Jaarverslag en Jaarrekening 2020.pdf

Veranderingen in het belang en ontwikkelingen in de Verbonden Partij in 2020 Het jaar 2020 van GGD regio Utrecht (GGDrU) stond in het teken van Corona. Vanaf half maart heeft de nadruk binnen de organisatie gelegen op de bestrijding van het coronavirus. Programma in jaarrekening: Domein Bestuur – programma Veiligheid Domein Samenleving – programma Sociaal Domein Gemeentelijke bijdrage in 2020:

€ 1.028.000

Financieel belang:

De kosten van de wettelijke basistaken worden bij alle deelnemers in rekening gebracht; keuzetaken alleen bij de gemeenten waarvoor de taken zijn uitgevoerd. Een voordeling of nadelig saldo over het begrotingsjaar wordt over de deelnemende gemeenten omgeslagen op basis van het aantal inwoners per 1 januari van dat jaar. Een aantal basistaken en maatwerk zijn niet uitgevoerd als gevolg van Corona. Een bedrag van circa € 5000,- is niet besteed aan Maatwerk en ontvangt de gemeente retour.

Financieel belang in %:

ca 3%

Resultaat over 2020:

€ 2.264.000

Eigen vermogen eind 2020:

€ 5.142.740

71

Vreemd vermogen eind 2020:

€ 34.759.871

Risico’s voor financiële positie gemeente:

De verhouding tussen de vaste (inwoner)bijdrage en de maatwerkopbrengsten moet zodanig zijn, dat de GGDrU in de financieringsstructuur een eventuele daling van maatwerkinkomsten zelf kan opvangen.

3. Afvalverwijdering Utrecht (AVU) Vestigingsplaats: Soest Juridische rechtsvorm:

Gemeenschappelijke regeling

Deelnemers:

De Utrechtse gemeenten

Bestuurlijk vertegenwoordiger:

Wethouder W. Vos

Doel deelname:

Het op een doelmatige en uit oogpunt van milieuhygiëne verantwoorde manier sturing en uitvoering geven aan het afvalstoffenbeleid in provincie Utrecht.

Openbaar belang:

Zorgen voor goede, reguliere en milieu en financieel verantwoorde verwerking van door gemeenten ingezamelde grondstoffen en afval. Tevens kennisuitwisseling en –vergroting op het gebied van efficiënte afvalinzameling en –verwerking.

Bestuurlijk belang:

Het AB bestaat uit 1 lid uit elke gemeente.

Programma in jaarrekening:

Domein Leefomgeving – programma Duurzaamheid

Gemeentelijke bijdrage in 2020:

€ 767.000

Financieel belang:

Baten en lasten worden 100% aan de deelnemers doorberekend. De GR heeft een 100% belang in de NV Afvalverwijdering Utrecht (en is zo hoofdelijk aansprakelijk voor eventuele omzetbelastingschulden van de NV), en een minderheidsbelang in de NV Rova Holding.

Financieel belang in %:

2%

Resultaat over 2020:

€ 165.612

Eigen vermogen eind 2020:

€ 696.111

Vreemd vermogen eind 2020:

€ 22.327.385

Risico’s voor financiële positie gemeente:

Normale bedrijfsrisico's zoals rente-, krediet, debiteuren- en investeringsrisico's.

4.

GBLT (Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus – Tricijn)

Vestigingsplaats:

Zwolle

Juridische rechtsvorm:

Gemeenschappelijke regeling

Deelnemers:

Vijf waterschappen en zes gemeenten, te weten Bunschoten, Dalfsen, Dronten, Nijkerk, Leusden en Zwolle.

Bestuurlijk vertegenwoordiger:

Wethouder W. Vos

Doel deelname:

Een efficiënte en effectieve heffing en invordering van gemeentelijke belastingen (en waterschapsbelastingen) en uitvoering van WOZ-taken op een hoog kwaliteitsniveau tegen zo laag mogelijke kosten.

Openbaar belang:

Juiste en klantgerichte uitvoering van gemeentelijke belastingverordening en kwijtscheldingsregels en waardering

72

onroerende zaken. Bestuurlijk belang:

Elke deelnemer heeft met één bestuurslid zitting in het AB.

Veranderingen in het belang en ontwikkelingen in de Verbonden Partij in 2020: Niet van toepassing. Programma in jaarrekening:

Domein Bestuur – programma Samenwerking

Gemeentelijke bijdrage in 2020:

€ 444.400

Financieel belang:

De grondslagen voor de gemeentelijke bijdrage zijn waar mogelijk ontleend aan de Basisregistratie Personen en Woz-basisregistratie (aantallen inwoners en Woz-objecten).

Financieel belang in %:

2,9%

Resultaat over 2020:

€ 4.338.000

Eigen vermogen eind 2020:

€ 4.338.000

Vreemd vermogen eind 2020:

€ 4.648.000

Risico’s voor financiële positie gemeente:

GBLT beschikt in principe niet over eigen (weerstands)vermogen; financiële resultaten worden verrekend met de deelnemers van de gemeenschappelijke regeling.

5.

Regionale Uitvoeringsdienst (RUD)

Vestigingsplaats:

Utrecht

Juridische rechtsvorm:

Gemeenschappelijke regeling

Deelnemers:

De gemeenten Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Eemnes, Houten, Leusden, Lopik, Nieuwegein, Soest, Utrecht, Woudenberg, alsmede de provincie Utrecht.

Bestuurlijk vertegenwoordiger:

Wethouder E. van Beurden

Doel deelname:

Uitvoeren van milieutaken op het gebied van vergunningverlening en toezicht en handhaving voor de deelnemende gemeenten.

Openbaar belang:

Het behartigen van de belangen van de deelnemers tezamen en van iedere deelnemer afzonderlijk op het gebied van de fysieke leefomgeving. Het zorgdragen van een goede, klantvriendelijke en efficiënte uitvoering van de opgedragen milieutaken.

Bestuurlijk belang:

Elke deelnemende gemeente heeft een zetel in het Algemeen Bestuur.

Veranderingen in het belang en ontwikkelingen in de Verbonden Partij in 2020: Niet van toepassing. Programma in jaarrekening:

Domein Bestuur - programma Veiligheid Domein Leefomgeving – programma Duurzaamheid

Gemeentelijke bijdrage in 2020:

€ 375.000

Financieel belang:

2,13%

Resultaat over 2020:

€ 502.000

Eigen vermogen eind 2020:

€ 1.659.000

Vreemd vermogen eind 2020:

€ 2.612.000

73

Risico’s voor financiële positie gemeente:

6.

Outputfinanciering (productie, kengetallen en innovatie), ziekteverzuim, bedrijfsvoering.

Regionaal Sociaal Werkvoorzieningschap Amersfoort en Omstreken (RWA)

Vestigingsplaats:

Amersfoort

Juridische rechtsvorm:

Gemeenschappelijke regeling

Deelnemers:

De gemeenten Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Leusden, Soest en Woudenberg

Bestuurlijk vertegenwoordiger:

Wethouder P. Kiel

Doel deelname:

Het uitvoeren van alle gemeentelijke taken die voortvloeien uit de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) en de daarmee verband houdende voorschriften en regelingen.

Openbaar belang:

Het realiseren van voldoende passend werk voor mensen met een SWindicatie.

Bestuurlijk belang:

Elke deelnemende gemeente is in het Algemeen Bestuur vertegenwoordigd door de portefeuillehouder Werk en Inkomen.

Veranderingen in het belang en ontwikkelingen in de Verbonden Partij in 2020: RWA is de bestuurlijke opdrachtgever aan de uitvoeringsorganisatie Amfors. Door de sluiting van de Wsw vanaf 2015blijft het aantal SW-medewerkers krimpen door natuurlijke afvloeiing. Daarmee moet ook de uitvoeringsorganisatie krimpen. Programma in jaarrekening:

Domein Samenleving – programma Sociaal Domein

Gemeentelijke bijdrage in 2020:

€ 170.000

Financieel belang:

De gemeente stelt de ontvangen rijksbijdrage WSW volledig ter beschikking aan RWA. Daarnaast draagt elke gemeente naar rato bij in een eventueel negatief exploitatiesaldo.

Financieel belang in %:

6,39%

Resultaat over 2020:

Resultaten over 2020: Resultaat RWA (Wsw-resultaat) is € 2,982 miljoen negatief. Dit wordt aangezuiverd met het bedrijfsresultaat van Amfors ad € 2,046 miljoen positief. Het per saldo negatieve resultaat is door de gemeenten aangezuiverd met € 2,736 miljoen (waarvan Leusden € 231.000).

Eigen vermogen eind 2020:

€ 1.800.000

Vreemd vermogen eind 2020:

€ 13.440.000

Risico’s voor financiële positie gemeente:

Het resultaat van RWA is enerzijds afhankelijk van de Rijkssubsidie. Het macrobudget waarop deze Rijkssubsidie is gebaseerd, gaat uit van een hogere uitstroom van het aantal SW-ers dan in werkelijkheid plaatsvindt, waardoor de Rijkssubsidie eerder afneemt dan wenselijk. Het resultaat van RWA is anderzijds afhankelijk van de opbrengst van Amfors. Amfors heeft te maken met krimp in het aantal medewerkers en vergrijzing van medewerkers. Amfors moet daarop voldoende (kunnen) anticiperen om de opbrengsten op niveau te houden.

7.

Amfors Holding

74

Vestigingsplaats:

Amersfoort

Juridische rechtsvorm:

Besloten Vennootschap

Deelnemers:

De gemeenten Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Leusden, Soest en Woudenberg.

Gemeentelijk aandeelhouder

Wethouder P. Kiel

Doel deelname:

Instandhouding van werkbedrijven waarheen werknemers van RWA gedetacheerd worden om te (leren) werken.

Openbaar belang:

Het realiseren van voldoende passend werk voor mensen met een SWindicatie.

Bestuurlijk belang:

De portefeuillehouders Financiën uit de deelnemende gemeenten zijn aandeelhouder van Amfors Holding. Zij controleren begroting, jaarrekening en beleidsplannen. Daarnaast is er een Raad van Commissarissen bestaande uit personen zonder bestuurlijke binding met de gemeenten.

Veranderingen in het belang en ontwikkelingen in de Verbonden Partij in 2020: Zie hierboven bij Regionaal Werkvoorzieningsschap Amersfoort e.o. Programma in jaarrekening:

Domein Samenleving – programma Sociaal Domein

Gemeentelijke bijdrage in 2020:

€0

Financieel belang:

De gemeente Leusden bezit aandelen Amfors.

Financieel belang in %:

6,39%

Resultaat over 2020:

€ 0 . Betreft resultaat na aanzuivering tekort aan RWA van € 2,046 miljoen.

Eigen vermogen eind 2020:

€ 2.500.000

Vreemd vermogen eind 2020:

€ 2.334.226

Risico’s voor financiële positie gemeente:

Door het dalende aantal SW-ers bij RWA en een afnemende rijksbijdrage moeten de toenemende kosten bij RWA worden opgevangen door een hoger nettoresultaat van Amfors. De gemeente is erg afhankelijk van het behalen van de operationele resultaten van Amfors, die ter aanvulling van het negatief subsidieresultaat RWA nodig is om zodoende de gemeente niet meer te laten bijdragen.

8. Vitens Vestigingsplaats: Juridische rechtsvorm: Deelnemers: Bestuurlijke vertegenwoordiger: Doel deelname: Openbaar belang:

Bestuurlijk belang:

Zwolle Naamloze vennootschap. Vitens heeft honderdtien aandeelhouders, die gezamenlijk 5.777.247 aandelen bezitten. Wethouder W. Vos Zeggenschap op basis van het aantal aandelen in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Vitens is het grootste drinkwaterbedrijf in Nederland en verzorgt de drinkwatervoorziening in de gemeente Leusden. Vitens is in 2006 ontstaan uit fusies van lokale en regionale drinkwaterbedrijven. Bezit van aandelen.

Veranderingen in het belang en ontwikkelingen in de Verbonden Partij in 2020: Niet van toepassing.

75

Programma in jaarrekening: Gemeentelijke bijdrage in 2020: Financieel belang in %: Resultaat over 2019:

Eigen vermogen eind 2019: Vreemd vermogen eind 2019: Risico’s voor financiële positie gemeente:

9. VvE Atlas Programma Doel Betrokkenen Openbaar belang Bestuurlijk belang

Aandelen belang Financieel belang Materiele risico’s Ontwikkelingen Ambtelijke benoemingen

Domein Bestuur – programma Samenwerking Gemeente Leusden heeft sinds 2006 een aandelenportefeuille van 25.902 aandelen € 1,00 Vitens. nihil Ongeveer 0,5% € 5.400.000 (ultimo 2019) Over het jaar 2019 zal geen dividend worden uitgekeerd omdat de solvabiliteit lager is dan 30%. € 533.000.000 (ultimo 2019) € 1.293.000.000 (ultimo 2019) De financiële risico’s zijn zeer beperkt. Er is geen verplichte afdekking van een eventueel tekort; aandeelhouders van een NV zijn niet aansprakelijk voor de schulden van een NV.

Domein Leefomgeving, accommodaties De gemeente Leusden is eigenaar van de scholen, de gymzaal en de BSO ruimte in MFC Atlas. De Vereniging van Eigenaren is opgericht voor het beheer en onderhoud van de gemeenschappelijke delen. Gemeente Leusden, Woningstichting Leusden (WSL) en gebruikers waaronder Voila, Cordeo en Human Kind. Het beheren en exploiteren van de gemeenschappelijke delen van VvE Atlas. Het behartigen van de belangen van de gemeente Leusden als gedeeltelijke eigenaar van het complex. De VvE wordt bestuurd door Woningstichting Leusden. De concerncontroller is door het college van B&W gemachtigd om namens de gemeente het stemrecht in de VvE uit te oefenen. In de splitsingsakte is vastgelegd dat de gemeente voor 52% eigenaar is (appartementsindex 1: onderwijs, gymzaal en BSO) en de Woningstichting Leusden 48% (appartementsindex 2: woningen). De bijdrage van de gemeente in de VvE Atlas bedraagt op basis van de vastgestelde jaarrekening 2020 € 12.000. Geen. Er zijn geen bijzondere ontwikkelingen. De concerncontroller vertegenwoordigt de gemeente tijdens de ledenvergaderingen. Twee financieel adviseurs van de gemeente Leusden vormen de kascommissie van de VvE.

76

10. VvE MFC Antares Programma Doel Betrokkenen Openbaar belang Bestuurlijk belang Aandelen belang

Financieel belang

Materiele risico’s Ontwikkelingen Ambtelijke benoemingen

11. VvE Huis van Leusden Programma Doel

Betrokkenen

Openbaar belang Bestuurlijk belang Aandelen belang Financieel belang Materiele risico’s Ontwikkelingen Ambtelijke benoemingen

12. VvE De Biezenkamp 29 Programma Doel Betrokkenen Openbaar belang Bestuurlijk belang

Domein Leefomgeving, accommodaties De gemeente Leusden is eigenaar van de sportzaal in MFC Antares. De Vereniging van Eigenaren is opgericht voor het beheer en onderhoud van de gemeenschappelijke delen. Woningstichting Leusden en Gemeente Leusden. Als gebruikers Voila, Real-gym, Leusden ZET, horeca exploitant. Het beheren en exploiteren van de gemeenschappelijk delen van VvE Antares. Het behartigen van de belangen van de gemeente Leusden als gedeeltelijke eigenaar van het complex. De VvE wordt bestuurd door Woningstichting Leusden. In de splitsingsakte is vastgelegd dat de gemeente voor 12,5% eigenaar is (appartementsindex 5: sportzaal) en de Woningstichting voor 87,5% (Onderwijs, Horeca, kinderopvang, commercieel en woningen). Jaarlijks wordt de begroting van de VvE besproken en vastgesteld door de Algemene Leden Vergadering. De VvE is in 2020 actief geworden. In 2020 is er geen financieel beheer uitgevoerd door de VvE. Tijdens de oprichtingsvergadering in 2020 is de VvE bijdrage van de gemeente vastgesteld op € 38.000. Geen. De Vereniging van Eigenaars is in 2017 opgericht. In 2020 is er een oprichtingsvergadering geweest waarin het bestuur is benoemd en de beheerafspraken zijn vastgelegd. De beleidsadviseur vastgoed is door het college van B&W gemachtigd om namens de gemeente het stemrecht in de VvE uit te oefenen.

Twee financiële adviseurs van de gemeente Leusden vormen de kascommissie van de VvE.

Domein Bestuur, dienstverlening De gemeente is eigenaar van kantoorruimte op de begane grond en de 1e en 2e verdieping van het Huis van Leusden. De Vereniging van Eigenaren is opgericht voor het beheer en onderhoud van de gemeenschappelijke delen. Gooi & Eemland VvE Beheer en Advies (bestuurder en beheerder), Gemeente Leusden (appartementsrecht 1: eigenaar van kantoorruimte op de begane grond, 1e en 2e verdieping. Woningstichting Leusden: eigenaar van de stallingsruimten en bergingen in het souterrain van gebouw, (zorg)woonruimten op de 1e tot en met de 5e verdieping van het gebouw. Het beheren en exploiteren van de gemeenschappelijk delen van VvE Huis van Leusden. Het behartigen van de belangen van de gemeente Leusden als gedeeltelijke eigenaar van het complex. De VvE wordt bestuurd door Gooi & Eemland VvE Beheer en Advies. In de splitsingsakte is vastgelegd dat de gemeente voor 27,7% eigenaar is. Jaarlijks wordt de begroting van de VvE besproken en vastgesteld door de Algemene Leden Vergadering. De bijdrage van de gemeente voor 2020 is € 13.000. Geen Er zijn geen bijzondere ontwikkelingen. De beleidsadviseur vastgoed vertegenwoordigt de gemeente tijdens de ledenvergaderingen.

Domein Leefomgeving, vastgoed Het behartigen van de gemeenschappelijke belangen van de eigenaars. Gemeente Leusden en de mede-eigenaren van het appartement. Het behartigen van de belangen van de gemeente Leusden als gedeeltelijk eigenaar van het gebouw. De gemeente heeft zeggenschap in de VvE en wordt vertegenwoordigd door een medewerker de gemeente.

77

Aandelen belang Financieel belang Materiele risico’s Ontwikkelingen Ambtelijke benoemingen

In de splitsingsakte is vastgelegd dat de gemeente voor 50% eigenaar is. De administratie van de VvE wordt uitgevoerd door VvE Beheer en Advies Gooi en Eemland. De jaarlijkse bijdrage 2020 is nihil. Geen. Het laatste pand in het U-blok, waarvan de gemeente eigenaar was, is verkocht, waarmee de deelneming in deze VvE per eind 2020 beëindigd is. Mede namens de gemeente is een medewerker van VvE Beheer en Advies Gooi en Eemland als bestuurder van de Vereniging benoemd.

13. Inkoopbureau Midden Nederland Vestigingsplaats: Vianen Juridische rechtsvorm:

Stichting

Deelnemers:

De gemeenten IJsselstein, Leusden, Molenlanden, Montfoort, Scherpenzeel, Vijfheerenlanden, Woudenberg, GR Avres, GR RMN.

Doel deelname:

Het behalen van financiële, kwalitatieve en procesmatige voordelen voor de leden door inkoop in te zetten als strategisch en tactisch instrument voor waarde creatie.

Openbaar belang:

Professionalisering inkoopproces voor deelnemende gemeenten.

Bestuurlijk belang:

In het bestuur van de stichting wordt de gemeente vertegenwoordigd door de gemeentesecretaris.

Veranderingen in het belang en ontwikkelingen in de Verbonden Partij in 2020: De gemeente Leusden neemt sinds 2009 deel in IBMN. In 2019 zijn door het bestuur van IBMN de afspraken herijkt en neergelegd in een nieuwe DVO. De deelnemers betalen een basisfee en hebben zich contractueel vastgelegd op de afname van een bepaald aantal uren en de vergoeding van de zgn. meer-uren. Programma in jaarrekening:

Domein Bestuur – programma Samenwerking

Gemeentelijke bijdrage in 2020:

De gemeente heeft zich contractueel vastgelegd tot een minimale dienstenafname ter hoogte van € 55.000. In 2020 werd voor ca. € 88.000 aan diensten afgenomen van het IBMN. Op basis van de afgesloten dienstverleningsovereenkomst worden rekening houdend met de minimale afnameverplichting – uren op basis van feitelijke afname vergoed aan het IBMN.

Financieel belang:

Financieel belang in %

De gemeente Leusden draagt met haar bijdrage voor circa 15% bij in de totale opbrengsten van het IBMN (2018).

Resultaat over 2020:

€ 2.103

Eigen vermogen eind 2020:

€ 206.027

Vreemd vermogen eind 2020:

€ 78.967

Risico’s voor financiële positie gemeente:

Niet realiseren van doelstelling van kostendekkendheid organisatie IBMN (regulier bedrijfsvoeringsrisico IBMN).

14. Samenwerking Bedrijfsvoering BNLP Vestigingsplaats: Bij gastgemeente (Bunschoten, Leusden, Nijkerk en Putten), dit is wisselend afhankelijk van het onderwerp. Juridische rechtsvorm:

Regeling zonder meer

Deelnemers:

De gemeenten Bunschoten, Leusden, Nijkerk en Putten.

Gemeentelijk aandeelhouder

Burgemeester G. Bouwmeester

78

Doel deelname:

De meerwaarde van deze samenwerking zit onder meer in het samenvoegen van werkzaamheden en het gezamenlijk inzetten van de ambtelijke capaciteit. Daardoor kunnen we elkaar versterken. Dat komt uiteindelijk de dienstverlening aan onze inwoners ten goede.

Openbaar belang:

Doel is om op een aantal bedrijfsvoeringgebieden (Financiën, Juridische Zaken, HRM en ICT) structureel samen te werken.

Bestuurlijk belang:

De Regeling zonder meer heeft geen eigen rechtspersoonlijkheid, bestuur en begroting. Wel kent de organisatie een stuurgroep waarin de burgemeesters zitting hebben een regiegroep waarin de gemeentesecretarissen deelnemen.

Programma in jaarrekening:

Domein Bestuur – programma Samenwerken

Gemeentelijke bijdrage in 2020:

€0

Financieel belang:

De verdeelsleutel voor de BLNP-samenwerking is de verhouding van de optelsom van de omvang van het begrotingsdeel in hun huidige gemeentelijke begroting op de vier samenwerkingstaken ten aanzien van personeelskosten, kosten inhuur derden en ICT-kosten. Deze verhouding is: Bunschoten 16,33%, Leusden 28,95%, Nijkerk 35,54%, Putten 19,19%. Deze verhouding wordt toegepast op enerzijds gezamenlijke investeringen en anderzijds op te realiseren besparingen binnen de samenwerking.

Financieel belang in %:

28,95% (2020)

Resultaat over 2020:

De samenwerking geschiedt in de vorm van een Regeling zonder meer. Deze vorm kent geen eigen begroting en rekening. Daarom is er geen sprake van een financieel resultaat zoals dat wordt bedoeld bij verbonden partijen.

Eigen vermogen eind 2020:

De samenwerking heeft geen eigen vermogen, hiervoor dient het eigen vermogen van de afzonderlijke gemeente.

Vreemd vermogen eind 2020:

De samenwerking heeft geen rechtspersoonlijk, kan daarom geen geldleningen sluiten en er is dus geen sprake van vreemd vermogen.

Risico’s voor financiële positie gemeente:

In de samenwerking zijn voor de vier taakvelden businesscases opgesteld. In de begroting 2020 is een structurele besparing van € 79.000 opgenomen voor BLNP. Voor 2020 is hiervan € 12.000 gerealiseerd. Het restant is afgeraamd bij de Najaarsnota.

79

Paragraaf G Grondbeleid Belang en doelstelling paragraaf De paragraaf grondbeleid heeft tot doel te informeren over het beleid rondom de ontwikkeling van grond binnen de gemeente. Met grondbeleid wordt bedoeld de beleidsafweging aangaande de grondproductie en de keuze in het daarbij wettelijke en gemeentelijke instrumentarium. Daarbij wil de gemeente transparant zijn over haar handelen en de juiste instrumenten bieden voor de realisatie van de ruimtelijke programma’s die al zijn vastgesteld. Hoe de gemeente invulling geeft aan het grondbeleid is verder uitgewerkt in de Nota Grondbeleid 2020. Bestuurlijke samenvatting Over 2020 is op de grondexploitaties een positief resultaat gerealiseerd van € 542.000. Bij het vaststellen van de jaarrekening wordt voorgesteld om dit resultaat toe te voegen aan de Algemene reserve Grondbedrijf (ARG). Per 1 januari 2021 bedraagt de weerstandsratio 1,88. Aangezien de huidige ratio hoger is dan de toegestane bovengrens van 1,2, zal bij de Voorjaarsnota 2021 een voorstel worden gedaan op welke wijze wordt omgegaan met het surplus. We verwachten op de grondexploitaties tot en met 2023 nog ongeveer € 1,4 miljoen aan winst te kunnen nemen. In het najaar van 2020 is nieuwe nota financiële beleidskaders grondbedrijf door de Raad vastgesteld.

Voor het grondbedrijf hebben zich in het verslagjaar 2020 geen directe effecten voorgedaan op de grondexploitaties als gevolg van de coronacrisis. Grondbedrijf en planning-en-controlcyclus In de planning-en-controlcyclus wordt de gemeenteraad jaarlijks drie keer geïnformeerd over de exploitatie van grond in de gemeente Leusden. Dat is op de volgende momenten: 1. In november via de paragraaf grondbeleid in de programmabegroting 2. In mei/juni via de Actualisatie Grondexploitaties 3. In juli via de paragraaf grondbeleid in de jaarrekening Beleidskaders De Nota Grondbeleid 2020 geeft kaders die moeten bijdragen aan een voldoende adequaat grondbeleid. Dit gelet op de ontwikkeling van Leusden en de rol en positieneming van de gemeente Leusden in de samenleving, in het bijzonder het ruimtelijk domein. De financiële beleidskaders zijn geactualiseerd en in het najaar 2020 vastgesteld door de Raad. Deze is als onderdeel toegevoegd aan de Nota Grondbeleid 2020. Hierdoor beschikken we nu ook voor de financiële sturing over actuele beleidskaders. In onderstaand model is aangegeven in welke nota’s de kaders rondom het grondbeleid zijn vastgelegd en in welke documenten de wijze van uitvoering van het grondbeleid naar voren komt.

Sturing Grondbeleid

Kaders

Nota grondbeleid 2020

Nota financiële beleidskaders grondbeleid 2020

Kaderbrief Grondprijsbeleid

Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen (2010)

Nota Kostenverhaal 2019

Uitvoering

Paragraaf Grondbeleid / Weerstandsvermogen

Begroting en jaarrekening

Actualisatie grondexploitaties

Prijzenbrief Kostenverhaal 2019

Notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken, Commissie BBV (Besluit Begroting en Verantwoording)

Grondprijzenbrief

80

Ontwikkelingen Omgevingswet In relatie tot de ontwikkelingen in het kader van de Omgevingswet wordt verwezen naar domein ‘Ruimte’ in het jaarverslag. Vennootschapsbelastingplicht De gemeente Leusden is met ingang van 1 januari 2016 vennootschapsbelastingplichtig. Uit een eerdere analyse is destijds naar voren gekomen dat de vennootschapsbelastingplicht ook geldt voor het voeren van grondexploitaties. De gemeente heeft eind 2019 een vaststellingsovereenkomst (VSO) gesloten met de Belastingdienst waarin onder meer afspraken zijn vastgelegd over de wijze waarop de fiscale openingsbalanswaarde moet worden bepaald. Dit leidt voor de gemeente tot een aanzienlijk lagere vennootschapsbelastinglast dan oorspronkelijk was geraamd. Over 2020 en verder is naar verwachting sprake van een fiscaal verlies en zal de vennootschapsbelastinglast daarmee nihil zijn. Coronacrisis Hiervoor wordt verwezen naar de aparte paragraaf COVID-19 in deze jaarrekening en de actualisering van de grondexploitaties 2021.‘Jaarrekening’. Relatie met programma’s Het grondbeleid van de gemeente Leusden houdt nauw verband met de diverse programma’s in de begroting en jaarrekening van de gemeente Leusden. Tabel – Relatie met grondbeleid Hoofdstuk Relatie met grondbeleid Programma Ruimte Met grondopbrengsten kan infrastructuur worden aangelegd.

Programma Samenleving Middels grondopbrengsten wordt er financieel bijgedragen aan realisatie en exploitatie van MFC’s. Programma Ruimte Grondexploitatie genereert nieuw uit te geven bedrijfskavels, alsmede kavels voor detailhandel. Programma Ruimte De doelstellingen op het gebied van Ruimte en Wonen houden nauw verband met grondbeleid.

Financieel resultaat Grondbedrijf 2020 Het resultaat van het Grondbedrijf over het jaar 2020 bedraagt € 542.000 positief. Dit resultaat bestaat uit het saldo van: Een positief resultaat van € 421.000 als gevolg van het afsluiten van een vijftal exploitaties (voordeel) Tussentijdse winstnemingen uit een drietal grondexploitaties van in totaal € 88.000 (voordeel) Verlaging van de verliesvoorziening De Buitenplaats van € 96.000 (voordeel) Reserveren middelen in voorziening afgesloten complexen van € 65.000 voor nog te maken kosten (nadeel) Baten strategische gronden ter hoogte van € 2.000 (voordeel) Afsluiting complexen Een vijftal exploitaties kan worden afgesloten. De afsluiting van het project De Biezenkamp was verantwoordelijk voor een negatief resultaat van € 2,1 miljoen. Met dit negatieve resultaat was rekening gehouden en dit kan ten laste worden gebracht in de daartoe gevormde verliesvoorziening. Al met al is met het inzetten van de verliesvoorziening sprake van een positief resultaat van € 137.000 voor project De Biezenkamp. De projecten Locaties Leusden Zuid en Tankstation De Groene Zoom kunnen worden daarnaast ook afgesloten. Resultaat afgesloten complexen (x € 1.000)

Type

Actualisatie 2021

Leusden-Zuid Tankstation Groene Zoom De Biezenkamp - actieve grondexploitatie - faciliterende exploitatie - vastgoedexploitatie Totaal

GREX GREX

138 146

GREX FAC MVA

95 9 33 421

Tussentijdse winstnemingen In 2020 is bij een drietal grondexploitaties tussentijdse winst genomen voor een totaalbedrag van € 88.000. Het BBV stelt gemeenten namelijk verplicht om op basis van de zogeheten PoC-methode (Percentage of Completion)

81

tussentijdse winsten te nemen bij grondexploitaties met een voorzien positief resultaat. Periodiek zal bij de vaststelling van de jaarrekening worden voorgesteld om tot tussentijdse winstnemingen over te gaan. Tussentijdse winstnemingen (x € 1.000)

Type

Actualisatie 2021

Larikslaan Hamersveldseweg Valleipark Totaal

GREX GREX GREX

16 20 52 88

Verliesvoorzieningen Conform het BBV dient de gemeente een verliesvoorziening te treffen voor negatieve grondexploitaties ter grootte van het geprognosticeerde verlies op netto contante waarde. Verliesvoorzieningen (x € 1.000) De Buitenplaats De Biezenkamp - faciliterende exploitatie - vastgoedexploitatie Totaal

Type

Actualisatie 2020

Actualisatie 2021

Verschil

GREX

210

114

-96

FAC MVA

2.167 49 2.426

0 0 114

-2.167 -49 -2.312

Uit de tabel valt op te maken dat sprake is van een aantal grote wijzigingen. Voor grondexploitatie De Buitenplaats heeft dit hoofdzakelijk te maken met een combinatie van vermindering van kosten. De getroffen verliesvoorziening voor De Biezenkamp is ingezet als dekking van het uiteindelijke negatieve resultaat. Voorziening afgesloten complexen Voor de afgesloten projecten Leusden-Zuid en De Biezenkamp worden naar verwachting in totaal € 65.000 nog aan kosten in de toekomst gemaakt. Hiertoe zijn middelen gereserveerd in de voorziening afgesloten complexen. Baten strategische gronden In verband met de herziene verslaggevingsregels kunnen de baten en lasten van de voormalige NIEGG gronden Mastenbroek II en Restant Buitengebied niet meer geactiveerd worden. Met ingang van 2016 komen deze lasten en baten ten laste of ten gunste van het resultaat grondbedrijf. Dit betekent dat het zal bedrag van ongeveer € 2.000 worden toegevoegd aan de Algemene reserve grondbedrijf. Bestemming Resultaat Grondbedrijf 2020 Wij stellen voor het, per saldo, positieve resultaat ad € 542.000 als volgt te bestemmen: € 542.000 te storten in de Algemene Reserve Grondbedrijf. Het besluit van de raad tot toevoeging/storting algemene reserve is opgenomen in het raadsvoorstel tot vaststelling van de jaarrekening 2020.

Reserves grondexploitaties en weerstandsvermogen (x € 1.000)

Stand 01-01-2020

Algemene Reserve Grondbedrijf

1.696

Totaal Reserves Grondbedrijf

1.696

Toevoegingen 967

Onttrekkingen 1.310

Stand 31-12-2020 1.353 1.353

Totale ‘vrij beschikbare ruimte’ binnen ARG vóór resultaatbestemming Bij: Storting vanuit resultaat grondbedrijf 2020

1.353

Totale ‘vrij beschikbare ruimte’ binnen ARG na resultaatbestemming

1.895

542

De beleidsuitgangspunten voor risico’s zijn omschreven in de Nota Risicomanagement en Weerstandvermogen 2010. In de nota zijn de beleidskaders opgenomen hoe risico’s moeten worden geïdentificeerd, geanalyseerd en beoordeeld.

82

Om eventuele risico’s op te vangen dient de gemeente, alsmede het grondbedrijf, te beschikken over een weerstandsvermogen. De wijze waarop het weerstandsvermogen wordt berekend is tevens vastgesteld in de eerdergenoemde nota. Zoals toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en Risicobeheersing’ van deze jaarrekening, bedraagt de actuele weerstandsratio van het grondbedrijf 1,88. Dit valt buiten de bandbreedte van 0,8 - 1,2, welke in het voornoemde beleidskader is vastgelegd. Aangezien de huidige ratio hierboven ligt, zal bij de Voorjaarsnota 2021 een voorstel worden gedaan op welke wijze wordt omgegaan met het surplus binnen het weerstandsvermogen van de ARG. Voor een toelichting op de actuele ratio weerstandsvermogen wordt verwezen naar de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en Risicobeheersing’ in deze jaarrekening. Actuele prognose te verwachten resultaten In deze paragraaf Grondbeleid is de uitkomst van de projecten gebaseerd op de geactualiseerde grondexploitaties per 1 januari 2021. Dit om een reëel beeld te geven van de huidige stand van zaken. De voorzieningen voor de verliesgevende grondexploitaties worden gewaardeerd tegen de contante waarde. Zie voor een nadere toelichting hierop het rapport Actualisatie Grondexploitaties 2021. De voorzieningen voor de verliesgevende grondexploitaties worden gewaardeerd tegen de netto contante waarde.

Het effect ten opzichte van de waardering op nominale waarde op de te verwachten resultaten voor zowel de negatieve als positieve grondexploitaties is hieronder toegelicht. De hieronder genoemde nog te verwachten kosten en opbrengsten volgen uit de geactualiseerde grondexploitaties per 1 januari 2021. Te verwachten resultaten actief grondbeleid De gemeentelijke activiteiten inzake grondexploitatie zijn te onderscheiden in zogenoemd actief en faciliterend grondbeleid. Bij actief grondbeleid voert de gemeente zelf alle fasen van de grondexploitatie uit: van de aankoop van de gronden en eventuele opstallen, sloop, bouwrijp en woonrijp maken tot en met de uitgifte/verkoop van de bouwkavel. De gemeente heeft de te ontwikkelen grond in eigen bezit. Tabel - Verwachte resultaten actieve grondexploitaties (bouwgronden in exploitatie) Complex

Buitenplaats Larikslaan Hamersveldseweg Valleipark Totaal

Boekwaarde 31-12-2020

Geraamde nog te maken kosten

1.721 241 916 -381 2.497

195 357 44 816 1.412

Geraamde nog te realiseren opbrengsten 1.761 611 1.113 798 4.283

Boekwaarde 31-12-2020 Nog te verwachten opbrengsten actieve grondexploitaties Nog te verwachten kosten actieve grondexploitaties

(bedrag x € 1.000)

Geraamd resultaat Geraamd (nominale waarde) resultaat (netto contante waarde) -155 13 153 363 374

Afsluiting per 31-12-2021

-114 13 149 356 404

31-12-2022 31-12-2021 21-12-2021

2.497 4.283 1.412

Te verwachten winstsaldo (nominale waarde 1-1-2021) (negatief = verlies)

374

Reeds verwerkte verliesvoorzieningen 31-12-2019 Te verwachten te nemen winst 2020 en verder

-114 518

De huidige boekwaarde ad. € 2,5 miljoen zal in de toekomst terugverdiend moeten worden door het genereren van de hierboven genoemde opbrengsten. Voor het project de Buitenplaats is reeds een voorziening getroffen ter hoogte van het verwachte verlies ad. € 114.000. De eindconclusie is dat de te verwachten te nemen winst in komende jaren € 529.000 (nominaal) bedraagt voor de actieve grondexploitaties. Het genoemde verlies ad. € 114.000 is reeds in 2020 en eerdere jaren verwerkt in het resultaat.

83

Te verwachten resultaten faciliterend grondbeleid Bij faciliterend grondbeleid is de bouwkavel in het bezit van een private partij (ontwikkelaar, particulier, etc.) en wordt deze door die partij ontwikkeld. De gemeente treedt enkel c.q. vooral op als overheid, die de plannen van private partijen faciliteert als daarvoor een bestemmingswijziging noodzakelijk is. Tabel - Verwachte resultaten passieve grondexploitaties (faciliterend) Complex

Boekwaarde 31-12-2020

Plantage Groot Agteveld

(bedrag x € 1.000)

Geraamde nog te maken kosten

-213 2

Geraamde nog Geraamd resultaat Geraamd te realiseren (nominale waarde) resultaat (netto opbrengsten contante waarde) 173 525 565 544 180 495 313 295

-211

353

1.020

Boekwaarde 31-12-2019 Nog te verwachten opbrengsten passieve grondexploitaties Nog te verwachten kosten passieve grondexploitaties

878

Afsluiting per 31-12-2023 31-12-2022

839

-211 1.020 353

Te verwachten winstsaldo (nominale waarde 1-1-2021) (negatief = verlies)

878

Reeds verwerkte verliesvoorzieningen 31-12-2019 Te verwachten te nemen winst 2020 en verder

0 878

De hierboven genoemde nog te verwachten kosten en opbrengsten volgen uit de geactualiseerde passieve grondexploitaties per 1 januari 2021. De eindconclusie is dat de te verwachten te nemen winst in komende jaren € 878.000 (nominaal) bedraagt voor de faciliterende grondexploitaties. De totale nog te nemen winst (nominaal) op alle grondexploitaties wordt geraamd op € 1.407.000 (€ 529.000 + € 878.000).

Voorzieningen grondexploitaties Tabel - Stand voorzieningen grondexploitaties Voorz. De Biezenkamp Voorz. De Buitenplaats Voorz. Afgesloten complexen Totaal voorzieningen

(bedragen x €1.000) Stand 1-1-2020 2.216 210 0

Stand 31-12-2020 0 114 65

2.426

179

Voorziening De Biezenkamp In verband met het afsluiten van De Biezenkamp is de voorziening in 2020 ingezet ter dekking van het negatieve eindresultaat van de exploitatie. Voorziening De Buitenplaats Deze voorziening dient ter dekking van het verwachte negatieve resultaat van de grondexploitatie De Buitenplaats. Het saldo van de voorziening is in 2020 aangepast aan de hand van het berekende projectresultaat in de Actualisatie Grondexploitaties 2011. Naar verwachting zal de onttrekking ten laste van deze voorziening plaatsvinden in 2021. Voorziening afgesloten complexen Voor de afgesloten projecten Leusden-Zuid en De Biezenkamp worden naar verwachting in totaal € 65.000 nog aan kosten in de toekomst gemaakt. Hiertoe zijn middelen gereserveerd in de voorziening afgesloten complexen. Risico’s per complex Voor een nadere beschrijving van de risico’s per complex kan worden verwezen naar de Actualisatie Grondexploitaties 2021, welke in het voorjaar van 2021 ter vaststelling aan de raad is aangeboden. Hierin zijn de risico’s benoemd (en waar mogelijk gekwantificeerd) die de gemeente loopt met de uitvoering van alle grondexploitaties.

84

Paragraaf H Toezicht en verantwoording Algemeen Deze paragraaf beschrijft hoe we invulling geven aan toezicht & verantwoording over de onderwerpen toezichtinformatie, rechtmatigheid, doelmatigheid en doeltreffendheid. Naar deze onderwerpen wordt gestructureerd onderzoek verricht of verantwoording gegeven door verschillende actoren en kan schematisch als volgt worden weergegeven:

Rechtmatigheid

Onderzoek door

Rapportage aan:

Op basis van:

rekenkamer

raad

art. 182 Gw

accountant

college

art. 213 Gw

rekenkamer

raad

art. 182 Gw

eigen organisatie

college

art. 213a Gw

rekenkamer

raad

art. 182 Gw

eigen organisatie

college

art. 213a Gw

eigen organisatie

raad

Verordening systematische toezichtinformatie provincie Utrecht

eigen organisatie Doelmatigheid

Doeltreffendheid

Toezichtinformatie

provincie

Rekenkamercommissie Vallei en Veluwerand Het onderzoek door de rekenkamer is gericht op de doelmatigheid en doeltreffendheid van het gemeentelijk beleid. Ofwel: heeft het beleid de gewenste resultaten opgeleverd en is dit tegen zo min mogelijk kosten tot stand gekomen? De rekenkamer kan ook de rechtmatigheid onderzoeken. Ten aanzien van de afgeronde onderzoeken geldt dat de rekenkamer na een periode van circa anderhalf à twee jaar nagaat hoe de aanbevelingen door de gemeente in praktijk zijn gebracht en welke uitwerking zij hebben. Eind 2020 heeft de rekenkamer het onderzoeksrapport over het vrijwilligersbeleid opgeleverd. Bespreking van het rapport in de raad heeft begin 2021 plaatsgevonden. Rechtmatigheid en accountantscontrole Bij rechtmatigheid gaat het om het beantwoorden van de vraag of bij de uitvoering van beleid en taken aan wettelijke kaders en regelgeving wordt voldaan. Op het gebied van rechtmatigheid is eveneens de accountant actief. Deze toetst de rechtmatigheid van het financiële beheer en van de inrichting van de financiële organisatie. De raad stelt jaarlijks het controleprotocol met het bijhorende normenkader (alle relevante wet- en regelgeving) vast. Het normenkader fungeert als belangrijkste uitgangspunt voor de rechtmatigheidscontrole door de accountant.

De accountant geeft jaarlijks door middel van de rechtmatigheidsverklaring een oordeel over de mate waarin de gemeente Leusden (financieel) rechtmatig handelt. Bij het beoordelen van de rechtmatigheid baseert de accountant zich voor een belangrijk deel op de uitkomsten van de gemeentelijke verbijzonderde interne controle (VIC). Het Beleidskader rechtmatigheid en accountantscontrole 2019 bevat het kader voor de uitvoering en de toets op de rechtmatigheid. De hierbij van toepassing zijnde criteria (begrotingscriterium, voorwaardencriterium en M&Ocriterium) worden hierna verder uitgewerkt.

85

Bij de toetsing van begrotingsafwijkingen kunnen tenminste de volgende “soorten” begrotingsafwijkingen worden onderkend:

Onrechtmatig,

Onrechtmatig,

maar telt niet

en telt mee

mee voor het

voor het

oordeel

oordeel

1. Kostenoverschrijdingen betreffende activiteiten die niet passen binnen het bestaande beleid en waarvoor men tegen beter weten in geen voorstel tot begrotingsaanpassing heeft ingediend. Bijvoorbeeld de doelgroep c.q. de activiteiten zijn in de praktijk aantoonbaar ruimer geïnterpreteerd dan in regelgeving (subsidieregeling, -verordening) was gedefinieerd.

X

2. Kostenoverschrijdingen die passen binnen het bestaande beleid, maar waarbij de accountant ondubbelzinnig vaststelt dat die ten onrechte niet tijdig zijn gesignaleerd. Bijvoorbeeld: de verwachte kostenoverschrijding op jaarbasis was via tussentijdse informatie al wel bekend, maar men heeft geen voorstel tot begrotingsaanpassing ingediend en dit is in strijd met de budgetregels zoals afgesproken met de raad.

X

3. Kostenoverschrijdingen die geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten, bijvoorbeeld via subsidies of kostendekkende omzet.

X

4. Kostenoverschrijdingen bij open einde (subsidie)regelingen. Vaak blijkt vanwege dit open karakter in het kader van het opmaken van de jaarrekening een (niet eerder geconstateerde) overschrijding.

X

5. Kostenoverschrijdingen die worden gecompenseerd door extra inkomsten die niet direct gerelateerd zijn. Over de aanwending van deze extra inkomsten heeft de raad nog geen besluit genomen

X

6. Kostenoverschrijdingen betreffende activiteiten welke achteraf als onrechtmatig moeten worden beschouwd omdat dit bijvoorbeeld bij nader onderzoek van de subsidieverstrekker, belastingdienst of een toezichthouder blijkt (bijvoorbeeld een belastingnaheffing). Het zal hier in de praktijk vaak gaan om interpretatieverschillen bij de uitleg van wet- en regelgeving die na het verantwoordingsjaar aan het licht komen. Er zijn dan geen rechtmatigheidsgevolgen voor dat verantwoordingsjaar. Wel zal de gemeente er voor moeten zorgen dat de overschrijdingen getrouw in de jaarrekening worden weergegeven. Ook kunnen er gevolgen zijn voor het lopende jaar. - geconstateerd tijdens verantwoordingsjaar - geconstateerd na verantwoordingsjaar

X X

7. Kostenoverschrijdingen op activeerbare activiteiten (investeringen)waarvan de gevolgen voornamelijk zichtbaar worden via hogere afschrijvings- en financieringslasten in het jaar zelf of pas in de volgende jaren. X

- jaar van investeren - afschrijvings- en financieringslasten in latere jaren

X

De overschrijdingen in de jaarrekening 2020 zijn op programmaniveau beoordeeld op rechtmatigheid. Alleen de lastenkant is in de toets betrokken. De programma’s Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien en Leefomgeving laten een overschrijding zien aan de lastenkant groter dan € 50.000. Alle begrotingsafwijkingen op de taakvelden van deze programma’s groter dan € 50.000 zijn getoetst aan bovenstaande kaders. In onderstaand overzicht zijn deze weergegeven.

86

bedragen x € 1.000 Programma Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Overige baten en lasten Domein Leefomgeving Verkeer en vervoer Verkeer en vervoer Sportaccommodaties Sportaccommodaties Groenonderhoud Waterbeheer Afval

Afwijking

Norm

Oordeel

1033

4

Financieel rechtmatig

92 74 567 85 61 52 256

3 2 3 2 2 3 3

Financieel rechtmatig Onrechtmatig Financieel rechtmatig Onrechtmatig Onrechtmatig Financieel rechtmatig Financieel rechtmatig

Voorwaardencriterium Bij het voorwaardencriterium gaat het om het voldoen aan regelgeving door hogere overheden, maar ook om het voldoen aan eigen gemeentelijke regelgeving. Onze aanpak is voornamelijk gegevensgericht door de uitvoering van detailcontroles, gegevensgerichte cijferanalyses en verbandscontroles. Daarnaast controleren we deels systeemgericht belangrijke maatregelen in de interne beheersing. In 2020 zijn de volgende processen gecontroleerd: Planning & control cyclus, treasury, aanbestedingen, inkopen en betalen, belastingen, personeel, subsidies, sociaal domein, omgevingsvergunningen, grondexploitatie, inkomende gelden, automatisering. De accountant heeft alle bevindingen uit de interne controles betrokken in de jaarrekeningcontrole en zal deze naar een oordeel vertalen. Misbruik en oneigenlijk gebruik Naast het begrotings- en voorwaardencriterium is dit het 3e criterium voor het beoordelen van de rechtmatigheid van het financieel beheer. Er zijn geen bevindingen gedaan in de controles die duiden op misbruik en/of oneigenlijk gebruik. Doelmatigheid en doeltreffendheid Het college verricht onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het gevoerde bestuur op grond van artikel 213a van de Gemeentewet.

In de Verordening Onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid van de gemeente Leusden is bepaald dat bij dit ‘zelfonderzoek’ van het college naar het gevoerde bestuur het accent op de doelmatigheid wordt gelegd. Voor de uitvoering kiezen we voor de pragmatische insteek dat regulier te houden onderzoeken dan wel audits als collegeonderzoek worden aangemerkt. In 2020 zijn geen collegeonderzoeken naar doelmatigheid en doeltreffendheid uitgevoerd. Interbestuurlijk Toezicht (IBT) Interbestuurlijk toezicht is een wettelijke taak van de provincie waarbij zij toezicht houdt op de taakuitoefening door gemeenten. Het wettelijke uitgangspunt is dat de provincie voor alle beleidsterreinen de toezichthouder op gemeenten is met uitzondering van de terreinen waarop de provincie geen taken heeft. Het specifieke toezicht vormt hierop een uitzondering, waarbij met name het financieel toezicht integraal, op alle gemeentelijke domeinen, van toepassing is. De verantwoording van de toezichtgebieden worden in de begroting en de jaarrekening opgenomen. Het proces verloopt als volgt: In de jaarrekening worden de resultaten benoemd van de toezichtgebieden. De provincie beoordeelt of de gemeente het goed of slecht doet op de verschillende onderdelen. In de begroting die daarop volgt komen de verbeteracties aan de orde op die punten waarvan in rekening is gebleken dat verbeteringen noodzakelijk zijn.

Het Interbestuurlijk Toezicht van de provincie betreft de volgende toezichtgebieden: Huisvesting Statushouders Gemeenten geven uitvoering aan de wettelijke taak om verblijfsgerechtigden te huisvesten. In de halfjaarlijkse taakstelling wordt door het Rijk het aantal verblijfsgerechtigden vastgesteld dat in Leusden gehuisvest moet worden. De provincie monitort de resultaten vanuit haar toezichthoudende rol. Onze taakstelling voor het gehele jaar 2020 bedroeg het aantal van 21 personen. Bij aanvang 2020 was er sprake van een voorsprong van 5 personen, zodat in totaal 16 moesten worden geplaatst in 2020. Door inspanning van en samenwerking tussen WSL, Integratiewerk (v/h NVA) en gemeente is het gelukt om voor 15 personen invulling te geven aan deze taakstelling. Daarmee ronden we het jaar 2020 af met een kleine achterstand. WABO (Bouwen en Milieu) Gemeenten zijn verantwoordelijk voor uitvoering van toezicht en handhaving (Milieu en bouwen) en deugdelijke kwaliteit van het nalevingstoezicht. De provincie toetst of de wettelijk verplichte documenten, als basis voor het systematisch en programmatisch uitvoeren van toezicht en handhaving, aanwezig zijn. Het betreft hier onder andere een actueel beleidsplan, een jaarlijks uitvoeringsprogramma en een jaarverslag over de uitvoering van toezicht en handhaving in het voorgaande kalenderjaar.

De provincie toetst niet de werkelijke uitvoering van toezicht en

87

handhaving in de dagelijkse praktijk. Ten aanzien van vergunningverlening voldoen we aan de wettelijke verplichtingen uit de Wabo. Ruimtelijke Ordening De gemeenteraad stelt, ten behoeve van een goede ruimtelijke ordening voor het gehele grondgebied van de gemeente, één of meer structuurvisies en bestemmingsplannen vast. Door de provincie wordt getoetst of gemeenten actuele en gebiedsdekkende bestemmingsplannen hebben en of de gemeente bij deze bestemmingsplannen de algemene regels van het Rijk in acht neemt. Daarnaast wordt getoetst of in de bestemmingsplannen voldoende rekening wordt gehouden met de beheersing van risico’s voor de veiligheid en gezondheid van mensen. Ten aanzien van Ruimtelijke ordening voldoen we aan de wettelijke verplichtingen. Erfgoedwet 2016 Ten aanzien van bescherming van archeologische waarden en monumenten is er toezicht op gemeentelijke ruimtelijke plannen en op vergunningverlening en handhaving. Het belangrijkste risico van inadequate uitvoering of borging van de wettelijke taken op dit gebied is het verloren gaan van onroerend cultureel erfgoed: cultuurhistorie, archeologie en monumenten. Door de provincie wordt getoetst of het erfgoedbelang afdoende is geborgd in de gemeentelijke bestemmingsplannen, de advisering door monumentencommissies goed functioneert en voldoende rekening gehouden wordt met archeologie in het vergunningentraject.

Wij gaan verantwoord om met ons cultureel erfgoed door voldoende uitvoering te geven aan onze wettelijke taak op dit terrein. Overzicht van uitgevraagde toezichtinformatie Op basis van de verordening systematische toezichtinformatie provincie Utrecht wordt voor bovengenoemde toezicht gebieden de uitgevraagde gegevens weergegeven en hoe wij om gaan met de door de provincie geconstateerde verbeterpunten. Overzicht van verleende en geweigerde omgevingsvergunningen (beschermde monumenten)

Overzicht van verleende en geweigerde omgevingsvergunningen (Archeologie)

Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit: In 2020 zijn er geen mutaties in de samenstelling van het team opgetreden. Archieftoezicht Invulling toezichtcyclus Archiefwet 2020 (IBT) Het doel van het toezicht op (digitaal) archief- en informatiebeheer is te komen tot een betrouwbare informatievoorziening. Toegankelijke en betrouwbare informatievoorziening is essentieel voor goed bestuur. Hieronder volgt een globale opsomming van de scores per prestatie indicator. Voor een uitgebreidere versie verwijzen wij naar het jaarverslag van de gemeentearchivaris. Resultaten 2020 Legenda:

=met ja beantwoord met ja beantwoord =met ja beantwoord met deels beantwoord =met ja beantwoord met nee beantwoord =met ja beantwoord met nee beantwoord/ taakverwaarlozing

88

KPI 1. Lokale regelgeving Voldoen de gemeentelijke regelingen aan de wettelijke eisen?

=met ja beantwoord 77.8%



=met ja beantwoord 20,2%

KPI 2. Interne kwaliteit en toezicht Werkt de gemeente structureel aan de kwaliteitsverbetering van haar informatiehuishouding?

=met ja beantwoord 80%

=met ja beantwoord 20%

KPI 3. Ordening, authenticiteit, context, toegankelijkheid en duurzaamheid van archiefbescheiden: Geschiedt de ordening planmatig, waarborgen het systeem en de materialen de authenticiteit, context en toegankelijkheid en de duurzaamheid van de archiefbescheiden?

=met ja beantwoord 81,8%

=met ja beantwoord 18,2%

KPI 4. Digitale archiefbescheiden: Werkt de gemeente inzake digitale archiefbescheiden systematisch aan digitaal informatiebeheer en voldoet ze aan de specifieke wettelijke voorschriften?

=met ja beantwoord 100% KPI 5. Vernietiging, vervanging en vervreemding van archiefbescheiden: Weegt de gemeente zorgvuldig af wanneer het bezit van bescheiden niet meer van belang is voor bedrijfsvoering, democratische controle en cultuurhistorie?

=met ja beantwoord 91,7%

=met ja beantwoord 8,3%

KPI 6. Overbrenging van archiefbescheiden naar de archiefbewaarplaats: Brengt de gemeente het principe van de Archiefwet ‘te bewaren archiefbescheiden na 20 jaar overbrengen, tenzij met redenen omkleed’ correct in de praktijk?

=met ja beantwoord 50%

=met ja beantwoord 50%

KPI 7. Archiefbewaarplaatsen, archiefruimten en e-depots: Zijn de fysieke en digitale bewaaromstandigheden op orde?

=met ja beantwoord 50%

=met ja beantwoord 50%

KPI 8. Ter beschikkingstelling van naar archiefbewaarplaats overgebrachte archieven: Voldoet de gemeente in de praktijk aan de openbaarheidseisen van de Archiefwet? Overgebrachte archieven: 100% KPI 9. Rampen, calamiteiten en veiligheid: Heeft de gemeente plannen voor het behoud van de (te bewaren) archiefbescheiden bij bijzondere omstandigheden?

=met ja beantwoord 66,7%

=met ja beantwoord 33,3%

De volgende verbeteracties staan gepland voor 2021:      

Herijken en actualiseren van de visie op digitaal werken. Verder afbouwen papieren archief en overdragen bouwvergunningen aan Archief Eemland. Digitale kwaliteit registraties borgen en de continuïteit van de registraties borgen. Legacy beheer inrichten, activeren in Mylex en Verseon afsluiten. Overdracht bouwvergunningen realiseren. Doorvoeren volledige Vervanging (afhankelijk van de bovengenoemde actiepunten).

Oordeel provincie over onze taakuitoefening en verbeterpunten Het oordeel van de provincie over onze taakuitoefening van de verschillende onderdelen van het omgevingsrecht luidt als volgt:   

Vakgebied Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH): redelijk adequaat; Vakgebied Ruimtelijke Ordening (RO): adequaat; Vakgebied Monumenten/ archeologie: adequaat.

De provincie geeft aan dat ze onze taakuitvoering van de wettelijk vastgestelde kwaliteitscriteria voor VTH omgevingsrecht als redelijk adequaat beoordelen. Dit betekent dat wij deels voldoen aan de wettelijke vereisten en dat wij in vergelijking met de vorige beoordeling vooruitgang hebben geboekt. Een aantal van de in de vorige toezichtbrief vermelde verbeterpunten is opgepakt. Het door ons college geactualiseerde en vastgestelde beleid voor Bouw en Milieu is nu ook van toepassing op vergunningverlening.

89

De provincie heeft dit beleid beoordeeld en geconstateerd dat dit niet op alle onderdelen aan de wettelijke eisen voldoet. Met name op het gebied van RO (toezicht en handhaving bestemmingsplannen) ontbreken een risicoanalyse en specifiek beleid. In de aanbevelingen van de provincie gaat het concreet om de volgende punten: - risicothema’s handhaving bestemmingsplannen en bodem worden onvoldoende behandeld in het geactualiseerde beleid. - Stel een periodieke beleidsevaluatie op waarin wordt ingegaan op de realisatie van de gestelde doelen en de verhouding tussen de voorgenomen activiteiten uit het uitvoeringsprogramma en de gestelde prioriteiten. - Breid het geactualiseerde beleid uit met meetbare doelen en beleid op het gebied van RO en met een risicoanalyse op het gebied van RO. - Maak in het beleid inzichtelijk. Financieel toezicht De provincie beoordeelt de gemeentelijke begroting aan de hand van het criterium "structureel en reëel evenwicht”. De toezichthouder let er op dat de begroting materieel in evenwicht is: de structurele lasten moeten worden gedekt door structurele baten. Het financieel toezicht is een continu proces dat zich steeds meer kenmerkt door een risicogerichte aanpak. De begrotings- en jaarstukken die de gemeente indient worden niet losstaand beoordeeld, maar in samenhang met elkaar en vanuit een historisch besef.

Dit betekent dat de begroting in evenwicht moet zijn. Als dat niet zo is dient de meerjarenraming aannemelijk te maken dat in de eerstvolgende jaren een structureel en reëel evenwicht tot stand zal worden gebracht. Daarnaast toetst de provincie ook of de jaarrekening in evenwicht is. Het financieel toezicht is in beginsel repressief (achteraf). Preventief toezicht komt alleen voor bij hoge uitzondering. Voorafgaande aan de uitvoering van de begroting 2020 heeft de Provincie aan Leusden laten weten dat zij in aanmerking komt voor repressief toezicht en dat we daarmee dus voldoen aan de toetsingscriteria. Daarnaast is onze netto schuldpositie laag en ons weerstandsvermogen op peil. Repressief toezicht betekende dat we de begroting en begrotingswijzigingen gedurende het gehele verslagjaar 2020 direct konden uitvoeren zonder dat we afhankelijk waren van de voorafgaande goedkeuring van Gedeputeerde Staten.

90

Paragraaf I COVID-19 Inleiding In het voorjaar 2020 werd Nederland geconfronteerd met de gevolgen van een wereldwijde pandemie. Tot op de dag van vandaag zien en ervaren we de gevolgen van de coronacrisis. In deze paragraaf gaan wij nader in op alle onderwerpen die te maken hebben met de verantwoording en verslaglegging van COVID-19 in de jaarrekening 2020.

Waarom een aparte “Paragraaf COVID-19” De paragraaf COVID-19 is geen verplichte paragraaf. Het is wel een nieuwe (tijdelijke) aparte paragraaf met ingang van de jaarrekening 2020. Dat is een bewuste keus. De gevolgen van de coronacrisis zien we terug in meerdere programma’s in meerdere hoedanigheden; gezondheid, sociaal, economisch, maatschappelijk, veiligheid enzovoorts. Het raakt dus de hele jaarrekening 2020. Met de keuze voor een aparte paragraaf COVID-19 zijn we in staat : - op één plek overzichtelijk in te gaan op de inhoudelijke en financiële gevolgen; - integraal te rapporteren over alle (financiële) maatregelen, activiteiten en werkzaamheden; - een toelichting te geven die meer inzichtelijk is in zijn samenhang en volledigheid dan een toelichting bij alle onderdelen van de jaarrekening afzonderlijk. Inhoud Paragraaf COVID-19 Voor onze gemeente, net als andere gemeenten, ligt het accent van onze inzet over het afgelopen jaar 2020 op het bestrijden/voorkomen/opvangen van de gevolgen van de coronacrisis. Als lokale overheid hebben we samen met ondernemers, maatschappelijke organisaties en inwoners gezamenlijk de taak om te zorgen dat de gevolgen van de coronacrisis zoveel mogelijk beperkt blijven.

In deze paragraaf gaan we op hoofdlijnen nader in op onder meer het totale (financiële) beeld van het jaar 2020: - de visie en benadering van onze inzet en aanpak - de financiële impact op het totaal beeld van de jaarrekening 2020 - de extra, hogere uitgaven (lasten); - de lagere, gemiste inkomsten (baten); - de financiële compensatie van het Rijk die wij hebben ontvangen; - de specifieke maatregelen die wij als gemeente hebben getroffen; - de gevolgen van de coronacrisis op onze bedrijfsvoering; - enkele specifieke aandachtspunten Visie en benadering van onze aanpak Bij het bestrijden/voorkomen/opvangen van de gevolgen van de coronacrisis hebben we bij de aanpak de volgende visie en benadering gekozen: 1. In de volle breedte van de samenleving hebben wij open gestaan en staan wij nog open voor “hulpvragen”. Daarbij is het “ja, tenzij”, compensatie van het Rijk gaat eerst, een “eenvoudig” afwegingskader voor beoordeling en aanvullend lokaal doen wat nodig is; maatwerk is daarbij leidend; 2. De VNG heeft met het kabinet afgesproken dat gemeenten reëel gecompenseerd worden voor de extra kosten en inkomstenderving naar aanleiding van de coronacrisis. Over de inkomstenderving is afgesproken dat er in 2021 aanvullende compensatie komt op basis van werkelijk afrekening. We gaan dan ook uit van reële compensatie met daarbij voorzichtigheid en behoedzaamheid; 3.

De generiek compensatie via de algemene uitkering Gemeentefonds is weliswaar vrij besteedbaar, maar wij houden deze gelden naar geest en strekking beschikbaar voor het doel waarvoor ze zijn gegeven. Is aanwending voor het doel niet nodig of aan de orde dan zetten we deze middelen op andere wijze in voor corona gerelateerde uitgaven. De twee jaar vervallen zogenaamde opschalingskortingen zijn toegevoegd aan de middelen “coronabudget”; 4. De minder uitgaven ten opzichte van de raming (zogenaamde onderuitputting op de begroting) blijven in eerste instantie beschikbaar voor meer uitgaven, die niet gecompenseerd worden, inclusief specifieke maatregelen in onze gemeente. Overheveling van deze budgetten naar volgend jaar kan alleen op basis van een raadsbesluit en bij resultaatbepaling bij de vaststelling van de jaarrekening 2020; 5. Om de (extra) totale lasten en gederfde opbrengsten ten gevolge van de coronacrisis beter te kunnen beheersen en te monitoren werken we met een tijdelijke “coronareserve”. Deze reserve heeft de functie van doelbesteding, egalisatie geldstromen en buffer (middelen beschikbaar houden voor latere besteding en niet door Rijk gecompenseerde uitgaven en onverwachte risico’s); Financiële impact op het totaal beeld van de jaarrekening 2020 De coronacrisis raakt Leusden op tal beleidsterreinen. Dit gaat gepaard met aanzienlijke financiële gevolgen.

In dit onderdeel geven wij een totaal beeld van de belangrijkste gevolgen met een financiële impact.

91

Tabel verantwoording realisatie Corona baten en lasten over 2020

Cluster

Baten (compensaties)

Lasten

Specifiek

€

266.200

€

-175.300

€

90.900

Generiek

€

705.700

€

-193.200

€

512.500

Overige lokale lasten (geen compensatie)

-

€

-115.600

€

-115.600

Totaal Corona

€

€

-484.100

€

487.800

971.900

Saldo

Specifieke rijksmiddelen Corona 2020 In 2020 heeft Leusden via de BUIG uitkering extra financiële middelen ontvangen ter compensatie van stijgende bijstandslasten. Daarnaast heeft de gemeente via de regeling Tegemoetkoming Verhuur Sportaccommodaties (TVS) een specifieke uitkering aangevraagd ter (gedeeltelijke) dekking van de kwijtschelding huren binnen-en buitensportaccommodaties. In onderstaande tabel zijn deze opbrengsten en bijbehorende extra lasten opgenomen. Baten

Lasten

Specifieke uitkering TVS (Sport)

€ 127.200

Hogere BUIG uitkering tbv Corona

€ 139.000

Totaal baten specifiek

€

266.200

Lagere huuropbrengsten sportaccomm.

€ 175.300

Totaal lasten specifiek

€ 175.300

Generieke rijksmiddelen Corona 2020 In 2020 heeft Leusden middels 2 steunpakketten in maart en juni, via de Algemene Uitkering van het gemeentefonds een totale bijdrage van € 705.700 aan compensatiemiddelen ontvangen om de kosten als gevolg van corona op te kunnen vangen. Deze middelen heeft het Rijk met bestedingsdoelen voor diverse, “corona gevoelige” beleidsterreinen beschikbaar gesteld. Omdat deze middelen via de algemene uitkering zijn gealloceerd hoeft daarover geen specifieke verantwoording te worden ingediend en kunnen deze middelen ook worden aangewend voor dekking van kosten op andere terreinen waarin het Rijk niet direct voorziet. In onderstaande tabel is een specificatie van de ontvangen rijksmiddelen opgenomen verdeeld naar programma en taakveld. Specificatie middelen 1e en 2e steunpakket corona Programma