Plan van aanpak Preventie met gezag 29 september 2022
Tekst van het document
Van der Put, C. E., Deković, M., Stams, G. J. J. M., Van Der Laan, P. H., Hoeve, M., & Van Amelsfort, L. (2010). Changes in Risk Factors during Adolescence. Criminal Justice and Behavior, 38(3), 248–262. https://doi.org/10.1177/0093854810391757 8 Webster, C. D., Hucker, S. J., & Bloom, H. (2002). Transcending the Actuarial Versus Clinical Polemic in Assessing Risk for Violence. Criminal Justice and Behavior, 29(5), 659–665. https://doi.org/10.1177/009385402236736; Borum, R. (2003). Managing at-risk juvenile offenders in the community: Putting evidence-based principles into practice. Journal of contemporary criminal justice, 19(1), 114-137. https://doi.org/10.1177/1043986202239745 9 Opgroeien in een kansrijke omgeving | Nederlands Jeugdinstituut (nji.nl) 10 Nanninga, M. (2006). Prediagnostiek (afstudeerscriptie Leergang Recherchekunde, Amsterdam); Ferwerda, H. (2016). Criminele jeugdgroepen als kraamkamer voor de onderwereld. Het Parool, 4 januari 11 Broek, A. van den, E. Kleijnen & S. Bot (2012). Kwetsbare gezinnen in Nederland. Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling. Ontzorgen en normaliseren. Naar een sterke eerstelijns jeugd- en gezinszorg. Den Haag: Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling. 12 Criminaliteit binnen familienetwerken - Het CCV 7
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
33
4.3
Actielijn 1. Beeld op orde Doel De intensievere aanpak van jonge aanwas start met het beter in beeld krijgen van de problematiek en de doelgroep, opdat deze personen vroegtijdig wordt gesignaleerd en problemen passend geadresseerd. We zetten in op beter zicht op de (potentiële) doelgroep in Lelystad Oost door intensivering van signalering en structurele informatie-uitwisseling tussen verschillende betrokken partners van onderwijs, veiligheid en sociaal domein om te kunnen komen tot de nodige en effectieve integrale aanpak.
Beschrijving aanpak •
We zetten in op meer bewustwording over signalen en melden van problematiek rondom jonge aanwas en criminaliteit bij inwoners, scholen, maatschappelijke organisaties en ondernemers. We versterken deze kennis bij de partners in de keten en zorgen dat ze weten hoe deze signalen te melden en passend op te volgen. Daarnaast hercontracteren we partners mbt de bestaande afspraken inzake de meldcode en verzuim.
•
We versterken de informatiepositie van de gemeente en betrokken partners. We verdiepen het maatschappelijke beeld van de problematiek en de doelgroep en zorgen – binnen wet- en regelgeving, convenanten en samenwerkingsafspraken - voor meer structurele en integrale informatie-uitwisseling over individuele jongeren maar ook gezinnen. We completeren het lokale beeld van verschillende partners door op gestructureerde wijze signalen van (potentiële) jonge aanwas en criminaliteit bij elkaar te brengen.
•
Voorts zetten we in op het beter in beeld krijgen van actuele fenomenen, trends en ontwikkelingen onder jongeren op straat, in buurten en wijken, en in de online wereld door meer bewustwording en kennisdeling bij professionals en burgers.
Een effectieve aanpak vraagt om de volgende interventies: •
Om te komen tot een versterkte informatiepositie zodat vroegtijdig kan worden doorverwezen en ingegrepen zet de gemeente de volgende interventies en maatregelen in: 1.
We zetten in een stevige regiefunctie waarin de informatie-uitwisseling (kwalitatief en kwantitatief) op een next level kan komen zodat eerder en beter beeld is van de situatie met betrekking tot (potentiële) jonge aanwas. Mogelijk wordt aangesloten op de monitor Fluïde netwerken13 om de wisselende groepssamenstellingen beter te kunnen volgen.
2.
Er wordt ingezet op informatie en bewustwordingscampagnes over ondermijning, criminaliteit en jonge aanwas onder ouders, bewoners, scholen ondernemers en maatschappelijke organisaties.
3.
Jongerenwerkers, BOA’s op straat en andere ketenpartners krijgen een opfris-training over het herkennen van signalen van criminaliteit en jonge aanwas en vervolgens hoe en waar deze zorgen
De monitor Fluïde netwerken is een analyse-instrument. Het is een uitbreiding van de applicatie PGAx, dat informatiedeling bij domein overstijgende problematiek mogelijk maakt en veel veiligheidshuizen en gemeentes gebruiken 13
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
34
te melden en waar nodig anders op te volgen. Zo wordt het aantal ogen en oren op straat vergroot en kan vroegtijdiger een passende aanpak worden ingezet. 4.
Er wordt ingezet op het versterken en doorontwikkelen van het meldpunt ondermijning. Dit is nu nog een intern gemeentelijk meldpunt, maar wordt een extern meldpunt en draagt zo ook bij aan de awareness.
Beoogde resultaten •
Een basisstructuur met betrokken partners over integraal uitwisselen van (kwalitatieve en kwantitatieve) informatie en signalen.
•
Groter aantal meldingen van inwoners en organisaties.
•
Kennisverbetering bij ketenpartners op straat, bij gezinnen thuis, op scholen en online.
•
Er is een gedeeld beeld (kwalitatief en kwantitatief) over de actuele stand van zaken van de jonge aanwas, doorgroeiers en negatieve rolmodellen in Lelystad en hoe ze zich tot elkaar verhouden. Hiertoe wordt informatie, kennis en expertise tussen de partners onderling gedeeld. Uitdagingen rondom informatiedeling zijn getackeld.
•
Beter zicht op (criminele) familienetwerken
•
Zicht op nieuwe trends en ontwikkelingen (zoals gebruik van snus).
Wat hebben we hiervoor nodig? x 1.000 euro (excl. BTW)
2022
2023
2024
2025
2026
2027 en
Toelichting
verder Beeld op orde Activiteiten ter bevordering van
-
10
10
10
10
10
Divers activiteiten zoals MMA
meldingsbereidheid en de
campagnes, Week van de
maatschappelijke weerbaarheid
Veiligheid etc.
(inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties) Intensiveren Doorontwikkelen meldpunt
-
10
10
10
10
10
Ondermijning
Meldpunt uitbreiden met extern meldpunt.
Intensiveren Training professionals
-
15
15
15
15
15
Divers aanbod
-
15
15
15
15
15
Divers aanbod
(concierges, mentoren etc.) tbv herkennen signalen van ondermijning/jonge aanwas Vernieuwen Awareness training ouders
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
35
Vernieuwen Totaal 2023 – 2027 = 200
4.4
-
50
50
50
50
50
Actielijn 2. Versterken van weerbaarheid: thuis, op school en online Doel Het vroegtijdig versterken van opvoedkracht en weerbaarheid van jongeren en kwetsbare gezinnen, het versterken van school als centrale plek en het vergroten van digitale weerbaarheid van jongeren. Om daarmee te voorkomen dat kinderen en jongeren (door)groeien in crimineel gedrag.
Beschrijving aanpak 1.
Door een vroegtijdige inzet in gezinssystemen wordt voorkomen dat kinderen en jongeren vastlopen in hun ontwikkeling en afglijden richting criminaliteit. We zetten proactief en systematisch in op vroegtijdige ondersteuning van ouders die moeite hebben met de opvoeding van hun kind, weinig zicht hebben op hun kind en/of de ernst van situaties niet goed inzien. We leren kwetsbare ouders hun kinderen grenzen te stellen en op te treden, maar vooral om ook positief op te voeden en hun kind te helpen zichzelf positief te ontwikkelen. Ook hierbij aandacht voor terugdringen van uitkeringsafhankelijkheid om te voorkomen dat niet werken en/of niet leren de norm is.
2.
Scholen zijn een belangrijke vindplaats voor kinderen die vastlopen in hun ontwikkeling en negatief, risicovol gedrag ontwikkelen. We zetten in op verbeterde lokale samenwerking tussen scholen en (actieve) jeugdpreventiepartners. Daarnaast versterken we de bestaande ondersteuningsstructuur opdat scholen beter signaleren en meer handelingsbekwaam worden. In het voortgezet onderwijs wordt het jongerenwerk versterkt, zodat ook in het voortgezet onderwijs meer oren en ogen zijn op belangrijke wisselmomenten (pauze en einde schooldag). De aanpak dient kennis te geven van de unieke positie van campus Porteum.
3.
We moeten meer inzicht krijgen in de online leefomgeving van de jongeren om te kunnen anticiperen waar nodig. We zetten in op bewustwording en weerbaarheid onder jongeren: positief gebruik van social media maar ook hoe herken ik foute zaken en gevaar en hoe ga ik daar mee om?
Een effectieve aanpak vraagt om de volgende interventies 1.
We intensiveren de bestaande en laagdrempelige inzet op kwetsbare gezinnen en kijken daarbij naar erkende interventies, zoals SNAP, Alles Kidzzz, SPRINT, Ouderschap met liefde en grenzen of BASTA! En maken gebruik maken van goede voorbeelden uit Straatwaarde(n)14.
Het regioprogramma Straatwaarde(n) dat valt onder de Veiligheidsregio Midden-Nederland faciliteert de ketenpartners zowel lokaal als op districtelijk/ regionaal niveau bij het terugdringen van de aanwas in de cocaïnehandel in Midden-Nederland en jaagt ene aanpak aan. 14
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
36
2.
Versterken en uitbreiden capaciteit OndersteuningsTeams in het Primair Onderwijs. Vanuit het traject ‘Versterken van de basis’ wordt op dit moment extra capaciteit in de OndersteuningsTeams geleverd op de basisscholen in de Waterwijk en Boswijk; met de middelen uit Preventie met Gezag wordt tevens ingezet op uitbreiding van capaciteit in de Zuiderzeewijk en Atolwijk.
3.
Extra inzet van jongerenwerk in het voortgezet onderwijs, met focus op Porteum. Deze extra inzet is gestart vanuit NPO-middelen en wordt nu gecontinueerd. Jongerenwerkers zijn actief in pauzetijden en na schooltijd in en rondom de scholen. Zij kunnen signalen oppakken, in contact komen met jongeren, begeleiding bieden aan jongeren of hen doorverwijzen naar andere voorzieningen.
4.
Intensivering van de verzuimaanpak in Lelystad Oost. Hiermee wordt het mogelijk om met het team leerplicht meer aanwezig te zijn op basisscholen in Lelystad Oost zodat nog vroegtijdiger geacteerd wordt op verzuim onder de risicogroep.
5.
Betrokken partners gaan de digitale leefomgeving van jongeren beter leren kennen en begrijpen, zodat ze ook kunnen inspelen op de kansen en risico die de online wereld biedt. Dit werkterrein staat nog in de kinderschoenen en vergt nog verdieping.
6.
Er wordt een keuzemenu ontwikkeld voor scholen met specifieke lesprogramma’s en trainingen voor leerlingen en professionals gericht op het vergroten van (digitale) weerbaarheid en het vergroten van schoolveiligheid. Scholen kunnen daarmee zelf kiezen welke training of lesprogramma aansluit bij hun leerling populatie. Denk aan Kapot Sterk!, Training digitale weerbaarheid, lessen digitale veiligheid van Halt of deskundigheidsbevordering van schoolprofessionals, etc.
Beoogde resultaten -
Verminderen aantal kinderen dat langdurig of voortijdig uitvalt uit school.
-
Vergroten weerbaarheid bij kinderen.
-
Afname van eerste delicten door kinderen.
-
Vergroten opvoedkracht van kwetsbare ouders.
-
Kortere lijnen tussen de onderwijs-veiligheid- sociaal domein.
-
Professionals in het onderwijs weten waar op te letten en hoe te handelen bij zorgen over jonge aanwas.
-
Vergroten van digitale weerbaarheid van kinderen en jongeren.
Wat hebben we hiervoor nodig? x 1.000 euro (excl. BTW)
2022
2023
2024
2025
2026
2027 en
Toelichting
verder Versterken weerbaarheid Gezinsbegeleiding en
-
100
100
100
100
100
Betreft 1 fte.
systeeminterventies Intensiveren en vernieuwen
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
37
Uitbreiden capaciteit
-
160
160
160
160
160
OndersteuningsTeams in het PO in
Betreft gezamenlijk 1,6 fte
Zuiderzee- en Atolwijk Intensiveren Voortzetting jongerenwerk in het
-
100
100
100
100
100
Betreft 1,2 fte
VO
Voortzetten incidenteel
Voortzetten
(vanuit NPO gefinancierd tot een met 2022)
Uitbreiding project School ’s Cool
-
25
50
50
50
50
Trajectprijs 1.000 euro.
35
75
75
75
75
75
Betreft 1 fte.
15
50
50
50
50
Divers aanbod
-
25
25
25
25
25
Divers aanbod
50
535
560
560
560
560
naar de doelgroep (potentiële) jonge aanwas Intensiveren Intensiveren verzuimaanpak Intensiveren Keuzemenu voor scholen met
50
gerichte lesprogramma’s en trainingen voor leerlingen en professionals Voortzetten en vernieuwen Deskundigheidsbevordering en aanpak digitale weerbaarheid Vernieuwen Totaal 2022 – 2027 = 2.265
4.5
Actielijn 3. Positieve perspectieven bieden Doel Het huidige aanbod van begeleiding en activiteiten is niet altijd voldoende en passend voor wat de doelgroep nodig heeft. Jongeren missen een eigen plek in de wijk en vinden onvoldoende aansluiting bij bestaande activiteiten en organisaties voor vrijetijdsbesteding. We werken toe naar een meer vraaggerichte benadering om een passend aanbod te creëren, waarbij ook ruimte is voor maatwerk. De afstand tot de arbeidsmarkt is groot en vaak ontbreekt het aan de benodigde motivatie, kennis en vaardigheden om in een reguliere werkomgeving te (blijven) functioneren. We zetten daarom in op interventies (in de wijk, sport, cultuur, opleiding en dagbesteding) die aansluiten bij de leefwereld van de doelgroep en hun talenten.
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
38
Beschrijving aanpak15 1.
Er worden meer laagdrempelige ontmoetingsplekken voor jongeren in de wijken van Lelystad Oost gerealiseerd. Dit is een duidelijke wens vanuit jongeren zelf. We bieden jongeren zo de mogelijkheid om niet op straat te hangen op de momenten dat ze niet thuis kunnen en of willen zijn, maar in plaats daarvan een positieve omgeving waar ze in aanraking kunnen komen met positieve activiteiten en rolmodellen. Ook kunnen professionals via dit soort ontmoetingsplekken meer feeling houden met jongeren en vertrouwensbanden opbouwen. Verder kunnen ze jongeren op straat een locatie bieden, waarbij we opmerken dat wanneer jongeren niet op straat zijn ze daar geen ongewenst gedrag kunnen vertonen. We beginnen hier al mee op het voortgezet onderwijs zodat er een doorgaande lijn richting de wijk gaat. In het contact met de jongeren zijn de jongerenwerkers gericht op positieve identiteitsvorming, vergroten van weerbaarheid en bewustwording van de talenten.
2.
Jongeren krijgen meer mogelijkheden om hun talenten te benutten en activiteiten te ondernemen waarover ze enthousiast zijn. Er wordt samengewerkt met bestaande organisaties in de wijk, sportverenigingen en andere initiatieven (zoals Jongeren maken de stad). De samenhang tussen de organisaties wordt versterkt. Daarbij wordt extra ingezet op de samenwerking met het Sportbedrijf en sportverenigingen die worden uitgedaagd om hun aanbod passend te maken voor de doelgroep.
3.
Naast dat jongeren zichzelf kunnen ontwikkelen is het belangrijk dat dat ze het gevoel hebben erbij te horen. Het is lastig voor bepaalde groepen jongeren om een stageplek of een baan te vinden. Ondernemers en de gemeente hebben hier een belangrijke rol in. Eerlijke kansen op de arbeidsmarkt zijn een voorwaarde om erbij te horen.
4.
In de wijken zijn verschillende negatieve rolmodellen aanwezig. Daar tegenover willen we een positief perspectief zetten door ruimte te bieden aan positieve rolmodellen in de wijk. Jongeren die als goed voorbeeld iets willen betekenen voor de jeugd in hun wijk kunnen daardoor een voorbeeldfunctie vervullen. Daarbij willen we onderzoeken of dit als bijbaan gekenmerkt kan worden, zodat ook deze positieve rol in financiële zin loont.
Een effectieve aanpak vraagt om de volgende interventies 1.
Er komen in totaal vier jongerenlokalen in Lelystad Oost. In 2022 is als proef één jongerenlokaal geopend in de Atolwijk. Dit heeft positieve effecten. Daarom werken we toe naar in elke wijk één jongerenlokaal. Om het jongerenlokaal te draaien, is extra inzet van jongerenwerk noodzakelijk. Daarnaast wordt doorlopend contact gelegd met bekende en nieuwe jongeren in de wijk via uitbreiding van ambulant jongerenwerk op straat. Een succesvolle jongerenpilot mbt een groep risicojongeren in de Waterwijk, met name de doelgroep Roma-jongeren, willen we borgen.
Bij deze aanpak wordt aansluiting gezocht bij School en Omgeving/Rijke Schooldag en de herstelmaatregelen Jeugdwerkloosheid. In het coalitieakkoord ‘Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst’ is Rijke Schooldag een onderdeel van een brede aanpak van bestrijding van armoede in kwetsbare wijken, waarbij scholen zelf bepalen wat zij nodig achten om de kansenongelijkheid te verkleinen. 15
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
39
2.
Er komen meer mogelijkheden voor het ontwikkelen van eigen ideeën en activiteiten voor en door jongeren in de wijk. Daarnaast wordt invulling gegeven aan een project voor positieve rolmodellen in de wijk.
3.
Er zijn tal van mogelijkheden voor positieve vrijetijd besteding in Lelystad. Deze mogelijkheden sluiten tot op heden echter vaak niet aan bij de behoefte van de doelgroep. Met de buurtsportcoaches en het jongerenwerk wordt nader bekeken hoe dit aanbod kan worden doorontwikkeld. Ook wordt hierbij gekeken naar het programma ‘Alleen jij bepaalt wie je bent’.
4.
De systemische benadering van jongeren tussen 18 en 27 die niet werken en/of leren wordt gecontinueerd. Er worden effectievere strategieën gezocht om jongeren te bereiken en te motiveren om te leren en of te werken. Specifieke aandacht wordt gegevens aan jongeren die uit detentie terugkeren. Tevens worden (sociale) ondernemers gestimuleerd en gefaciliteerd (bijv. door deskundigheidsbevordering en adequate begeleiding) om deze doelgroep (met name jongeren die al delicten op hun naam hebben staan) een nieuwe kans te geven. Conform IPTA werkwijze.
Beoogde resultaten -
Jongeren groeien op in een meer positieve omgeving
-
Meer ontmoetingsplaatsen voor jongeren
-
Meer mogelijkheden voor talentontwikkeling die ze in kunnen zetten voor de wijk
-
Beter contact tussen jongeren en instanties
-
Meer jongeren uit de doelgroep weer naar school of aan het werk
Wat hebben we hiervoor nodig? x 1.000 euro (excl. BTW)
2022
2023
2024
2025
2026
2027 en
Toelichting
verder Positieve perspectieven Uitbreiden jongerenwerk in de wijk
-
200
350
350
350
350
Continering project
(incl. 4 jongerenlokalen)
Buurjongens (50.000)
Intensiveren
Uitbreiding 3 jongerenlokalen + ambulante inzet op straat om te verwijzen naar lokalen -
2 fte (210.000)
-
activiteiten en positieve rolmodellen (50.000)
-
huur en inrichting (40.000)
Doorontwikkelen bestaande
-
10
10
10
10
10
Divers aanbod
activiteiten aanbod verenigingen
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
40
zodat het beter aansluit bij behoefte jongeren. Intensiveren Aanpak seksuele ontwikkeling en
-
120
120
120
120
120
Advisering,
weerbaarheid.
ambulante begeleiding en
Vernieuwen
eskundigheidsbevordering onderwijs
Deskundigheidsbevordering bij
-
20
20
20
20
20
-
350
500
500
500
500
Divers aanbod
professionals (buurtsportcoaches, jongerenwerkers, talentmanagers, jobcoaches) en ondernemers over de doelgroep (tbv aanbod en begeleiding) Vernieuwen Totaal 2023-2027 = 1.850
4.6
Actielijn 4. Grenzen stellen Doel Alleen kansen bieden om uit de criminaliteit te blijven is onvoldoende. Vandaar dat ook stevig wordt ingezet op de versterking van gezag om de criminaliteit minder aantrekkelijk te maken en in zo vroeg mogelijk stadium te laten zien dat misdaad niet loont. Als er grenzen overschreden zijn, volgt straf. Bij jongeren is het van belang dat dit snel gebeurt (op het moment dat het zich voordoet en confronteren met de gevolgen), dat straffen ook een effectief pedagogisch element in zich hebben en dat er een reëel alternatief geboden wordt. Daarnaast wordt hard opgetreden tegen negatieve rolmodellen.
Beschrijving aanpak De aanpak kenmerkt zich door versterkt repressief gezag en een steeds zo vroeg mogelijk ingrijpen opdat jongeren zo min mogelijk doorgroeien in hun eventuele crimineel gedrag. 1.
We versterken repressieve interventies, zodat er meer ‘tanden’ aanwezig zijn op school en in de wijk die op kunnen treden als jongeren een halt toegeroepen moet worden. We versterken normstellende inzet en laten zien dat misdaad niet loont. We sluiten daarmee aan bij de aanpak in actielijn 2 waarmee kinderen en jongeren zich bewust worden van de risico’s en negatieve kanten van het ogenschijnlijk aantrekkelijke drugswereld.
2.
We breiden de procesorganisatie (casusregisseurs en ondersteuning) met betrekking tot de lokale PGA (18- en 18+) aanpak uit. Er is momenteel een wachtlijst die zo snel mogelijk opgepakt moet worden.
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
41
Een effectieve aanpak vraagt om de volgende interventies 1.
Uitbreiden en continueren van formeel en informeel toezicht in de wijk zoals jeugdboa’s en buurtvaders. Buurtvaders spelen een belangrijke rol in signaleren en aanspreken van grensoverschrijdend gedrag van jongeren op straat. Buurtvaders hebben connecties met een bepaalde gemeenschap en de Moskee en hebben gezag over betreffende jongeren. Daarnaast lopen in het kader van IGLO buurtconciërges rond. Ook zij kunnen een rol spelen in het aanspreken van ongewenst gedrag.
2.
Aanwezigheid van Halt op de scholen van het voortgezet onderwijs. Halt is met een vaste medewerker 1 dagdeel per week aanwezig op de scholen van (speciaal) voorgezet ondewijs. Halt kan toegevoegde waarde bieden als het gaat om schoolspreekuren, voorlichting, JiM (jouw ingebrachte mentor), huisbezoeken, het opzetten van een jongerenrechtbank en verbinding met de wijk. De inzet van Halt vraagt om samenwerking met de jeugdpreventiemedewerkers, de toezichthouders en de interne begeleiding van de school en het jongerenwerk zodat er een integrale aanpak (van individueel/groepsgericht/algemeen en van licht naar zwaar) komt.
3.
Aanstellen van een jeugdagent (gericht op 12-) die zich gaat bezig houden met jonge aanwasproblematiek, met kennis van de digitale wereld waarin jongeren zich bevinden.
4.
Intensiveren van de lokale PGA voornamelijk voor procesregie en ondersteunende capaciteit bij partners zodat plannen en afspraken vanuit de PGA uitgevoerd kunnen worden. Maar ook voor een maatwerkbudget (bijvoorbeeld zoals Topzorg).
5.
Intensivering van de huidige inzet van de reclassering om ook het systeem in kaart te brengen en bij de aanpak te betrekken ook buiten het strafrechtelijke kader.
6.
Uitbreiden inzet van het regionale Quick Response Team (QRT). Het QRT focust zich op de zichtbare en onzichtbare negatieve rolmodellen in een wijk die zich bezighouden met de handel in drugs. De inzet hiervan blijkt effectief. Daarom 1 extra. De manifestwijken kunnen hier dan meer gebruik van maken.
Beoogde resultaten -
Meer signalerende en handhavende partners op verschillende plekken in de leefwereld van jongeren.
-
Jongeren worden sneller en daadkrachtiger aangesproken op grensoverschrijdend gedrag.
-
Meer jongeren via PGA weer op het goede spoor.
-
Meer uitvoeringskracht van de PGA partners. Betere samenwerking en kortere lijntussen de samenwerkingspartijen van de PGA
-
Meer zicht op criminele families waar sprake is van intergenerationele problematiek en naar aanleiding hiervan afwegen een structurele aanpak in te richten.
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
42
Wat hebben we hiervoor nodig? x 1.000 euro (excl. BTW)
2022
2023
2024
2025
2026
2027 en
Toelichting
verder Grenzen stellen Buurtvaders 2.0
-
10
10
10
10
10
Vernieuwen
Vrijwilligersvergoeding Door ontwikkelen en aansluiting zoeken bij de nieuwe generaties en trends/ontwikkelingen.
Jeugdboa
-
75
75
75
75
75
1 fte
-
70
7o
70
70
70
0,4 fte en werkbudget
-
120
120
120
120
120
1 fte procesregie
Vernieuwen Halt op School Vernieuwen PGA 18- en 18+ Intensiveren Maatwerkbudget voor PGA
0,5 fte ondersteuning partners -
50
50
50
50
50
-
325
325
325
325
325
Diverse aabod
voor inzet trajecten ter voorkoming van recidive etc Vernieuwen Totaal 2023-2027 = 1.940
4.7
Proceslijn 1 Samen bouwen aan een programma aanpak Doel Hoewel nu al veel partners betrokken zijn bij de huidige inzet op deze opgave en trachten de volgende stappen naar een effectieve aanpak te zetten, is deze fragmentarisch van aard. De uitdaging is om er een gezamenlijk en samenhangende aanpak van te maken. Hierbij heeft de gemeente Lelystad een belangrijke taak om als regievoerder samen mét de partners, de lokale aanpak te bouwen. Het opbouwen van deze gezamenlijke aanpak is een voortdurende cyclus van ontwikkelen, leren en bijstellen. Hiervoor moeten we samen op reis om erachter komen of we de goede richting op gaan. Ongetwijfeld komen we dan nieuwe ontwikkelingen en onverwachte coalities tegen die vragen om bijstelling van de aanpak. Dit plan van aanpak is daarom ook niet in beton gegoten.
Beschrijving aanpak Lelystad staat aan het begin van een integrale domein overstijgende aanpak. Het gezamenlijke proces om te komen tot de meest effectieve aanpak gericht op voorkomen dat kwetsbare jongeren in de criminaliteit terecht komen staat nog in de kinderschoenen. De urgentie is bij alle partijen aanwezig, er worden ook al diverse initiatieven genomen om hier iets aan te doen.
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
43
Het komende jaar zal dan ook gebruikt worden om tot een gezamenlijke samenhangende en gestructureerde aanpak te komen; een aanpak die het verschil gaat maken. Hiervoor worden een aantal fasen16 doorlopen: •
Fase 1 oprichten: helder krijgen van de urgentie van de opgave bij betrokkenen. Resultaat is een opdracht met een gezamenlijke visie op het doelperspectief.
•
Fase 2 aanrichten: helder krijgen en snappen wat er aan de hand is en waar de energie zit om samen, in een netwerk, al doende lerend impact te maken. Het netwerk bestaat uit bewoners, jongeren, professionals en wetenschappers die betrokken zijn bij de opgave. Op zoek naar verhalen, feiten, data en (ervarings)kennis. Resultaat is een ‘foto’, verslag van de verkenning (beleid, praktijk en wetenschap)
•
Fase 3 inrichten: samen waar nodig aangescherpte keuzes maken over doelgroep, gebieden en interventies begeleid door een programmamanager. Resultaat is een programmaplan en -aanpak
•
Fase 4 verrichten: doen en leren via een lerende aanpak. Resultaat is het verslag over de voortgang
Resultaten -
Een duurzaam effectieve aanpak van de opgave
-
Betere samenwerking en kortere lijnen tussen samenwerkende partners.
Wat hebben we hiervoor nodig? x 1.000 euro (excl. BTW)
2022
2023
2024
2025
2026
2027 en
Toelichting
verder Samen bouwen aan programma aanpak Programmacapaciteit *
25
150
150
150
150
150
Het gaat hierbij om 0,4 fte programmamanager, 0,5 fte
Vernieuwen
programmaondersteuning en 0,5 fte communicatie Beleidscapaciteit op jeugd
20
90
90
90
90
90
-
25
25
25
25
-
Betreft 0,8 fte extra
en veiligheid * Intensiveren Experimenten
van monitor, al doende leren
Vernieuwen Totaal 2023-2027 = 1.105
Diverse activiteiten, ontwikkeling
45
265
265
265
265
240
16 input fasen afkomstig van Aanpakken met impact (BMC) en Programmasturing als vak (VPNG)
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
44
*Specificatie opbouw personeelskosten (programmacapaciteit en beleidscapaciteit) Voor de nadere uitwerking van de personeelskosten wordt de Handleiding Overheidstarieven 202217 aangehouden. Daarbij wordt gewerkt met de totale gemiddelde kosten per salarisschaal, 1.872 uur bij 1 fte voltijds dienstverband van 36 uur per week (uurtarief contracturen). Functie
Salarisschaal
Uurtarief excl. btw
Omvang inzet
Totale kosten
(contracturen) Programmamanager
Schaal 12
€ 68,00
0,4 fte/ 749 uur
€ 50.953,-
Programma
Schaal 9
€ 50,00
0,5 fte/ 936 uur
€ 46.800,-
Schaal 10
€ 54,00
0,5 fte/ 936 uur
€ 50.544,-
ondersteuning Communicatie Totaal programma
€ 148.297,-
capaciteit Beleidscapaciteit
Schaal 11
€ 61,00
0,8 fte/ 1.498 uur
Totaal
€ 91.378,€ 239.675,-
personeelskosten
17
Handleiding overheidstarieven 2022 | Kennisbank Openbaar Bestuur (kennisopenbaarbestuur.nl)
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
45
5
Inzet justitiële partners De plannen die gemaakt worden in het kader van Preventie met Gezag vragen ook extra inzet van alle justitiële partners. In dit hoofdstuk wordt beschreven welke extra inzet van de justitiepartners (OM, politie en reclassering) minimaal nodig is om te kunnen voldoen aan de in deze aanvraag geschetste aanpak. Voor de behoefte en inzet van de justitiële partners is op het niveau van Midden-Nederland gekeken en afgestemd, dus samen met Nieuwegein en Utrecht. Openbaar Ministerie De plannen die gemaakt worden in het kader van Preventie met Gezag vragen extra inzet van alle (strafrecht)partners. In deze paragraaf wordt beschreven welke extra inzet Arrondissementsparket MiddenNederland verwacht nodig te hebben om te kunnen voldoen aan de geschetste aanpakken in de drie Manifestgemeenten. Ten eerste zal het aantal casusoverleggen in de Zorg- en Veiligheidshuizen verdubbelen. Gemeente Utrecht heeft aangegeven toe te willen werken naar een bezetting van 300 te bespreken personen. Gemeenten Nieuwegein en Lelystad willen naar verwachting in de toekomst ook toewerken naar een uitbreiding van de casusoverleggen. Deze ontwikkelingen vragen derhalve extra inzet van OM-interventiespecialisten in het Zorg- en Veiligheidshuis.
Ten tweede is het belangrijk om vanuit het OM goed aangesloten te zijn op alle initiatieven die gemeenten en andere partners ontwikkelen en deze ook goed tot uitvoer te kunnen brengen. Te denken valt aan het ontwikkelen en implementeren van nieuwe samenwerkingsverbanden, gezamenlijke interventies of andere innovaties op de huidige samenwerking. Dit is een regionale ontwikkeling. Dat vraagt om: 1. een uitvoerend ketenprojectleider, die namens het OM in de keten een rol speelt in de aanpak van ondermijning en uitvoering geeft aan de plannen die ontwikkeld worden; 2. een OM-privacyfunctionaris, die onder andere een belangrijke rol zal spelen bij het verstrekken van gezamenlijke informatiebeelden. Arrondissementsparket Midden-Nederland heeft momenteel een QRT18-officier die door zijn inzet bijdraagt aan de repressieve aanpak van drugsdealers. De QRT-officier focust zich, samen met zijn politieteam, op de zichtbare en onzichtbare negatieve rolmodellen in een wijk die zich bezighouden met de handel in drugs, specifiek cocaïne. Een uitbreiding met een extra QRT-officier is noodzakelijk om het QRT meer in te kunnen zetten in Midden-Nederland en daarmee de aanpak te verstevigen. Op parket Midden-Nederland werkt de Officier van Justitie nauw samen met een parketsecretaris en een Logistiek Zaakmedewerker (LZM’er).
De secretaris zal de gebruikelijke werkzaamheden binnen de QRT-onderzoeken verrichten De LZM’er ondersteunt de Officier van Justitie gedurende een zaak door onder meer te zorgen voor complete dossiers. 18
QRT staat voor Quick Response Team.
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
46
Daarnaast vindt administratieve ondersteuning plaats. Het OM vraagt derhalve ook financiering aan voor deze drie functies. Tot slot wenst parket Midden-Nederland de functie van vermogenstraceerder duurzaam te bestendigen en vraagt hiervoor financiering aan. Het afpakken van crimineel verdiend vermogen – waaronder bijvoorbeeld auto’s en dure horloges – laat enerzijds zien dat justitie hard optreedt tegen ondermijnende (drugs)criminaliteit en geeft anderzijds ook het signaal in de wijk af dat criminelen niet onaantastbaar zijn. Dat laatste leidt tot minder aantrekkingskracht van criminele samenwerkingsverbanden op jongeren in (kwetsbare) wijken. Ook hier geldt dat de inzet van een strafrechtelijke interventie bijdraagt aan de brede ondermijningsaanpak in de (kwetsbare) wijken. Politie Midden Nederland Het voorkomen van jonge aanwas vraagt om signalen vroegtijdig te herkennen en deze te adresseren. Investeren aan de voorkant. Een veel gebruikte verklaring op het vraagstuk waarom jongeren pas in beeld komen bij het plegen van een zwaar instapdelict is dat o.a. de politie minder in de wijk aanwezig is/kan zijn. De kracht van de Nederlandse politie is (was) juist midden in de maatschappij staan en daar aanwezig zijn waar jongeren samenkomen (off- en online). De politie heeft een nadrukkelijke preventieve taak (secundaire preventie) in de wijk.
Deze politietaak staat momenteel fors onder druk waardoor de politie voor een significant deel onzichtbaar is geworden op deze taak in de kwetsbare wijken. Daarnaast speelt mee dat jongeren elkaar ook steeds vaker online ontmoeten, benaderen en volgen. De districten willen met de beschikbare middelen vanuit PMG dan ook inzetten op het versterken van de operationele sterkte in de drie geprioriteerde kwetsbare wijken. Het uiteindelijke doel is om in alle drie de Manifestwijken een jeugdagent met digitale vaardigheden aan te kunnen stellen specifiek gelabeld voor jonge aanwas/jeugd. Hiermee wordt beoogd meer aan de voorkant te kunnen komen, de informatiepositie t.a.v. jonge aanwas en jongeren in de wijken te verbeteren zowel op straat (offline) als online en preventief in te zetten als het kan en repressief in te zetten als het moet. De doelgroep jonge aanwas moet hierbij echt centraal komen te staan, waarbij de inzet van de jeugdagent in samenwerking met het basisteam en andere ketenpartners is gericht op het voorkomen dat deze jongeren in de (online) criminaliteit terecht komen en als ze er al met één been instaan te voorkomen dat ze hier verder in door groeien. Samenwerking en afstemming met de overige agenten, wijkagenten, digitaal wijkagenten en met de intel- en opsporingsfunctionarissen in de betreffende basisteams is hierbij cruciaal.
De jeugdagenten werken niet solistisch, maar participeren in het (integrale) netwerk van het basisteam, waarbij het accent wordt gelegd op het signaleren, adviseren en adresseren binnen het contact met de jongere. Hierbij zijn intensieve contacten met deze jongeren al dan niet online, maar ook met o.a. ouders, scholen en jongerenwerk essentieel. De drie gemeenten in Midden-Nederland NL met een Focusgebied zijn in afstemming met elkaar tot de volgende verdeling gekomen:
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
47
•
In het jaar 2022 zullen de beschikbaar gestelde middelen nog niet worden ingevuld, maar zal vooral ingezet worden op het (voorbereiden voor het) werven. Het is belangrijk om hier tijd voor te reserveren gezien de capaciteitsproblemen, krappe arbeidsmarkt en de tijd die nodig is voor het werven, selecteren en aanstellen. De middelen voor 2022 worden samen met de middelen van 2023 begin 2023 geëffectueerd. Hierbij is belangrijk om op voorhand aan te geven dat als het werven van deze betreffende functionaliteiten niet lukt door capacitaire redenen, we dan graag de ruimte zouden willen hebben om dit op een andere manier in te kunnen steken. Hierbij kan gedacht worden aan het werven van niet-executieve medewerkers of het werven van functies die capacitief wel mogelijk zijn.
•
In het jaar 2023 is het doel om: ➢
Voor zowel de wijk in Nieuwegein als in Lelystad 1 fte jeugdagent met digitale vaardigheden (schaal 8) t.b.v. jonge aanwas aangesteld te hebben (2 fte jeugdagent schaal 8 in totaal). Hiervoor is mogelijk iets meer geld noodzakelijk. Mocht deze ruimte er dan nog niet zijn, dan zal de financiering voor deze fte’s vanuit de politie zelf (tijdelijk) aangevuld worden. Het is belangrijk om ook in deze wijken in 2023 al voldoende slagkracht te kunnen genereren op dit belangrijke thema.
➢
Voor Utrecht 2 fte jeugdagent met digitale vaardigheden voor zowel de wijk Overvecht als in Zuid (Kanaleneiland/Hoograven) t.b.v. jonge aanwas aangesteld te hebben. (2 fte jeugdagenten schaal 8 in totaal).
•
In de jaren 2024 en verder is het doel om:
➢
Voor zowel de wijk in Nieuwegein als in Lelystad 1 jeugdagent met digitale vaardigheden t.b.v. jonge aanwas aangesteld te hebben. (2 fte jeugdagent schaal 8 in totaal).
➢
Voor Utrecht in zowel de wijk Overvecht als in Zuid (Kanaleneiland/Hoograven) 1 jeugdagent met digitale vaardigheden (schaal 8) t.b.v. jonge aanwas aangesteld te hebben (2 fte jeugdagenten schaal 8 in totaal).
➢
Voor de wijken Overvecht en Zuid in Utrecht 1 PGA-specialist te hebben aangesteld (schaal 9). Hier is 1,2 fte voor beschikbaar. Hierbij kan evt. ingezet worden op het werven van een niet-executieve PGAspecialist.
Reclassering Nederland (3RO) 3RO is een belangrijke partner binnen het programma ‘Grenzen stellen, perspectief bieden’. 3RO wordt expliciet genoemd als partner in het opzetten van Multidisciplinair toezicht (MDT). Dit is een aanpak die samen met partners verkend kan worden en is geïnspireerd op COSA; een professionele cirkel van samenwerkingspartners met daarnaast een ‘cirkel’ van vrijwilligers en credible messengers (positieve rolmodellen). Belangrijke meerwaarde van het project ‘multidisciplinair toezicht’ is om samenwerking met andere partners (waaronder politie, OM, Zorg- en Veiligheidshuis, sociaal domein, onderwijs, werk/dagbesteding en jeugdreclassering/jeugdzorg, GGZ partners) te intensiveren en uit te bouwen. We
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
48
nemen hierin graag een proactieve rol, en zijn goed aangesloten bij de planontwikkeling hieromtrent. Intensivering huidige PGA-aanpak: 3RO is reeds aangesloten bij de PGA-overleggen. We hebben niet bij alle subjecten die worden besproken een reguliere betrokkenheid. Ook nu blijkt in de praktijk vaak dat het zinnig is als onze collega’s vanuit hun (forensische) expertise meedenken. Wij kunnen onze rol (nog) beter pakken als we meer ruimte krijgen om extra aandacht te besteden aan onze cliënten binnen het reguliere kader, én als we ruimte hebben om ook onze inbreng te geven bij subjecten die i.h.k.v de PGA-aanpak in beeld zijn en bij wie we nog géén betrokkenheid hebben, of geen betrokkenheid meer hebben. Een intensivering van de PGA aanpak vraagt ook om extra reclasseringscapaciteit, die niet geheel wordt gefinancierd vanuit onze reguliere subsidie. In de aanvraag van Utrecht wordt gesproken over wijkrechtspraak. De reclassering is actief betrokken bij wijkrechtbanken elders in het land, en is hier inhoudelijk erg enthousiast over. De ervaring leert echter wel dat dit veel vraagt van (advies)capaciteit van de reclassering. Evaluaties wijzen uit dat de rol van de reclassering essentieel is in wijkrechtspraak. We adviseren breder, en hebben in het vervolg betrokkenheid ook als er geen formeel reclasseringstoezicht uit voortvloeit.
Deze bredere inzet wordt niet gefinancierd vanuit onze reguliere subsidie. Indien onze betrokkenheid hierbij gewenst is, zijn hier ook middelen voor nodig. De reclassering wil betrokken worden bij de aanpak van criminele families, deels buiten strafrechtelijk kader: inzet voordat er een strafrechtelijk kader is (pré-reclasseren), of inzet vasthouden als een strafrechtelijk kader is beëindigd. De reclassering wil verder in gesprek over de mogelijkheden en behoeftes ten aanzien van intensivering op het gebied van re-integratie ex-gedetineerden. Wat betreft ‘sociale vaardigheden training op maat’ heeft de reclassering relevante ervaring met Justitiële interventies. Mogelijk kunnen onze erkende justitiële interventies op essentiële leefgebieden als ‘werken aan werk’, het vergroten van de cognitieve vaardigheden (CoVa), en het veranderen van leefstijl (leefstijltraining) bijdragen aan risicovermindering. Onze cliënten krijgen inzicht en leren vaardigheden waarmee zij beter in staat zijn om werk te krijgen en te behouden. Er zijn varianten specifiek gericht op de LVB-doelgroep. Deze zijn ook buiten strafrechtelijk kader, preventief, aan te bieden. Hierover gaan we verder in gesprek. Voorwaarden De volgende voorwaarden beïnvloeden de mate van succes van onze inzet: •
Beleidsmatige- en stafondersteuning is nodig voor de (door)ontwikkeling, coördinatie- en het operationaliseren van de integrale aanpak tegen ondermijning.
•
Financiering extra inzet: we bieden onze inzet op twee manieren: -
in het strafrechtelijk kader intensiveren we onze activiteiten. Voor extra inzet boven onze reguliere kostprijs worden wij niet gefinancierd vanuit onze reguliere subsidie. Dat geldt bijvoorbeeld voor de rol van casusregie bij een top X benadering.
-
aanvullend voegen we (voor een andere doelgroep) activiteiten buiten het strafrechtelijk kader aan toe. Onze betrokkenheid kan aanvullend zijn op onze reguliere (justitiële) taken,
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
49
als extra inzet voor een familielid nog zonder strafrechtelijke titel, maar waar wel zorgen over zijn in zijn gedragsontwikkeling op het criminele pad waardoor bijvoorbeeld een verbinding tussen straf, zorg en andere relevante domeinen (onderwijs/werk) noodzakelijk is. Het vrijstellen en/of aantrekken van extra personeel is noodzakelijk en zal tijd vragen, waardoor onze inzet ook structureel gefinancierd dient te worden. Voor de concretisering van deze afspraken dient er nadere afstemming plaats te vinden over onze inzet, hoeveelheid uren etc. •
We spreken ook onze voorkeur uit voor het aanstellen van een projectleider. De projectleden dienen affiniteit te hebben met de doelgroep, verbonden zijn met de problematiek plus de wijken en buiten de gebaande paden durven te treden.
•
Passende (forensische) zorg: tijdige en succesvolle plaatsing evenals vergoeding van de eigen bijdrage bij niet forensische hulp/zorg aan de cliënt is essentieel om succesvol te interveniëren.
•
Heldere afspraken over hoe te handelen/sanctioneren wanneer niet meegewerkt wordt, bijvoorbeeld aan het vrijwillige deel in een bestuursrechtelijk kader, dient nader uitgewerkt te worden.
•
Tevens is het belangrijk om de professionele autonomie van de betrokken (justitiële en niet justitiële) partners te respecteren.
•
Voor de jongere/jonge aanwas moet duidelijk zijn wat er voor hem/haar te halen valt (‘What’s in it for me’) en vanuit de gemeente dient meegedacht te worden welk perspectieven zij kunnen bieden om een betekenisvolle toekomst op te bouwen.
•
De effecten van de aanpak en inzet zijn, vanwege de samenhang en gelijktijdige inzet van meerdere maatregelen/partijen tegelijk, lastig meetbaar. We stellen derhalve voor om een kwalitatieve verantwoording aan te bieden op basis van een inhoudelijk verslag van de werkzaamheden en gesignaleerde opbrengst.
•
In het kader van het privacy regelement dient er (bij de oprichting van) de gebiedsgerichte casuïstiek en domein overstijgende samenwerking, specifiek aandacht te zijn voor de regels omtrent het inwinnen- en verstrekken van persoonsgegevens.
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
50
6
Organiseren, leren en communiceren
6.1
Organisatie Regie en sturing Tal van partners hebben een rol in deze aanpak. Een deel van de interventies vallen onder directe verantwoordelijkheid van het college en/of de leden van de gezagsdriehoek. Voor andere interventies zijn andere partners leidend en/of nodig. Op de uitvoering van al deze inspanningen is een vorm van coördinatie nodig, zonder voorbij te gaan aan ieders visies, verantwoordelijkheden en/of bevoegdheden. Gezien de rol van de gemeente en de positie van de burgemeester (voorzitter van het college, voorzitter van de gezagsdriehoek, voorzitter van de stuurgroep Integrale veiligheid, voorzitter van de gebiedstafel Lelystad Oost) lijkt het logisch dat de gemeente Lelystad als eerstverantwoordelijke het eigenaarschap op zich neemt en de regie voert over het proces Preventie met gezag. Om de regierol van de gemeente optimaal te vervullen zal een programmaorganisatie (programmamanager en ondersteuning) ingericht worden. Het proces wordt georganiseerd rond de opgave, vorm volgt inhoud, en passen de programmatische werkwijze toe in combinatie met netwerkregie. Vanuit de opgave’ jongeren meer perspectief en veerkracht te bieden zodat ze niet in de criminaliteit belanden of daarin verder afglijden’ samenwerken aan het bereiken van het gezamenlijke doel. De programmamanager zorgt voor samenwerking op de opgave.
Relatie met sturing op de integrale gebiedsaanpak Lelystad Oost Voor de integrale gebiedsaanpak Lelystad Oost is een gebiedstafel gevormd. Aan deze gebiedstafel zijn alle sectoren op bestuurlijk niveau vertegenwoordigd. De gebiedstafel heeft de verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling en voortgang van het bredere, samenhangende programma voor Lelystad Oost gericht op gezonde en kansrijke jeugd, werk en fijn en veilig wonen. Zij worden hierbij ondersteund door het programmabureau. De aanpak Preventie met gezag draagt bij aan dit programma en wordt geleid door een programmamanager onder aansturing van de gemeente. De gemeente en de andere betrokken partners zijn aan de gebiedstafel aanspreekbaar op de voortgang. Ook kunnen ze de andere partners aan de gebiedstafel om hulp vragen.
Partners Lokaal Er zijn veel partners die een rol hebben in dit maatschappelijke vraagstuk zowel preventief als repressief. Zie voor een overzicht bijlage 1. Naast de samenwerking met de partners is er aansluiting met de doelgroep (en hun leefwereld). Dit doen we door:
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
51
-
gespreksrondes met jongeren en ervaringsdeskundigen
-
betrokkenheid doelgroep o.a. peer tot peer, outreachend, ontmoetingsmomenten met jongeren
-
inzet van rolmodellen
-
inzet op jeugdparticipatie en ervaringsdeskundigen (middels de 7 bouwstenen voor jeugdparticipatie en de inzet van ervaringsdeskundigen volgens het Nji)19
Regionaal en landelijk Er zijn activiteiten die niet lokaal opgepakt kunnen worden en/of waarvan het wenselijk is dat dit regionaal of landelijk wordt opgepakt, zoals bijvoorbeeld de monitoring. Op dit moment is er al een regulier afstemmingsoverleg met de andere 2 Manifestgemeenten Utrecht en Nieuwegein. Dit afstemmingsoverleg zal uitgebreid worden met de gemeenten Almere en Amersfoort. Daarnaast is er samenwerking op het prioritaire thema’s en trajecten van ondermijning en jonge aanwas binnen de Veiligheidsregio MiddenNederland. We zullen hier proactief in participeren. En ook landelijk kan men er op rekenen dat Lelystad positieve ervaringen zal delen.
6.2
Cyclisch werken en monitoren De opgave is complex en in elke gemeente anders. Dit betekent dat het samenwerkingsnetwerk al doende moet leren: een lerende aanpak. Dit vraagt om een cyclische manier van weken bestaande uit monitoring, evaluatie en bijsturing. Het plan is daarom niet in beton gegoten. Om tot een leer- en evaluatiecyclus te komen monitoren we gedurende de looptijd van de aanpak ‘Preventie met Gezag Lelystad Oost’ de voortgang en resultaten op verschillende manieren: •
evalueren van de extra inzet, nieuwe interventies, maatregelen
•
analyse van fenomenen, trends en ontwikkelingen
Een aandachtspunt is dat voorkomen moet worden dat op meerdere plekken hetzelfde wiel wordt uitgevonden. Er wordt aansluiting gezocht met de andere twee gemeenten in Midden-Nederland die ook een aanvraag doen in het kader Preventie met Gezag, Utrecht en Nieuwegein. Iedere gemeente heeft zijn eigen speerpunten die afhankelijk zijn van de lokale situatie maar de intentie is om gebruik te maken van elkaars ideeën, kennis en kunde. Immers zijn ook de regionaal werkende partners zoals politie, Openbaar Miniserie, Zittende Magistratuur en reclassering gebaat bij een zo eenduidig mogelijke uitwerking van Preventie met Gezag. Deze monitoring vindt vooralsnog dan ook plaats vanuit de gemeente en arrondissement breed. Ook landelijk zijn er plannen voor monitoring; deze worden op dit moment uitgewerkt.
19
Zie www.Nji.nl
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
52
De gemeente monitort continue de voortgang van de aanpak en stelt deze samen met de partners bij aan de hand van cijfers en ervaringen uit de praktijk. Hierbij wordt er aan de nieuwe pilots, interventies of innovaties en de versterkte inzet zoveel mogelijk evaluatieonderzoek verbonden, zodat duidelijk wordt welke maatregelen werken en welke niet. We maken hierbij gebruik van twee type evaluaties: •
Proces evaluatie. Na verloop van één jaar onderzoeken we of de implementatie verloopt zoals voorzien. De uitkomsten van deze procesimplementatie kunnen bijdragen aan het aanpassen of aanscherpen van de interventie en/of de geldende randvoorwaarden. Zo kunnen uitdagingen op vlak van capaciteit, samenwerking en informatie-uitwisseling bloot worden gelegd en opgepakt worden. Het is op dat vlak aannemelijk dat wanneer de implementatie van een interventie niet goed verloopt, dit de slagingskans van de interventie negatief beïnvloedt. Tijdens deze fase is het uitdrukkelijk nog niet de bedoeling om uitspraken te doen over de resultaten en effectiviteit van de aanpak.
•
Effect evaluatie. Om een uitspraak te kunnen doen over het effect van maatregelen – wat niet voor alle maatregelen mogelijk lijkt - monitoren we op meso niveau de effectiviteit van maatregelen ten aanzien van de verschillende doelgroepen binnen de aanpak. Gedacht kan worden aan verminderen van de criminaliteit op wijkniveau en individueel niveau, verminderen van werkloosheid, of het verbeteren van schoolprestaties. Omdat monitoren op effect maar beperkt mogelijk is, kan ook worden gemonitord op bijvoorbeeld bereik (input en output). Dat ziet met name op de gepleegde inzet binnen de interventies (aantal behandelde cases, actieve coaches etc.). Dit aspect van de monitoring kan benut worden om de verschillende interventies bij te sturen. Voor de monitoring is het ook wenselijk om te werken met (standaard)dashboards zodat de uitvoering hiervan eenvoudig is.
Daarnaast wordt, arrondissement breed ingezet op het monitoren van fenomenen, trends en ontwikkelingen. Lelystad oost staat daarin niet op zichzelf. Het monitoren van de ontwikkeling van jonge aanwas en (snelle) doorgroeiers op gebieds-, gemeente- en regioniveau vereist een selectie van indicatoren vanuit gemeente, politie en OM. Deze monitoring vindt plaats in het verlengde van de inspanningen ten behoeve van de verbeterde informatiepositie. We beogen in samenwerking met de manifestgemeenten Utrecht en Nieuwegein en het RIEC vergelijkend, arrondissement breed onderzoek te doen. Waar mogelijk sluiten we aan bij een landelijke indicatoren set om zo de vergelijkbaarheid en het lerend vermogen tussen regio’s te bevorderen.
Analyse, leren en bijsturen We rapporteren jaarlijks over de voortgang aan de gemeenteraad, de leden van de Driehoek, de stuurgroep Integrale Veiligheid en de gebiedstafel Lelystad Oost aan de hand van een uitgebreide voortgangsrapportage. We realiseren ons hierbij dat de problematiek complex is, om een lange adem vraagt en dat werkelijke effecten moeilijk te kwantificeren zijn. We hanteren daarom naast cijfers (zoals recidive en in- en uitstroom PGA) de methode van Rijker verantwoorden waarbij niet alleen cijfers worden gebruikt maar ook de verhalen en ervaringen worden gebruikt om te laten zien wat we hebben gedaan en wat het ervaren effect is.
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
53
Waarbij we ons tevens de vraag stellen wat we hiervan kunnen leren en of we moeten bijsturen. Nieuw in te richten interventies laten we altijd gepaard gaan met procesevaluaties. We willen ook blijven leren van de ervaringen in andere steden, regio’s en landen en wetenschappelijk inzichten. Ook willen we onze opgedane ervaringen delen met andere steden en partners, hierbij trekken we gezamenlijk op met de drie Manifestgemeenten en het RIEC. De precieze wijze van monitoring op het bereiken van de algemene doelstellingen en informatiedeling wordt verder uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma. Daarbij is er aandacht voor elk thema individueel, maar ook voor de onderlinge verbanden en toekomstige ontwikkelingen.
Kritische succesfactoren De opgave is complex en de aanpak vraagt één en ander. Wij signaleren een aantal kritische succesfactoren: •
De randvoorwaarden van een programmatische aanpak zijnde: •
politiek-bestuurlijke urgentie van de opgave op de langere termijn
•
een voldoende geëquipeerde programma organisatie (capaciteit, kennis en vaardigheden)
•
gecommitteerde samenwerking en bestendiging afspraken mbt uitvoering en mandaat
Afhankelijk van het randvoorwaardelijke aspect zal dit besproken worden met ofwel de bestuurlijke opdrachtgever, de ambtelijk opdrachtgever of de stuurgroep veiligheid. •
Privacywetgeving en -advisering; deze aanpak kent de nodige privacy issues. De vraag is of dit allemaal getackeld kan worden en of er voldoende kennis is gezien de complexiteit. Wanneer we problemen constateren op dit gebied, vragen we hulp aan het Rijk.
•
Krapte op de arbeidsmarkt; er is in de zorg- en veiligheidssector te kort aan mensen en bovendien een grote doorstroom. Dit kan negatieve effecten hebben op de continuïteit en de expertise. We proberen hier zo veel mogelijk in te ondersteunen. Als er gaten vallen, dan gaan we faseren in de uitvoering.
•
Gebrekkige samenwerking: samenwerking gaat niet vanzelf. Samenwerking moet je willen en hiervoor vraagt het dat organisaties verder kijken dan hun eigen belang. Er kan spanning ontstaan in de samenwerking tussen partners. We bevorderen actief een goede samenwerking. Ontstaat er spanning in de samenwerking dan zal dit eerst op de werkvloer worden besproken.
6.3
Communicatie Communicatie is een belangrijk onderdeel van het programma. We maken onderscheid tussen interne en externe communicatie. Interne communicatie Enerzijds willen we door goede communicatie verbinding realiseren tussen samenwerkingspartners. Het programmabureau is spil in het web en communiceert actief richting partners, bestuur en subsidieverstrekker over het proces, de voortgang en de resultaten.
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
54
Ook zorgt het programmabureau ervoor dat de communicatielijnen tussen de partners korter worden en dat er goede interne afstemming met andere processen is; elkaar niet voor de voeten lopen, maar juist elkaar gebruiken om te versterken. Daarnaast is het programmabureau verantwoordelijk voor de communicatie en participatie met de doelgroep. Externe communicatie Daarnaast is communicatie belangrijk voor het tastbaar maken van de problematiek en de aanpak richting bewoners en jongeren. Dit draagt bij aan de awareness. En hopelijk aan het vertrouwen in de overheid (maar dan alleen als ze zien dat de overlast in hun omgeving minder wordt en ze zich veiliger gaan voelen). Ook is het van belang dat jongeren in hun dagelijkse praktijk zien en horen wat er in Lelystad Oost wordt gedaan in het kader van Preventie met gezag.
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
55
7
Financiering en planning
7.1
Begroting Om uitvoering te kunnen geven aan het plan Preventie met gezag Lelystad zijn onderstaande middelen nodig. Daarnaast vraagt het plan middelen voor de inzet van de justitiële partners die separaat zijn aangevraagd. De gemeente Lelystad draagt zelf ook bij aan deze opgave. Vanuit de huidige begroting wordt bijvoorbeeld al fors ingezet inzet op de Ondersteuningsteams in de Bos- en Waterwijk (€ 160.000), het jongerenwerk (€ 400.000), digitale weerbaarheid oa. Hackshield (€ 25.000). Verder zal de benodigde deskundigheidsbevordering voor programmatisch werken vanuit het opleidingsbudget worden bekostigd. Bij het Raadsakkoord 2022 – 2026 heeft de raad per 2023 structureel € 400.000 extra beschikbaar gesteld. Dit is betrokken bij onderstaande begrotingsoverzicht. x 1.000 euro (excl. BTW)
2022
2023
2024
2025
2026
2027 en verder
Kosten Actielijn 1:
-
50
50
50
50
50
Actielijn 2:
50
535
560
560
560
560
Actielijn 3:
-
350
500
500
500
500
Actielijn 4:
-
325
325
325
325
325
Proceslijn 1:
45
265
265
265
265
240
Totaal
95
1.525
1.700
1.700
1.700
1.675
Rijksmiddelen richtbedrag
-
1.000
1.000
1.000
1.000
1.000
Extra lokale middelen
-
400
400
400
400
400
95-
125-
300-
300-
300-
300-
Beschikbare middelen
(Cofinanciering nieuw) Totaal nog benodigd
Bij ontoereikende middelen zal naar 3 dingen gekeken worden: 1. Faseren van de uitvoering 2. Andere landelijke en lokale financiële bronnen 3. Vrijmaken extra beleids- en uitvoeringscapaciteit
7.2
Planning Hoewel het nog even duurt voordat er een besluit komt over de bijdrage voor deze regeling, gaan we vanaf 1 oktober aan de slag met de voorbereiding zodat we vanaf 1 januari 2023 direct van start kunnen. We gaan verder met het proces van verkennen en gaan aan de slag met het organiseren van de programma organisatie.
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
56
Vooruitlopend hierop zijn we al gestart met 1 interventie: intensiveren van de verzuimaanpak gelijk aan het begin van het schooljaar. De uitbreiding van het jongerenwerk vraagt de nodige voorbereiding en zullen we gefaseerd invoeren. Dit geldt mogelijk ook nog voor enkele andere onderdelen.
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
57
Bijlagen
Bijlage 1. Betrokken partners •
Gemeente Lelystad – Sociaal domein, Openbare Orde en Veiligheid, Leerplicht, Handhaving
•
Welzijn Lelystad – Jeugdgezondheidszorg, Jeugd Preventie Werk, Jongerenwerk (Youth for Christ), Jongerencoaches, Challenge Up, Jongeren maken de stad
•
Stichting IDO
•
Woningcorporatie Centrada
•
Sportbedrijf Lelystad – sportverenigingen
•
Culturele organisaties
•
Werkbedrijf Lelystad
•
Poppodium Corneel
•
Buurtvaders
•
Onderwijs (primair onderwijs, voorgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs)
•
Samenwerkingsverband Voorgezet Onderwijs
•
Sportbedrijf en sportverenigingen
•
Lisa Lelystad
•
Veilig Thuis
•
Tactus
•
Amethist
•
Save Jeugdbescherming
•
Leger des Heils
•
William Schrikker Jeugdbescherming & Jeugdreclassering
•
Jeugd Lelystad (JEL)
•
Politie Lelystad
•
Bureau Halt
•
Zorg en Veiligheidshuis
•
Openbaar Ministerie
•
Raad van de Kinderbescherming
•
Reclassering Nederland
•
RIEC
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
58
Bijlage 2. Prevalentie risicofactoren en beschermende factoren Lelystad Oost Lelystad
Lelystad-
Atolwijk
Boswijk
Waterwijk
Zuiderzeewijk
Oost Demografische
% niet-Westerse
kenmerken
migratieachtergrond
22%
30%
31%
21%
36%
36%
17.5%
0
17.8%
16.2%
16.2%
16.9%
12.2%
-
12.2%
11.9%
14.7%
12.6%
12.7%
-
13.2%
13.6%
11.4%
14.%
€258.054
-
€236.236
€230.991
€200.453
€231.048
41%
47%
76%
30%
0%
79%
41%
49%
18%
68%
97%
11%
% corporatiewoningen
28%
-
30%
26%
49%
41%
%
30%
33%
31%
31%
35%
40%
% eenoudergezinnen
9%
9%
8%
9%
13%
9%
% huishouden met
12.7%
-
13.6%
12.5%
22.5%
20.8%
11%
14%
13%
16%
10%
15%
1%
2%
5%
0%
3%
3%
5%
5%
5%
6%
5%
3%
0.5%
-
0.5%
0.6%
0.8%
1.0%
(2021) % jongeren 0-14 jaar (2022) % jongeren en jongvolwassenen 15-14 jaar % jongvolwassenen 2534 jaar Fysieke kenmerken
Gemiddelde WOZ-
leefomgeving
waarde (2021) % woningen met bouwjaar voor 1981 (2020) % woningen met bouwjaar 1981-2000 (2020)
Gezinssamenstelling
eenpersoonshuishoudens
Werk en inkomen
inkomen tot 120% van sociaal minimum (2021) Onderwijs
% kinderen onder het referentieniveau20 rekenen (2018/2019) % kinderen onder het referentieniveau leesvaardigheid (2018/2019) % kinderen onder het referentieniveau taalvaardigheid (2018/2019)
Criminaliteit21
20 21
% verdachten van
Het referentieniveau is het niveau waarna gestreefd wordt dat alle leerlingen behaald hebben als zij de basisschool verlaten. Het betreft hier percentages van het totaal aan inwoners in de gemeente of wijk.
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022
59
drugsdelicten (20152019) % veroordeelden voor
0.4%
-
0.4%
0.4%
0.5%
0.5%
0.4%
-
-
0.5%
0.6%
0.7%
10
7
5.9%
-
6.5%
6.5%
7.6%
9.1%
drugsdelicten (20152019) % jonge verdachten 28 t/m 23 jaar voor drugsdelicten (20152019) Aantal jongeren t/m 23 jaar onder reclasseringstoezicht22 Hoog-risicojongeren
% hoog-risicojongeren
23
2019
Aanwezige risicofactoren in Lelystad Oost Demografische factoren – er zijn verschillen tussen de wijken onderling • Aanwezigheid van bepaalde etnische groepen met culturele achtergrond (Marokkaans, Turks, Surinaams/Antilliaans, Roma) • Ook problematiek van witte Nederlanders mag niet worden onderschat. Individueel • Bovengemiddeld veel jongeren met LVB problematiek • Verslavingsproblematiek, jonge gebruikers, m.n. hasj Fysieke factoren leefomgeving • Perceptie inferieur; “woon toch al slechte buurt’’ • Stedelijk, verloederde wijken, oude bouw, achterstand • Verkrijgbaarheid drugs Werk en inkomen • Relatief groot aandeel huishoudens onder sociaal minimum • Relatief veel personen met bijstandsuitkering • Relatief veel kinderen in uitkeringsgezin • Schulden die tevens op generatie worden overgedragen. Onderwijs • Hoog percentage vroegtijdig schoolverlaten • Weinig mogelijkheden zien m.b.t. onderwijs en werk • Hoog percentage verzuim Sociale omgeving • Hebben delinquente vrienden • Groepsdruk • Opgroeien in armoede • Veel verveling, weinig plekken en weinig laagdrempelig aanbod vrijetijdsbesteding Gezin • Opgroeien in multiprobleem gezin Deze cijfers zijn afkomstig van Reclassering Nederland. Het gaat om toezicht dat door Reclassering Nederland wordt uitgevoerd.
Of jongeren in een wijk als hoog-risicojongeren worden gezien wordt bepaald aan een groot aantal risico-indicatoren, zoals persoonskenmerken, huishoudens en buurtkenmerken per gemeente of wijk. 22 23
Plan van aanpak Preventie met gezag – Lelystad 30 september 2022