Jaarstukken 2024 Gemeente Leusden.pdf

De uitvoering ligt bij De Groene Belevenis vanuit de subsidie-overeenkomst. Het project Groen Leusden is medio 2023 van gestart gegaan om inwoners te stimuleren hun tuin te vergroenen voor het versterken van biodiversiteit en klimaatadaptatie (zie onder 2.2). Dit project heeft een financiering en looptijd tot medio 2025. In 2024 zijn diverse activiteiten uitgevoerd, zoals het organiseren van een goedbezocht kenniscafés (maart 2024) en workshops, het uitbrengen van nieuwsbrieven en het uitvoeren van een buurtactie in Leusden-Zuid (meer dan 100 deelnemers). Er zijn 50 maatwerkadviezen gegeven aan inwoners. Meer informatie over dit project kunt u nalezen op de website Groen Leusden | Samen maken we Leusden groener!

20

Het lidmaatschap van Steenbreek bleek nuttig voor het verkrijgen van content voor socials voor zowel de gemeente als het project Groen Leusden. De folders van Steenbreek zijn aan De Groene Belevenis geschonken om in te zetten tijdens hun activiteiten voor Groen Leusden en andere activiteiten. In samenwerking met het project Groen Leusden is in 2024 een struiken-en-bomen-weggeefdag voorbereid. Er zullen in de winter van 2025 meer dan 1000 struiken worden weggegeven, waarmee bewoners Leusden nog groener kunnen maken. Wat hebben we bereikt? L.2.3 We geven invulling aan het Groen Groeit Mee Pact. Dit doen we voor het evenwichtig laten meegroeien van het (recreatief) groen met de woningbouw van Tabaksteeg Zuid en Achterveld Noordoost. Wat hebben we daarvoor gedaan? L.2.3.1. Voor woningbouw Tabaksteeg Zuid en Achterveld Noordoost geven we invulling aan Groen Groeit Mee. We hebben GGM een plek gegeven in de kaders en randvoorwaarden voor de woningbouw Tabaksteeg Zuid en gaan dat ook doen voor Achterveld Noordoost. L.2.3.2. We versterken de Groene Bufferzone langs het Valleikanaal. De voorbereidingen voor de actualisatie van de omgevingsvisie lopen. Hierin wordt een strook langs het Valleikanaal opgenomen waarbinnen niet mag worden gebouwd voor de toekomstige woningbouwbehoefte.

Deze strook zal voor een groot deel uit waterbergingsgebieden en het schootsveld van de Grebbelinie bestaan dat de mogelijkheden voor omvangrijke woningbouw al sterk beperkt.

3. Beleid maatschappelijk vastgoed Ambitie, context en achtergrond De gemeente heeft een bescheiden maar gevarieerde portefeuille maatschappelijk vastgoed. Dit vastgoed dient voor de uitvoering van functies en taken van de gemeente of maatschappelijke organisaties die niet op andere wijze kunnen worden gehuisvest. Kosten en financiële en maatschappelijke opbrengsten zijn daarbij met elkaar in verhouding. We streven naar verdere verduurzaming en kostenbesparing, al dan niet met aanpassing en herschikking van de portefeuille. Om in de komende jaren hierin de juiste keuzes te maken is een up to date, toekomstbestendige vastgoedstrategie nodig. De lange termijn visies op cultuur, sport en vastgoed vormen hiervoor het fundament. Wat hebben we bereikt? L.3.1. Vastgoed goed gefundeerd We streven naar een toekomstbestendig vastgoedbeleidskader, rekening houdend met de vastgestelde beleidsdoelen van het sociaal domein, cultuur en sport. Wat hebben we daarvoor gedaan? L.3.1.1 We willen weten wat we hebben en kunnen. In 2024 zijn de eerste stappen gezet om in 2025 een nieuw en integraal maatschappelijk vastgoedbeleid op te stellen. Hierbij wordt vanuit vastgoed ook aangehaakt bij de initiatieven die opgestart zijn in het kader van het project De Nieuwe Korf. Ook werden activiteiten in het kader van de basis op orde opgepakt, zoals dataverzameling.

Dankzij de inzet van een trainee werd in Q3 en Q4 een begin gemaakt met het opbouwen van de vastgoeddossiers. Met behulp van een ontzorgingsprogramma van de provincie Utrecht werd eveneens in Q4 een plan van aanpak voorbereid om de portefeuille kwalitatief in kaart te brengen en te komen tot 21

beleidsvorming en een portefeuillestrategie inclusief verduurzamingsopgave. Dit leidde eind 2024 tot een verkennende uitvraag naar marktpartijen voor inhoudelijke ondersteuning op deelonderwerpen.

4. De Korf Ambitie, context en achtergrond De Korf herbergt een aantal functies die de samenleving in grote mate waardeert. In de afgelopen jaren hebben diverse onderzoeken naar de toekomst van De Korf plaatsgevonden, variërend van grootschalige en duurzame renovatie tot herontwikkeling. Op basis hiervan hebben we in het verleden in het groot onderhoud van De Korf geïnvesteerd, zodat deze nog een aantal jaren in stand kan blijven. Tevens hebben we besloten De Korf te herontwikkelen. De voorzieningen die nu in De Korf zijn gehuisvest, willen wij voor onze gemeente behouden. Daarom maken wij een plan voor De Korf en zal de volgende fase van de uitvoering van dat plan voor het eind van deze bestuursperiode starten. Wat hebben we bereikt? L.4.1. Een herontwikkeling van De Korf, waardoor deze een goede en duurzame bijdrage levert aan de voorzieningen en het centrum in Leusden In de 2e helft van 2024 is een projectleider ingehuurd om het project voor te bereiden en is de samenwerking met de ambtelijke organisatie vorm gegeven. Wat hebben we daarvoor gedaan? L.4.1.1: We gaan kaders voor de herontwikkeling van De Korf opstellen In de zomer van 2024 werd een bestuursopdracht gegeven voor het project De Nieuw Korf, waarna de projectorganisatie werd geïnstalleerd. In Q3 2024 werd een eerste verkenning met de fracties uitgevoerd.

In Q4 kreeg de projectorganisatie verder gestalte en werden externe adviseurs voor rekenen en tekenen geselecteerd.

5. Onderwijshuisvesting Ambitie, context en achtergrond Om klaar te zijn voor de toekomst en in te kunnen spelen op veranderingen willen we een actueel Strategisch Integraal Huisvestingsplan 2015-2030 (SIHPL) met onze visie op onderwijshuisvesting in Leusden en Achterveld. We willen weten welke investeringen in schoolgebouwen de komende jaren prioriteit krijgen en welke maatregelen nodig zijn op de langere termijn. Wat hebben we bereikt? L 5.1. Meten is weten Een toekomstbestendig integraal huisvestingsplan onderwijs is van belang voor adequaat beleid op onderwijshuisvesting. Actuele leerlingprognoses en de aanwezigheid van onderliggend onderwijsbeleid vormen hiervoor de fundamenten. Wat hebben we daarvoor gedaan? L.5.1.1: Prognoses omzetten in beleid, oplossingen en een verordening Begin 2024 werden de actuele leerlingprognoses opgesteld. Hierna werd in de actualisatie van het Strategisch Integraal HuisvestingsPlan Onderwijs is in samenspraak met de scholen opgepakt. Eind 2024 leidde dit tot een 22

concept SIHPL, dat in najaar 2025 wordt voorgelegd aan de raad. Hierna volgt de Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs gemeente Leusden. L.5.1.2 We lossen het ruimtegebrek van MFC Atlas op. Voor de oplossing van het ruimteprobleem in MFC Atlas en het Leusdenbrede tekort aan onderwijshuisvesting werd in Q2 2024 het schuifplan voor onderwijs- en welzijnshuisvesting goedgekeurd door de raad. Op basis dit plan is in Q3 2024 voor beide locaties een projectorganisatie ingericht. Voor de te realiseren welzijnslocatie aan de Lisidunalaan 2 is de gemeente bouwheer. Ook hier is in goed overleg met de toekomstige gebruikers in Q3 en Q4 2024 een PVE opgesteld. De financieringsaanvraag ligt in Q1 2025 voor aan de raad. Hierna kan de aanbesteding worden opgestart, waarna de verbouwing in Q2 2025 kan starten. Geplande oplevering is zomer 2025. Voor de onderwijshuisvesting die gerealiseerd gaat worden aan het Hoefijzer 18 is GBS Het Christal bouwheer. De gemeente maakt deel uit van het bouwteam. Voor deze renovatie is in Q3 en Q4 van 2024 het PVE geformuleerd en de architectenselectie uitgevoerd. De financieringsaanvraag ligt in Q2 2025 voor aan de raad. Hierna kan de aanbesteding starten. Dit moet eind Q3 2025 (na oplevering van Lisidunalaan 2) leiden tot de aanvang van de bouwactiviteiten. Geplande oplevering is Q2 2026.

23

Wat heeft het gekost 2024 Lasten en baten Domein 2 - Leefomgeving bedragen x € 1.000 Lasten Baten Resultaat voor bestemming Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat na bestemming

Saldo taakvelden bedragen x € 1.000 0.3 2.1 4.2 5.2 5.3 5.7 6.1 7.2 7.3 7.4 7.5 0.10

Beheer overige gebouwen en gronden Verkeer en vervoer Onderwijshuisvesting Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Openbaar groen en (openlucht) recreatie Samenkracht en burgerparticipatie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Domein Leefomgeving Mutaties reserves Resultaat na bestemming

Begroting Rekening Primitief Na wijziging 20.232 21.714 20.174 9.935 12.820 9.212 -10.297 -8.894 -10.962 2.362 4.979 2.389 2.546 3.875 3.746 -10.113 -9.998 -9.605

Lasten Begroting Rekening 1.890 683 4.379 4.480 1.542 1.587 3.393 3.297 20 14 1.842 1.936 67 43 1.810 1.883 3.546 3.620 3.057 2.521 168 110 21.714 20.174 4.979 2.389 26.693 22.563

Saldo 1.540 -3.608 -2.068 2.590 -129 393

Baten Begroting Rekening 3.872 229 -1.503 -1.409 251 188 1.715 1.703 29 35 62 83 55 73 2.366 2.465 4.550 4.610 1.374 1.169 49 66 12.820 9.212 3.875 3.746 16.695 12.958

Saldo -2.436 -7 -108 84 12 -73 42 26 -14 331 75 -2.068 2.461 393

Verschillenanalyse Verschillenanalyse taakvelden Hieronder is een analyse opgenomen van de verschillen tussen de begroting en de jaarrekening 2024. Alleen de taakvelden waar het verschil groter is dan € 50.000 nemen we mee in de analyse. Daarbij worden alleen de belangrijkste afwijkingen benoemd. 0.3 Verkeer en vervoer € 2.436.000 (nadeel) - Verkoop grond politiebureau Leusden Centrum: De verkoop van de grond van het politiebureau in Leusden Centrum is doorgeschoven naar maart 2025. Hierdoor is sprake van een incidenteel nadeel van € 2.527.000 in 2024. Dit valt weg tegen het voordeel bij de mutaties reserves. - Voordeel van € 95.000 op salarissen en inhuur (o.a. energietransitie). 4.2 Onderwijshuisvesting € 108.000 (nadeel) - Vergoeding aan schoolbesturen (OZB-heffingen): De vergoeding aan schoolbesturen in verband met de heffingen onroerendezaakbelasting (OZB) is € 31.000 hoger uitgevallen dan begroot. - Huurinkomsten IKC Berkelwijk: De huurinkomsten met betrekking tot het IKC Berkelwijk zijn € 59.000 lager uitgevallen dan geraamd. 5.2 Sportaccommodaties € 84.000 (voordeel) - De realisatie van de specifieke uitkering sport valt hoger uit dan geraamd wat een voordeel geeft van €19.000. - De bestedingen inzake Zwembad Octopus vallen lager uit wat een voordeel geef van € 20.000. 24

-

Extra huurinkomsten op de binnensportaccommodaties geeft een voordeel van € 21.000.

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie € 73.000 (nadeel) - Het totaal van salarissen en inhuur voor dit taakveld valt hoger uit wat een nadeel geeft van € 35.000. - Hogere inkomsten uit grondverkopen groen geeft een voordeel van € 29.000. - Het onderhoud aan bomen is hoger uit gevallen wat een nadeel geeft van € 80.000. 7.4 Milieubeheer € 331.000 (voordeel) - Specifieke uitkering CDOKE: Ten opzichte van de begroting zijn € 247.000 aan extra baten gerealiseerd met betrekking tot de specifieke uitkering CDOKE. - Bijdrage aan de RUD: De bijdrage aan de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) is € 42.000 lager uitgevallen dan begroot, wat voornamelijk het gevolg is van een positieve afrekening over 2024. 7.5 Begraafplaatsen en crematoria € 75.000 (voordeel) - Salariskosten: Er is een voordeel van € 41.000 op de salariskosten doordat de extra formatie voor de functie van beheerder crematoria en begraafplaatsen in 2024 niet is ingevuld. - Uitvaarten, grafrechten en verhuur Aula Vlooswijkerweg: Ten opzichte van vorig jaar en de begroting zijn meer opbrengsten en minder kosten gerealiseerd uit uitvaarten, grafrechten en de verhuur van de Aula aan de Vlooswijkerweg. Dit resulteert in een voordeel van € 33.000.

0.10 Mutaties reserves € 2.461.000 (voordeel) - Doordat de verkoop van de grond van het Politiebureau Leusden centrum is doorgeschoven en heeft plaats gevonden in maart 2025 zijn de geraamde stortingen in reserves ook niet gerealiseerd in 2024 wat een voordeel geeft van € 2.527.000. Zie taakveld 0.3 - Inhuur voor energie/warmtetransitie minder uitgegeven en dus ook niet onttrokken uit de reserve. Dit geeft een nadeel van € 56.000 Zie taakveld 0.3.

BBV indicatoren De verplichte beleidsindicatoren worden per domein weergegeven. De indicatoren staan op waarstaatjegemeente.nl en zijn daar ook te raadplegen. Op de website kunnen ook vergelijkingen worden gemaakt met andere gemeenten.

Omschrijving

2020

2021

2022

2023

Omvang huishoudelijk restafval (kg per inwoner)

67,2

63,8

55,9

67

% Hernieuwbare elektriciteit

17,6

17,3

26,9

-

Indicator: Toelichting:

Omvang huishoudelijk restafval (kg per inwoner)

Bron:

De hoeveelheid niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval (kg) per inwoner. Centraal Bureau voor de Statistiek - Statistiek Huishoudelijk afval

Indicator:

% Hernieuwbare elektriciteit

Toelichting:

Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa. Rijkswaterstaat Klimaatmonitor

Bron:

25

26

Domein Samenleving Het Sociaal Domein gaat over jeugd en onderwijs, zorg en welzijn, werk en inkomen, sport en cultuur. Met het Beleidskader Sociaal Domein maart 2023 - 2027 bouwen we, samen met onze partners, aan een thuis voor iedere inwoner. Daarbij gaan we uit van de visie dat rondkomen, wonen en veiligheid het fundament van het leven vormen. Vanuit die vaste basis is er ruimte voor ontmoeting en verbinding in netwerken met anderen, zodat we elkaar zien en om hulp kunnen vragen. Daarmee ontstaan er ook kansen om - waar het kan een vitaal en gezond leven op te bouwen: gezonde voeding, bewegen of sporten en meedoen in de samenleving houden ons lichamelijk en mentaal fit - dit is de kern van preventie. Voor wie dat nodig heeft, is er passende ondersteuning en zorg door de gemeente, onder andere op het terrein van Wet maatschappelijke ondersteuning, Jeugdwet en Participatiewet.

De programmaonderdelen binnen domein Samenleving bestaan hiermee uit: 1. Vaste basis, met doelen rondom Rondkomen, Wonen en zorg, en Opvang vluchtelingen 2. Verbindend netwerk, met doelen rondom Netwerken en Vrijwilligers 3. Vitaal leven, met doelen rondom Leefstijl, sport, bewegen en Opvoeden en opgroeien 4. Passende ondersteuning, met Toekomstbestendige ondersteuning als doel

1. Vaste basis Ambitie, context en achtergrond Een vaste basis is het eerste onderdeel van onze visie. Ieder mens, en iedere inwoner van Leusden, heeft in het leven een vaste basis nodig. Een fundament waarop je kunt bouwen. Zo hebben inwoners zekerheid nodig dat zij voldoende inkomen hebben om te kunnen leven, dat zij kunnen rondkomen. Maar een vaste basis is meer dan deze veel besproken ‘bestaanszekerheid’. Het gaat ook om wonen, passend kunnen wonen, een plek hebben van waaruit je je leven kunt opbouwen. Zelfstandig of met ondersteuning. En dat in een veilige leefomgeving - mensen hebben veiligheid nodig om te wonen en te leven, een veilig bestaan. Rondkomen, wonen en veiligheid vormen een fundament in het leven. Inwoners hebben hier zelf een verantwoordelijkheid in – de overheid, de gemeente ook.  Bij dit onderdeel Vaste basis hebben we gekozen voor het speerpunt Rondkomen, waarmee we ernaar toe willen werken dat inwoners zich in een gezonde financiële situatie bevinden en mee kunnen doen in de samenleving. In deze periode zien we de gevolgen van de landelijke ontwikkelingen in de koopkracht. Dit 27





levert financiële problemen op voor veel huishoudens in Nederland, ook voor inwoners van Leusden. We zien in onderzoek dat gemeentelijk armoedebeleid het verschil maakt. We zetten in op de basis: het op orde krijgen of behouden van een gezonde financiële situatie. Met het speerpunt Wonen en Zorg willen we ernaar toe werken dat inwoners passend kunnen wonen in een veilige leefomgeving. Dat is een randvoorwaarde om mee te kunnen doen in de samenleving. We zetten in op een betere aansluiting van het aanbod aan woningen op de behoefte die er in Leusden is. Ook de opvang van vluchtelingen in Leusden is een opgave die we in dit onderdeel omschrijven.

Wat hebben we bereikt? S.1.1. We helpen inwoners bij het bereiken én behouden van een gezonde financiële situatie. Wel of niet rondkomen heeft invloed op veel leefgebieden en weinig financiële ruimte mag geen belemmering vormen om mee te doen in de samenleving. Daarom starten we als gemeente bij de basis: het op orde krijgen of behouden van een gezonde financiële situatie. We richten ons op preventie en bewustwording, spelen in op actuele ontwikkelingen en passen onze minima-regelingen waar nodig aan of zorgen dat ze beter gevonden kunnen worden. Wat hebben we daarvoor gedaan? S.1.1.1 We stimuleren gezonde bestedingspatronen onder volwassenen en jongeren. Dit jaar is door gemeente en partners gewerkt aan de ontwikkeling van een publiekscampagne ‘Gezonde bestedingspatronen’ die we de komende 2 a 3 jaar willen gaan voeren in de gemeente Leusden. De campagne heeft vooral een preventief doel: inwoners uit Leusden met een modaal inkomen die mogelijk als gevolg van een nieuwe levensfase of actuele ontwikkelingen (life events) in financiële problemen kunnen komen bewust maken en hen de weg naar (lichte) ondersteuning wijzen. We dragen uit dat iedereen financiële problemen kan krijgen (normaliseren).

De groep jongvolwassenen vormt een belangrijke doelgroep van de campagne, en zij zullen actief op weg worden geholpen bij de veranderingen waar zij mee te maken krijgen op het moment dat zij meerderjarig worden. S.1.1.2 We helpen jongeren snel schulden oplossen. Ruim de helft van de jongeren heeft geldstress. Maar betrekkelijk weinig jongeren met (problematische) schulden weten de weg naar professionele hulp te vinden, of ze komen niet in aanmerking voor reguliere schuldhulpverlening. Afgelopen jaar hebben Stadsring, het Doorstroompunt en de gemeente het project ‘Jongeren schuldenzorgvrij’ in de steigers gezet, dat begin 2025 van start is gegaan. Het project koppelt laagdrempelige schuldhulpverleningstrajecten aan loopbaanondersteuning. Hierdoor krijgen jongeren grip op geld en werken zij aan een toekomstperspectief. S.1.1.3 We helpen inwoners in de bijstand met persoonlijke ontwikkeling en meedoen in de samenleving. In 2024 zijn we gestart met de eerste voorbereidingen van een pilot van twee jaar voor een groep inwoners die langdurig gebruik maakt van een bijstandsuitkering. Deze pilot start in 2025, in samenwerking met partners. In het project halen we de brede behoeften van de deelnemers op, met als doel deze inwoners (maatschappelijk) te activeren en mee te laten doen. Wat we leren uit de pilot verwerken we in onze dienstverlening.

S.1.1.4 We nemen doorlopend onze minima-regelingen onder de loep en passen regelingen daar waar nodig aan. In Leusden zijn tal van partijen betrokken bij de ondersteuning van inwoners met een laag inkomen. In 2024 is het netwerk Rondkomen gestart, waarin tijdens kwartaalbijeenkomsten een grote groep partners ervaringen uitwisselt en elkaar bijpraat over (actuele) ontwikkelingen. Als gemeente hebben we verschillende regelingen om minima tegemoet te komen. Tot nu toe ontbrak het aan een meedoen-regeling. In 2023 zijn we gestart met een pilot voor een sportpas, waarbij inwoners met een minimuminkomen voor 100 euro kunnen sporten bij lokale sportverenigingen en -aanbieders. In 2024 is de sportpas geëvalueerd en zal begin 2025 een vervolg voor een meedoen-regeling worden opgesteld. 28

Onze minimaregelingen dragen er aan bij dat ons minima-inkomens kunnen rondkomen, wanneer zij die regelingen kunnen vinden. In 2024 is een aanvang gemaakt met het opstellen van een strategisch communicatieplan. Een klantreis, waarin de ervaringen en bekendheid van minima met onze regelingen en ondersteuning, nader wordt onderzocht, maakt deel uit van het plan. Wat hebben we bereikt? S.1.2. We zorgen voor een goede aansluiting van het aanbod van woningen op de behoefte die er is. De werkwijze rond de Urgentieverordening huisvesting (het Multidisciplinair Overleg Wonen) is begin 2024 geïmplementeerd en er is bestuurlijke besluitvorming voorbereid voor de lokale Huisvestingsverordening. Zoals ook benoemd in het hoofdstuk Domein Ruimte, moeten we ons ervan bewust zijn dat druk op de woningmarkt er ook de komende jaren zal blijven. Wat hebben we daarvoor gedaan? S.1.2.1 We stellen een Woonzorgvisie op en vragen de raad deze vast te stellen. We hebben de bestuurlijke besluitvorming voor de Woonzorgvisie voorbereid. Deze visie richt zich op ouderen en mensen uit aandachtsgroepen die naast huisvesting ook zorg en ondersteuning nodig hebben.

S.1.2.2 We voeren het uitvoeringsprogramma Wonen en Zorg voor 2024 uit. Omdat de Woonzorgvisie nog niet is vastgesteld, hebben we nog geen uitvoeringsprogramma kunnen vaststellen. Wel zijn daar de voorbereidingen voor getroffen. S.1.2.3 We stimuleren het levensloopbestendig maken van bestaande woningen. In het Beleidskader Sociaal Domein staan drie campagnes aangekondigd, waaronder een campagne over ‘bewust wonen’. Deze laatste is nog niet in 2024 uitgevoerd, omdat er prioriteit is gegeven aan de twee andere campagnes. Dit heeft ook tot gevolg gehad dat er beperkt is ingezet op voorlichting over het gebruik van domotica. Wel is in het kader van het programma Samen Sterker Eemland voorlichting gegeven over valpreventie. In 2024 zijn één testdag en twee cursussen rondom valpreventie georganiseerd. Wat hebben we bereikt? S.1.3. We vangen in Leusden Oekraïense ontheemden en alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’ers) op. Ook in 2024 hebben we onze bijdrage geleverd aan het opvangen van vluchtelingen in Leusden. Naast het opvangen van Oekraïense ontheemden in de gemeentelijke opvang, hebben we ook 80 alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’ers) opgevangen bij Van der Valk in Leusden. Daarnaast hebben we medewerking verleend aan de noodopvang van 30 vergunninghouders en 30 begeleide alleenstaande minderjarigen (bama’s).

Wat hebben we daarvoor gedaan? S.1.3.1 We zetten de opvang voort van Oekraïense ontheemden op de Storkstraat 8-10 in Leusden. In 2024 hebben er 240 Oekraïense ontheemden gewoond op de opvang aan de Storkstraat. Daarnaast worden er 28 personen opgevangen in Achterveld en verblijven er nog zo’n 30 personen bij particulieren. We zien dat zo’n 90% van de mensen werkt. Alle kinderen gaan naar school. Per 1 december is de gemeente begonnen met het innen van een eigen bijdrage. Deze bijdrage betalen Oekraïense ontheemden die werken en in de opvang wonen. Het gaat om een eigen bijdrage voor gas/water/elektriciteit en cateringkosten. Er is een onderzoek gestart naar geschikte locaties voor de herhuisvesting van de Oekraïense ontheemden op de Storkstraat. S.1.3.2 We onderzoeken de mogelijkheid voor een duurzame opvanglocatie voor amv’ers. Afgelopen jaar is een belangrijke stap gezet met het sluiten van een bestuursovereenkomst tussen het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en de gemeente Leusden over de duurzame opvang van amv’s. Om dit te 29

realiseren, hebben we actief gewerkt aan de implementatie en acceptatie van de opvang in de wijk. Dit proces vereiste zorgvuldige coördinatie en nauwe samenwerking met alle betrokken partijen. Een essentieel onderdeel van dit proces was het opzetten van klankbordgroepoverleg, waarin omwonenden van Speelkamp en verschillende partners samenkwamen. Tijdens deze bijeenkomsten werden zorgen, wensen en signalen van bewoners besproken, zodat deze zoveel mogelijk konden worden meegenomen in de besluitvorming en uitvoering. Door deze voortdurende dialoog konden knelpunten tijdig worden gesignaleerd en werd er gewerkt aan oplossingen die recht doen aan zowel de belangen van de buurt als die van de jongeren. Daarnaast hebben we de samenwerking met partners versterkt om een soepele implementatie van de opvang te waarborgen. Dit betekende dat er niet alleen werd gekeken naar huisvesting, maar ook naar bredere ondersteuning en integratie, met oog voor zowel de sociale dynamiek in de wijk als de behoeften van de betrokken jongeren. Door deze aanpak hebben we belangrijke stappen gezet in het versterken van de verbinding tussen de opvang en de wijk. Dit draagt bij aan een duurzame, gedragen opvangsituatie voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen, bewoners, omwonenden en andere betrokken partijen.

2. Verbindend netwerk Ambitie, context en achtergrond Een verbindend netwerk is het tweede onderdeel van onze visie. Aanvullend op een vaste basis, heeft ieder mens verbinding nodig met mensen om zich heen. Verbinding is meer dan elkaar af en toe ontmoeten, meer dan het ondernemen van activiteiten buiten de deur. Hoewel dat belangrijk is en blijft, betekent ontmoeten van mensen tijdens een activiteit nog niet dat iemand zich ook verbonden voelt met anderen, dat iemand onderdeel is van een betekenisvol netwerk. Een structuur van verbindende netwerken zorgt voor een sterke samenleving van inwoners, die een uitdaging aan kan.  Met het speerpunt Netwerken willen we ernaar toe werken dat inwoners onderdeel zijn van een (sociaal) netwerk. Ruim 25 procent van de volwassenen in Leusden voelt zich sociaal eenzaam. Niet iedereen heeft het gevoel in verbinding te staan met anderen. We stimuleren dat inwoners zelf actief kunnen bouwen aan netwerken, dat huidige netwerken worden versterkt en dat inwoners die dat nodig hebben, worden ondersteund bij het aansluiten bij een sociaal netwerk.  Met het speerpunt Vrijwilligers willen we ernaar toe werken dat we het potentieel van vrijwilligers behouden of laten groeien. Leusden kent heel veel betrokken vrijwilligers, maar er is een noodzaak om ook op de lange termijn voldoende vrijwilligers te behouden. Wat hebben we bereikt? S.2.1.

We willen dat elke inwoner van Leusden onderdeel is van een (sociaal) netwerk. Het belang van het vormen van netwerken van inwoners is onder de aandacht gebracht bij onze partners uit de sociale basisinfrastructuur. Begin 2024 hebben we als gemeente voor hen een grote inspiratiebijeenkomst georganiseerd rondom dit thema, inclusief concrete werksessies om het bouwen en stimuleren van netwerken toe te passen. Vele (vrijwilligers)organisaties, waaronder wijkverenigingen, dragen bij aan deze doelstelling. Lariks heeft een centrale rol en opdracht in het stimuleren van ontmoeting en sociale netwerken. Met Lariks wordt toegewerkt naar een werkwijze waarop ze, samen met de wijkverenigingen en bewonersinitiatieven, deze rol nog kan versterken. Wat hebben we daarvoor gedaan? S.2.1.1 We zorgen voor een betere bekendheid en vindbaarheid van voorzieningen en activiteiten in Leusden. We hebben samen met Lariks een digitale sociale kaart ontwikkeld en in oktober 2024 gelanceerd (Wegwijzer Leusden, www.wegwijzerleusden.nl). Wegwijzer Leusden is de sociale kaart van de gemeente Leusden en geeft een overzicht van organisaties op het gebied van welzijn, zorg, opvoeden en opgroeien. Vanaf de lancering tot op heden werken we eraan om de bekendheid van de Wegwijzer Leusden op verschillende manieren te vergroten. 30

S.2.1.2 We werken samen met onze (subsidie)partners in het zorgen voor een netwerkstructuur in Leusden. We zijn het gesprek met onze (subsidie)partners gestart met de hierboven genoemde inspiratiebijeenkomst. Deze gesprekken vinden verder doorlopend plaats. Het vormen van een (sociaal) netwerk en/of het doorverwijzen naar een sociaal netwerk is opgenomen als criterium voor een subsidieaanvraag. Met Lariks voeren we overleg hoe ze ervoor zorgen om, samen met de wijkverenigingen en bewonersinitiatieven, beter toegerust te zijn om brede netwerkstructuren te laten ontstaat en in te zetten. S.2.1.3 We stimuleren de wijkverenigingen om een netwerk te zijn van en voor inwoners. Wijkverenigingen hebben in toenemende mate een rol in ontmoetingen tussen wijkbewoners door activiteiten zoals aanschuiftafels, koffie inlopen, bordspelavonden, wandelgroepen, brei- en haakcafé e.d. Zij nemen deze taak zeer serieus. De wijkverenigingen hebben drie keer per jaar overleg met Lariks en de gemeente. Daarin wordt afgestemd hoe zoveel mogelijk bewoners mee kunnen doen aan dit brede activiteitenaanbod van de wijkverenigingen. Wat hebben we bereikt? S.2.2. Wij willen het potentieel van vrijwilligers in Leusden behouden en waar mogelijk vergroten. Ook in 2024 hebben veel inwoners van Leusden zich vrijwillig ingezet voor een ander.

Ondersteuning van vrijwilligers op het gebied van welzijn en sport vond plaats door Lariks. Vrijwilligers van sportverenigingen zijn via clubsupport en het Platform Sport en bewegen ondersteund. Op verschillende manieren, van individuele contacten tot het uitreiken van vrijwilligersprijzen, is grote waardering en erkenning getoond voor het werk dat vrijwilligers in Leusden doen. Wat hebben we daarvoor gedaan? S.2.2.1 We versterken samenwerking en kennisuitwisseling tussen vrijwilligersorganisaties. Daarom richten we samen met vrijwilligersorganisaties een vrijwilligersplatform op. Het oprichten van een vrijwilligersplatform heeft in 2024 – door personeelswisseling en prioritering – nog niet plaatsgevonden, maar gebeurt naar verwachting in 2025. De gemeente Leusden zal, in samenwerking met Lariks en met alle vrijwilligersorganisaties, dit vrijwilligersplatform opzetten.

3. Vitaal leven Ambitie, context en achtergrond Een vitaal leven is het derde onderdeel van onze visie. Op de fundering van een vaste basis, en verbonden in een netwerk, kunnen inwoners een vitaal leven opbouwen. Een vitaal leven is een gezond leven. Gezondheid is niet vanzelfsprekend, maar een gezonde leefstijl is een keuze. Gezonde voeding, sporten en bewegen, ontmoeten en het opdoen van inspiratie door bijvoorbeeld cultuur, zijn bij uitstek manieren om te werken aan het verbeteren van fysieke en mentale gezondheid. Vitaliteit en veerkracht van inwoners en van de samenleving kan problematiek voorkomen of helpen verminderen. Hierin ligt de kern van preventie.





Met het speerpunt Leefstijl, Sport en Bewegen willen we toewerken naar een betere fysieke en mentale gezondheid en veerkracht van onze inwoners. Veel inwoners van Leusden zijn of voelen zich relatief gezond. Onder de jongeren en jongvolwassenen zien we wel dat deze groep te maken heeft met toenemende prestatiedruk, hoge sociale verwachtingen, groeiende kansenongelijkheid en de gevolgen van de coronacrisis. Jongeren ervaren hierdoor toenemende stress en hebben meer risico op mentale problemen. Richting de toekomst zal het aantal senioren, mensen van 55 jaar en ouder, naar verwachting stijgen van 22 procent nu naar 31 procent in 2035. Gezien de dubbele vergrijzing in Leusden is het van belang om deze groter wordende doelgroep fit en vitaal te houden. Met het speerpunt Opvoeden en Opgroeien willen we er naartoe werken dat jeugdigen kansrijk kunnen opgroeien en zich gezond en veilig ontwikkelen. Met het grootste deel van de Leusdense jeugd gaat het 31

goed. Tegelijkertijd heeft ruim 35 procent van de ouders in Leusden zorgen over opvoeding, gedrag en ontwikkeling van hun kind. Landelijk zien we dat mentale gezondheid onder jongeren verslechtert. Daarnaast zien we in de afgelopen jaren een groei in het aantal kinderen dat gebruikmaakt van (lichte) vormen van jeugdhulp. Wat hebben we bereikt? S.3.1. We willen een betere fysieke en mentale gezondheid en veerkracht van onze inwoners. We zien dat Welzijn Op Recept een vlucht heeft genomen door het inrichten van een triageteam bij Lariks dat inwoners korte begeleiding biedt of doorverwijst naar de juiste plek. Daarnaast zien we een toename van de verwijzingen (via o.a. huisartsen, POH GGZ en andere partijen) naar diverse voorzieningen op het gebied van Sport en Bewegen en een toename van het gebruik ervan. Voorbeelden zijn het toegenomen aantal deelnemers aan interventies als KickFit/Bodyactive en G-hockey door daarvoor toegeruste trainers. De groep AllFitt (passend sporten voor kwetsbare volwassenen: sociaal en fysiek veilig sporten voor hen die regulier geen aansluiting vinden door fysieke en/of, psychische en/of mentale beperking) was succesvol: verwijzers zijn positief en deelnemers komen met initiatieven om elkaar vaker te ontmoeten en maken stappen op andere gebieden (richting werk, persoonlijke ontwikkeling).

Er is een passend netwerk en passend bewegen gecreëerd voor 60-plussers met een beperking (NAH en COPD).

Senioren zijn meer gaan bewegen door motivering en toeleiding naar beweegaanbod van de buurtsportcoaches. Vrouwen, met name met een migratieachtergrond, zijn beter geïnformeerd over het belang van bewegen en de mogelijkheden daarvoor. Vrouwen helpen elkaar onderling, gaan meer bewegen en vergroten hun netwerk.

Wat hebben we daarvoor gedaan? S.3.1.1 Bewustwording vergroten van het belang van een vitaal leven voor inwoners van 0 tot 100 jaar & S.3.1.2 Ondersteunen van de mentale gezondheid van jeugdigen en volwassenen. Dit jaar is door de gemeente met partners gewerkt aan de ontwikkeling van een publiekscampagne ‘Vitaliteit’. Deze campagne staat gereed en zullen we de komende twee jaar gaan uitvoeren in de gemeente Leusden. De campagne heeft vooral een preventief en normaliserend doel: jongeren en hun ouders uit Leusden bewust maken en hen wijzen op extra informatie en naar (lichte) ondersteuning. Vanuit de GALA is er een kerngroep opgezet bestaande uit professionals die gezamenlijk de ketenaanpak valpreventie vorm geven. Dit jaar hebben er valpreventiechecks en cursussen valpreventie plaatsgevonden. Vanuit deze activiteiten wordt geprobeerd ouderen toe te leiden naar regulier sport- of beweegaanbod. Potentiële deelnemers zijn verwezen naar passend aanbod en projecten van collega's, bewegende buurten, beweegfestival, wandelgroep, walking soccer. Naast de reeds genoemde voorbeelden zijn er bijvoorbeeld wandel- en beweeggroepen gefaciliteerd (wandelgroepen, walking soccer, stoelgym) voor senioren, waarvan er inmiddels twee zijn ondergebracht en geborgd bij wijkverenigingen.

Daarnaast is er een groep gerealiseerd waarin deelnemers zich fysiek en sociaal veilig voelen, zichzelf kunnen zijn, en waar rekening wordt gehouden met beperkingen/kwetsbaarheden. Trainers zijn zodanig ondersteund dat zij passende trainingen kunnen geven aan kwetsbare jongeren en jongvolwassenen. Beweegaanbieders zijn aangespoord zich aan te melden om trainingen te kunnen gaan geven. S.3.1.3 Opstellen uitvoeringsagenda cultuur als vervolg op vastgesteld cultuurbeleid 2023. We hebben een start gemaakt met het opstellen van het Uitvoeringsprogramma Cultuur. Naar verwachting is de voorbereiding afgerond in april 2025. In de tussentijd is prioriteit gegeven aan het opstellen van de Visie op Fort33, het sluiten van de samenwerkingsovereenkomst met bibliotheek Eemland en regiogemeenten, en de start van de evaluatie Fonds Samenlevingsinitiatieven. Daarnaast is de werving opgezet van de cultuurmakelaar, waarvoor is gekozen vanuit het vastgestelde Cultuurbeleid. De cultuurmakelaar is gestart per 32

half januari. Samen met deze cultuurmakelaar en culturele partijen zal het Uitvoeringsprogramma worden afgerond, waarmee we direct door kunnen met de uitvoering. S.3.1.4 Signalering van mensen die niet zelfstandig en veerkrachtig hun leven vorm kunnen geven. Er is een ‘Platform Leusden voor Elkaar’ waarin professionals en vrijwilligers samenwerken op het gebied van gezondheid en welzijn. Dit Platform wordt geïnitieerd vanuit de Huiskamer van Leusden. De gemeente verleent subsidie en neemt deel aan de bijeenkomsten. Er zijn ook nieuwere initiatieven zoals het Netwerk Toekomstbestendige Ouderenzorg vanuit DAVA waarin gemeente, professionals en vrijwilligers samenwerken in de signalering van knelpunten en toeleiding naar zorg. Dit is gestart begin 2024. Daarnaast is gewerkt aan de komst van de Wijk-GGD’er. S.3.1.5 Integraal programma Gezondheid, Sport en Bewegen, Cultuurparticipatie Het Plan van aanpak Brede SPUK 2024 – 2026 is in oktober 2023 bij het Rijk ingediend en akkoord bevonden. In het Plan van aanpak staan activiteiten benoemd die aansluiten bij de speerpunten van het Beleidskader Sociaal Domein, Thuis in Leusden (maart 2023 – 2027).

In 2024 zijn de eerste acties uit dit Plan uitgevoerd en gefinancierd vanuit deze SPUK-middelen, waaronder verschillende interventies op jeugdgebied (zoals Buurtgezinnen, en de inzet van Emotionally Focused Therapy om relaties in gezinnen te versterken) en initiatieven rondom bewegen in de wijk. Wat hebben we bereikt? S.3.2. Jeugdigen in Leusden groeien kansrijk op en ontwikkelen zich gezond en veilig. In 2024 hebben we aandacht gegeven aan de bestaande basisvoorzieningen en de vindbaarheid daarvan. Mede door de komst van de Leusdense digitale sociale kaart, zorgen we ervoor dat ouders en jeugdigen de voorzieningen beter weten te vinden. Daarnaast hebben we een aantal momenten georganiseerd en zijn er interventies gestart om te zorgen dat relevante en herkenbare opvoedvragen bespreekbaar konden worden gemaakt en relaties in de gezinnen werden versterkt. Wat hebben we daarvoor gedaan? S.3.2.1 We ondersteunen ouders en kinderen met preventieve, vroegtijdige en passende ondersteuning. In het najaar zijn door de gemeente Leusden en Lariks twee theatervoorstellingen georganiseerd over relevante thema’s voor opvoeders: Sociale Media en Alcohol- en drugsgebruik. Deze avonden zijn beiden goed bezocht en uit een evaluatie bleek dat dit voorzag in de behoefte van veel ouders.

Om de opvoedvaardigheden van ouders te vergroten en de relaties te versterken kunnen ouders van jonge kinderen in de gemeente Leusden sinds 2024 gratis gebruik maken van Ouders Inc. Dit is een online ouderschapscursus die ouders thuis op de bank kunnen volgen. Vanaf begin 2024 zijn we in de gemeente Leusden gestart met een proeftuin voor twee jaar van Stichting Buurtgezinnen. Deze landelijke stichting heeft als motto ‘Opvoeden doen we samen’. Zij koppelen gezinnen die steun kunnen gebruiken (vraaggezinnen) aan stabiele gezinnen in de buurt (steungezinnen). Er is een lokale coördinator gestart om in Leusden, Stoutenburg en Achterveld de koppelingen te maken en te onderhouden. In 2024 zijn er tien koppelingen gemaakt. In 2024 zijn twee cursussen Houd Me Vast gegeven door Stichting EFT en een POH-GGZ Jeugd. De cursus is bedoeld voor ouderstellen met kinderen waarbij de relatie (even) niet lekker loopt en die samen willen werken aan het verbeteren van hun partnerrelatie. De twee cursussen zijn elk door zes ouderstellen met belangstelling gevolgd. Uit evaluatie bleek dat alle stellen een verbetering zagen in hun partnerrelatie dankzij deze cursus.

Naast de genoemde nieuwe initiatieven hebben we interventies van vrijwilligersorganisaties zoals Humanitas (project Home-start + Scheidingsbuddies) en Stichting Gilde Leusden (Voorleesexpress en Coach4You) versterkt door te zorgen dat zij meer gezinnen konden ondersteunen. Vanuit de Coalitie Kansrijke Start zijn de interventies Stevig Ouderschap en Nu niet Zwanger ingezet. S.3.2.2 We versterken de samenwerking tussen partners in de doorgaande ontwikkelingslijn van de jeugd. In de doorgaande lijn van ontwikkeling van jeugdigen hebben we ons gericht op goede samenwerking tussen de verschillende partijen. Er is gewerkt aan ondersteuningsroutes met kinderopvang, onderwijs, SWV, GGD, 33

Lariks en POH-jeugd. Extra aandacht is in 2024 gegeven aan de doorgaande ontwikkeling van jonge kinderen, door: - een stroomschema voor de overgang van kinderopvang naar de basisschool - een gezamenlijke bijeenkomst met leerkrachten en pedagogisch medewerkers - ouderbijeenkomsten over de overgang naar groep 1 van de basisschool. Vanuit het Deltaplan Jeugd loopt een interventie op de kinderopvang om de fysieke en sensomotorische vaardigheden van peuters extra te stimuleren met muziek en cultuur. Voor professionals is een route jeugdhulpvragen Leusden gemaakt, om elkaar sneller te kunnen vinden wanneer een jeugdige meer nodig heeft. Professionals hebben een gezamenlijke training ‘grijs gebied onderwijs – jeugdhulp’ gevolgd om kennis uit te breiden en ervaringen te delen. Er zijn vanuit Deltaplan Jeugd (NPO) preventieve interventies uitgevoerd in aansluiting op het basisonderwijs. Het gaat om de ‘Hier zijn Wij! - trainingen’, waarbij een jongerenwerker van Lariks op de basisscholen aan groepen training geeft, en de interventies Gezonde School die dit jaar op een aantal scholen extra gestimuleerd zijn door de gemeente. Met het programma 'kansrijk funderend onderwijs: overstap po-vo' werkten we aan een kansrijke overgang van primair naar voortgezet onderwijs. Gemeente en alle basisscholen in Leusden hebben aan dit programma bijgedragen.

S.3.2.3 We verbeteren het aanbod voor middelbare scholieren en jongvolwassenen. We hebben onderzocht of het mogelijk was om een specifiek programma tegen eenzaamheid onder jongeren en jongvolwassenen te starten. Eén van de vereisten om dit programma te starten was de inzet van een specifiek aantal uren jongerenwerk. De capaciteit om dit te bieden was er niet in 2024 waardoor het programma niet is gestart. We willen in 2025 samen met Lariks onderzoeken of en hoe het aanbod voor o.a. jongvolwassenen op een andere manier kan worden verbeterd. Voor de middelbare scholieren in het voortgezet onderwijs die extra ondersteuning nodig hebben van een GGD- jeugdarts hebben we in de regio gezorgd voor extra inzet van jeugdartsen. S.3.2.4 We zorgen dat alle kinderen in Leusden zwemvaardig zijn. Vanuit de in oktober 2024 vastgestelde nota Zwemveiligheid is gerealiseerd dat alle scholen in Leusden en Achterveld deelnemen aan de Swim Experience. Dit programma realiseert zwemveilige kinderen, onder meer in open water. Daarnaast worden kinderen zonder diploma A en B door dit programma gesignaleerd. Zij worden naar zwemles toegeleid. Bij onvoldoende financiële middelen voor zwemles kunnen zij een beroep doen op Stichting De Boom.

4. Passende ondersteuning Ambitie, context en achtergrond Passende ondersteuning is het vierde en laatste onderdeel van onze visie. Inwoners die de grenzen van hun mogelijkheden en netwerk bereiken, en ondersteuning of (specialistische) hulp nodig hebben, kunnen daar bij gemeenten een beroep op doen. Hierbij kan het bijvoorbeeld gaan om een uitkering vanuit de bijstand, jeugdhulp door begeleiding thuis bij problemen in het gezin, praktische ondersteuning bij het (langer) thuis blijven wonen, of behandeling van psychische klachten. Het betaalbaar en toegankelijk houden van deze ondersteuning staat onder druk, onder andere als gevolg van een stijging in het zorggebruik, personeelskrapte, en financiële kaders vanuit het Rijk. Met het speerpunt Toekomstbestendige Ondersteuning werken we aan gemeentelijke ondersteuning die ook op langere termijn toegankelijk, betaalbaar en passend is. Dit doen we onder andere via de regionale inkoop van zorg en ondersteuning op basis van de Jeugdwet en Wmo. De meest recente nieuwe opgaven en ontwikkelingen vanuit het Rijk, zoals de Hervormingsagenda Jeugd en Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming, vallen hier ook onder.

34

Wat hebben we bereikt? S.4.1. We bieden passende zorg en ondersteuning aan inwoners van Leusden die dat nodig hebben en zorgen ervoor dat dit toekomstbestendig is. Eind 2023 hebben gemeenten en zorgpartners het Regioplan Eemland vastgesteld en gewerkt aan het transformatieplan Samen Sterker Eemland (SSE) Hierin worden de IZA- doelstellingen uitgewerkt voor de gemeenten in de Regio Amersoort. Het gemeentelijk sociaal domein komt hier veelvuldig in terug. Ook zijn de verwervingsstrategie Jeugdbescherming, Jeugdreclassering en Veilig Thuis 2026 en de inkoopstrategie voor Wmo- begeleiding en beschermd wonen voor bestuurlijke besluitvorming in 2025 voorbereid. Wat hebben we daarvoor gedaan? S.4.1.1 We verwijzen minder naar gespecialiseerde aanbieders en doen meer zelf. Aan de hand van het landelijk Richtinggevend kader toegang en de Hervormingsagenda jeugd is gewerkt aan de versteviging van Lariks. Deze noodzakelijke transformatie van Lariks heeft als doel dat zij toegankelijk en verankerd in de leefwereld van kinderen en volwassen zijn. In 2024 boden zij in toenemende mate zelf ambulante begeleiding en ondersteuning. Deze beweging moet verder doorgezet worden in 2025 en volgende jaren. S.4.1.2 We sturen op de kwaliteit van de taakgerichte inkoop. MetMaya is op 1 januari 2024 gestart met het aanbieden van aanvullende specialistische jeugdhulp vanuit één organisatie voor onze regio.

Het is en blijft een ambitieuze opdracht om tegelijkertijd een nieuwe organisatie in te richten, processen op orde te brengen, nieuwe teams in te richten, medewerkers uit tientallen organisaties vanuit eenzelfde missie en visie te laten werken, een transformatie van de jeugdhulp in de regio in te zetten én tegelijk de benodigde specialistische jeugdhulp in de regio te blijven leveren. Dat laatste is vanzelfsprekend de belangrijkste prioriteit. We zien dat MetMaya met veel inzet verder werkt om de basis op orde te brengen, zorginhoudelijk, bedrijfsmatig én financieel. S.4.1.3 We bouwen aan continuïteit van ondersteuning na specialistische (jeugd)hulp. We ontwikkelden samen met onze partners een ondersteuningsaanbod op weg naar (meer) zelfstandigheid en/of volledig zelfstandig wonen door de specifiek projecten/producten als Kamers met Aandacht, de pilot omklapregeling (beide gestart vanaf september 2023), het Multidisciplinair overleg wonen (urgentie voor uitstroom uit specialistische (jeugd)hulp), het regionale herstelnetwerk psychische kwetsbaarheid ingezet op de juiste plek en ondersteuning na specialistische (jeugd)hulp. In 2024 zijn we samen met Lariks gestart met het collectiveren: meer inzet op gezamenlijk aanbod en trainingen, zoals de start van een ontmoetingsgroep voor kinderen met hoogbegaafdheid en beweegaanbod Kick Fit en Body Active Extra voor kinderen.

S.4.1.4 We zetten in op normaliseren. We hebben samen met Lariks onze inwoners en partners ondersteund in ‘het normaliseren’. Tegenslag hoort bij het leven, niet elke vraag vanuit inwoners betekent dat er meteen (professionele) ondersteuning of zorg ingezet moet worden en voor de professionele hulp geldt dat goed, goed genoeg is. Deze uitgangspunten zijn als werkwijze verder geïmplementeerd binnen Lariks. De verordeningen Jeugdhulp en Wmo, als ook de beleidsregels, zijn aangepast om hier ook meer op aan te sluiten. Aanvullend is er met Lariks een digitale sociale kaart (Wegwijzer Leusden) ontwikkeld om het bestaande laagdrempelige aanbod beter in beeld te brengen. S.4.1.5 We willen de inbreng van ervaringsdeskundigen versterken. Samen met de Participatieraad (adviesraad van het college), de Raad voor Cliëntenparticipatie Leusden, maatschappelijk partners en betrokken inwoners is gewerkt aan een vorm om de ervaringskennis, ervaringsdeskundigheid en cliëntperspectief te versterken en te verankeren in een nieuw op te richten Adviesraad Sociaal Domein in 2025. Daarnaast wordt ervaringsdeskundigheid steeds meer actief ingezet bij inkooptrajecten en projecten. Zo is in 2024 bij het project Wijk GGD Leusden gebruik gemaakt van ervaringsdeskundigheid van MIND. In 2024 is een bijeenkomst rondom huiselijk geweld georganiseerd, waar ervaringsdeskundigen hun ervaringen deelden. 35

Wat heeft het gekost 2024 Lasten en baten Domein 3 - Samenleving bedragen x € 1.000 Lasten Baten Resultaat voor bestemming Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat na bestemming

Saldo taakvelden bedragen x € 1.000 4.3 5.1 5.3 5.6 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.71 6.71A 6.71B 6.71C 6.71D 6.72A 6.72B 6.72C 6.72D 6.73A 6.73B 6.73C 6.74B 6.74C 6.81 6.81A 6.81B 6.82 6.82A 7.1 0.10

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Sportbeleid en activering Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Media Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+ Hulp bij het huishouden (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Overige maatwerkarrangementen (WMO) Jeugdhulp begeleiding Jeugdhulp behandeling Jeugdhulp dagbesteding Jeugdhulp zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf Gesloten plaatsing Geëscaleerde zorg 18+ Beschermd wonen (WMO) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Geëscaleerde zorg 18Jeugdbescherming Volksgezondheid Domein Samenleving Mutaties reserves Resultaat na bestemming

Begroting Rekening Primitief Na wijziging 40.347 43.892 42.627 11.405 13.932 14.370 -28.942 -29.960 -28.257 28 1.665 1.665 272 1.378 1.328 -28.698 -30.247 -28.594

Lasten Baten Begroting Rekening Begroting Rekening 1.461 1.153 326 359 567 450 174 173 577 527 0 0 569 533 29 31 6.622 6.602 6.178 6.623 5.173 5.159 5 39 8.169 8.233 6.290 6.364 1.489 1.558 0 0 1.262 154 656 447 1.033 1.018 112 111 0 0 0 0 2.219 2.338 17 16 1.684 1.745 0 0 725 715 0 0 435 379 0 0 2.213 2.073 0 0 2.676 3.267 12 12 905 962 0 0 121 115 0 0 534 480 0 0 85 403 0 0 1.051 946 0 0 766 642 0 0 917 826 0 0 0 -4 0 0 22 18 0 0 49 37 0 0 0 0 0 0 703 414 0 0 1.864 1.883 133 196 43.892 42.627 13.932 14.370 1.665 1.665 1.378 1.328 45.557 44.291 15.311 15.699

Saldo 1.265 438 1.703 0 -50 1.653

Saldo 341 116 50 38 465 48 10 -69 898 14 0 -120 -61 10 56 140 -591 -57 6 54 -318 105 124 91 4 4 12 0 289 44 1.703 -50 1.653

Verschillenanalyse 36

Verschillenanalyse taakvelden Hieronder is een analyse opgenomen van de verschillen tussen de begroting en de jaarrekening 2024. Alleen de taakvelden waar het verschil groter is dan € 50.000 nemen we mee in de analyse. Daarbij worden alleen de belangrijkste afwijkingen benoemd. 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken € 341.000 (voordeel) - Leerlingenvervoer: Er is € 129.000 minder gebruik gemaakt van de leerlingenvervoersvoorzieningen. Dit voordeel is het gevolg van de uitvoering van het nieuwe routeplan 2024/2025 en de effecten van de nieuwe aanbesteding die vanaf augustus 2024 van kracht is. - Subsidies peuterspeelzaalvoorzieningen en VVE: De verleende subsidies voor reguliere kinderopvang en VVE-middelen over 2023 zijn in 2024 lager vastgesteld, wat een voordeel van € 103.000 oplevert. - Specifieke uitkering OAB: De specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) is in 2024 naar boven bijgesteld, waardoor meer reguliere bestedingen konden worden gedeclareerd onder deze specifieke uitkering. Dit resulteert in een voordeel van € 187.000. 5.1 Sportbeleid en activering € 116.000 (voordeel) - Salarissen en inhuur: Op de posten salarissen en inhuur is een voordeel van € 84.000 gerealiseerd. Dit komt onder andere doordat de beschikbare middelen voor de uitvoering van de Visie Banninkpark niet zijn besteed, en er minder gebruik is gemaakt van externe inhuur dan begroot.

- Stimulering zwemmen: De geraamde bestedingen voor het stimuleren van zwemmen zijn niet gerealiseerd. Dit leidt tot een voordeel van € 24.000. 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie € 465.000 (voordeel) - Salarissen en inhuur: Op de posten salarissen en inhuur is een nadeel van € 146.000 ontstaan. - Opvang Oekraïense vluchtelingen: Binnen dit taakveld is een voordeel van € 611.000 gerealiseerd op de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Voorgesteld wordt om ook dit resterende saldo over 2024 te reserveren voor deze doelgroep en daarom te storten in de algemene reserve opvang vluchtelingen. 6.4 WSW en beschut werk € 69.000 (nadeel) - Bij de Najaarsnota 2024 is het resterende saldo op de stelpost taakmutaties vrijgevallen ten gunste van het begrotingsresultaat. In dit saldo zat ook een bedrag van € 79.600 aan WSW-middelen. Deze hadden via de Najaarsnota functioneel geraamd moeten worden op het WSW-budget. Dit is abusievelijk niet gebeurd. De aan het RWA doorgesluisde bijdrage 2024 sluit aan bij de Integrale Uitkering participatie (onderdeel WSW) die via het gemeentefonds is ontvangen. 6.5 Arbeidsparticipatie € 898.000 (voordeel) - Salarissen en sociale lasten: De vacature voor Coördinator Inburgering is in 2024 niet ingevuld. Dit heeft geresulteerd in een voordeel van € 69.000 op de salarissen en sociale lasten.

- In de loop van 2024 is het aantal inburgeraars gestegen en hiermee ook de Rijksbijdrage. Deze bijdrage is mede gerelateerd aan lopende inburgeringstrajecten die komende jaren afgerekend gaan worden. - Bij het opstellen van de jaarstukken is gebleken dat de bestedingen voor inburgering in de afgelopen jaren niet correct zijn verantwoord. Jaarlijks ontvangen wij een Rijksbijdrage voor inburgering, die wij doorzetten naar Stichting Integratiewerk voor de uitvoering van onder andere meerjarige inburgeringstrajecten. Volgens de verslaggevingsregels moeten deze middelen worden verantwoord naar rato van de realisatie. Door de uitgaven hierop te corrigeren ontstaat een incidenteel financieel voordeel. - Het totale voordeel op inburgering bedraagt € 844.00. Aangezien de daadwerkelijke besteding van deze middelen in de komende jaren plaats gaat vinden, worden deze middelen overgeheveld naar 2025 zodat de middelen beschikbaar blijven voor inburgering. 6.71A Hulp bij het huishouden (WMO) € 120.000 (nadeel) - Hulp in de huishouding: De kosten 2024 zijn vooral gestegen door de tussentijdse tariefsaanpassing. Deze kon pas 1 oktober, met terugwerkende kracht (per 1 mei), toegepast worden omdat dit tarief opnieuw bepaald moest worden met de aanbieders.

Ook hebben we die rechtszaak over het meewegen van inkomen medio 2024 definitief verloren, waardoor we de personen die het op inkomen best zelf kunnen regelen, steeds minder goed kunnen afvangen. Hierdoor zet de groei door.

37

6.71B Begeleiding (WMO) € 61.000 (nadeel) - Begeleiding: De bestedingen voor ambulante begeleiding volwassen zijn € 86.000 lager uitgevallen ten opzichte van de bijgestelde raming bij de najaarsnota. - De geraamde bestedingen voor de inloopfunctie GGZ zijn gerealiseerd. Dit geeft een voordeel van 16.000 6.71D Overige maatwerkarrangementen (WMO) € 56.000 (voordeel) - Beschikbare budget voor algemene voorzieningen ouderen is niet uitgegeven € 40.000 (voordeel); dit was een extra beschikbaar gesteld innovatie- projectbudget (deels nieuw beleid), in de praktijk kan echter worden volstaan met het structurele subsidie aan Stichting Welzin die de algemene voorziening voor de Leusdense ouderen uitvoert. 6.72A t/m 6.74C Jeugd € 446.000 (nadeel) - De voorlopige rekeningcijfers 2024 voor de jeugdzorg die begin maart beschikbaar zijn gekomen laten voor 2024 een sterkere toename zien dan begroot. In 2023 lag de toename van de zorgkosten ten opzichte van het voorgaande jaar op 5% en in 2024 op 15%. Voornaamste oorzaak zit in de overstap van pxq naar een taakgerichte financieringsvorm waarbij is gekozen voor een nieuwe jeugdzorgaanbieder.

Om de zorg continuïteit te kunnen waarborgen zijn de nog lopende pxq trajecten minder snel afgebouwd dan verwacht, zijn (duurdere) onderaannemers ingeschakeld om de juiste zorg te kunnen leveren en om productiviteitsproblemen bij de opstartende nieuwe zorgaanbieder op te kunnen vangen. Daarnaast is er meer geïndiceerd op Persoonsgebonden Budgetten om zorgcontinuïteit te kunnen bieden. Bij de najaarsnota hebben we dit gemeld en zagen we op basis van de q2 rapportage al wel een kostenstijging alleen deze heeft zich in de 2e helft van 2024 versterkt doorgezet. De verwachting is dat een deel van de kostenstijging 2024 als gevolg van de zorg continuïteit van incidentele aard zal zijn. Zo zullen de pxq geïndiceerde zorgkosten voor een heel groot deel in 2025 per 1 april aflopen. 6.82A Jeugdbescherming € 289.000 (voordeel) - Begin 2025 (na het laatste bijstellingsmoment voor de begroting i.c. de najaarsnota) hebben we de afrekening 2023 van Samen Veilig Midden Nederland (SAVE) ontvangen. Deze lag € 312.000 lager dan de bevoorschotting waardoor er een voordeel is ontstaan. De kosten liggen lager omdat een deel van de taken die voorheen door SAVE werden uitgevoerd nu worden uitgevoerd door het lokaal team van Lariks. Het betreft met name de inzet rondom ‘”veiligheid bij gezinnen”.

Deze ontwikkeling past binnen de voorgestane transformatieopgaven waarbij de zorg zo veel mogelijk dicht bij huis wordt geboden. Voor 2025 heeft Lariks een extra subsidie aangevraagd voor de uitvoering van deze extra taken. Bij de voorjaarsnota 2025 is deze overheveling van taken waarbij het budget de taak volgt budgettair neutraal in de begroting verwerkt. 0.10 Mutaties reserves € 50.000 (nadeel) € 6.000 nadeel; 75-jaar vrijheid; taakveld 5.3 € 40.000 nadeel; Saneringskredieten; taakveld 6.3

BBV indicatoren De verplichte beleidsindicatoren worden per domein weergegeven. De indicatoren staan op waarstaatjegemeente.nl en zijn daar ook te raadplegen. Op de website kunnen ook vergelijkingen worden gemaakt met andere gemeenten. Omschrijving

2020

2021

2022

2023

Cliënten met een maatwerk-arrangement Wmo per 10.000 inwoners

600

560

560

530

Personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners

338,9

221,6

170,8

170,2

Lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners 15-64 jr.

144,3

150,3

150,2

151,8

Absoluut verzuim per 1.000 leerplichtige leerlingen

-

-

-

1,8

Relatief verzuim per 1.000 leerplichtige leerlingen

-

-

23

18 38

Verwijzingen Halt per 1.000 jongeren 12-17 jaar

14

4

4

4

% Voortijdig schoolverlaters (vsv-ers) totaal

1,4

-

2,0

2,1

% Jongeren (12-21 jaar) met een delict voor de rechter

1

1

-

1

% Jongeren (12-22 jaar) met jeugdreclassering

-

0,2

0,2

0,2

% Kinderen (tot 18 jaar) in uitkeringsgezin

3

3

3

3

% Werkloze jongeren (16-22 jr)

1

1

1

1

% Jongeren met jeugdhulp (van alle jongeren tot 18 jaar)

10,0

11,5

13,7

14,7

% Jongeren met jeugdbescherming (van alle jongeren tot 18 jaar)

1,0

0,9

0,9

0,6

-

-

39,5

-

71,8

72,1

73,9

74,7

% Niet-sporters % Netto arbeidsparticipatie Indicator: Toelichting:

Cliënten met een maatwerk-arrangement Wmo per 10.000 inwoners

Bron:

Een maatwerk-arrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten. Centraal Bureau voor de Statistiek - Monitor Sociaal Domein WMO

Indicator:

Personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners

Toelichting: Het aantal personen met een uitkering WWB (t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015) per 10.000 inwoners. Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek - Participatiewet Indicator: Lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners 15-64 jr Toelichting: Het aantal re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar. Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek - Participatiewet Indicator:

Absoluut verzuim per 1.000 leerplichtige leerlingen (gegevens niet beschikbaar)

Toelichting: Het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school, per 1.000 leerlingen. Bron: DUO/Ingrado

Indicator: Relatief verzuim per 1.000 leerplichtige leerlingen Toelichting: Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000 leerlingen. Bron: DUO/Ingrado Indicator: Toelichting:

Verwijzingen Halt per 1.000 jongeren 12-17 jaar

Bron:

Het aantal verwijzingen naar Halt per 1.000 inwoners in de leeftijd van 12 tot en met 17 jaar. Stichting Halt

Indicator:

% Voortijdig schoolverlaters (vsv-ers) totaal

Toelichting:

39

Bron:

Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12 tot 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. Het betreft zowel deelnemers aan VO als MBO onderwijs. DUO/Ingrado

Indicator:

% Jongeren (12-21 jaar) met een delict voor de rechter

Toelichting: Het percentage jongeren 12 tot en met 21 jaar dat met een delict voor de rechter is verschenen. Bron: CBS Jeugd

Indicator: % Jongeren (12-22 jaar) met jeugdreclassering Toelichting: Het percentage jongeren (12 tot en met 22 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12 tot en met 22 jaar). Bron: CBS Jeugd Indicator: % Kinderen (tot 18 jaar) in uitkeringsgezin Toelichting: Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bron: CBS Jeugd Indicator:

% Werkloze jongeren (16-22 jr)

Toelichting: Het percentage werkloze jongeren van 16 tot en met 22 jaar. Bron: CBS Jeugd Indicator: % Jongeren met jeugdhulp (van alle jongeren tot 18 jaar) Toelichting: Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar. Bron: CBS Jeugd