231219 definitieve rapportage accommodatiebeleid Leusden__152391__.pdf
Tekst van het document
Sportaccommodaties in Leusden 7 binnensportaccommodaties
11 buitensportaccommodaties
2 gymzalen
1 handbalcomplex
2 sportzalen
1 korfbalcomplex
2 sporthallen
1 honk- en softbalcomplex
1 turnhal
1 hockeycomplex 2 voetbalcomplexen 3 tenniscomplexen 2 jeu de boules verenigingen
Naast bovenstaande accommodaties zijn er maneges (commercieel initiatief) en zijn duivensport, biljartvereniging, dartsverenigingen en schietsportverenigingen actief. Ook is er een golfbaan (commercieel). Daarnaast beschikt de gemeente over een particulier sportcomplex bij Afas en zijn er verschillende sportscholen in de gemeente. Omdat deze
Figuur 1: Spreiding binnen- en buitensportaccommodaties in Leusden
voorzieningen commercieel zijn (waar de gemeente Leusden geen relatie mee heeft) of
14
Figuur 2: Spreiding binnen- en buitensportaccommodaties in Achterveld
In figuur 1 is de spreiding van de binnen- en buitensportaccommodaties in de kern Leusden weergegeven. In figuur 2 zijn de sportaccommodaties (binnensport en buitensport) in de Achterveld gepresenteerd.
15
16
4.
Binnensportaccommodaties
kunnen op wedstrijdniveau alleen in een sporthal worden beoefend, vanwege de maatvoering van de zaal zelf, de benodigde zaalhoogte en de aanvullende faciliteiten.
Dit hoofdstuk geeft inzicht in de binnensportaccommodaties in gemeente Leusden. Per
•
Wel kunnen er kengetallen als richtlijn gehanteerd worden voor de aanwezigheid van
accommodaties is het huidige gebruik, de functionaliteit en de wijze van beheer en
sportvoorzieningen per inwoner.
exploitatie beschreven. •
4.1
Landelijke normen voor de aanwezigheid van binnensportaccommodaties ontbreken.
De (herijkte) planningsnorm voor een sporthal vanuit landelijk onderzoek van het Mulier Instituut bedraagt één sporthal per 10.000 tot 17.50010. Met ongeveer 31.500
Capaciteit
De gemeente kent een aantal binnensportaccommodaties. De volgende tabel geeft inzicht in de binnensportaccommodaties die aanwezig zijn in gemeente Leusden.
inwoners leidt dit tot twee sporthallen voor Leusden. •
benutting door bewegingsonderwijs en verenigingssport van in totaal 1.600 uur per jaar. •
Tabel 2: Overzicht binnensportaccommodaties
Afmeting
Type
VNG hanteert een stichtingsnorm voor binnensportaccommodaties van een minimale
‘rendabele’ sporthal.
nr.
Accommodatie
1
Burgemeester Buiningpark
Sporthal
44x28
1.232
2018
mede afhankelijk van wedstrijden op zondag, efficiënte inroostering van trainingen in de
2
De Korf
Sporthal
48x28
1.344
1985
avonden en multifunctioneel (en daarmee efficiënt) gebruik door scholen. Een bezetting
3
Antares
Sportzaal
30x22
660
2012
van zo’n 3.000 uur per jaar (op basis maximaal gebruik door onderwijs, naschools
4
Achterveld
Sportzaal
34x22
748
1983
gebruik van de accommodatie, goede avondbezetting op 5 avonden en optimale
5
Atria
Gymzaal
21x12
252
2016
6
Atlas
Gymzaal
21x12
252
2016
7
Turnhal Buiningpark
Turnhal
17x28
476
2018
lxb
Bouwjaar
NOC*NSF hanteert een norm van 1.400 uur voor sportgebruik om te spreken van een
m²
•
In de praktijk blijkt dat bezetting van sporthallen en sportzalen behoorlijk varieert. Dit is
weekendbezetting op 2 dagen) is een zeer goede bezetting van een sporthal, zeker als daarbij de sluiting van de accommodaties in vakantieperiodes meegenomen wordt. Het landelijke gemiddelde totale gebruik van een sporthal is ongeveer 2.000 uur, van een sportzaal is dat 1.800 uur. Deze kengetallen betreffen een indicatie waarbij de nuance aangegeven moet worden dat het gebruik en de behoefte van binnensport-
In algemene zin wordt het volgende opgemerkt ten aanzien van binnensport: •
accommodaties ook sterk afhankelijk is van de grootte en ambities van de binnensport-
Binnensportaccommodaties zijn qua grootte te verdelen in drie typen die ieder een
verenigingen. Alleen uitgaan van deze kengetallen doet geen recht aan de specifieke
eigen type gebruik kennen: gymzalen, sportzalen en sporthallen. Een gymzaal heeft een hoogte van meestal 5,5 meter en is geschikt voor gym, dans of verdedigingssporten,
maar
leent zich
niet
voor de meeste
balsporten
situatie van in dit geval de gemeente Leusden. •
op
verenigingsniveau. Een sportzaal heeft het formaat van twee gymzalen en een hoogte
De behoefte aan gymzalen is afhankelijk van het bewegingsonderwijs en hoe andere accommodaties (bijvoorbeeld sporthallen) door het onderwijs gebruikt worden.
•
van 7 meter en leent zich voor de meeste balsporten op trainingsniveau. Een sporthal
De afstand tussen onderwijsinstelling en binnensportaccommodatie mag voor basisonderwijs niet meer bedragen dan 1 km bij tenminste 20 klokuren, 3,5 km bij
heeft als basis de maatvoering van drie gymzalen, een zaalhoogte van minimaal 7
tenminste 15 klokuren en 7,5 km bij tenminste 5 klokuren. Er zijn geen scholen voor
meter en is vaak aangevuld met een kantine en tribune. Veel reguliere balsporten
voortgezet onderwijs in Leusden, waardoor hier geen bepalingen voor zijn opgenomen in de onderwijsverordening11.
10
Bron: Sportaccommodaties in Nederland, Mulier instituut, 2020
11
Bron: Verordening voorzieningen huisvesting, gemeente Leusden, 30 juli 2015
17
4.2
indicatie van de bezetting van de verschillende locaties en eventuele kansen en
Spreiding
De binnensportaccommodaties liggen verspreid over de gemeente (zie ook figuur 1 en 2 in
knelpunten.
hoofdstuk 3), waarbij ook de kern Achterveld beschikt over een binnensportaccommodatie. Gezien de omvang van de kern Leusden zijn logischerwijs daar de meeste
Toelichting op de berekening van de bezetting
binnensportvoorzieningen gesitueerd. Leusden is compact gebouwd, waardoor er sprake
Accommodaties zijn incidenteel vanaf 8.00 uur in gebruik. Voor een beoordeling van de
is van een goede spreiding van de binnensportaccommodaties. Verder komt uit de
bezetting is echter de volgende dagindeling gehanteerd.
interviews
met
de
verenigingen
naar
voren
dat
zowel
de
binnen-
als
buitensportverenigingen leden uit Amersfoort hebben en inwoners van Leusden
Voor doordeweekse dagen (maandag – vrijdag):
waarschijnlijk ook gebruik maken van sportaccommodaties buiten Leusden (met name
•
Amersfoort).
4.3
Bezetting
08:30-14:30 uur onderwijs (maximale bezetting van 6 uur); de scholen in Leusden maken gebruik van een continue rooster.
•
14:30-18:00 uur naschools / sport (max. bezetting van 3½ uur).
•
18:00-23:00 uur sportverenigingen (maximale bezetting van 5 uur).
Op basis van twee representatieve weken in het jaar is het gebruik van de binnensportaccommodaties inzichtelijk gemaakt. Hierbij is gebruik gemaakt van de roosters
Voor zaterdagen en zondagen:
van het voor- en naseizoen (april – juni en augustus – september) en van het winterseizoen
•
09:00-21.00 uur bezetting overdag (maximale bezetting 12 uur).
(oktober – maart). Door sporten als korfbal en (in toenemende mate) hockey die met name (en soms uitsluitend) in het winterseizoen gebruik maken van de binnensport-
Voor alle accommodaties geldt dat deze ook schoongemaakt moeten worden. Op deze
accommodaties, treden vaak grote verschillen op tussen de bezetting in het winterseizoen
momenten kan een accommodatie (gedeeltelijk) niet gebruikt worden. Het is dus belangrijk
en het andere seizoen. Daarom is er gekeken naar het percentage van het weekgebruik en
om de schoonmaakmomenten zo gunstig mogelijk in te roosteren zodat er zo min mogelijk
naar de totale uren van de jaarbezetting.
gebruikstijd verloren gaat. Omdat dit geldt voor alle accommodaties in Nederland, is hier bij de berekening van de bezetting geen rekening mee gehouden.
Bij de bepaling van de capaciteit en de bezetting moet aangetekend worden dat de bezetting mede afhankelijk is van het karakter van sportverenigingen of er (ook) op
De bezettingsgraden zijn berekend door de gebruiksuren per week te delen door het
zondagen wedstrijden gespeeld worden. Veel zaalverenigingen spelen (vooral) op
maximaal aantal beschikbare uren. Voor de bezetting van de accommodaties met
zaterdagen hun wedstrijden. Daardoor kan er sprake zijn van capaciteit zijn op zondagen,
meerdere zaaldelen is gerekend met zaaldeeluren. Dit betekent dat 1 uur gebruik van een
die door gebrek aan vraag niet ingevuld wordt. Bij de bepaling van de bezetting wordt wel
1/3 zaal in een sporthal voor 0,33 klokuur wordt meegeteld. De gebruiksroosters per week
rekening gehouden met de maximaal beschikbare capaciteit.
zijn vervolgens doorgerekend naar een gemiddelde bezetting per jaar.
De bezetting van een sportaccommodatie kan per jaar verschillen. Naast het structureel
Voor het totale jaargebruik van een sporthal (3 zaaldelen) hanteren we de volgende
gebruik worden de binnensportaccommodaties ook incidenteel gebruikt voor bijvoorbeeld
categorieën (op basis van landelijke referenties):
(kinder)feesten, toernooien en dergelijke. Deze incidentele activiteiten zijn niet in de bezet-
•
Goed >2.500 uur per jaar (groen)
tingsschema’s opgenomen en zijn niet bepalend voor de bepaling van de bezetting
•
Ruim voldoende 2.100 – 2.500 uur per jaar (lichtgroen)
(incidenteel gebruik is beperkt). De analyse van het gebruik geeft op hoofdlijnen een
•
Voldoende 1.900 – 2.100 uur per jaar (geel) 18
•
Matig 1.500 – 1.900 uur per jaar (oranje)
Turnhal Burgemeester Buiningpark
•
Onvoldoende <1.500 uur per jaar (rood)
De hoofdgebruiker van de turnhal is turnvereniging Impala. Zij maken na schooltijd en in de avonden gebruik van de turnhal. Buiten de vakantieweken gaat het hierbij om een
Voor het totale jaargebruik van een sportzaal (2 zaaldelen) hanteren we de volgende
structurele bezetting van 14.30 – 21.00 uur door de weeks, enkele uren in de ochtend en
categorieën:
4,5 uur op zaterdag. Daarbij probeert Impala zoveel mogelijk dubbele groepen gelijktijdig
•
Goed >2.100 uur per jaar (groen)
gebruik te laten maken van de zaalruimte (efficiency), hetgeen niet altijd volledig lukt.
•
Ruim voldoende 1.700 – 2.100 uur per jaar (lichtgroen)
•
Voldoende 1.500 – 1.700 uur per jaar (geel)
Daarnaast maakt Avanti Achterveld 6 tot 8 keer per jaar op zaterdag een uur gebruik van
•
Matig 1.100 – 1.500 uur per jaar (oranje)
de turnhal en wordt de turnhal zo’n 30 uur per jaar gebruikt voor wedstrijden. In de
•
Onvoldoende < 1.100 uur per jaar (rood)
verschillende vakanties (herfst, kerst, voorjaar en mei) wordt de turnhal in totaal zo’n 120 uur gebruikt en in de zomervakantie zo’n 6 uur per week. Het totale gebruik per jaar komt
Accommodatie Sporthal Buiningpark Sporthal De Korf Sportzaal Antares Sportzaal Achterveld Gymzaal Atria Gymzaal Atlas
8:30 14:30 265 22% 540 45% 782 65% 470 39% 1.100 92% 1.200 100%
14:30 18:00 209,5 30% 80 11% 170 24% 40 6% 163 23% 230 33%
18:00 23:00 545 55% 836,48 84% 484 48% 420,75 42% 426 43% 230 23%
Weekend 9:00 21:00 460 48% 392 41% 260,5 27% 146 15% 244,5 25% 80 8%
totaal 1.480
daarmee op ongeveer 1.850 uur per jaar. Daarmee wordt de turnhal gedurende het jaar intensief gebruikt. Tijdens schooluren en in de weekenden is er ruimte, maar op de andere momenten (mede in relatie tot de doelgroepen van de vereniging) wordt de hal nagenoeg volledig gebruikt.
1.848 1.696
Sporthallen Als er gekeken wordt naar het gebruik en de bezetting van de sporthallen, dan kan het
1.077
volgende geconstateerd worden: •
1.934
Het totale gebruik van sporthal Burgemeester Buiningpark is onder de norm. Het gebruik van sporthal De Korf is bijna voldoende te noemen.
• 1.740
Er is bij het gebruik een fors verschil tussen het winterseizoen en het overige seizoen. Vooral bij de sporthal op het burgemeester Buiningpark is het verschil in gebruik groot. Dit geldt zowel voor de trainingsdagen (maandag – vrijdag) als de wedstrijddagen. In
Figuur 3: Jaargebruik binnensportaccommodaties in Leusden
het winterseizoen worden de sporthallen ook gebruikt voor zaalkorfbal en zaalhockey. Tijdens het winterseizoen is de bezetting met name in de avonden op weekdagen
Het jaargebruik van gymzalen is moeilijk te vergelijken met sporthallen en sportzalen. Dit komt door de beperktere omvang van een gymzaal, waardoor een gymzaal moeilijker
(trainingen) goed te noemen. Tijdens de piekuren (18.00 – 21.00 uur) is zelfs sprake
gebruiken door en dus te verhuren is aan sportverenigingen. Een gymzaal zal dus in de
van ondercapaciteit. Dat heeft mede te maken met het feit dat volleybal en badminton
eerste plaats door het onderwijs gebruikt worden. Uit landelijke cijfers komt naar voren dat een gymzaal met 1.000 gebruiksuren per jaar een goede bezetting heeft.
wedstrijden tijdens avonduren door de week. •
Het onderwijsgebruik van sporthal Burgemeester Buiningpark is laag te noemen. Dat heeft met een aantal factoren te maken:
19
•
In
de
sporthal
beschikt
slechts
één
zaal
over
alle
faciliteiten
voor
voorkomende gevallen gebruikt door zaalverenigingen uit Leusden en door Red Caps
bewegingsonderwijs. In het andere zaaldeel kunnen vooral balsporten gespeeld •
worden. •
(die ook gebruik maken van sportzaal Antares). De
turnhal
wordt
(na
school)
permanent
gehuurd
en
gebruikt
door
Bij de realisatie van de sporthal is waarschijnlijk gekozen om geen of zo weinig
gymnastiekvereniging Impala. Dat is landelijk gezien ook een gebruikelijke constructie
mogelijk bewegingsonderwijs te plannen in de sporthal om tot maximale fiscale
bij andere turnhallen. Derhalve worden in de regel geen bezettingscijfers gehanteerd
voordelen bij de realisatie te komen. Dat kan een verklaring zijn voor het beperkte
voor turnhallen.
gebruik van de sporthal voor bewegingsonderwijs. Voor dit uitgangspunt staat een
•
herzieningstermijn van 10 jaar. Dat betekent dat vanaf 2028 de sporthal wel meer
Gymzalen
gebruikt kan worden voor bewegingsonderwijs, zodat de bezetting kan verbeteren.
In het primair onderwijs geldt als norm voor een efficiënt gebruik van een gymzaal 21
Daar staat tegenover dat de investering in 2018 voor sporthal Burgemeester
klokuren per week. In het algemeen kan worden gesteld dat bij een bezetting van 70% of
Buiningpark fors lager was dan een reguliere investering voor een sporthal.
meer de accommodatie goed wordt gebruikt. In de praktijk blijkt dat bij een bezetting van
In De Korf is het onderwijsgebruik eveneens wat lager, hetgeen effect heeft op de totale
95% geen capaciteit meer is in de accommodatie.
bezetting. Gezien de bezetting van de sportzaal en de twee gymzalen in Leusden voor
•
bewegingsonderwijs
•
is
waarschijnlijk
gekozen
voor
het
gebruik
van
sprake van maximaal gebruik. Daarnaast valt op dat ook het middag- en avondgebruik
laagdrempelige en voor het onderwijs makkelijk toegankelijke voorzieningen in plaats
van de gymzalen bovengemiddeld hoog is. Gymzaal Atria wordt daarnaast ook in de
van clustering van gebruik, en daarmee optimaal gebruik, in één van de sporthallen.
weekenden gebruikt.
De bezetting in de middaguren (14.30 – 18.00 uur) is beperkt. Dat geldt ook voor de bezetting van de overige binnensportaccommodaties op dat tijdstip. Dit is conform het landelijke beeld bij binnensportaccommodaties.
•
De zaalcapaciteit van twee sporthallen is wel noodzakelijk om al het verenigingsgebruik te kunnen faciliteren. De capaciteit van één sporthal is ruim ontoereikend om alle verenigingen te kunnen huisvesten. De bezetting van beide sporthallen zou echter wel versterkt kunnen worden in de toekomst om tot een efficiënt gebruik te komen (bijvoorbeeld via het programmeren van meer onderwijs of andersoortig gebruik).
Sportzalen •
De bezetting van sportzaal Antares is nagenoeg ‘ruim voldoende’. De bezetting is op bijna alle momenten (bewegingsonderwijs, verenigingsgebruik ’s avonds en op zaterdag) ruim voldoende.
•
Het gebruik van beiden gymzalen is zeer hoog te noemen. Voor bewegingsonderwijs is
deze
De bezetting van sportzaal Achterveld is onvoldoende tot matig. Dat heeft met name met het beperktere gebruik voor bewegingsonderwijs en weekendgebruik te maken. In de avonden wordt de accommodatie voldoende gebruikt. Voor het onderwijsgebruik zou een gymzaal kunnen volstaan. Tijdens het winterseizoen wordt de sportzaal in
4.4 Het
Functionaliteit en kwaliteit accommodatiebestand
kent
een
diversiteit
binnensportaccommodaties
zijn
relatief
aan
nieuw:
gebouwen.
De
meeste
vijf
de
zeven
van
binnensportaccommodaties zijn de afgelopen 10 jaar gerealiseerd. Sporthal De Korf en de sportzaal in Achterveld zijn gedateerd (respectievelijk 38 en 40 jaar gerealiseerd). Voor laatstgenoemde accommodaties moeten plannen ontwikkeld worden om de sportfuncties van deze accommodaties te vervangen. Kwaliteit Omdat de meeste binnensportaccommodaties relatief nieuw zijn, kan de onderhoudsstaat als goed worden gekwalificeerd. Er zijn geen (grote) knelpunten over de kwaliteit van de binnensportaccommodaties bekend bij de gemeente. Als onderdeel van de uitgevoerde enquêtes is aan de verenigingen gevraagd hoe zij de kwaliteit en functionaliteit van de accommodaties beoordelen. Bij kwantitatieve aspecten
20
gaat het daarbij om onder meer de afmetingen van de zaal, het aantal materialen en de
Functionaliteit
tribunecapaciteit. Bij de kwalitatieve aspecten gaat het om zaken als de inrichting van de
De functionaliteit van de accommodaties is beschouwd op basis van de zaalafmeting en
zaal, de staat van onderhoud en de veiligheid.
voorzieningen. Deze bepaalt welk onderwijs- en sportgebruik mogelijk is in de accommodaties.
Over het algemeen zijn de verenigingen tevreden over de kwantitatieve aspecten van de accommodaties en de kwalitatieve aspecten. Aandachtspunten die door verenigingen zijn
Tabel 3: Functionaliteit binnensportaccommodaties
genoemd, zijn als volgt:
Accommodatie
Type zaal
Meerdere binnensportverenigingen vroegen tijdens het groepsgesprek aandacht voor
1
Buiningpark
de instandhouding en het uit te voeren onderhoud in de komende periode (totdat de
2
sporthal vervangen wordt). De sluiting van de douches na de zomer (als gevolg van legionella) werd daarbij als voorbeeld genoemd.
•
•
Afmeting
Bouwjaar
lxb
VNG
KVLO
NOC
Sporthal
44x28
Ja
Ja
Ja
2018
De Korf
Sporthal
48x28
Ja
Ja
Ja
1985
3
Antares
Sportzaal
30x22
Ja
Ja
n.v.t.
2012
4
Achterveld
Sportzaal
34x22
Ja
Ja
n.v.t.
1983
Basketbalvereniging Green Giants geeft aan dat, door gewijzigde regelgeving vanuit de
5
Atria
Gymzaal
21x12
Ja
Nee
n.v.t.
2016
bond, de maatvoering van de sportzaal (breedte van de zaal) tekort schiet voor
6
Atlas
Gymzaal
21x12
Ja
Nee
n.v.t.
2016
De algehele staat van onderhoud van De Korf en de matige klimaatbeheersing.
wedstrijden. Er is te weinig uitloopruimte. Op dit moment wordt door de bond •
•
dispensatie gegeven.
Bewegingsonderwijs
De verenigingen die gebruik maken van De Korf (met name Green Giants en LBC)
De VNG Hanteert in de modelverordening Huisvesting Onderwijs een normstelling van
missen een verenigingsruimte in de sporthal. Daardoor is het moeilijker om leden aan
12x21x5,5 meter voor een gymzaal. Door de KVLO wordt gesteld dat deze afmetingen te
de vereniging te binden.
klein zijn voor het geven van een adequate gymles. Het gelijktijdig zelfstandig en
Gebruikers van sporthal Burgemeester Buiningpark geven aan het aantal kleedkamers
gedifferentieerd werken in groepen aan verschillende bewegingsactiviteiten en het
bij de sporthal beperkt te vinden. Impala maakt geregeld gebruik van de kleedkamers
sporten/spelen op aangepaste veldjes draagt een grotere maatvoering. De KVLO hanteert
van Antilopen of LHV, omdat de kleedkamers bij de sporthal / turnhal in gebruik zijn
daarom voor een gymzaal voor het basisonderwijs als normstelling 14x22x5,5 meter12.
door Antilopen en LHV. • •
De staat van onderhoud van sportzaal Achterveld wordt eveneens als aandachtspunt
Bij de gymzalen in de gemeente Leusden kan gesteld worden dat beiden gymzalen voldoen
genoemd.
aan de afmetingen zoals gesteld door de VNG (modelverordening Huisvesting Onderwijs),
Verder geven gebruikers aan dat het aantal parkeerplaatsen bij de sporthal
maar niet aan de minimale normstelling van het KVLO.
Burgemeester Buiningpark beperkt is (zeker als er ook evenementen zijn op het •
sportpark). Hetzelfde geldt voor het aantal parkeerplaatsen bij sportzaal Achterveld.
De sportzalen hebben een ruime afmeting en voldoen daarmee ruim aan de minimale
Daarnaast wordt de verkeersveiligheid rond de parkeerplaats bij de sporthal
afmetingen voor een sportzaal, zowel wat betreft de VNG-normen als de KVLO-normen.
Burgemeester Buiningpark en de aanrijroute genoemd.
12
Handboek huisvesting bewegingsonderwijs KVLO, 2019
21
De afmetingen van de sporthallen en de faciliteiten bieden mogelijkheden om
In het kader van beheer van de faciliteiten (met name de horeca) ligt daar een
bewegingsonderwijs aan te bieden. Bij sporthal Burgemeester Buiningpark is één van de
verantwoordelijkheid. De horeca van sporthal De Korf wordt geëxploiteerd door een
zaaldelen ingericht voor het volledige lesprogramma bewegingsonderwijs, het andere deel
ondernemer, die ook verantwoordelijk is voor het bowlingcentrum in dezelfde locatie. Een
kan gebruikt worden voor balsporten binnen het lesprogramma.
deel van de beheertaken van de sporthal is ondergebracht bij deze ondernemer.
Sportgebruik
4.6
De standaardmaat van een sportzaal is veelal 28x22 meter. De sportzaal in Achterveld is
Uit de analyse van de capaciteit en het huidige gebruik van de binnensportaccommodaties
met een sportruimte van 34x22 meter een relatief grote sportzaal. Voordeel van deze
zijn de belangrijkste bevindingen als volgt:
maatvoering voor de verenigingen die de zaal nu gebruiken is dat er 6 badmintonvelden
•
Bevindingen binnensportaccommodaties
De gemeente Leusden kent 7 binnensportaccommodaties: 2 sporthallen, 2 sportzalen,
zijn ingepast en de zaal meer comfort biedt als trainingsruimte voor sporten als zaalkorfbal
1 turnhal en 2 gymzalen. Eén sportzaal is in Achterveld gesitueerd, de overige
en zaalvoetbal. Sportzaal Antares kent ook ruimere afmetingen dan de reguliere
binnensportaccommodaties
afmetingen.
binnensportaccommodaties worden beheerd en geëxploiteerd door de gemeente. •
De minimale afmeting van een sporthal is 24x44x7 meter. De twee sporthallen in de
verspreid
over
de
kern
Leusden.
Alle
De gemeente beschikt met twee sporthallen ten opzichte van de kengetallen en richtlijnen over een aantal sporthallen dat verwacht kan worden van een gemeente met
gemeente Leusden voldoen beiden aan deze norm. Daarbij valt op dat de sporthal op het Burgemeester Buiningpark een (positief) afwijkende hoogte heeft van 9 meter (ten opzichte
liggen
de omvang van Leusden. •
Van twee binnensportaccommodaties is de levensduur van 40 jaar (bijna) bereikt. Het
van de gangbare 7 meter). Daardoor is het voor turnvereniging Impala onder meer mogelijk
gaat hierbij om sporthal De Korf en sportzaal Achterveld. De andere accommodaties
om trampolinespringen aan te bieden in de sporthal. Verder valt op dat de maatvoering van
zijn vrij recent gerealiseerd (afgelopen 10 jaar).
De Korf ruim is te noemen, zeker gezien de leeftijd van de sporthal. Met name voor
•
De functionaliteit van de accommodaties is goed: alle accommodaties beschikken over
trainingen van verenigingen biedt dat extra mogelijkheden. De afmetingen van beide
minimaal de noodzakelijke afmetingen. Sporthal Burgemeester Buiningpark kent
sporthallen voorzien daarmee in de wedstrijdnormen van alle takken van sport.
positief afwijkende afmetingen met een hoogte van 9 meter, waardoor de turnvereniging daar trampolinespringen kan aanbieden. De sportzalen hebben ruime afmetingen
4.5
Beheer en exploitatie
De gemeente Leusden is verantwoordelijk voor beheer en de exploitatie van alle binnensportaccommodaties in de gemeente.
(ruimer dan gemiddeld). •
De bezetting van de accommodaties verschilt erg van elkaar. •
De sporthal Burgemeester Buiningpark wordt buiten het winterseizoen beperkt gebruikt. Daarnaast is er weinig onderwijsgebruik. Dit heeft te maken met de
Hoofdgebruiker van de turnhal op het Burgemeester Buiningpark is gymnastiekvereniging
uitgangspunten bij de realisatie van de sporthal. Daardoor is maximaal geprofiteerd
Impala. De sporthal op het Burgemeester Buiningpark kent een verbinding naar de clubaccommodaties (en de horeca) van korfbalvereniging Antilopen en handbalvereniging
van de fiscale mogelijkheden en is de sporthal tegen minimale kosten gerealiseerd. •
Ook de bezetting van De Korf ligt lager dan de gebruikelijke normen. Ook hier is
LHV. Daarnaast is de personele inzet in de sporthal op het Burgemeester Buiningpark
minder onderwijsgebruik en is het avond- en weekendgebruik beperkter dan
minimaal (vooral schoonmaak). Operationele beheerstaken worden voor een groot deel
gemiddeld.
door Antilopen en LHV uitgevoerd.
22
•
De avondbezetting in het winterseizoen van beide sporthallen is wel goed te noemen. Voor het gebruik door verenigingen is een zaalcapaciteit van twee sporthallen wel noodzakelijk.
•
Sportzaal Antares kent een ruim voldoende bezetting.
•
Sportzaal Achterveld wordt onvoldoende bezet. Voor het bewegingsonderwijs is een gymzaal voldoende. De sportverenigingen waarderen de grotere afmetingen, maar maken uit kostenoverwegingen vaak gebruik van één zaaldeel. Dat leidt tot een lagere bezetting.
•
Beide gymzalen (Atria en Atlas) worden bovengemiddeld gebruikt. Voor onderwijsgebruik zitten deze zalen vol. Daarnaast valt op dat met name avond- en weekendgebruik veel hoger is dan gebruikelijk is bij gymzalen.
•
Er is ruim voldoende aanvullende capaciteit voor bewegingsonderwijs beschikbaar in met name de sportzalen en de sporthallen in Leusden. De accommodaties in Leusden vallen binnen de reisafstanden voor scholen. Wanneer gebruik gemaakt wordt van de sporthallen, moet voor de scholen wel rekening gehouden worden met consequenties voor de onderwijstijd.
23
24
5.
Buitensportaccommodaties
In dit hoofdstuk worden de buitensportaccommodaties nader toegelicht.
5.1
Capaciteit en spreiding
De gemeente kent een aantal buitensportaccommodaties. Binnen de gemeente Leusden zijn er zowel sportparken waar meerdere sporten beoefend kunnen worden als sportparken die
monofunctioneel
zijn.
In
bijlage 4
is
een
overzicht
opgenomen
van
de
buitensportaccommodaties (sporten en aantal velden per tak van sport). In deze bijlage is onderscheid gemaakt tussen kunstgrasvelden en natuurgrasvelden. De volgende tabel geeft een overzicht van de buitensportaccommodaties die aanwezig zijn in gemeente Leusden. Tabel 4: Overzicht buitensportaccommodaties
nr.
Vereniging
Type sport
1
LHV
Handbal
2
KC Antilopen
Korfbal
3
MHC Leusden
Hockey
4
The Red Caps
Honk- en softbal
5
SV Achterveld
Voetbal
6
Roda ‘46
Voetbal
7
Voetbalacademie Midden Nederland
Voetbal
8
Amicale de Petanque
Jeu de boules
9
JBC De Hakhorst
Jeu de boules
10
Lockhorst Tennis & Padel
Tennis
11
LTV Eemelaar
Tennis
12
LTV Leusden
Tennis Figuur 4: Spreiding buitensportaccommodaties
25
Voor de berekening van de behoefte aan wedstrijdvelden is gebruik gemaakt van het planningsmodel van de KNVB. Daarbij wordt op basis van het aantal ingeschreven teams per leeftijdscategorie, het gebruik in het weekend (zaterdag, zondag, beiden) en het aantal velden een analyse gemaakt van capaciteit. Bij de analyse worden door ons bureau ontwikkelde rekentools (op basis van de normering van de bonden) gehanteerd. Tabel 5: Capaciteitsberekening voetbal
Capaciteitsberekening voetbal Wedstrijdvelden Beschikbare capaciteit
Figuur 5: Vervolg spreiding buitensportaccommodaties
5.2
Vraag en aanbod
Berekende behoefte
Kern
Saldo
Kunstgras
Natuurgras
Leusden
3
4
7,53
-0,53
-1
Achterveld
1
2
1,46
1,54
1
6
8,99
1,01
0
Totaal
4
Onafgerond
Afgerond
In deze paragraaf zijn voor een aantal takken van sport vraag en aanbod van de sportvelden geïnventariseerd. Het gaat daarbij om voetbal (Roda’46 en SV Achterveld), hockey (MHC Leusden), tennis, (LTV Leusden, Lockhorst en De Eemelaar), korfbal (Antilopen) en honk- en softbal. Per tak van sport wordt, op basis van de normering van de betreffende sportbonden, het ledenaantal en het aantal teams van de verenigingen geanalyseerd hoe vraag en aanbod zich tot elkaar verhouden.
Roda’46 Voetbalclub Roda ’46 speelt op sportpark Burgemeester Buiningpark in Leusden. De voetbalclub beschikt over 7 voetbalvelden waarvan 3 kunstgras en 4 natuurgras. 2 van de natuurgrasvelden worden uitsluitend gebruikt voor wedstrijden, de overige velden worden voor zowel wedstrijden als trainingen gebruikt. Op het complex ligt nog een achtste natuurgrasveld dat voorheen gebruikt werd door Roda’46. Dat veld is teruggegeven aan de
5.2.1
Voetbal
Binnen gemeente Leusden zijn twee voetbalverenigingen actief. Roda ’46 en SV Achterveld beschikken over een eigen complex, waarbij zij de beschikkingen hebben over zowel
gemeente, die het beschikbaar heeft gesteld aan Voetbal Academy Midden Nederland. Deze organisatie verzorgt tot op heden alleen trainingen. In de toekomst wil VAMIN ook deelnemen aan competities van de KNVB.
kunstgras- als natuurvelden. De meeste teams spelen hun wedstrijden op zaterdag. De wedstrijdcapaciteit dient dus op Voetbal Academy Midden Nederland (VAMIN) beschikt niet over een eigen complex en
die dag te worden gebaseerd. Op basis van de normering is het aantal benodigde
heeft een jaarcontract met de gemeente voor het gebruik van één veld. Zij zijn nog niet
wedstrijdvelden van Roda’46 7,53. Afgerond zijn dat 8 velden. Roda ‘46 beschikt over 7
ingeschreven bij de KNVB en daarom niet meegenomen in de analyse naar vraag en
velden waar wedstrijden gespeeld kunnen worden. De capaciteit voor wedstrijden is
aanbod.
daarmee onvoldoende. Door wedstrijddagen op te rekken (eerder beginnen, later eindigen) 26
velden met verlichting). Bij de normeringen werd door de KNVB tot voor kort geen rekening gehouden met avondwedstrijden. Inmiddels is dat gebruikelijker.
Tabel 6: Capaciteitsberekening hockey
Capaciteitsberekening hockey Vereniging
Kern
Berekende behoefte
kunnen de wedstrijden waarschijnlijk grotendeels alsnog gepland worden (zeker op de
Onafgerond
4
0
3,65
0,35
0
4
0
3,65
0,35
0
Beschikbare capaciteit Kunstgras
De indicatieve trainingsbehoefte op basis van het aantal teams is ongeveer 3.450 uur per
Pupillen
Saldo Afgerond
jaar. De beschikbare capaciteit is tussen 2.750 en 2.850 uur per jaar. Volgens de normering
MHC Leusden
is er daarmee zo’n 600 tot 700 uur per jaar aan trainingscapaciteit te weinig.
Totaal
SV Achterveld
Jeugdteams spelen gedurende de reguliere veldcompetitie op zaterdag, senioren teams op
Voetbalclub SV Achterveld bevindt zich op het Kerstensportpark in Achterveld. De
zondag. Daarnaast zijn er trim teams en de SEVENS-competities die doordeweeks hun
voetbalclub beschikt over 4 voetbalvelden waarvan 1 kunstgras en 3 natuurgrasvelden.
wedstrijden spelen (8 teams bij MHC Leusden). MHC Leusden beschikt over veel
1 natuurgrasveld wordt uitsluitend voor wedstrijden gebruikt, 1 natuurgrasveld wordt
jeugdteams waardoor de zaterdag de drukste dag is qua wedstrijden. Als er gekeken wordt
uitsluitend voor trainingen gebruikt. De overige twee velden worden voor zowel wedstrijden
naar de veldbehoefte op de zaterdag, komt deze uit op 3,65 veld. Afgerond zijn dat 4
als trainingen gebruikt.
velden. De capaciteit voor wedstrijden is dus in balans.
Op 2 teams na, speelt elk team zijn wedstrijd op zaterdag. De wedstrijdcapaciteit wordt
Voor de trainingscapaciteit heeft de vereniging de beschikking over een extra trainingsveld
daarom op zaterdag gebaseerd. Op basis van de normering is het aantal benodigde
(met de afmetingen van een miniveld c.q. een half veld). Op basis van de berekeningen is
wedstrijdvelden 1,46. Afgerond zijn dat 2 velden. SV Achterveld beschikt over 3 velden
ook de trainingscapaciteit in balans met het aantal velden.
Leusden
waar wedstrijden gespeeld kunnen worden. Er is daarmee sprake van 1 wedstrijdveld overcapaciteit. De indicatieve trainingsbehoefte op basis van het aantal teams is ongeveer 650 uur per jaar. De beschikbare capaciteit is ongeveer 1.550 uur per jaar. Volgens de richtlijnen is er dus een overcapaciteit van ongeveer 900 uur per jaar voor trainingen.
5.2.3
Tennis
De richtlijnen bij tennis gaan uit van ongeveer 90 spelende leden per buitenbaan (uitgaande van verlichte banen). Tabel 7: Capaciteitsberekening tennis (verlichte tennisbanen)
Capaciteitsberekening tennis (verlichte tennisbanen) Vereniging
Kern
beschikt over 5 hockeyvelden waarvan 1 waterveld, 3 semi-waterveld en 1 zandveld; één
LTV Leusden
Leusden
10
9,83
0,17
0
van de velden is een trainingsveld en alleen geschikt voor miniwedstrijden.
Tennis Lockhorst
Leusden
9
7,40
1,60
1
LTV Eemelaar
Leusden
4
0,96
3,04
3
23
18,19
4,81
4
5.2.2
Hockey
MHC Leusden bevindt zich op het Schammer Sportpark in Leusden. De hockeyclub
Beschikbare Berekende Saldo Capaciteit behoefte Onafgerond Afgerond
27
•
LTV Leusden heeft 885 spelende leden. Daarmee hebben zij een behoefte van 9,83 tennisbanen. De vereniging beschikt over 10 banen, waarmee de capaciteit en de behoefte in balans zijn. De verhouding is echter dusdanig dat er weinig
Tabel 8: Capaciteitsberekening korfbal
Capaciteitsberekening korfbal Vereniging Kern
groeimogelijkheden zijn met de huidige capaciteit. •
Tennis Lockhorst biedt sinds kort naast tennis ook padel aan. De vereniging geeft desgevraagd aan dat veel leden zijn overgestapt naar padel. De vereniging telt in totaal
Antilopen
Beschikbare capaciteit Berekende Saldo behoefte Kunstgras Natuurgras Onafgerond Afgerond
Leusden
Totaal
3
0
2,61
0,39
0
3
0
2,61
0,39
0
1.025 leden, waarbij bij benadering 50% uitsluitend tennist, 35% uitsluitend padel speelt
•
en 15% zowel tennist als padel speelt. Op basis van het aantal leden dat alleen tennist
Korfbal wordt door zowel op zaterdag als op zondag gespeeld door senioren. Jeugdteams
en de beschikbare capaciteit, komt een overcapaciteit van 1,6 banen naar voren;
spelen hun wedstrijden op zaterdag. In de praktijk spelen de meeste clubs al hun
afgerond is dit 1 baan.
wedstrijden op zaterdag. Dat geldt ook voor Antilopen. De richtlijn vanuit het KNKV voor
LTV Eemelaar heeft 86 leden. Zij beschikken nu over 4 banen. Op basis van het aantal
zaterdagverenigingen is 7 normteams per kunstgrasveld (jeugdteams hebben een
leden zou een capaciteit van 1 baan voldoende zijn. Er is derhalve een overcapaciteit
coëfficiënt ten opzichte van seniorenteams). Op basis van het aantal teams van Antilopen
van 3 banen.
komt de behoefte aan wedstrijdvelden uit op 2,61 veld. Afgerond zijn dit 3 kunstgrasvelden. De capaciteit voor wedstrijden is daarmee in balans.
Padel De enige tennisvereniging in Leusden die naast tennis ook padel aanbiedt, is op dit moment
5.2.5
Lockhorst. Van de 1.025 leden spelen ruim 500 leden uitsluitend padel. De vereniging
Honk- en softbalvereniging Red Caps is eveneens gesitueerd op het Burgemeester
beschikt over 5 padelbanen met verlichting. Op basis van de richtlijnen van de KNLTB
Buiningpark. Zij beschikken over één gecombineerd veld voor honk- en softbal waarop
(ongeveer 90 leden per baan) is er enige ondercapaciteit. De behoefte aan padelbanen is
zowel wedstrijden gespeeld worden als op getraind wordt. Red Caps heeft maximaal rond
ongeveer 5,7 banen, afgerond 6. Daarbij kan worden aangetekend dat padel met
de 160 leden gehad. In 2010 – 2011 was dit gedaald naar 60 leden. Sinds een jaar of 8 is
dubbelteams gespeeld wordt en dat de potentiële avond- en weekendcapaciteit
er sprake van een stabiel ledenaantal van ongeveer 130 spelende leden (10 teams). De
(respectievelijk 20 uur en 16 uur per week) wellicht toch kan voorzien in het gebruik van de
teams kunnen ingepland worden op het beschikbare veld. Door de softbalcompetitie op
leden.
maandag en vrijdag moeten de trainingen (honk- en softbal) wel geconcentreerd gepland
Honk- en softbal
worden (dinsdag, woensdag en donderdag). Trainingen voor honkbal en softbal kunnen 5.2.4
Korfbal
Korfbalvereniging Antilopen bevindt zich op het sportpark Buiningpark in Leusden. Zij
niet gelijktijdig plaatsvinden, omdat van hetzelfde veld gebruik gemaakt wordt. Dat leidt tot druk op de trainingscapaciteit.
beschikken over 3 kunstgrasvelden waarop zowel wedstrijden gespeeld worden als op wordt getraind.
5.3
Functionaliteit en kwaliteit
De meeste velden binnen gemeente Leusden voldoen aan de standaard afmetingen en regels voor het spelen van wedstrijden. Een aantal verenigingen (Roda’46, MHC Leusden) heeft daarnaast de beschikking over een trainingsveld dat ook voor pupillenwedstrijden gebruik kan worden.
28
Uitzondering hierop is honk- en softbalvereniging Red Caps. De afmetingen van het
Accommodatie en overige faciliteiten
zogenaamde midfield voldoen niet aan de eisen van de bond. Het veld is (voor honkbal) 85
Naast de functionaliteit en kwaliteit van de velden, hebben een aantal verenigingen
meter lang en moet 100 meter zijn. Dit is te verhelpen door rond het veld een hoog hek te
opmerkingen gemaakt over hun accommodatie en de overige faciliteiten op de sportparken:
plaatsen, waardoor kunstmatig een grotere afstand gerealiseerd kan worden. De kosten
•
Antilopen, Roda’46, LTV De Eemelaar en LHV Leusden geven aan dat de parkeerplaats
hiervan worden geraamd op € 30.000. Daarnaast beschikt de club het liefst over twee
waarvan zij gebruik maken sociaal c.q. verkeerstechnisch onveilig is. Daarnaast is de
aparte velden voor honkbal en softbal. Daarmee worden de gebruiksmogelijkheden voor
verlichting op de weg naar het sportpark, de parkeerplaats en op de looppaden naar de
beide takken van sport groter. Door de ligging van het honkbalcomplex en de beperkingen
accommodaties toe onvoldoende. Dit kan voor onveilige situaties zorgen.
vanuit het aanpalende natuurgebied en de spoorlijn is niet mogelijk een apart softbalveld
•
aan te leggen. Red Caps geeft aan mogelijk naar een andere locatie in Leusden te willen
parkeerplaatsen beschikbaar zijn. Daarnaast is de vereniging van mening dat het
waar wel twee velden aangelegd kunnen worden en de vereniging zichtbaarder is. De buitensportvelden worden conform een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) door de
LTV De Eemelaar geeft aan dat, wanneer er tegelijkertijd gevoetbald wordt, er te weinig clubgebouw oud is en niet meer voldoet aan de eisen van de huidige tijd.
•
LTV Leusden geeft eveneens aan dat de beperkte parkeercapaciteit een knelpunt is.
•
De verenigingen beoordelen de staat van de eigen clubaccommodaties met een
gemeente onderhouden. De staat van de velden is over het algemeen goed. Via enquêtes
voldoende of ruim voldoende. Uitzonderingen hierop zijn Jeu de boules vereniging
is aan verenigingen gevraagd wat zij van de functionaliteit en kwaliteit van de velden en
Amicale de Pétanque en LTV De Eemelaar. Deze verenigingen omschrijven de staat
accommodaties vinden. Over het algemeen zijn de respondenten (redelijk) positief over de
als onvoldoende. Grote investeringen zijn nodig.
kwaliteit van de velden.
•
Amicale de Pétanque geeft aan dat algehele renovatie of vernieuwing van de binnenaccommodatie (10 banen) nodig is. De vereniging heeft daarnaast ook 28
Sporttechnische functionaliteit
buitenbanen. In relatie tot het aantal leden (68) is er daarmee sprake van een grote
•
accommodatie.
LHV Leusden geeft aan dat er bij hun beachveld met name behoefte is aan zitplaatsen. •
Het veld bevindt zich ver weg van de kantine en het terras. Daarnaast zijn de doelen toe aan vervanging/onderhoud. •
het clubgebouw te kunnen dragen. •
Het hekwerk rondom 6 tennisbanen van Lockhorst Tennis en Padel is aan vervanging toe. Ook komen zij bergruimte te kort.
• •
Bij MHC Leusden zijn 2 velden aan renovatie toe. Een derde veld is voor de hoger
LTV De Eemelaar geeft aan dat het ledenaantal te laag is om de investeringen in LTV Leusden wil graag de clubaccommodaties vernieuwen, maar noemt de gestegen bouwkosten als een belemmering.
•
Red Caps maakt sinds 1992 gebruik van containers als clubaccommodatie. In eerste
spelende teams onvoldoende van kwaliteit. Het hoofdveld is wel van goede kwaliteit.
instantie zouden die voor een periode van 10 jaar gebruikt worden. De vereniging zou
Roda’46 geeft aan dat de kwaliteit van één van de natuurgras wedstrijdvelden slecht is.
graag over een permanent en duurzaam (stenen) clubgebouw beschikken, maar wil
Als het geregend heeft, is het veld vaak onbespeelbaar. De club wil één natuurgrasveld
eerst uitsluitsel hebben over het toekomstperspectief van de veldaccommodatie. Voor
omzetten naar één kunstgrasveld met verlichting om te kunnen voorzien in de
de korte termijn worden daarom geen investeringen gepland. Daarnaast vindt de
trainingsbehoefte doordeweeks. Het kunstgrasveld zou dan ook ingezet kunnen worden
vereniging de betaalde huur voor het veld hoog; deze is vergelijkbaar met de huur die
als wedstrijdveld, wanneer de natuurgrasvelden door weersomstandigheden niet of minder goed bespeelbaar zijn.
Quick uit Amersfoort betaalt voor 1 honkbalveld en 2 softbalvelden. •
Veel verenigingen hebben een duurzaamheidsscan laten uitvoeren en al bepaalde maatregelen genomen. Veel verenigingen willen hierin de komende jaren (verder) investeren. Enkele verenigingen geven hierbij ook knelpunten aan: de investering in 29
verduurzaming is niet rendabel vanwege te beperkt gebruik of er zijn beperkingen voor de teruglevering van energie van zonnepanelen.
•
De meeste verenigingen beschouwen hun clubaccommodaties als (ruim) voldoende. Een aantal verenigingen (Amicale de Pétanque, LTV De Eemelaar, LTV Leusden) zouden willen vernieuwen en verduurzamen, maar vinden de kosten te hoog of de
5.4
terugverdienmogelijkheden te laag.
Bevindingen buitensport
In de voorgaande paragrafen is een toelichting gegeven op de buitensportaccommodaties in de gemeente Leusden. Hieronder worden de belangrijkste punten samengevat. •
In beide kernen zijn buitensportaccommodaties gesitueerd. In Achterveld gaat het om complexen voor voetbal en tennis. Logischerwijs zijn in de grootste kern Leusden de meeste buitensportvoorzieningen aanwezig.
•
Er is sprake van een redelijk evenwicht in het aantal voetbalvelden en de behoefte. SV Achterveld heeft een overcapaciteit van 1 wedstrijdveld. Roda’46 heeft op dit moment een
beperkt
tekort
aan
wedstrijdvelden
(afgerond 1)
en
met
name
aan
trainingscapaciteit. •
Hetzelfde geldt voor hockey en korfbal: ook daar is sprake van een goed evenwicht in capaciteit en behoefte.
•
Gemeentebreed is er een overcapaciteit op het gebied van tennis van 4 banen. Die overcapaciteit zit met name bij LTV De Eemelaar. Bij LTV Leusden en Lockhorst is de capaciteit nagenoeg in balans met de behoefte.
•
Lockhorst Tennis & Padel heeft recent een aantal banen omgebouwd tot padelbanen. De sport is ook populair in Leusden: op basis van de normen is er een tekort aan banen bij Lockhorst, de vereniging heeft een wachtlijst van 180 mensen en er zijn padelbanen gerealiseerd bij commerciële aanbieders (onder meer sportschool Theo Meijer).
•
De functionaliteit en kwaliteit van de sport gebonden voorzieningen zijn over het algemeen goed. Eén van de natuurgras wedstrijdvelden van Roda’46 is in matige staat, waardoor het veld geregeld niet beschikbaar is als gevolg van weersomstandigheden. MHC Leusden geeft aan dat twee velden gerenoveerd moeten worden en dat de kwaliteit van een derde veld voor hoger spelende teams onvoldoende is. Het veld van Red Caps moet door middel van een hek (kunstmatig) vergroot worden en de vereniging heeft bij voorkeur de beschikking over 2 velden (1 honkbalveld en 1 softbalveld).
•
De infrastructuur rond de sportparken heeft wat aandacht nodig. Met name de verenigingen op Burgemeester Buiningpark vragen aandacht voor verkeersveiligheid en sociale veiligheid op de parkeerplaatsen en toegangswegen.
30
31
6.
Ontwikkelingen
6.1.2
Bevolkingsontwikkeling en prognose
De gemeente Leusden bestaat uit de kernen Leusden en Achterveld. Het aantal inwoners In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de ontwikkelingen in Leusden die van invloed kunnen
in de gemeente Leusden is ongeveer 31.500 in 2023. Sinds 2008 is het aantal inwoners
zijn op de toekomstige vraag naar sportaccommodaties en -faciliteiten in de gemeente. Het
met ongeveer 3.000 gestegen (stijging van 10,2%)13. De bevolking van gemeente Leusden
gaat
vergrijst, conform het landelijke beeld.
daarbij
uiteraard
om
de
demografische
ontwikkelingen
(inclusief
de
leerlingenprognoses voor het gebruik door het bewegingsonderwijs). Daarnaast wordt ingegaan op de beleidsmatige kaders en uitgangspunten, de ruimtelijke ontwikkelingen
Volgens het CBS groeit de gemeente Leusden tot 2035 met 7,02% wat op ongeveer 2.000
(inclusief de consequenties voor de ontwikkeling van het aantal inwoners). Het hoofdstuk
inwoners uit komt. Dit is iets lager dan waar in de gemeentelijke prognoses in het kader
wordt afgesloten met de ontwikkelen bij en ambities van de sportverenigingen, die van
van de woningbouwontwikkeling rekening mee wordt gehouden. Het aantal mensen van 55
invloed kunnen zijn op (het gebruik van) de sportaccommodaties.
jaar en ouder in de gemeente Leusden zal naar verwachting stijgen van 22% naar 31% in 2035.
6.1
Demografische ontwikkelingen
Als onderdeel van dit onderzoek is gekeken naar de bevolkingsontwikkeling van de
6.1.3
Leerlingenprognoses
gemeente Leusden. De omvang en opbouw van de bevolking en de ontwikkeling is van
Naast de bevolkingsontwikkeling geeft de leerlingenprognose belangrijke informatie als het
invloed op de (toekomstige) vraag naar sportaccommodaties in de gemeente. Voor de
gaat om het verwachte gebruik van de binnensportaccommodaties. De ontwikkeling van de
ontwikkelingen in de vraag naar bewegingsonderwijs is de leerlingenprognose voor de
leerlingenaantallen geeft aan hoe het bewegingsonderwijs zich in de aankomende jaren
komende jaren geanalyseerd.
ontwikkelt en welke sportvoorzieningen nodig zijn om bewegingsonderwijs te kunnen blijven faciliteren.
6.1.1
Woningbouwontwikkeling
De komende jaren zijn er een aantal woningbouwlocaties in Leusden in ontwikkeling. De grootste ontwikkeling vindt plaats in Leusden-Zuid (Tabaksteeg). Daar worden tot en met
De leerlingenprognose van de gemeente Leusden uit 2023 laat zien dat het aantal leerlingen in het basisonderwijs groeit in de periode tot 2041. Dit is met inbegrip van de
2037 zo’n 760 nieuwe woningen gerealiseerd. Daarnaast is een ontwikkeling gepland in
geplande woningbouwontwikkelingen. Eerst stijgt het aantal leerlingen van ongeveer 2.500
Achterveld waar zo’n 430 nieuwe woningen gerealiseerd moeten worden.
in 2022 tot ongeveer 2.900 in 2036. Vervolgens daalt het tot bijna 2.700 leerlingen in 2041 (figuur 2). Dit is een stijging van ongeveer 9% in 2041 ten opzichte van schooljaar 2022.
In totaal worden de komende 10 tot 15 jaar zo’n 1.500 nieuwe woningen gerealiseerd in Leusden. De overige woningen worden dus op andere locaties in Leusden gerealiseerd. Met een bezetting per woning van 2,1 gaat het daarbij om ongeveer 3.000 nieuwe inwoners de komende jaren. Het woningbouwprogramma is nog niet definitief vastgesteld. Daarmee kunnen er nog afwijkingen ontstaan de komende jaren.
13
AlleCijfers.nl/gemeente/Leusden
32
Figuur 6: Totaal aantal leerlingen basisonderwijs per schooljaar
Figuur 7: Totaal aantal klokuren bewegingsonderwijs per schooljaar
Het aantal leerlingen in het basisonderwijs is van belang voor de sportaccommodaties
Bij deze theoretische berekening zijn drie kanttekeningen te maken:
omdat dit gevolgen heeft voor het aantal uren bewegingsonderwijs. Volgens de prognose
1. Bij het aantal gymgroepen in de prognose zijn de kleutergroepen niet meegenomen. De
zijn er 110 gymgroepen in gemeente Leusden in schooljaar 2023. Als al deze groepen
theoretische splitsing tussen kleutergroepen en gymgroepen volgens de beleidsregel
conform de wet 1,5 klokuur per week bewegingsonderwijs krijgen (c.q. 2 lesuren per week),
van de VNG komt niet altijd overeen met de praktijk. Het is mogelijk dat een school
is dit een totale behoefte van 163,5 (klok)uur bewegingsonderwijs per week.
meer gymgroepen en minder kleutergroepen heeft. In dat geval is er dus een grotere behoefte aan accommodatie voor het bewegingsonderwijs.
Omdat kleutergroepen in principe ik het speellokaal van de school gymmen en niet in een
2. Een verwachte daling of stijging van het aantal leerlingen betekent niet altijd een afname
sportaccommodatie, is in de leerling prognose ook het aantal gymgroepen van groep 3 tot
of stijging van het aantal groepen dat bewegingsonderwijs krijgt. Het is namelijk ook
en met 8 weergegeven. Daaruit blijkt een behoefte van 103,5 (klok)uur bewegingsonderwijs
mogelijk dat de groepen van een school wat kleiner of groter worden. Bijvoorbeeld 20
in 2023. Dat is dus een verschil van 60 klokuren als de kleutergroepen niet worden
of 28 leerlingen per groep in plaats van het gemiddelde van 25. In dat geval blijft de
meegerekend. In 2036 zijn er volgens de leerling prognose 128 groepen die 123 (klok)uren
behoefte aan sportaccommodaties gelijk.
bewegingsonderwijs nodig hebben. Dit daalt tot 122 groepen en 115,5 (klok)uur in 2041.
3. Deze berekening gaat uit van de huidige wetgeving. Het is mogelijk dat in de toekomst
Het gemiddelde aantal klokuren bewegingsonderwijs is in de periode tot 2041 116 uur per
de wetgeving verandert waardoor er meer uren bewegingsonderwijs verplicht worden.
week. In 2041 zijn er volgens de prognose 12 klokuren extra nodig ten opzichte van 2023. Deze stijging is goed te zien in figuur 7.
33
6.2
Lokale ontwikkelingen
bijdragen (sport als middel). Er is landelijk steeds meer oog voor de verbinding tussen sport,
In deze paragraaf worden de relevante lokale ontwikkelingen op het gebied van
bewegen en het sociaal domein. Ook in Leusden wordt in het beleidskader voor het sociaal
sportdeelname, beleid en ruimtelijke plannen toegelicht. In hoofdstuk 2 is al ingegaan op
domein (Thuis in Leusden) een nadrukkelijke verbinding gelegd naar de sport. Eén van de
de landelijke trends en ontwikkelingen rond sport en bewegen.
uitgangspunten is een sterke basisinfrastructuur, onder meer op het gebied van sportaccommodaties en sportaanbieders.
6.2.1
Lokale sportdeelname en vitaliteit
Uit het Leusdens Sport- en Beweegakkoord (2020) komt het volgende naar voren rond sport- en beweeggedrag en vitaliteit in de gemeente. •
Circa 58% van de inwoners van de gemeente Leusden maakt gebruik van de sportfaciliteiten binnen de gemeente waarvan de sportverenigingen een belangrijke aanbieder voor sport en bewegen zijn.
•
Er zijn ruim 40 sportverenigingen in de gemeente Leusden actief. Circa 32% de inwoners van de gemeente is hier lid van. Dit draagt naast sport en beweging ook in grote mate bij aan de sociale cohesie en vitaliteit binnen de gemeente. Het percentage leden van verenigingen in Leusden is daarmee wat hoger dan het landelijk gemiddelde (rond de 25%).
•
Sinds COVID-19 stijgt het aandeel ongeorganiseerd en anders georganiseerd sporten.
Speerpunten uit de visie die van belang zijn voor de sport (en het gebruik van sportaccommodaties) zijn de inzet op netwerken (waarbij sportaccommodaties en clubgebouwen nodig zijn voor het realiseren van ontmoetingsmomenten), vrijwilligersinzet (onder meer bij sportverenigingen) en het bevorderen van een gezonde vitale leefstijl. Lokaal Sportakkoord In het lokale Sportakkoord (2023) heeft de gemeente Leusden per thema concrete ambities geformuleerd: •
niemand uitgezonderd; •
•
Net als in de rest van Nederland heeft de gemeente Leusden te maken met
sportaanbod voor iedereen; •
beweegarmoede. •
Circa 48% van de inwoners van gemeente Leusden jonger dan 25 jaar beweegt minder dan de landelijke beweegnorm van 5 uur per week.
•
Circa 46% van de inwoners van gemeente Leusden heeft overgewicht.
centraal staan; •
Beleidsontwikkelingen
Ruimte voor sport en bewegen: de gemeente beschikt over een toekomstbestendige sportinfrastructuur die uitnodigend, faciliterend en toegankelijk is voor iedereen;
•
Sociaal veilige sport: iedereen kan veilig en met plezier sporten en sport beleven;
•
Maatschappelijke waarde van sport en beweging: de gemeente wil meer aandacht geven aan de waardevolle betekenis en toegevoegde waarde van sport en beweging;
• 6.2.2
Vaardig bewegen: ieder kind en iedere jongere krijgt de kans om vaardig en veelzijdig te sporten en bewegen – onder de juiste begeleiding – waarbij plezier en ontwikkeling
maatschappelijke veranderingen, zoals individualisering, terugloop van vrijwilligers, een terugtredende overheid, demografische ontwikkelingen (vergrijzing en ontgroening) en
Vitale sportaanbieders: Leusdenaren sporten en bewegen bij vitale, ondernemende en toekomstbestendige sportaanbieders. Er is een kwalitatief sterk, veilig en toegankelijk
In de gemeente Leusden beweegt en sport meer dan 50% van de inwoners in de openbare ruimte en bezoekt 29% regelmatig een fitnesscentrum.
Inclusie en diversiteit: alle Leusdenaren kunnen met plezier sporten en bewegen,
Samenwerking, kennisdeling en zichtbaarheid: iedereen die betrokken is bij sport en beweging in Leusden voelt zich verbonden met de sector en voelt zich uitgenodigd tot
Sociaal domein
samenwerking en kennisdeling. Het lokale sport- en beweegaanbod is toegankelijk,
Lokaal sport- en beweegbeleid kan tegenwoordig niet meer los worden gezien van de
overzichtelijk en makkelijk vindbaar voor iedereen.
opdrachten die gemeenten hebben in het sociaal domein. Sportverenigingen worden steeds nadrukkelijk aangesproken op en betrokken bij het leveren van maatschappelijke
34
6.2.3
Naast de enquêtes is met een groot aantal verenigingen / organisaties een (groeps)gesprek
Overige ontwikkelingen
Onderzoek zwembad
gevoerd (bijlage 2). De belangrijkste bevindingen uit de enquêtes en de gesprekken worden
Door een extern bureau wordt een onderzoek uitgevoerd de toekomst van zwembad De
toegelicht in deze paragraaf.
Octopus. Het zwembad is gesitueerd op het Burgemeester Buiningpark, naast de tennisbanen en het honk- en softbalveld.
Tabel 9: Respons op de enquête
Uitgezette enquêtes
Met de resultaten van het onderzoek moet een besluit genomen worden over het meest passende scenario: renovatie van het huidige zwembad of nieuwbouw. Als gekozen wordt voor renovatie, dan blijft het zwembad op de huidige locatie gesitueerd. Als gekozen wordt
Ingevulde enquêtes
Respons
Buitensport
10
9
90%
Binnensport
33
16
48%
Overig
8
5
63%
voor nieuwbouw, dan moet een locatieonderzoek gedaan worden naar de meest geschikte locatie. Nieuwbouw op het Burgemeester Buiningpark is daarbij een optie: hetzij naast de
De respons is goed te noemen. Het lagere percentage bij de binnensportgebruikers hangt
huidige locatie (op de parkeerplaats), hetzij op een andere locatie op het sportpark. Bij de
samen met de aard van deze gebruikers. Veel gebruikers huren (vaak al jaren stabiel)
herontwikkeling van het sportpark zal daar dan rekening mee gehouden moeten worden.
slechts 1 tot 2 uur per week een accommodatie. In veel gevallen gaat het om particuliere
Bij de ontwikkeling van de scenario’s (hoofdstuk 8) wordt daar verder op ingegaan.
groepen en commerciële sportaanbieders. De respons onder deze groep was lager. Alle grote binnensportverenigingen die actief zijn in Leusden hebben deelgenomen aan de enquête.
Cultuurnota Op dit moment werkt de gemeente Leusden aan een cultuurnota, die, net als het sportaccommodatiebeleid,
gebruikt
vastgoedbeleid.
dat
Wellicht
wordt
daar
als
bouwsteen
raakvlakken
te
voor vinden
het zijn
gemeentelijk met
het
sportaccommodatiebeleid.
6.3.1
Ledenontwikkeling
De verenigingen is gevraagd naar het aantal actieve leden in de jaren 2023 en 2019 en de verwachting in ledenontwikkeling voor de komende drie jaar. In tabel 10 zijn de resultaten weergegeven, waarbij voor de binnensport alleen de (grote) verenigingen zijn
6.3
Ontwikkelingen verenigingen
meegenomen.
Algemeen Om de ontwikkelingen bij verenigingen te inventariseren, zijn enquêtes uitgezet onder de verenigingen: voor de binnensportverenigingen, voor de buitensportverenigingen en voor kleinere verenigingen met een eigen accommodatie (verkorte vragenlijst). In de enquêtes zijn de verenigingen bevraagd op een breed aantal onderwerpen: ledenontwikkeling, sportieve ambities, gebruik van de accommodaties, knelpunten in het gebruik, tevredenheid over de accommodaties, de belangrijkste punten van zorg en de speerpunten binnen het verenigingsbeleid.
35
Tabel 10: Ledenontwikkeling sportverenigingen Sport
Naam vereniging
aantal leden weer stijgend en Impala verwacht een verdere groei door promotie Ledenaantallen 2019
Verwachte ontwikkeling
2023
vereniging heeft daardoor een wachtlijst van ongeveer 35 personen. Basketbalvereniging
Binnensport Badminton
Leusder Badminton Combinatie
Badminton
SV Avanti
Basketbal
Green Giants
Turnen
Impala
Turnen
SV Avanti
Volleybal
AFAS-LEOS
Binnensport en buitensport Handbal Leusder Handbal Vereniging
100 10 65 683 70 137
64 35 148 519 70 157
gelijk stijging stijging stijging gelijk gelijk
148 292
stijging stijging gelijk
Korfbal
Korfbalclub Antilopen
141 292
Hockey
MHC Leusden
1200
1054
Buitensport Tennis en padel
Lockhorst Tennis & Padel
524
1025
Tennis
LTV Leusden
885
918
Tennis
LTV de Eemelaar
60
86
Voetbal
Roda '46
1200
1250
Voetbal
VAMIN
20
44
Voetbal
SV Achterveld
458
446
Green Giants is fors gegroeid. Dit geldt ook voor de badmintonafdeling van SV Avanti. Volleybalvereniging AFAS-LEOS heeft een bescheiden groei gerealiseerd. Green Giants schrijft de groei toe aan blijvende interesse voor de sport en het ontbreken van aanbod of een wachtlijst in buurgemeentes. Zelf heeft de vereniging een kleine wachtlijst (5 personen). Green Giants en Avanti verwachten de komende 3 jaren een verdere toename van het aantal leden.
gelijk gelijk stijging stijging stijging daling
Combiverenigingen De handbal-, korfbal- en hockeyvereniging kennen allemaal een zaal- en een veldseizoen. Bij handbal en korfbal is dit van medio oktober tot medio maart. Bij hockey is de zaalcompetitie korter (circa 11 weken, van december tot en met februari). In de periode 2019-2023 zijn de ledenaantallen van de handbal- en korfbalvereniging nagenoeg gelijk gebleven. Zij verwachten de komende 3 jaar een toename van het aantal leden. Als redenen worden genoemd de doorgroei van jeugd naar senioren, toename van gezinnen
Overig Duivensport
Postduivenhoudersvereniging Leusden
15
21
Jeu de boules
Amicale de Pétanque
56
68
Jeu de boules
Jbc de Hakhorst
160
198
Schietsport
Schietvereniging Leusden e.o
30
30
Tafeltennis & Darts
Tafeltennis- en Dartsvereniging Leusden
Totaal
seniorenlessen en werving van nieuw kader. Dit laatste belemmerd nu de groei en de
37
37
6.143
6.610
stijging stijging daling gelijk gelijk
(door woningbouw) en promotieactiviteiten onder meer op inwoners van Amersfoort. De hockeyvereniging heeft circa 150 leden ingeleverd ten opzichte van 2019 (12%) en verwacht voor de komende 3 jaar een stabilisatie. Buitensport Tennis en padel zijn in Leusden fors gegroeid. Bij alle tennisverenigingen is een
De tabel laat zien dat het totale aantal leden van de verenigingen samen in de periode
ledenstijging te zien. Dit is ook het landelijke beeld en wordt mede veroorzaakt door Covid-
2019-2023 is toegenomen van 6.143 naar 6.610. Dat is tegen de landelijke trend in (waar
19 (toen tennis een van de weinige sporten was die beoefend kon worden tijdens
het aantal leden gemiddeld daalt). Voor de komende 3 jaar verwachten de verenigingen
lockdowns). Bij Lockhorst Tennis & Padel wordt de groei ook veroorzaakt door de aanleg
hoofdzakelijk een stabilisatie of stijging van het aantal leden. Slechts 2 verenigingen
van padelbanen. De tennisverenigingen in Leusden verwachten een stabiel ledenaantal
verwachten een daling. Onderstaand lichten we er per categorie enkele bijzonderheden
voor de komende jaren. Bij Lockhorst is er een wachtlijst voor padel van ongeveer 180
toe.
mensen. Door beperkingen in de huidige capaciteit kan daar in ieder geval niet verder gegroeid worden.
Binnensport Bij de binnensportvereniging hebben badmintonvereniging LBC en turnvereniging Impala
Roda’46 heeft meer leden dan in 2019 en verwacht dat het aantal leden zal blijven stijgen
minder leden dan in 2019. LBC verwacht geen nieuwe toename van leden. Bij Impala is het
de komende jaren. Datzelfde geldt voor VAMIN, dat op dit moment nog wel een kleine 36
vereniging is. SV Achterveld is iets gedaald in ledental en verwacht de komende jaren een
Tabel 11: Aanvullende behoefte gebruik binnensportaccommodaties
Vereniging
verdere daling. Overige verenigingen Bij de overige verenigingen zijn de twee jeu de boules verenigingen het grootst in ledenaantallen. Beide verenigingen zijn sinds 2019 met 20% gegroeid. Amicale de Pétanque heeft nu 68 leden en verwacht de komende 3 jaar verdere groei. JBC De
Korfbalclub Antilopen Leusder Handbal Vereniging Impala SV Avanti Badminton MHC Leusden Totaal uren per jaar (indicatief)
Trainingen uren/week weken 8 24 4 26 5 40 1 52 niet gekwantificeerd circa 640 uur
Wedstrijden uren/week weken
20 3
4 7
circa 125 uur
Hakhorst is met 198 leden een stuk groter, maar verwacht de komende 3 jaar een afname van leden.
•
De behoefte van SV Avanti Badminton hangt samen met de behoefte aan gebruik op een specifieke dag. Er is in sportzaal Achterveld voldoende ruimte.
6.3.2
•
Herkomst leden
De mate waarin leden van buiten de gemeente komen, hangt samen met diverse factoren, zoals geografische ligging, het
de winterperiode. De behoefte aan extra wedstrijden hangt niet samen met een te
aanbod in de omliggende gemeenten, eventuele
samenwerking met een vereniging uit een andere gemeente en het ambitieniveau van de
Impala benoemt als oorzaak de hogere bezetting van de binnensportaccommodaties in beperkte capaciteit maar met het toewijzingsbeleid van de bond.