Ontwerp programmabegroting 2026 - 2029

Gerelateerde verbonden partijen Stichting - Uiver Constellation

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 42

5.5

Cultureel erfgoed

Hoofdopgave raadsakkoord: 6. Voorzieningen Portefeuillehouder(s): S. Kruis Portefeuillehouder(s): Onderdeel begrotingsmonitor 2026:

Lasten Baten

Nee

2026 -206 -

2027 -206 -

Aard activiteiten: Beinvloedbaarheid lasten Beinvloedbaarheid baten:

Bedragen x €1.000

2028 -206 -

2029 -206 -

-

Context Tot dit taakveld behoren de lasten die te maken hebben met het beschermen van en informatie verstrekken over cultureel erfgoed in Lelystad. Het gaat hierbij om gebouwen, objecten, structuren en collecties met historische waarde in de publieke ruimte. De gemeente Lelystad financiert in dit kader de wettelijke taken op het gebied van erfgoed en subsidieert activiteiten op het gebied van erfgoed. (Gezien de beperkte omvang maken de lasten deel uit van de overige taken binnen cluster 5). Bij een relatief nieuwe stad is het besef dat erfgoed waarde kan bieden aan ruimtelijke kwaliteit en identiteit in vergelijking met veel oudere gemeenten nog niet sterk ontwikkeld. Maar ook wanneer de focus wordt gelegd op een sterke groei, moet goed worden omgegaan met bijzondere parels uit het verleden, met name voor de zogeheten Post 65 architectuur. Dit is een verantwoordelijkheid die we ook dragen voor de toekomstige inwoners van de stad. Dit geldt zowel voor het gebouwde als voor het minder zichtbare ondergrondse erfgoed. Gemeenten moeten op grond van de Omgevingsplan in het Omgevingsplan rekening houden met het belang en behoud van cultureel erfgoed en werelderfgoed. Dit gebeurt door inventariseren en analyseren van het cultureel erfgoed en werelderfgoed dat binnen de gemeente aanwezig is. Op basis daarvan neemt de gemeente een toereikend beschermingsregime in het omgevingsplan op.

Het omgevingsplan bevat algemene regels van de gemeente voor de fysieke leefomgeving. Wat willen we bereiken? Erfgoed vertelt het verhaal van een plek, zorgt voor verbondenheid met de omgeving, en vormt een belangrijk onderdeel van ruimtelijke kwaliteit, omdat het karakter, schoonheid en een gelaagdheid in tijd aan een gebied geeft. Wanneer je bovengronds en ondergronds erfgoed volwaardig integraal en gebiedsgericht benadert, draagt het bij aan het gezamenlijke verhaal en identiteit van de stad en kun je het inzetten voor andere beleidsvelden, zoals woningbouw, ruimtelijke inrichting, economie en toerisme, maar ook voor klimaatbestendige inrichting of verduurzaming van gebouwen. Het volledige erfgoedbeleid dient daarbij te voldoen aan de Omgevingswet (2024) en de Erfgoedwet. Wat gaan we daarvoor doen? In 2023 is het traject gestart dat moet leiden tot de vaststelling van een erfgoednota, inclusief een actualisatie van het gemeentelijk archeologiebeleid waarmee de kaders voor het gemeentelijk erfgoedbeleid kunnen worden vastgesteld. Na vaststelling van deze kaders wordt het instrumentarium (o.a. erfgoedverordening en beleidskaarten met regelgeving) voor het erfgoedbeleid uitgewerkt en verwerkt in het Omgevingsplan en een Omgevingsprogramma. De ambtelijke formatie op gebied van erfgoed en archeologie is momenteel minimaal.

Voor de uitvoering van de Omgevingswet met betrekking tot het erfgoed- en archeologiebeleid wordt vanaf 2026 aanvullende capaciteit ingezet. Vanaf 2024 is in het kader van de implementatie van de Omgevingswet de externe adviseringtaak op het gebied van erfgoed ondergebracht bij de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit. In 2026 wordt subsidie verleend voor diverse activiteiten op het gebied van cultuurhistorie, zoals de organisatie van de Open Monumentendag. Gerelateerde beleidsnota's Beleidsvisie cultuur 2017 - 2020 Keuzenota Beleidsvisie 2022 - 2025

Gerelateerde verbonden partijen -

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 43

5.6

Media

Hoofdopgave raadsakkoord: 6. Voorzieningen Portefeuillehouder(s): S. Kruis Portefeuillehouder(s): Onderdeel begrotingsmonitor 2026:

Lasten Baten

Nee

2026 -3.112 -

2027 -2.865 -

Aard activiteiten: Beinvloedbaarheid lasten Beinvloedbaarheid baten:

Bedragen x €1.000

2028 -2.865 -

2029 -2.865 -

Gemeentelijk [ 100 % ] [0%]

Context De gemeente heeft op basis van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen een verantwoordelijkheid op het gebied van bibliotheekwerk. Burgers zijn gebaat met een neutrale plek in het publieke domein met een breed aanbod aan betrouwbare informatie die ze zonder meer kunnen raadplegen en waar ze elkaar waardenvrij kunnen ontmoeten. De moderne bibliotheek heeft als opdracht burgers te stimuleren, te ondersteunen, te faciliteren en toe te rusten om mee te kunnen doen en bij te kunnen dragen aan de moderne kennissamenleving. Gemeenten en provincies moeten vanaf 2026 zorgen voor voldoende en volwaardige bibliotheken. De gewijzigde Wet Stelsel openbare bibliotheden zal voor alle gemeenten gelden. De bekostiging van deze zorgplicht zal via het gemeentefonds verlopen. Op grond van de zendtijdtoewijzing door Commissariaat voor de Media, ligt bij de gemeente de wettelijke zorgplicht om de continuïteit van de lokale omroep te waarborgen. Wat willen we bereiken? Op grond van het gemeentelijk cultuurbeleid, beschouwt de gemeente het als haar maatschappelijke verantwoordelijkheid dat de inwoners van Lelystad kunnen beschikken over een goede bibliotheekvoorziening waar zij met hun kennis- en informatievragen terecht kunnen en kennis kunnen nemen van een adequaat aanbod van op media vastgelegde geschreven cultuur.

Het doel is de bevordering van de overdracht van cultuur, informatie en educatie middels een goede, hedendaagse en toegankelijke lokale openbare bibliotheekvoorziening. Door adequate informatie toegankelijk te maken, worden inwoners in staat gesteld om actief en volwaardig deel te nemen aan het maatschappelijk leven in een steeds complexere wereld. In dat kader wordt met de rol die de bibliotheek heeft voor het Informatiepunt Digitale Overheid samengewerkt. In overleg met de VNG, het ministerie van OCW en de lokale stakeholders hebben de lokale omroepen in Nederland de afgelopen jaren een traject ingezet die leidend is bij de geleidelijke omvorming van de huidige circa 230 individuele lokale omroepen naar ongeveer 80 gefuseerde of samenwerken-de lokale ‘streekomroepen’ met een verzorgingsgebied van gemiddeld iets meer dan 200.000 inwoners. De streekomroepvorming is een middel om lokale omroepen te professionaliseren met als doel de realisatie van een Lokaal Toereikend Media-Aanbod (LTMA). Radio Lelystad en Lokale Omroep Zeewolde werken sinds 2023 samen als zijnde streekomroep. Deze streekomroep wordt gevormd door de Flevolandse Media Stichting (FMS). FMS heeft als doel om voor de gemeenten Dronten, Lelystad en Zeewolde en nieuws en informatie te verzorgen.

Hierbij werken de omroepen nauw samen bij het verzorgen van lokaal toereikend media-aanbod voor de betreffende gemeente, met inachtneming van de lokale herkenbaarheid en profiel van de lokale omroepen. Wat gaan we daarvoor doen? We verlenen in 2026 een begrotingssubsidie en diverse incidentele subsidies aan de stichting FlevoMeer Bibliotheek en de stichting Flevolandse Media Stichting. Gerelateerde beleidsnota's Beleidsvisie cultuur 2017 - 2020

Gerelateerde verbonden partijen -

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 44

5.7

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Hoofdopgave raadsakkoord: 3. Natuur Portefeuillehouder(s): S. Kruis Portefeuillehouder(s): Onderdeel begrotingsmonitor 2026:

Nee

Lasten Baten

2026 -11.803 247

2027 -11.777 247

Aard activiteiten: Beinvloedbaarheid lasten Beinvloedbaarheid baten:

Bedragen x €1.000

2028 -11.776 247

2029 -11.776 247

Wettelijk [ 20 % - 40 %] [0%]

Context Op basis van de Wegenverkeerswet en het burgerlijk wetboek is de gemeente als wegbeheerder en/of als eigenaar verantwoordelijk voor inrichting en beheer van het openbaar gebied. De kwaliteitsniveaus die de gemeente hierbij hanteert zijn gebaseerd op de op 28 april 2020 vastgestelde kwaliteitskaders uit het Kwaliteits StructuurPlan (KSP). Daarnaast biedt de wettelijke natuurbescherming uit de Omgevingswet een belangrijke wettelijke basis voor de bescherming van natuurgebieden, plant- en diersoorten en bossen. De meeste afspraken uit het raadsakkoord opgave Natuur vallen binnen dit taakveld. Wat willen we bereiken? Lelystad is er trots op dat het de hoofdstad van de nieuwe natuur is. De stad staat bekend om de hoge natuurwaarden, waar stad en omliggend landschap nauw met elkaar verbonden zijn zodat Lelystad een stad is met een gezond en prettig leefklimaat voor mens en dier. Daarvoor worden beleidskaders opgesteld en investeert Lelystad, op basis daarvan in projecten en maatregelen die deze status nog versterken. Dit doen we door de bewijslast en bekendheid van Lelystad als hoofdstad van de nieuwe natuur te vergroten; te vergroenen en door de natuur te versterken, ook in de stad; ecologisch beheer en inrichting.

Wat gaan we daarvoor doen? Daartoe is op basis van de kaders uit het raadsakkoord een Agenda Natuur 2030 en een Programma Van Groen Dromen naar Groen Doen 2024-2027 opgesteld. Deze wordt momenteel uitgevoerd. - Er is een soortenmanagementplan (SMP). Op basis hiervan wordt een gebiedsontheffing aangevraagd. - Er vindt een herijking plaats van het beheer van de bestaande natuur inclusief het openbaar groen. - Er wordt een parkenbeheerplan opgesteld. - Het plan van aanpak bestrijding invasieve exoten wordt uitgevoerd. - Er is een lokale adaptatiestrategie opgesteld. Gerelateerde beleidsnota's Bosbeleidsplan (2019) Herijking kwaliteitskaders KSP; 28 april 2020. Speelruimtebeleidsplan (2013) Meerjarenraming (MJR 2015) Groenbeheerplan parken (2015)

Gerelateerde verbonden partijen -

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 45

6. Sociaal domein De taakvelden binnen het cluster ‘6. Sociaal domein’ hebben betrekking op de sociale basisinfrastructuur, de wijkteams, inkomensregelingen, begeleide- en arbeidsparticipatie, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdhulp. In de overzichten hieronder wordt per taakveld inzicht geboden in de bijbehorende lasten en baten. Vervolgens wordt per taakveld aanvullende informatie geboden, bijvoorbeeld over de aard van de activiteiten, de beïnvloedbaarheid van de budgetten en de verantwoordelijke portefeuillehouder(s). Indien van toepassing wordt er ingegaan op de concrete doelstellingen voor 2026 en de bij het taakveld betrokken verbonden partijen.

6. Sociaal domein (bedragen x €1.000) Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6WMO WMO integraal 6JGD Jeugdzorg - integraal Totaal Lasten Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6WMO WMO integraal 6JGD Jeugdzorg - integraal Totaal Baten Eindtotaal

2026

2027

2028

2029

-14.575 -55.365 -7.001 -6.369 -32.656 -44.817 -160.783

-15.060 -55.271 -7.331 -5.391 -33.231 -43.836 -160.120

-14.886 -55.486 -7.111 -5.391 -33.791 -42.198 -158.864

-14.906 -55.703 -6.869 -5.391 -34.241 -41.198 -158.309

533 41.783 100 2.214 44.630 -116.153

42 41.783 100 1.963 43.888 -116.232

42 41.783 100 1.713 43.638 -115.225

42 41.783 100 1.513 43.438 -114.871

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 46

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

Hoofdopgave raadsakkoord: 8. Sociaal Domein Portefeuillehouder(s): A. Messelink-Dijkstra Portefeuillehouder(s): Onderdeel begrotingsmonitor 2026: Nee

Lasten Baten

2026 -14.575 533

Aard activiteiten: Beinvloedbaarheid lasten Beinvloedbaarheid baten:

2027 -15.060 42

Bedragen x €1.000

2028 -14.886 42

2029 -14.906 42

Gemeentelijk [ 20 % - 40 %] [0%]

Context Binnen het sociaal domein zetten we in op een sterke basis zodat inwoners zoveel mogelijk op eigen kracht mee kunnen blijven doen aan de samenleving. Voor inwoners, waaarvoor dit nodig is, kunnen (aanvullend) inividuele maatwerkvoorzieningen worden ingezet. Dit taakveld heeft betrekking op de basisvoorzieningen (algemene voorzieningen). Wat willen we bereiken? Onder dit taakveld vallen de volgende basisvoorzieningen Schulddienstverlening In samenwerking met drie partijen, MDF, stichting IDO en Humanitas, geeft de gemeente Lelystad vorm aan de schulddienstverlening. Deze is vrij toegankelijk voor iedere inwoner die hulp nodig heeft op het gebied van financiën. Dit kan lopen van informatie en coaching tot schuldhulpverleningstrajecten. Voor ondernemers en zelfstandigen is schuldhulpverlening toegankelijk via het Zelfstandigenloket Flevland. We zien in Nederland en ook in Lelystad dat het aantal huishoudens met problematische schulden oploopt. Door middel van vroegsignalering wordt geprobeerd te voorkomen dat inwoners in de schulden raken. Welzijnswerk Door verschillende organisaties in de stad worden welzijnsactiviteiten aan de inwoners aangeboden om elkaar te ontmoeten en nieuwe netwerken op te bouwen. Hierdoor is het makkelijker om naar elkaar om te zien en vroegtijdig te signaleren als het minder goed met iemand gaat.

Het Buurtwerk in de wijk met een duidlijke signaleringsfunctie, de buurtkamer voor ontmoeting en het stimuleren deel te nemen aan allerlei activiteiten, het Aandachtscentrum, de activiteitendriedaagse tijdens de vakanties de koffieochtenden en de buurthuisactiviteiten. In het komende jaar willen we dit voortzetten om meer mensen uit eenzaamheid te halen en vroegtijdig te ondersteunen bij financiele moeilijkheden. Eenzaamheid In deze raadsperiode wordt extra ingezet op het signaleren en voorkomen van eenzaamheid. Door ruim 100 organisaties in de stad zijn de handen ineen geslagen en worden allerlei activiteiten ontwikkeld om mensen met elkaar in contact te brengen. Hierbij hebben we aandacht voor eenzaamheid onder alle leeftijdsgroepen. Het komend jaar streven we naar nog meer organisaties en instellingen die zich aansluiten bij de coalitie tegen eenzaamheid. Inburgering De Wet Inburgering 2021 legt de verantwoordelijkheid voor het inburgeringstraject bij de gemeente. Dit betekent dat de gemeente verantwoordelijk is voor de uitvoering, monitoring en handhaving van de inburgeringstrajecten van alle inburgeringsplichtige inwoners van Lelystad.

In een persoonlijk inburgeringsplan wordt opgenomen welke leerroute de inburgeraar gaat volgen en er worden afspraken opgenomen over de verplichtingen die de inburgeraar heeft op het gebied van arbeid en (maatschappelijke) participatie en van welke faciliteiten de inburgeraar gebruik gaat maken. Iedere inburgeraar heeft een eigen plan.Voor de uitvoering wordt samengewerkt met Vluchtelingenwerk Lelystad, Werkbedrijf Lelystad en MDF. Preventie Jeugd We willen dat ouders en jeugdigen met lichte problematiek deze zelf kunnen aanpakken, met steun van hun netwerk en algemene voorzieningen. Dit doen we door het bevorderen van opvoedvaardigheden van ouders en het versterken van de eigen kracht en oplossend vermogen van gezinnen. We stimuleren de vorming van gemeenschappen en netwerken in alle wijken. Door meer jongereninspraak te bevorderen, zorgen we ervoor dat alle kinderen en jongeren gelijke kansen hebben om actief deel te nemen aan de maatschappij en in hun vertrouwde omgeving kunnen opgroeien. We werken effectief samen met het onderwijs en jeugdhulp om te voorkomen dat jeugdigen onnodig in jeugdhulp terechtkomen. De hulp die wordt ingezet is tijdelijk en effectief. Het pedagogische klimaat in gezinnen en wijken wordt versterkt, met laagdrempelige informatie- en adviespunten voor opgroei- en opvoedvraagstukken.

Mantelzorgondersteuning /Vrijwilligerswerk Mantelzorgondersteuning en vrijwilligerswerk zijn belangrijke items binnen het sociaal domein en hier willen we in deze raadsperiode extra op in blijven zetten. Zo is er een Steunpunt Mantelzorg en een vrijwilligerscentrale, waar vraag en aanbod bij elkaar worden gebracht en vrijwilligerswerk wordt ondersteund. Dankzij vrijwilligers is er in de stad een breed scala aan maatschappelijke, culturele en sportieve activiteiten. De toegevoegde waarde van vrijwilligers en mantelzorgers neemt in de samenleving toe door onder andere vergrijzing en de tekorten op de arbeidsmarkt. Door de inzet van mantelzorgers en zorgvrijwilligers, kunnen mensen langer zelfstandig thuis blijven wonen in hun vertrouwde omgeving.

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 47

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie (vervolg)

Lasten Baten

2026 -14.575 533

2027 -15.060 42

Bedragen x €1.000

2028 -14.886 42

2029 -14.906 42

Wat gaan we daarvoor doen? We blijven inzetten op een sterke basis waarbij we extra inzetten op aanpak van eenzaamheid, ondersteunen van bewonersinitiatieven en vrijwilligerswerk. Ook zal er extra aandacht zijn voor inclusie, de inzet van ervaringsdeskundigen en het versterken van de basis voor jeugd en gezin. Zo zullen we extra aandacht geven aan kinderen en jongeren die in armoede opgroeien en het het vergroten van de bekendheid van allerlei regelingen voor minima. Tot slot wordt er vanuit de MAG op dit thema nauw samengewerkt met inwoners en ervaringsdeskundigen. Gerelateerde beleidsnota's Maatschappelijke (Doe) Agenda Kadernota Sociaal Domein 2026-2029

6.23

Gerelateerde verbonden partijen Stichting - Welzijn

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal Lasten

Hoofdopgave raadsakkoord: Portefeuillehouder(s): Portefeuillehouder(s): Onderdeel begrotingsmonitor 2026:

Baten

-

2026 -

2027 -

Aard activiteiten: Beinvloedbaarheid lasten Beinvloedbaarheid baten:

Bedragen x €1.000

2028 -

2029 -

-

Context Tot dit taakveld behoren de voorzieningen en ondersteuning op het sociaal domein, waarbij de dienstverlening niet direct aan één specifieke wet (zoals Wmo of Jeugdwet) is toe te schrijven. In de praktijk betekent dit dat hier op rekeningbasis de kosten en opbrengsten als gevolg van de toeslagenaffaire terecht komen. Gerelateerde beleidsnota's -

Gerelateerde verbonden partijen -

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 48

6.3

Inkomensregelingen

Hoofdopgave raadsakkoord: 8. Sociaal Domein Portefeuillehouder(s): A. Messelink-Dijkstra Portefeuillehouder(s): Onderdeel begrotingsmonitor 2026: Ja

Lasten Baten

2026 -55.365 41.783

Aard activiteiten: Beinvloedbaarheid lasten Beinvloedbaarheid baten:

2027 -55.271 41.783

Bedragen x €1.000

2028 -55.486 41.783

2029 -55.703 41.783

Wettelijk [ 0 % - 20 %] [0%]

Context Voor de inwoner die tijdelijk niet zelfstandig in staat is om zijn eigen inkomen te regelen biedt de gemeente steun in de vorm van een bijstandsuitkering, arbeidsmarkttoeleiding, loonkostensubsidie voor werkgevers of overige aanvullende inkomensvoorzieningen. Ondersteuning van de inwoner gebeurt op basis van de Participatiewet, Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers/ gewezen zelfstandigen (Ioaw / Ioaz), Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) en de gemeentewet. Binnen de volgende taakvelden vind verantwoording plaats: - Taakveld 6.3 Inkomensregelingen (het verstrekken van inkomensuitkeringen en vergoedingen aan inwoners die daar recht op hebben, incl. armoedebeleid en loonkostensubsidie voor werkgevers) - Taakveld 6.4 Begeleide participatie (Wsw en Nieuw Beschut werk) - Taakveld 6.5 Arbeidsparticipatie (re-integratie, toeleiding naar werk van inwoners die een beroep kunnen doen op ondersteuning, begeleiding en arbeidstoeleiding in kader van de Participatiewet.

Naast het bieden van een voorziening op het gebied van inkomen, werk of zelfstandig ondernemerschap kan een belangrijke relatie worden gelegd met schulddienstverlening: deze zijn opgenomen in taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie' net als met taakveld 3.3 Bedrijfsloket en bedrijfsregeling als het gaat om bijstandsverlening aan zelfstandig ondernemers. Voor Lelystad wordt Bbz uitgevoerd door het Zelfstandigenloket Flevoland. Wat willen we bereiken? Arbeidsparticipatie en maatschappelijke participatie verhogen en indien nodig of gewenst de persoonlijke omstandigheden verbeteren waarin de inwoner verkeerd door inzet van zijn of haar eigen mogelijkheden en sociale netwerk. Hierin biedt de gemeente ondersteuning op maat waarbij zo veel mogelijk gestreefd wordt naar het hanteren van de menselijke maat. Om meer mensgericht te werken, waarbij vertrouwen, laagdrempeligheid en toegankelijkheid, eenvoud en menselijke maat belangrijke uitgangspunten zijn, heeft de overheid in het kader van bestaanszekerheid een aantal maatregelen geïntroduceerd, ‘Participatiewet in Balans’, welke een belangrijke neerslag heeft op de uitvoering van dit taakveld en samenhangende taakvelden. De impact op de gemeentelijke uitvoering van de Participatiewet en aanpalende regelingen is groot.

De maatregelen worden gefaseerd geïmplementeerd in beleid en uitvoering en start vanaf 1 januari 2026; de transitie zal drie jaar in beslag nemen. Het gemeentelijke armoedebeleid kent naast inkomensondersteuning (curatief) een aantal projecten. Deze projecten zijn voor een groot deel gericht op kinderen en jongeren en ondersteunen hen in maatschappelijke deelname. Het curatieve deel omvat de set inkomensmaatregelen om inwoners in de armoede bij te staan bij noodzakelijke kosten. Middels het instrument kwijtschelding gemeentelijke belastingen wordt de financiële druk op mensen met lage inkomens verlicht. Hierdoor wordt een bijdrage geleverd aan een menswaardig bestaan en het voorkomen van verdere financiële uitsluiting. Het bieden van het wettelijke vangnet aan ondernemers die (tijdelijk) met financiële problemen kampen, maar die in de kern een levensvatbaar bedrijf hebben (Bbz 2004 en IOAZ).

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 49

6.3

Inkomensregelingen (vervolg)

Lasten Baten

2026 -55.365 41.783

2027 -55.271 41.783

Bedragen x €1.000

2028 -55.486 41.783

2029 -55.703 41.783

Wat gaan we daarvoor doen? Bijstandsuitkeringen - Participatiewet De gemeente ondersteunt inwoners die behoren tot de reikwijdte van de Participatiewet bij het vinden van (passend) werk en werkomgeving. Zolang dit niet lukt of onvoldoende inkomen oplevert, wordt een uitkering verstrekt voor levensonderhoud. Het aantal inwoners dat aanspraak maakt op een bijstandsuitkering schommelt rond de 2.000 per jaar. De gemeente ontvangt een rijksbijdrage voor het verstrekken van deze uitkeringen, op basis van een objectief vastgesteld verdeelmodel. De gemeente zet interventies en passende ondersteuning in om inwoners zoveel mogelijk te laten uitstromen naar betaald werk (arbeidsparticipatie) alsook bevordering van maatschappelijke participatie. Hierbij wordt de Work First aanpak toegepast, waarbij met de inwoner na aanvraag van een uitkering binnen 5 dagen gesproken wordt over de mogelijkheden van werk. De 4-weken-zoektermijn voor jongeren tot 27 jaar in een kwetsbare positie wordt zo snel als mogelijk omgezet in actieve begeleiding naar werk of werkend leren. Loonkostensubsidie (LKS) Voor werkgevers die een inwoner met een Indicatie Banenafspraak of Indicatie Beschut werk (registratie in Doelgroepenregister) in dienst nemen, is er de mogelijkheid loonkostensubsidie te ontvangen. Vanaf 2022 wordt de loonkostensubsidie (LKS) over gemeenten verdeeld op basis van gerealiseerde uitgaven.

Armoedebeleid Het betreft hier de dienstverlening en projecten voor mensen met een inkomen 120-, 130-, tot 150% van de bijstandsnorm binnen het armoedebeleid. Naast ondersteuning wordt er ingezet op projecten die de maatschappelijke participatie van kinderen en volwassenen stimuleert. Denk hierbij aan extra ondersteuning en aandacht in het onderwijs, sport, cultuur en het algemene maatschappelijke leven. In het raadsakkoord is opgenomen om extra aandacht aan kinderen in armoede te besteden. Dit betekent dat we met de middelen bestaand beleid intensiveren en aanvullen. Ook wordt dit jaar weer focus gelegd op bekendheid, gebruik, laagdrempeligheid en maatwerk binnen het aanbod. De gemeente verleent kwijtschelding van gemeentelijke belastingen aan inwoners die onvoldoende inkomen en/of vermogen hebben en hiervoor in aanmerking komen. Zoals gecombineerde belastingaanslag, afvalstoffen- en rioolheffing. Bijzondere bijstand Inwoners met een laag inkomen, die een noodzakelijke en urgente uitgave hebben, kunnen bijzondere bijstand aanvragen. De gemeente biedt regelingen en tegemoetkoming aan inwoners die onvoldoende inkomen en/of vermogen hebben en hiervoor in aanmerking komen. Zoals bewindvoering, studietoeslag op basis van medische gronden, kosten voor eerste levensbehoefte, huisraad en dergelijke.

Bijstandsverlening zelfstandigen - Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 Het toekennen van bijstand / uitkering aan de startende en gevestigde ondernemer die niet over de middelen beschikt om te voorzien in de algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan, alsmede het verstrekken van kapitaal aan ondernemers die dit op andere wijze niet gefinancierd krijgen. Het Zelfstandigenloket Flevoland (ZLF) zorgt voor de uitvoering van deze wettelijke regelingen (Bbz 2004 en IOAZ) in opdracht van de 6 gemeenten in Flevoland. Het ZLF is onderdeel van de gemeentelijke organisatie van Lelystad. Kwijtschelding belastingen Er wordt uitvoering gegeven aan de bepaling in de leidraad invordering zoals vastgesteld. Gerelateerde beleidsnota's Kadernota Sociaal Domein 2019 - 2022 Aanpak Sociaal Domein 2021-2024 Maatschappelijke Agenda

Gerelateerde verbonden partijen -

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 50

6.4

WSW en beschut werk

Hoofdopgave raadsakkoord: 8. Sociaal Domein Portefeuillehouder(s): A. Messelink-Dijkstra Portefeuillehouder(s): Onderdeel begrotingsmonitor 2026: Ja

Lasten Baten

2026 -7.001 -

Aard activiteiten: Beinvloedbaarheid lasten Beinvloedbaarheid baten:

2027 -7.331 -

Bedragen x €1.000

2028 -7.111 -

2029 -6.869 -

Wettelijk [0%] [0%]

Context Voor de inwoner die langdurig niet of beperkt zelfstandig in staat is om werk te vinden, biedt de gemeente steun in de vorm van het organiseren van een beschutte werkplek Op basis van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en Nieuw Beschut werk (NBw) heeft de gemeente een taakstelling voor de toeleiding naar arbeid en het organiseren van een (passende) werkplek voor inwoners met een Indicatie WSW en Indicatie Beschut werk, die zijn geregistreerd in het doelgroepenregister . Samen met de gemeenten Noordoostpolder en Urk is een samenwerking op dit gebied binnen de GR IJsselmeergroep.Binnen de volgende taakvelden vindt verantwoording plaats: - Taakveld 6.3: Inkomensregelingen (het verstrekken van bijstandsuitkeringen aan inwoners die daar recht op hebben) - Taakveld 6.4: Begeleide participatie (de sociale werkvoorziening / beschut werken). - Taakveld 6.5: Arbeidsparticipatie (re-integratie / toeleiding naar werk van inwoners die een beroep kunnen doen op ondersteuning arbeidstoeleiding in kader van de Participatiewet). Onderdeel van de Participatiewet is dat nieuwe instroom in de sociale werkvoorziening vanaf 2015 niet langer mogelijk is. De Wet sociale werkvoorziening (Wsw) blijft echter bestaan voor de bestaande Wsw-dienstverbanden tot de laatste Wsw'er met pensioen gaat.

Bij ongewijzigd beleid zijn de beschikbare rijksmiddelen voor de gemeente echter niet toereikend om aan de verplichtingen te kunnen voldoen. De Social Firm, bedrijfsvoeringsorganisatie Concern voor Werk, is ingericht om de dreigende tekorten bij de uitvoering van de Wsw in verband met de gedaalde Wsw-subsidie op te vangen. In 2015 is het beschut werken nieuwe stijl ingevoerd. Gemeenten hebben een taakstelling om inwoners met een Indicatie Beschut werken te ondersteunen bij het verkrijgen van een beschutte arbeidsplaats te bieden; ze hebben daarvoor een taakstelling die jaarlijks opgehoogd wordt. De groei van het aantal plaatsen beschut werken heeft vergaande consequenties voor de (toekomstige) financiële ruimte die de gemeente heeft om ook andere doelgroepen van de Participatiewet naar arbeid te kunnen begeleiden. Het nieuwe kabinet werkt aan een voorstel voor de inzet van beschut werk voor mensen die wel kunnen werken maar dit alleen in een beschutte en aangepaste omgeving kunnen doen, waarbij onderzocht wordt of de ambitie en beschikbare middelen voldoende met elkaar in balans zijn. Ze overweegt een wijziging van het Besluit beschut werk, zodat mensen makkelijker terug kunnen vallen op beschut werk als blijkt dat een baan in het kader van de banenafspraak toch niet lukt.

(Simpel switchen) Daar waar in 2015 sprake was van een sterfhuisconstructie rond de sociale werkvoorziening in Nederland, hebben wij de infrastructuur van Concern voor Werk in stand gehouden door een doorontwikkeling naar een Social Firm te maken. Dit blijkt een juiste keus te zijn geweest. Het kabinet heeft een onderzoek laten uitvoeren naar een toekomstgerichte bestendiging van de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven. De gemeenten van de GR werken in samenwerking met de bedrijfsvoeringsorganisatie Concern voor Werk scenario's uit voor de doorontwikkeling van Concern voor Werk naar een sociaal ontwikkelbedrijf. Wat willen we bereiken? Elke inwoner die niet op reguliere wijze kan deelnemen aan betaald werk ondersteunen we in het vinden van een passende werkplek en werkomgeving. Dit vraagt een andere aanpak (niet regulier). Deze dienstverlening is belegd in een GR bij Concern voor Werk. Dit is een regionale sociale onderneming die in nauwe samenwerking met de reïntegratiebedrijven Werkbedrijf Lelystad, Urk Werkt en de Werkcorporatie Noordoostpolder opereert. De komende jaren zal de sociale onderneming zich doorontwikkelen naar een sociaal ontwikkelbedrijf, een toekomstbestendige organisatie die in het hart van het lokale en regionale netwerk opereert, een organisatie die flexibel en wendbaar is gericht.

Ze biedt werk en begeleide werkplekken voor in ieder geval inwoners met een indicatie Wsw en Beschut werk en zo gewenst een Indicatie Banenafspraak uitgaande van "de waarde van werk". Daarbij richt ze zich ook op het bieden van werkplekken en leerwerktrajecten aan diverse groepen inwoners om de stap naar regulier werk te kunnen maken.

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 51

6.4

SW en beschut werk (vervolg)

Lasten Baten

2026 -7.001 -

2027 -7.331 -

Bedragen x €1.000

2028 -7.111 -

2029 -6.869 -

Wat gaan we daarvoor doen? De gemeente stelt budget beschikbaar aan Concern voor Werk om ondersteuning te bieden voor het realiseren van werkplekken binnen de regio Lelystad-NOP-Urk geschikt voor inwoners met een indicatie Wsw en Beschut werk. Hierdoor zijn de inwoners maatschappelijk actief en vormen een waardevolle aanvulling op bestaande aanbod van regulier werk. Hier staan de lasten die verband houden met de afbouw van de bestaande Wsw verplichtingen, conform de beschikbare rijksmiddelen die onderdeel uitmaken van taakveld '0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen uit het gemeentefonds'. De overheid heeft onderzoek laten verrichten naar de houdbaarheid van de huidige infrastructuur sociaal ontwikkelbedrijven. Door afbouw van de WSW-dienstverbanden (cq inkomsten) en beperkte groei van Beschut werk zal de komende jaren de focus verlegd moeten worden op een andere inrichting van de sociale onderneming Concern voor Werk om financieel gezond te blijven. In het licht van de kabinetsplannen voor de toekomst bestendige arbeidsmarktinfrastructuur en sociale ontwikkelbedrijven zal een analyse uitgevoerd en strategie ontwikkeld worden om een toekomstbestendige sociale infrastructuur in de stad en een sociaal ontwikkelbedrijf te effectueren.

Gerelateerde beleidsnota's Implementatie plan Social Firm Businessplan Social Firm Programmaplan Sociaal Domein 2019-2022 Aanpak Sociaal Domein 2021-2024 Maatschappelijke agenda

Gerelateerde verbonden partijen GR - Werkvoorzieningschap Ijsselmeergroep

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 52

6.5

Arbeidsparticipatie

Hoofdopgave raadsakkoord: 4. Economie & 8. Sociaal Domein Portefeuillehouder(s): A. Messelink-Dijkstra Portefeuillehouder(s): Onderdeel begrotingsmonitor 2026: Ja

Lasten Baten

2026 -6.369 100

Aard activiteiten: Beinvloedbaarheid lasten Beinvloedbaarheid baten:

2027 -5.391 100

Bedragen x €1.000

2028 -5.391 100

2029 -5.391 100

Wettelijk [ 0 % - 20 %] [0%]

Context Voor de inwoner die tijdelijk niet zelfstandig in staat is om betaald werk te vinden biedt de gemeente steun in de vorm van toeleiding naar werk en verschillende arbeidsvoorzieningen. Ondersteuning van de inwoner gebeurt op basis van de Participatiewet, Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers/ gewezen zelfstandigen (Ioaw / Ioaz), Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) en de gemeentewet. Binnen de volgende taakvelden vindt verantwoording plaats: Taakveld 6.3: Inkomensregelingen (het verstrekken van bijstandsuitkeringen aan inwoners die daar recht op hebben) Taakveld 6.4: Begeleide participatie (Wet sociale werkvoorziening, Nieuw beschut werk) Taakveld 6.5: Arbeidsparticipatie (re-integratie / toeleiding naar werk van inwoners die een beroep kunnen doen op ondersteuning arbeidstoeleiding in kader van de Participatiewet) Met de komst van de Wet van School naar Duurzaam Werk per 1 januari 2026 krijgen jongeren tot 27 jaar ook dienstverlening aangeboden vanuit taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken en vormt een nauwe relatie met taakveld 6.5. Voor inburgeraars is er een nauwe relatie met taakveld 4.1. Door economische ontwikkelingen en veranderingen op de arbeidsmarkt, waarbij de landelijke overheid meer taken belegt bij de gemeente, wijzigt de bijstandspopulatie van de gemeente.

Veel vaker is volledige bijstandsonafhankelijkheid niet mogelijk door in de persoon gelegen kenmerken of is langdurige en intensievere inzet van de gemeente nodig om een passende werkomgeving te organiseren of duurzame plaatsing op de arbeidsmarkt te faciliteren. Voor de periode 2022-2026 heeft de gemeente een revolverend budget om ook dienstverlening te kunnen bieden voor begeleiding naar werk van inwoners die een intensievere begeleiding nodig hebben om regulier werk te verkrijgen. Vanaf 2026 wordt de nieuwe Participatiewet in balans gefaseerd ingevoerd. Hierbij is aandacht voor arbeidsparticipatie en maatschappelijke participatie en wordt vanuit de menselijke maat ingezet op ondersteuning van de inwoners. Wat willen we bereiken? Iedereen doet mee en heeft werk dat passend is bij zijn persoonlijke omstandigheden. Hierin biedt de gemeente op maat dienstverlening en maakt zoveel mogelijk gebruik van de (arbeids-) infrastructuur in de regio. Als betaald werk nog niet mogelijk is, wordt begeleiding geboden naar maatschappelijke participatie. Werkbedrijf Lelystad zorgt dat alle inwoners met een bijstandsuitkering worden gesproken en uitgevraagd op mogelijkheden voor arbeidsparticipatie of maatschappelijke participatie. Diverse maatschappelijke partners bieden voorzieningen aan om inwoners te ondersteunen op weg naar werk.

Landelijke ontwikkeling is om een lokale Werkcentra in te richten waarbij inwoners (werkenden en werkzoekenden) en werkgevers met vragen over werk & scholing terecht kunnen om een (nieuwe) baan te verwerven of te behouden. Specifieke aandacht hierbij is er voor jongeren tot 27 jaar, nieuwe bijstandsaanvragers, mensen met een Indicatie Banenafspraak en statushouders.

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 53

6.5

Arbeidsparticipatie (vervolg)

Lasten Baten

2026 -6.369 100

2027 -5.391 100

Bedragen x €1.000

2028 -5.391 100

2029 -5.391 100

Wat gaan we daarvoor doen? Inwoners die gebruik maken van een inkomensvoorziening en die onder de reikwijdte van de Participatiewet vallen zoveel mogelijk begeleiden naar een (passende) werkplek. betekenisvolle activiteiten. Hiervoor kunnen verschillende interventies ingezet worden zoals het organiseren van werkleertrajecten (mbo bbl-diploma, mbo certificaat, praktijkverklaring) en brancheopleidingen, scholing van basisvaardigheden (Nederlandse taal, rekenen, digitale vaardigheden), training arbeidsvaardigheden en werknemersvaardigheden, en sollicitatietraining. Daarnaast zetten we in op het werven van (leer)banen, inrichten van maatschappelijke banen (pilot), en bieden ondersteuning aan werkgevers die een baan (willen) bieden aan de doelgroep van de Participatiewet, en streven we een inclusieve arbeidsmarkt na. We hanteren de “Work First” aanpak waarbij waarbij de inwoner na aanvraag van een bijstandsuitkering binnen 5 dagen gesproken wordt over de mogelijkheden van (passend) werk. Doelstelling is tweeledig: via werk blijven c.q. krijgen mensen aansluiting bij de arbeidsmarkt en vergroten zij hun economische zelfstandigheid, waarmee voorkomen wordt dat door langdurige inactiviteit mensen in een steeds kwetsbaarder positie terechtkomen. Ook de dienstverlening aan werkgevers die instroom van inwoners behorend tot de Participatiewet wensen, behoort tot dit taakveld.

Vanuit een solide en hecht netwerk van betrokken werkgevers binnen het Lelystad Akkoord blijven we werken aan de inclusieve arbeidsmarkt. Zoveel mogelijk mensen zo regulier mogelijk aan het werk, zo nodig met passende ondersteuning. Het revolverend budget wordt ingezet om de brede dienstverlening van WBL voor inwoners met bijstandsuitkering te begeleiden naar werk en maatwerk te bieden. In het verlengde van onder meer de in 2025-2026 uitgevoerde evaluatie van de reintegratiedienstverlening wordt een voorstel voorbereid voor invulling van het revolverend budget na 2026. De vraag naar arbeid is ook de komende jaren groot, samenhangend met de groei van de stad en groei van de werkgelegenheid. Dit betekent extra kansen voor mensen in de bijstand om economisch zelfstandig te worden of stappen te kunnen zetten om te kunnen participeren in arbeid. Het mobiliseren van mensen, inclusief nieuwe bijstandsaanvragers, jongeren tot 27 jaar die niet werken en/of leren en mensen met een doelgroepverklaring blijft een hoge prioriteit. Met de inzet van verschillende werkleerbedrijven voor verschillende beroepen en branches wordt de arbeidstoeleiding versterkt. Door het (leren) werken te combineren met kwalificerende opleidingen in samenwerking met het MBO en brancheorganisaties, wordt de kans op duurzame plaatsing op de arbeidsmarkt vergroot.

Waar mogelijk of gewenst wordt ruimte geboden aan initiatieven voor de ontwikkeling van alternatieve vormen van werk. Met de dienstverlening 'maatschappelijke banen' zetten we in op middels een publiek-private samenwerking cofinanciering vanuit het bedrijfsleven te realiseren alsook de relatie met het bedrijfsleven te versterken om passende banen te creëren. Mensen die niet middels een reguliere traject aan het werk komen dragen "uit de wijk, in de wijk en voor de wijk" bij aan de sociale en fysieke leefbaarheid én aan hun eigen ontwikkeling. Als onderdeel van de Maatschappelijke Agenda en binnen de gebiedsontwikkeling Samen Lelystad Oost draagt werk in belangrijke mate bij aan het welzijn en de leefbaarheid. Voor statushouders worden daar waar gewenst trajecten gecombineerd met taalontwikkeling. Inburgeraars worden zo gewenst ondersteund bij het verkrijgen van een participatieplaats (Z-route). Voor jongeren wordt ingezet op ondersteuning bij het verkrijgen van een reguliere baan of leerbaan (combinatie van werken en leren). In samenwerking met partners stimuleren of faciliteren we verschillende initiatieven voor mensen behorend tot de Participatiewet, op lokaal niveau en ook in samenwerking met regionale partners en samenwerkingsverbanden.

In 2026 willen we de verkenning voor een lokaal Werkcentrum, een netwerksamenwerking dat dienstverlening biedt aan inwoners en werkgevers op het gebied van werk en scholing, in afstemming met de regionale partners verder uitwerken, onder andere in het kader van de toekomstige arbeidsmarktinfrastructuur. Gerelateerde beleidsnota's Nota Nieuwe Banen 2016 Programmaplan Sociaal Domein 2019-2022 Aanpak Sociaal Domein 2021-2024 Hoofdopgaven sociaal domein Maatschappelijke agenda

Gerelateerde verbonden partijen B.V. - Werkbedrijf Lelystad

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 54

2026 -32.656 2.214

6WMO WMO integraal (vervolg)

Lasten Baten

Hoofdopgave raadsakkoord: 8. Sociaal Domein Portefeuillehouder(s): A. Messelink-Dijkstra Portefeuillehouder(s): Onderdeel begrotingsmonitor 2026: Ja

Aard activiteiten: Beinvloedbaarheid lasten Beinvloedbaarheid baten:

2027 -33.231 1.963

Bedragen x €1.000

2028 -33.791 1.713

2029 -34.241 1.513

Wettelijk [ 0 % - 20 %] [0%]

Context Lokaal De gemeente is op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) verantwoordelijk voor het bieden van ondersteuning, zodat inwoners mee kunnen blijven doen aan de samenleving en zoveel als mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. Voor de Wmo is en blijft een sterke basis het uitgangpunt. We blijven daarom (extra) inzetten op ondersteuning van mantelzorgers, vrijwilligerswerk, voorkomen en aanpakken van schuldenproblematiek, bevorderen van een gezonde leefstijl, organiseren van ontmoetingsactiviteiten in de wijk, ondersteuning van bewonersinitiatieven en het voorkomen van eenzaamheid e.d. Voor inwoners voor wie dit noodzakelijk is, kunnen we individuele maatwerkvoorzieningen inzetten. Dit taakveld heeft betrekking op de maatwerkvoorzieningen als Huishoudelijke Ondersteuning, woningaanpassingenen, Ondersteuning Thuis, Dagbesteding, mobiliteit e.d. Regionaal (Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang) Samen met de Flevolandse gemeenten is er een Regionaal Kader Zorglandschap Wmo opgesteld, waarin het beleid voor de periode 2022-2026 is vastgelegd.

Het regionale zorglandschap Wmo Flevoland richt zich op de ondersteuning van inwoners met een kwetsbaarheid en/of een ondersteuningsvraag door psychische problemen, verslaving, een lichte verstandelijke beperking en/of problemen door huiselijk geweld of kindermishandeling.Het woonplaatsbeginsel voor Beschermd Wonen is opnieuw uitgesteld. Aangezien er nog niets bekend is over het bijbehorende financieel verdeelmodel, zijn de financiële consequenties nu nog niet in te schatten. Wat willen we bereiken? We willen dat inwoners zoveel mogelijk mee kunnen doen aan de samenleving en zelfstandig kunnen (blijven) wonen.

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 55

6WMO WMO integraal (vervolg)

Lasten Baten

2026 -32.656 2.214

2027 -33.231 1.963

Bedragen x €1.000

2028 -33.791 1.713

2029 -34.241 1.513

Wat gaan we daarvoor doen? Sociaal Wijkteam Het Sociaal wijkteam is de toegang voor de Wmo voorzieningen. Bij het keukentafelgesprek met de inwoner komen alle leefgebieden aan bod. Er wordt gekeken wat nodig is, wat de inwoner zelf kan of waar het netwerk een bijdrage kan leveren. De gemeente Lelystad is samen met de maatschappelijke partners aan het onderzoeken of en hoe de toegang tot de Wmo op een andere manier kan worden georganiseerd. In de begroting is een budget beschikbaar wat hiervoor ingezet kan worden. Wmo Maatwerkvoorzieningen Indien een aanvraag voor een Wmo voorziening passend is bij de vraag dan wordt dit beschikt. Het kan dan gaan om Huishoudelijke Ondersteuning, Ondersteuning Thuis, Dagbesteding, inzet van een hulpmiddel, een woningaanpassing en/of vervoer. Kortdurend verblijf / respijtzorg Respijtzorg is een tijdelijke en/of volledige overname van zorg met als doel de mantelzorger een adempauze te geven. Mantelzorgers kunnen zo de zorg langer volhouden en zelf nieuwe energie opdoen. In 2024 is Respijtzorg light van start gegaan. Veel mantelzorgers en zorgvragers vinden het lastig om de zorg aan een ander over te laten. Bij Lelystads Ontmoeten is het mogelijk dat zorgvrager en mantelzorger samen naar een ontmoetingsplek gaan zonder indicatie en aanmelden is niet nodig.

De mantelzorger kan even de deur uit en zo leren zorgvrager en mantelzorger om los te laten en gebruik te maken van respijtzorg. Ook is in 2026 de Mantelzorgtest beschikbaar in Lelystad, dit is een website waar mantelzorgers kunnen ontdekken welke rollen zij allemaal vervullen en de belasting die dat vraagt. Door tijdig inzicht in de belasting en het hulpaanbod in Lelystad dat daarvoor is, kan overbelasting worden voorkomen. Er zijn diverse manieren om huisgenoten en mantelzorgers te ontlasten, bijvoorbeeld door dagbesteding te regelen of een vrijwilliger in te schakelen die een paar uur de zorg voor de naaste overneemt. Soms is dat niet voldoende en kan er vanuit de Wmo kortdurend verblijf worden ingezet om de mantelzorger te ontlasten. Collectieve ziektekostenverzekering Inwoners met een laag inkomen die als gevolg van hun ziekte of handicap gebruik moeten maken van allerlei (medische)voorzieningen kunnen tegen een gereduceerd tarief gebruik maken van een collectieve aanvullende ziektekostenverzekering. Regionaal Dak -en thuislozenopvang Het bieden van ondersteuning en opvang aan dak -en thuislozen wordt uitgevoerd binnen dit taakveld. Deze lasten worden deels door de centrumgemeente bekostigd. Huiselijk geweld en kindermishandeling De ketensamenwerking huiselijk geweld wordt gecoördineerd binnen dit taakveld.

Veilig Thuis is het advies- en meldpunt voor betrokkenen bij huiselijk geweld en kindermishandeling, zowel voor burgers, professionals als direct betrokkenen zelf. De vrouwenopvang heeft als belangrijkste taak opvang en begeleiding en hulp te bieden aan mensen die te maken hebben met huiselijk geweld en kindermishandeling. Er wordt hulp (op maat) geboden aan slachtoffers, kinderen en plegers om het geweld te stoppen en veiligheid te creëren. De hulp kan bestaan uit crisisopvang, begeleid wonen en ambulante hulpverlening in de thuissituatie. Beschermd Wonen Beschermd Wonen is voor mensen van 18 jaar of ouder die door psychische of psychosociale problemen 24 uur per dag ondersteuning nodig hebben. Dit kan in een instelling zijn als er 24 uur toezicht nodig is. Of het kan een vorm van zelfstandig wonen zijn als begeleiding op afstand of op afroep afdoende is. Gerelateerde beleidsnota's Kadernota Sociaal Domein 2019 - 2022 Regionaal Zorglandschap

Gerelateerde verbonden partijen -

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 56

2026 -44.817 -

6JGD Jeugdzorg - integraal

Lasten Baten

Hoofdopgave raadsakkoord: 8. Sociaal Domein Portefeuillehouder(s): A. Messelink-Dijkstra Portefeuillehouder(s): Onderdeel begrotingsmonitor 2026: Ja

Aard activiteiten: Beinvloedbaarheid lasten Beinvloedbaarheid baten:

2027 -43.836 -

Bedragen x €1.000

2028 -42.198 -

2029 -41.198 -

Wettelijk [0%] [0%]

Context Op basis van de Jeugdwet hebben gemeenten sinds 1 januari 2015 diverse verantwoordelijkheden op het gebied van de Jeugdzorg. In taakveld 6JGD Jeugdzorg - Integraal zijn de taakvelden die horen bij de uitvoering van de jeugdzorg bij elkaar geclusterd vanwege de integraliteit. Het bevat de volgende onderdelen: 6.22 (toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd), 6.751 (jeugdhulp ambulant lokaal), 6.752 (jeugdhulp ambulant regionaal), 6.753 (jeugdhulp ambulant landelijk), 6.761 (jeugdhulp met verblijf lokaal), 6.762 (jeugdhulp met verblijf regionaal), 6.763 (jeugdhulp met verblijf landelijk), 6.792 (PGB jeugd), 6.821 (Jeugdbescherming), 6.822 (Jeugdreclassering) en 6.92 Coordinatie en beleid Jeugd. Wat willen we bereiken? We willen dat onze jeugdigen in hun eigen omgeving kunnen opgroeien, zich ontwikkelen en deelnemen in de maatschappij. We geloven in de eigen kracht van onze jeugdigen en hun ouders,- waarbij we zoveel mogelijk handelen vanuit een vraag en te ondersteunen waar nodig. Samen met onze jeugdigen en ouders doen we wat nodig is, gericht op perspectief en ontwikkeling.

6JGD Jeugdzorg - integraal Lasten

Totaal Lasten Eindtotaal

6.22 Toeg 1e lijnsvoorzieningenJeugd 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6.753 Jeughulp ambulant landelijk 6.762 Jeugdhulp met verblijf regiona 6.763 Jeughulp met verblijf landelij 6.792 PGB Jeugd 6.821 Jeugdbescherming 6.822 Jeugdreclassering 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd

2026

2027

2028

2029

-3.772 -13.313 -4.293 -549 -15.521 -1.281 -336 -3.418 -449 -1.885 -44.817 -44.817

-3.750 -13.100 -4.171 -519 -14.986 -1.211 -336 -3.420 -449 -1.894 -43.836 -43.836

-3.500 -12.924 -4.101 -489 -14.193 -1.141 -336 -3.423 -449 -1.644 -42.198 -42.198

-3.500 -12.524 -4.001 -489 -13.693 -1.141 -336 -3.423 -449 -1.644 -41.198 -41.198

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 57

6JGD Jeugdzorg - integraal (vervolg)

Lasten Baten

2026 -44.817 -

2027 -43.836 -

Bedragen x €1.000

2028 -42.198 -

2029 -41.198 -

Wat gaan we daarvoor doen? We ondersteunen het gezin wat altijd in de lead is met daaromheen het (eigen) netwerk. We versterken de kracht van de samenleving en de maatschappelijke partners en dringen de specialistische jeugdhulp terug. Dit doen we door de maatregelen uit het Knoppenplan Jeugdzorg, verder uitgewerkt in het uitvoeringsplan Samen voor de Jeugd Lelystad 2025-2028 uit te voeren. Taakveld 6.22 - toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd De toegang naar de specialistische jeugdhulp is per 1 juli 2021 belegd bij Jeugd Lelystad. Jeugd Lelystad biedt niet zelf hulpverlening. Tot 1 juli 2026 geldt de overeenkomst daterend per 1 juli 2021. Vanaf 1 juli 2026 wordt gewerkt conform de nieuwe overeenkomst. In het kader van de Hervormingsagenda Jeugd werken in elke gemeente stevige (multidisciplinaire) lokale teams die kijken naar hetgeen nodig is en bieden lichte jeugdhulp zoveel mogelijk nabij aan, in goede verbinding met de specialistische zorg. Met de Aanpak Sociaal Domein heeft de raad gekozen voor het scheiden van hulpverlenen en de toegang tot specialistische jeugdhulp. We zullen moeten gaan kijken hoe we invulling geven aan deze stevige lokale teams naast Jeugd Lelystad. Ook de praktijkondersteuners bij de huisarts (POH)-Jeugd maken onderdeel uit van dit taakveld. De POH-Jeugd ondersteunen huisartsen bij hun probleemanalyse en verwijsrecht naar jeugdhulp.

Zij verlenen laagdrempelige consultatie, kortdurende ondersteuning, interventies en behandeling aan kinderen en/of hun opvoeders. In 2026 gaan we verder met de uitbreiding om meer POH-Jeugd in te zetten. Taakveld 6.751 - jeugdhulp ambulant lokaal Dit betreft begeleiding, behandeling en dagbesteding. Ook de lokale jeugd GGZ valt onder dit taakveld. Deze lokale jeugdzorgvormen zijn aanbesteed per 1 juli 2021 (Perceel 3b. jeugd GGZ voor instellingen is per 1 juli 2023 gegund aan twee hoofdaanbieders). De overeenkomsten lopen tot 1 juli 2026. Voor de periode na 1 juli 2026 is in 2025 is de lokale jeugdhulp opnieuw aanbesteed. Taakveld 6.752 - jeugdhulp ambulant regionaal Dit betreffen de ambulante jeugdhulpvormen die regionaal worden ingekocht op basis van samenwerkingsafspraken met de Jeugdhulpregio Flevoland (hier nemen vijf van de zes gemeenten aan deel). In 2026 wordt de hoog specialistische GGZ uitgevoerd conform de overeenkomsten per 2024. Taakveld 6.753 - jeugdhulp ambulant landelijk en taakveld 6.763 - jeugdhulp met verblijf landelijk Dit betreft hoogspecialistische hulp (LTA). Namens gemeenten heeft de VNG afspraken gemaakt met landelijke jeugdhulpaanbieders met een zeer specialistische functie, zodat het aanbod van deze specialistische voorzieningen gehandhaafd blijft. Dit is geregeld in een Landelijk Transitiearrangement (LTA). Gemeenten rekenen naar gebruik af.

Taakveld 6.753 betreft de landelijke ambulante jeugdhulpvormen en taakveld 6.763 met verblijf. Taakveld 6.762 - jeugdhulp met verblijf regionaal Dit betreft pleegzorg, gezinsgericht, residentiele jeugdhulp, gesloten jeugdzorg, crisishulp en klinisch verblijf. Jeugdhulp met verblijf is per 2025 regionaal opnieuw aanbesteed. Om minder uithuisplaatsingen te realiseren wordt ingezet op het verder voorkomen van jeugdhulp met verblijf en betere doorstroom en uitstroom. Daarbij is aandacht voor verdere transformatie naar meer gezinsgerichte vormen en intensief ambulante hulp, zoals Thuis op Maat (TOM). Pas als het thuis echt niet meer kan, wordt een vervangende gezinssituatie of verblijf gezocht. Bij voorkeur gebeurt dit zoveel mogelijk in de nabijheid van de thuissituatie. Het perspectief op terugkeer naar het eigen gezin van een jeugdige is onderdeel van het begeleidings- of behandelingsplan. Wanneer veiligheid niet meer gewaarborgd kan worden, wordt alles gedaan om een oplossing in het eigen netwerk van het gezin mogelijk te maken. Taakveld 6.792 - PGB jeugd Op het moment dat jeugdigen en ouders in aanmerking komen voor jeugdhulp op basis van een individuele voorziening, kunnen zij kiezen voor zorg in natura of een persoonsgebonden budget. De Jeugdwet stelt ten aanzien van het PGB een aantal beperkende voorwaarden, wat maakt dat er steeds vaker wordt gekozen voor zorg in natura.

Taakveld 6.821 - Jeugdbescherming en taakveld 6.822 - Jeugdreclassering Dit betreft de inzet van gedwongen maatregelen gericht op de veiligheid van kinderen en jeugdigen. Dit zijn maatregelen die worden opgelegd na uitspraak van de kinderrechter. De jeugdbescherming geeft uitvoering aan civielrechtelijke maatregelen en de jeugdreclassering is gericht op strafrechtelijke maatregelen. Jeugdbescherming en jeugdreclassering wordt regionaal ingekocht bij de gecertificeerde instellingen. 6.92 Coordinatie en beleid Jeugd De kosten voor de gemeentelijke capaciteit en de administratieve verwerking voor de uitvoering van de Jeugdwet zijn opgenomen in dit onderdeel. Dit betreft zowel de lokale als regionale uitvoeringskosten. Per 1 januari 2026 stappen we over van de backoffice jeugd van MO Platform (Stipter) naar CiVision (PinkRoccade). Een deel van de administratieve taken vanuit Jeugdhulp, die uitgevoerd worden door Stipter, zoals het berichtenverkeer, worden per 2026 overgedragen naar de gemeente en zullen ondergebracht worden bij de administratie van de Wmo. Gerelateerde beleidsnota's Kadernota Sociaal Domein 2019 - 2022 Aanpak Jeugdzorg 2020 Aanpak Sociaal Domein 2021 e.v. Knoppenplan Jeugdzorg Lelystad

Gerelateerde verbonden partijen B.V. - Jeugd Lelystad (JEL)

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 58

7. Volksgezondheid en milieu De taakvelden binnen het cluster ‘7. Volksgezondheid en milieu’ hebben betrekking op volksgezondheid, riolering, afval, begraafplaats en milieu. In de overzichten hieronder wordt per taakveld inzicht geboden in de bijbehorende lasten en baten. Vervolgens wordt per taakveld aanvullende informatie geboden, bijvoorbeeld over de aard van de activiteiten, de beïnvloedbaarheid van de budgetten en de verantwoordelijke portefeuillehouder(s). Indien van toepassing wordt er ingegaan op de concrete doelstellingen voor 2026 en de bij het taakveld betrokken verbonden partijen.

7. Volksgezondheid en milieu (bedragen x €1.000) Lasten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal Lasten Baten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal Baten Eindtotaal

2026

2027

2028

2029

-5.563 -6.980 -13.116 -5.492 -325 -31.476

-5.468 -6.998 -13.131 -4.963 -328 -30.888

-5.468 -6.998 -13.131 -4.780 -328 -30.705

-5.468 -6.998 -13.131 -4.780 -328 -30.705

199 8.869 16.885 323 401 26.677 -4.799

8.869 16.884 401 26.154 -4.734

8.869 16.883 401 26.153 -4.552

8.869 16.883 401 26.153 -4.552

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 59

7.1

Volksgezondheid

Hoofdopgave raadsakkoord: Portefeuillehouder(s): A. Messelink-Dijkstra Portefeuillehouder(s): Onderdeel begrotingsmonitor 2026: Nee

Lasten Baten

2026 -5.563 199

Aard activiteiten: Beinvloedbaarheid lasten Beinvloedbaarheid baten:

2027 -5.468 -

Bedragen x €1.000

2028 -5.468 -

2029 -5.468 -

Wettelijk [ 0 % - 20 %] [0%]

Context Op basis van de Wet publieke gezondheid heeft de gemeente diverse wettelijke taken en verantwoordelijkheden, waaronder de uitvoering van de Jeugdgezondheidszorg en het instellen en instandhouden van een gemeentelijke gezondheidsdienst (GGD). Om efficiënter te kunnen werken hebben gemeenten samenwerkingsverbanden afgesloten. De GGD Flevoland is de gemeenschappelijke gezondheidsdienst van de gemeenten Almere, Dronten, Lelystad, Noordoostpolder, Urk en Zeewolde. Wat willen we bereiken? Binnen dit taakveld zijn de lasten opgenomen die verband houden met de wettelijke basistaken op het gebied van volksgezondheid. Als gemeente zorgen we ervoor dat deze taken door de aangewezen partners worden uitgevoerd en de continuïteit wordt gewaarborgd. Het is ook wettelijk bepaald dat de gemeente een GGD in stand dient te houden. Daartoe is de Gemeenschappelijke regeling Gemeentelijke Gezondheidsdienst Flevoland vastgesteld. In de gemeenschappelijke regeling zijn de wettelijk verplichte taken die worden genoemd in de Wet publieke gezondheid èn die op grond van die wet binnen een gemeentelijke gezondheidsdienst moeten worden uitgevoerd opgedragen aan GGD Flevoland.

Dit betreft onder meer de volgende taken: Monitoring, signalering en advisering Inzicht in de gezondheidstoestand van de bevolking (onderzoek, monitoring), vroegtijdige signalering gezondheidsrisico's, beleidsadvisering publieke gezondheid, advisering over effectieve preventieprogramma's en gezondheidsbevordering. Uitvoering taken gezondheidsbescherming Infectieziektebestrijding, waaronder bestrijding van tuberculose en preventie en bestrijding van seksueel overdraagbare aandoeningen. Met de opkomst van Corona heeft dit een geheel nieuwe ladinggekregen; de taken van GGD zijn hierdoor (tijdelijk) aangepast. Advisering en toezicht op het gebied van Technische hygiënezorg (THZ) en Milieu en Gezondheid (MMK). Publieke gezondheid bij incidenten, rampen en crises Op basis van de Wet Veiligheidsregio's is er een GGD Rampen Opvang Plan (GROP) opgesteld. Het gaat hierbij om zaken als infectieziektebestrijding, medische milieukunde, gezondheidsonderzoek en psychosociale hulpverlening bij ongevallen en rampen.

Jeugdgezondheidszorg Het basispakket Jeugdgezondheidszorg wordt uitgevoerd door Icare JGZ en GGD JGZ en wordt actief aangeboden aan alle kinderen en jongeren tot 18 jaar (het gaat hierbij om het systematisch volgen en beoordelen van de ontwikkeling, het signaleren van problemen en vroegtijdig opsporen van specifieke stoornissen, het geven van preventieve voorlichting, advies, instructie en begeleiding en dergelijke). Naast de diverse wettelijke taken wordt binnen dit taakveld ingezet op de lokale invulling van het preventieve gezondheidsbeleid. Samen met partners is er een Lelystadse visie op gezondheid, preventie welzijn en zorg ontwikkeld, die de basis vormt van het lokale gezondheidsbeleid (nota 2020-2024), dit beleid is in 2024 verlengd voor 2025. In 2026 zal de nieuwe nota Lelystad Vitaal tot stand komen. Een brede kijk op gezondheid (positieve gezondheid) en het verbinden van preventie en zorg staan hierin centraal. Focus ligt hier op het gezond & vitaal ouder worden en een gezonde leefstijl ontwikkelen. Daarnaast zal er worden doorgegaan met de intensivering op een aantal thema's. Denk hierbij aan aanbod op het gebied van mentale gezondheid, preventie voor volwassen op het gebied van verslavingszorg en de link met de fysieke leefomgeving zal worden versterkt.

Ook wordt er via het IZA ingezet op het optimaliseren van het (medische) zorglandschap en de aansluiting daarvan op het sociaal domein. Het belang van een goede, toekomstbestendige inrichting van zorg en preventie is van belang voor Lelystad; niet alleen voor individuele inwoners maar ook voor de stad als geheel (in termen van vestigingsklimaat en leefbaarheid).

Ontwerp programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029 (vóór raadsbehandeling) 60

7.1

Volksgezondheid (vervolg)

Lasten Baten

2026 -5.563 199

2027 -5.468 -

Bedragen x €1.000

2028 -5.468 -

2029 -5.468 -

Wat gaan we daarvoor doen? We zetten in op een aanbod dat aansluit bij de behoeften van de stad, met een levensloopgerichte benadering: van -9 maanden tot 100 jaar en ouder. Hierbij werken we aan preventie en versterking van gezondheid en welzijn in elke levensfase. Initiatieven zoals JOGG, die gezond opgroeien en opvoeden bevorderen, worden breder ingezet. We willen de principes van JOGG ook toepassen op volwassenen en ouderen, door middel van netwerksamenwerkingen en lokale partnerschappen. Programma’s zoals Sociaal Vitaal dienen hierbij als concrete voorbeelden: gericht op sociale betrokkenheid, vitaliteit en het bevorderen van gezond gedrag bij volwassenen en senioren. Vanuit de jeugdgezondheidszorg zetten we bovendien in op normalisering van beginnende zorgen en problemen rond ontwikkeling en opvoeding, met oog voor de kracht van gezinnen en hun eigen oplossingen. Conform het raadsakkoord blijven we investeren in een volwaardig, toegankelijk en integraal zorgaanbod voor alle inwoners, in iedere levensfase. Gerelateerde beleidsnota's GGD begroting 2025 Nota Samen gezond in lelystad (2020 - 2024) PvA GALA 2024 - 2026