiebeleid (april 2024) en betrekken hierin ook de ontwikkelingen rondom De Nieuwe Korf.

12.4.6 Context

Groei leerlingenaantallen Waar eerst uitgegaan was van krimp, mede in lijn met de vergrijzing van de samenleving, is gebleken dat we met de nieuwbouw van enkele schoollocatie te maken hebben met een te kort aan ruimte. Dit komt voornamelijk door meer gerealiseerd woningbouw, dan gepland. Met daarbij de trend van de trek van gezinnen uit de grote steden van de Randstad naar omliggende gemeenten. Daarnaast hebben we te maken met de deels onverwachte en onvoorspelbare groei van taalklassen (o.a. door opvang Oekraïners), waarvan de leerlingen op termijn doorstromen naar het reguliere onderwijs.

12.4.7 Opgaven voor het thema onderwijshuisvesting • •

• • • • •

Aanvullende onderwijshuisvesting binnen de kern Leusden in 2026, daarvoor onderwijshuisvesting te realiseren op Hoefijzer 18. Realiseren van een flexibele schil 2025 binnen Leusden, waaronder Lisidunalaan 2, voor maatschappelijke huisvestingsvraagstukken, die ook ingezet kan worden voor specifieke onderwijsbehoeften. Ruimtereservering voor onderwijshuisvesting in planvorming Tabaksteeg – Zuid. Vernieuwingsopgave voor school 't Startblok en de St Jozefschool in Achterveld. Onderzoek naar mogelijkheden om onderwijsgebouwen buiten de reguliere schooltijden nog efficiënter te benutten. Actualisatie van Huisvestingsplan voor onderwijs en de Verordening voor Onderwijshuisvesting. Actualisatie van beleid op maatschappelijk vastgoed.