Ontwerp programmabegroting 2024 - 2027

Jeugdbescherming en jeugdreclassering wordt ingekocht bij de gecertificeerde instellingen. Het landelijke Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming voor een beter werkende jeugdbescherming wordt in Flevoland in overleg met betrokken partners opgepakt. Vanaf 2024 wordt ingezet op het verder voorkomen van uithuisplaatsingen en een betere doorstroom en uitstroom. Hiervoor zijn meer gezinsgerichte vormen en intensief ambulante hulpvormen zoals RET 2.0/Team AnderS en Thuis op Maat (TOM) aanbesteed. Gerelateerde beleidsnota's Aanpak Jeugdzorg 2020 Kadernota Sociaal Domein 2019 - 2022 Aanpak Sociaal Domein Regiovisie Jeugd Flevoland 'Samen, dichtbij en leren wat werkt' 2021

Gerelateerde verbonden partijen -

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

63

7. Volksgezondheid en milieu De taakvelden binnen het cluster ‘7. Volksgezondheid en milieu’ hebben betrekking op volksgezondheid, riolering, afval, begraafplaats en milieu. In de overzichten hieronder wordt per taakveld inzicht geboden in de bijbehorende lasten en baten. Vervolgens wordt per taakveld aanvullende informatie geboden, bijvoorbeeld over de aard van de activiteiten, de beïnvloedbaarheid van de budgetten en de verantwoordelijke portefeuillehouder(s). Indien van toepassing wordt er ingegaan op de concrete doelstellingen voor 2024 en de bij het taakveld betrokken verbonden partijen.

7. Volksgezondheid en milieu

(Bedragen x €1.000)

Lasten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal Lasten Baten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal Baten Eindtotaal

2024

2025

2026

2027

-4.810 -6.374 -10.661 -4.904 -288 -27.038

-4.810 -6.297 -10.701 -4.649 -288 -26.746

-4.810 -6.297 -10.700 -4.647 -277 -26.732

-4.810 -6.297 -10.700 -4.648 -277 -26.732

7.759 13.303 349 21.411 -5.626

7.759 13.342 349 21.450 -5.295

7.759 13.341 349 21.449 -5.283

7.759 13.340 349 21.448 -5.284

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

64

7.1

Volksgezondheid

Hoofdopgave raadsakkoord: Portefeuillehouder(s): R. Broekema Portefeuillehouder(s): Onderdeel begrotingsmonitor 2024:

Lasten Baten

Nee

2024 -4.810 -

2025 -4.810 -

Aard activiteiten: Beinvloedbaarheid lasten Beinvloedbaarheid baten:

Bedrag x €1.000

2026 -4.810 -

2027 -4.810 -

Wettelijk [ 0 % - 20 %] [0%]

Context Op basis van de Wet publieke gezondheid heeft de gemeente diverse wettelijke taken en verantwoordelijkheden, waaronder de uitvoering van de Jeugdgezondheidszorg en het instellen en instandhouden van een gemeentelijke gezondheidsdienst (GGD). Om efficiënter te kunnen werken hebben gemeenten samenwerkingsverbanden afgesloten. De GGD Flevoland is de gemeenschappelijke gezondheidsdienst van de gemeenten Almere, Dronten, Lelystad, Noordoostpolder, Urk en Zeewolde. Wat willen we bereiken? Binnen dit taakveld zijn de lasten opgenomen die verband houden met de wettelijke basistaken op het gebied van volksgezondheid. Als gemeente zorgen we ervoor dat deze taken door de aangewezen partners worden uitgevoerd en de continuïteit wordt gewaarborgd. Het is ook wettelijk bepaald dat de gemeente een GGD in stand dient te houden. De meeste wettelijke taken zijn voor onze gemeente taken worden op basis van een gemeenschappelijke regeling uitgevoerd door GGD Flevoland, waaronder: Monitoring, signalering en advisering Inzicht in de gezondheidstoestand van de bevolking (onderzoek, monitoring), vroegtijdige signalering gezondheidsrisico's, beleidsadvisering publieke gezondheid, advisering over effectieve preventieprogramma's en gezondheidsbevordering.

Uitvoering taken gezondheidsbescherming Infectieziektebestrijding, waaronder bestrijding van tuberculose en preventie en bestrijding van seksueel overdraagbare aandoeningen. Met de opkomst van Corona heeft dit een geheel nieuwe ladinggekregen; de taken van GGD zijn hierdoor (tijdelijk) aangepast. Advisering en toezicht op het gebied van Technische hygiënezorg (THZ) en Milieu en Gezondheid (MMK). Publieke gezondheid bij incidenten, rampen en crises Op basis van de Wet Veiligheidsregio's is er een GGD Rampen Opvang Plan (GROP) opgesteld. Het gaat hierbij om zaken als infectieziektebestrijding, medische milieukunde, gezondheidsonderzoek en psychosociale hulpverlening bij ongevallen en rampen. Jeugdgezondheidszorg Het basispakket Jeugdgezondheidszorg wordt uitgevoerd door Icare JGZ en GGD JGZ en wordt actief aangeboden aan alle kinderen en jongeren tot 18 jaar (het gaat hierbij om het systematisch volgen en beoordelen van de ontwikkeling, het signaleren van problemen en vroegtijdig opsporen van specifieke stoornissen, het geven van preventieve voorlichting, advies, instructie en begeleiding en dergelijke). Naast de diverse wettelijke taken wordt binnen dit taakveld ingezet op de lokale invulling van het gezondheidsbeleid.

Samen met partners is er een Lelystadse visie op gezondheid, preventie welzijn en zorg ontwikkeld, die de basis vormt van het lokale gezondheidsbeleid (nota 2020-2024). Een brede kijk op gezondheid (positieve gezondheid) en het verbinden van preventie en zorg staan hierin centraal. Focus ligt hier op het gezond & vitaal ouder worden, leven met een chronische aandoening en een gezonde leefstijl ontwikkelen. Daarnaast zal er vanwege de extra middelen voor gezondheidsbeleid op een aantal thema's worden geintensiveerd. Denk hierbij aan interventies op het gebied van mentale gezondheid, preventie voor volwassen op het gebied van verslavingszorg en de link met de fysieke leefomgeving zal worden versterkt. Ook wordt er via de Flevolandse Zorgtafel ingezet op het optimaliseren van het (medische) zorglandschap en de aansluiting daarvan op het sociaal domein. Het belang van een goede, toekomstbestendige inrichting van zorg en preventie is van belang voor Lelystad; niet alleen voor individuele inwoners maar ook voor de stad als geheel (in termen van vestigingsklimaat en leefbaarheid). De Flevolandse Zorgtafel biedt de gemeente kans om daar invloed op uit te oefenen. Wat gaan we daarvoor doen? Inzetten op voldoende aanbod passend bij de behoeftes van de stad. Belangrijk is het creeeren van een aanbod voor de doorgaande lijn 0-100 jaar.

Denk hierbij aan interventies zoals JOGG wat gezond opgroeien en opvoeden van kinderen en jongeren bevordert. Maar ook interventies als Sociaal Vitaal. Verder wordt vanuit de jeugdgezondheidszorg ingezet op normalisering van beginnende zorgen en problemen, zowel op het gebied van ontwikkeling als op het gebied van opvoeding. Gerelateerde beleidsnota's GGD begroting 2023 Nota Samen gezond in lelystad (2020-2024)

Gerelateerde verbonden partijen GR GGD Flevoland

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

65

7.2

Riolering

Hoofdopgave raadsakkoord: Portefeuillehouder(s): S. Kruis Portefeuillehouder(s): Onderdeel begrotingsmonitor 2024:

Lasten Baten

Nee

2024 -6.374 7.759

2025 -6.297 7.759

Aard activiteiten: Beinvloedbaarheid lasten Beinvloedbaarheid baten:

Bedrag x €1.000

2026 -6.297 7.759

2027 -6.297 7.759

Wettelijk [0%] [0%]

Context Op basis van de Wet Milieubeheer hebben gemeenten een afvalwaterzorgplicht en op basis van de Waterwet hebben gemeenten een hemelwaterzorgplicht en een grondwaterzorgplicht. De uitwerking van deze zorgplichten dient iedere gemeente uit te werken in een zogeheten Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP), waarin de bijbehorende kosten inzichtelijk worden gemaakt evenals de dekking (in de vorm van rioolheffing). Wat willen we bereiken? Voldoen aan de wettelijke zorgplichten op gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater zonder dat er overlast ontstaat voor bewoners en gebruikers. Wat gaan we daarvoor doen? In dit taakveld zijn de lasten en baten opgenomen die samenhangen met de taken op het gebied van afvalwater en waterhuishouding. Het gaat hierbij om de opvang, transport en verwerking van afval- en hemelwater, de inzameling en het transport van huishoudelijk- en bedrijfsafvalwater en het voorkomen van grondwaterproblemen, onder meer door afvoer van overtollig grondwater. Naast het dagelijks onderhoud en het uitvoeren van inspecties gaat het hierbij ook om het voorzien van kosten die horen bij het groot onderhoud. De baten hebben betrekking op de inkomsten uit de rioolheffing, die geheven wordt bij particulieren. De bijdrage voor het riool vanuit de bedrijven c.q. de niet-woningen ontvangt de gemeente via de ozb.

Bij de berekening van de kostendekkendheid van de rioolheffing worden naast bovenstaande directe kosten, ook de indirecte kosten zoals kwijtscheldingen rioolheffing, de toerekenbare BTW, een deel van de reinigingskosten en de bedrijfsvoeringskosten betrokken. Op basis van het GRP 2022 zal jaarlijks een actualisatie van de tarieven worden doorgevoerd waarin, minus de ICLbijdrage op dit taakveld, 100% kostendekkendheid het uitgangspunt is. Gerelateerde beleidsnota's Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2022 Rioolbeheerplan 2020 - 2025 Integraal Grootonderhoud Openbare Ruimte (IGOR)

Gerelateerde verbonden partijen -

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

66

7.3

Afval

Hoofdopgave raadsakkoord: Portefeuillehouder(s): S. Kruis Portefeuillehouder(s): Onderdeel begrotingsmonitor 2024:

Lasten Baten

Nee

2024 -10.661 13.303

2025 -10.701 13.342

Aard activiteiten: Beinvloedbaarheid lasten Beinvloedbaarheid baten:

Bedrag x €1.000

2026 -10.700 13.341

2027 -10.700 13.340

Wettelijk [ 0 % - 20 %] [ 0 % - 20 %]

Context In dit taakveld zijn de lasten en baten opgenomen die verband houden met de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval, de handhaving van het afvalbeleid en de inningskosten. HVC voert een belangrijk deel van deze wettelijke taken uit op het gebied van inzameling en verwerking. De baten hebben betrekking op de inkomsten uit de afvalstoffenheffing en de inkomsten uit waardevolle afvalstromen, zoals oud papier en plastic. Wat willen we bereiken? Uitvoering geven aan de ambities als vastgelegd in het beleidskader Van Afval Naar Grondstof (VANG), die moeten leiden tot 75% afvalscheiding met maximaal 100 kg restafval per inwoner. Beoogd effect: vermindering hoeveelheid restafval en toename hoeveelheid ingezamelde grondstoffen. Omdat nog niet alle fases van het Nieuwe Inzamelen uitgevoerd zijn is de doelstelling nog niet behaald. Wat gaan we daarvoor doen? In dit taakveld zijn de lasten en baten opgenomen die verband houden met de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval, de handhaving van het afvalbeleid en de inningskosten. HVC voert een belangrijk deel van deze wettelijke taken uit op het gebied van inzameling en verwerking. De baten hebben betrekking op de inkomsten uit de afvalstoffenheffing en de inkomsten uit waardevolle afvalstromen, zoals oud papier en plastic.

Bij de berekening van de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing worden naast bovenstaande lasten (directe kosten), ook de kwijtscheldingen afvalstoffenheffing, toerekenbare BTW en bedrijfsvoering kosten betrokken en vindt een doorbelasting plaats op het gebied van Handhaving en Reiniging. De beïnvloedbaarheid van de lasten is beperkt en de beïnvloedbaarheid van de baten wordt beperkt door de maximaal toegestane kostendekkendheid van 100%. In 2022 is de evaluatie over het beleid met de raad opgestart en deze zal dienen als basis voor actualisatie van het beleid. Dit proces wordt in 2024 afgerond. In 2022 is fase 3 van het Nieuwe inzamelen afgerond. Fase 4 en 5 zullen zijn opgestart en dit zal begin 2024 worden afgerond. Gerelateerde beleidsnota's Afvalstoffenbeleidsplan 2015

Gerelateerde verbonden partijen NV HVC

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

67

7.4

Milieubeheer

Hoofdopgave raadsakkoord: 5. Wonen Portefeuillehouder(s): S. Kruis Portefeuillehouder(s): Onderdeel begrotingsmonitor 2024:

Lasten Baten

Nee

2024 -4.904 -

Aard activiteiten: Beinvloedbaarheid lasten Beinvloedbaarheid baten:

2025 -4.649 -

Bedrag x €1.000

2026 -4.647 -

2027 -4.648 -

Wettelijk [ 20 % - 40 %] [0%]

Context De gemeente heeft diverse wettelijke verplichtingen op grond van de Wet milieubeheer, de Woningwet, de Wet bodembescherming en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Daarnaast worden binnen dit taakveld diverse activiteiten uitgevoerd op het gebied van duurzaamheid (met als hoofddoelen in willekeurige volgorde de energietransitie, het bereiken van een circulaire economie en bewerkstelligen van een klimaatadaptieve stad) en ondersteunt de gemeente inwoners op het gebied van asbestsanering van dakbedekking. Wat willen we bereiken? In dit taakveld zijn de lasten en baten opgenomen die verband houden met de uitvoering van wettelijke taken op het gebied van milieu. Daarnaast maakt de gemeentelijke inzet op het gebied van duurzaamheid/ transitieopgaven en de ondersteuning van inwoners bij de sanering van asbestdaken ook onderdeel uit van dit taakveld. Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek (OFGV) De OFGV verzorgt sinds 1 januari 2013 milieutaken en brandveilig gebruik op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Onder de taken van de omgevingsdienst vallen: het uitvoeren van de (coördinatie van)milieutoezicht, het toezicht op brandveilig gebruik en asbestverwijdering, het behandelen van milieuklachten en de toezicht op bodemkwaliteit, plus het juridisch vervolg op overtredingen.

De OFGV is gemandateert het Risicoregister gevaarlijke stoffen (Rrgs) te beheren namens de gemeente. Daarnaast voert de OFGV de controle en handhaving uit op de energiebespaarplicht van bedrijven en de minimale kantoorlabel C verplichting. Omgevingswet Met de komst van de Omgevingswet (2022) wordt de gemeente bevoegd gezag voor een aantal bodemtaken. Op dit moment is de Provincie bevoegd gezag en zijn de taken belegd bij de omgevingsdienst. Het is nog onduidelijk wat de bijdrage uit het gemeentefonds zal zijn voor deze 'bodemtaken' en of deze aansluit bij de kosten van de omgevingsdienst. Handhaving en toezicht Een deel van de taken die voortvloeien uit het Handhavingsuitvoeringsprogramma (HUP) maken eveneens onderdeel uit van dit taakveld. Het gaat daarbij in dit taakveld om het uitvoeren van ondermeer toezicht kamerverhuur, wet kinderopvang en woningwet. Daarnaast gaat het over bouw- en slooptoezicht in combinatie met nieuwbouw, het uitvoeren van controles op constructieve veiligheid van bouwwerken en dergelijke. Daarnaast hebben de lasten betrekking op juridische ondersteuning, bijvoorbeeld bij complexe vergunningaanvragen. Hier is ook nadrukkelijk een link met het taakveld wonen en bouwen (8.3) waar de omgevingsvergunningen worden verleend. Duurzaamheid In 2020 is begonnen met de uitvoering van het door het college vastgestelde Actieplan Duurzaamheid.

Daaronder vallen de projecten die we uitvoeren om de doelstelling te bereiken die vastliggen in de Kadernota Duurzaamheid en daarnaast geven we invulling aan de opgaven die onder meer door het Rijk zijn opgelegd. De energietransitie, klimaatadaptatie en de overgang naar een circulaire economie vallen daaronder. Energietransitie Bij de energietransitie is bepaald dat deze haalbaar en betaalbaar moeten zijn voor de inwoners, maar zeker ook voor de gemeentelijke organisatie. door de raad zijn kaders en doelstellingen vastgesteld in de Kadernota Op weg naar nieuwe energie, en de Volgorde der wijken. Er is inmiddels een start gemaakt met het op meer structurele basis beschikbaar stellen van middelen vanuit de landelijke overheid via Specifieke Uitkeringen inzake energiearmoede bestrijding, bemensing en isolatieacties. Met deze middelen en de bestaande middelen uit de gemeentebegroting is een programmatischa aanpak en -aansturing opgezet waarmee een start gemaakt kan worden aan de uitvoeringsorganisatie van de energietransitie. In 2024 zal er verder gewerkt worden aan het opstellen van wijkuitvoeringsplannen in nauwe participatie met eigenaren en andere stakeholders. In de gesprekken met het Rijk (via VNG/G40 etc) zal de noodzaak voor structurele dekking op de agenda blijven staan.

In 2024 zal er voortdurend aandacht moeten zijn om voldoende capaciteit en middelen ter beschikking te hebben die past bij de huidige fase van de energietransitie, maar die ook garantie biedt voor de continuiteit die nodig is. Klimaatadaptatie en circulaire economie zijneveneens thema's die steeds vaker op wettelijke basis uitgevoerd worden en waarbij de gevraagde inzet van capaciteit en middelen zal groeien. Asbestproblematiek De gemeente heeft de taak om inwoners te informeren over de asbestproblematiek. Hiervoor zijn er ter ondersteuning van inwoners middelen geraamd voor de dekking van advies- en ondersteuningskosten en biedt de gemeente huiseigenaren de mogelijkheid een lening af te sluiten en subsidie aan te vragen voor de vervanging van asbesthoudende daken.

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

68

7.4

Milieubeheer (vervolg)

Lasten Baten

2024 -4.904 -

2025 -4.649 -

Bedrag x €1.000

2026 -4.647 -

2027 -4.648 -

Wat gaan we daarvoor doen? De energietransitie wordt ook in Lelystad steeds concreter en daarom bereiden we de overgang voor naar een aardgasvrije samenleving. De periode tot 2050 staat in het teken van het voorbereiden van woningen / bedrijven, bijvoorbeeld door naisolatie en het uiteindelijk overstappen naar een aardgasloze energievoorziening. De opgave, de mogelijkheden en de relaties met andere opgaven in de stad worden vastgelegd in de Transitievisie warmte die uit drie onderdelen bestaat: de spelregels (kadernota), de volgorde der wijken en de wijkuitvoeringsplannen. Uit de wijkuitvoeringsplannen zal voor elke wijk blijken welke vorm de energietransitie krijgt en wat de gevolgen daarvan zullen zijn voor bewoners en bedrijven. de programmaorganisatie is groeiende en zal in de eerste wijken starten met het gezamenlijk opstellen van Wijkuitvoeringsplannen. Deze plannen worden, na raadsconsultatie, door het college vastgesteld. op de bedrijventerreinen worden maatwerkgesprekken gevoerd met de grootste energieverbruikers om tot besparing en transitie over te gaan. Voor de netcongestieproblematiek werken we samen met netbeheerders en provincie aan oplossingen om de schaarse energiebeschikbaarheid zorgvuldig in te zetten.

Tegelijkertijd worden voor de wijken die nog niet aan de beurt zijn collectieve inkoopacties georganiseerd voor gevel- en vloerisolatie, zonnepanelen en HR++ glas. Bewoners kunnen voor vragen over de energietransitie terecht bij het Energieloket Lelystad. Het isoleren van gebouwen (woningen, bedrijven, maatschappelijk vastgoed) wordt door middel van subsidie en leningen gestimuleerd. Hiervoor is naast de gemeentebegroting ook geld beschikbaar vanuit het Rijk en gebiedsgebonden bijdrage uit de windplannen. Naast de energietransitie wordt ook verder gebouwd aan het klimaatadaptief maken van de stad. De Lelystadse Adaptatie Strategie is hier een belangrijke spil in. Deze visie zal o.a. beschrijven wat de rol van de gemeente is in haar beleid en uitvoerende activiteiten. Net als bij de warmtevisie zullen er uiteindelijk op wijkniveau klimaat adaptatie plannen opgesteld worden die zo veel als mogelijk samen lopen met GO. Ook de circulaire economie zal in 2030 (50% reductie van primaire abiotische grondstoffen) en 2050 landelijk vorm gekregen moeten hebben. De gemeente zet daarin in op de eigen verantwoordelijkheid in het hoofdstuk economie. Lokaal voedsel wordt daarnaast meer gewaardeerd en veelvuldig gebruikt. Verspilling in de keten wordt zoveel mogelijk beperkt en ook in de productie daarvan vinden transities plaats en worden kringlopen gesloten.

Gerelateerde beleidsnota's Gerelateerde verbonden partijen Kadernota duurzaamheid Omgevingsdienst Flevoland, Gooi- en Vechtstreek Actieplan duurzaamheid 2021-2024 Kadernota Op weg naar nieuwe energie, en besluit Volgorde der w Lelystadse Adaptatie Strategie (LAS) Handhavingsuitvoeringsprogramma (HUP)

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

69

7.5

Begraafplaatsen en crematoria

Hoofdopgave raadsakkoord: Portefeuillehouder(s): S. Kruis Portefeuillehouder(s): Onderdeel begrotingsmonitor 2024:

Lasten Baten

Nee

2024 -288 349

2025 -288 349

Aard activiteiten: Beinvloedbaarheid lasten Beinvloedbaarheid baten:

Bedrag x €1.000

2026 -277 349

2027 -277 349

Wettelijk [ 0 % - 20 %] [ 0 % - 20 %]

Context Op basis van de Wet op de lijkbezorging heeft de gemeente diverse wettelijke verplichtingen, zoals het hebben van een begraafplaats. Wat willen we bereiken? Een gemeentelijke begraafplaats die voldoende ruimte biedt voor het respectvol begraven van overledenen, het bijzetten van asbussen/-urnen, het verstrooien van as en het bieden van een voor de nabestaanden nette en rustige omgeving om hun overledenen te herdenken. Voor 2024 wordt budget aangevraagd om nieuwe wandgraven te gaan realiseren. Wat gaan we daarvoor doen? In dit taakveld zijn de lasten en baten opgenomen die verband houden met de exploitatie van de gemeentelijke begraafplaats. Bij de berekening van de kostendekkendheid van de begraafexploitatie worden naast directe kosten, ook de toerekenbare bedrijfsvoeringskosten betrokken en vindt egalisatie plaats via de voorziening. Gerelateerde beleidsnota's Begraafplaatsexploitatie 2015 - 2035

Gerelateerde verbonden partijen -

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

70

8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing De taakvelden binnen het cluster ‘8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing’ hebben betrekking op ruimtelijke ordening, grondexploitaties van niet- bedrijventerreinen en de beleidsterreinen wonen en bouwen. In de overzichten hieronder wordt per taakveld inzicht geboden in de bijbehorende lasten en baten. Vervolgens wordt per taakveld aanvullende informatie geboden, bijvoorbeeld over de aard van de activiteiten, de beïnvloedbaarheid van de budgetten en de verantwoordelijke portefeuillehouder(s). Indien van toepassing wordt er ingegaan op de concrete doelstellingen voor 2024 en de bij het taakveld betrokken verbonden partijen.

8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en

(Bedragen x €1.000)

Lasten 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal Lasten Baten 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal Baten Eindtotaal

2024

2025

2026

2027

-3.678 -30.620 -7.083 -41.380

-3.675 -30.985 -7.079 -41.740

-2.843 -31.303 -7.045 -41.191

-2.934 -18.203 -7.121 -28.258

479 30.326 5.610 36.414 -4.966

825 30.598 5.610 37.032 -4.708

50 30.915 5.800 36.765 -4.426

50 17.815 5.760 23.625 -4.633

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

71

8.1

Ruimte en leefomgeving

Lasten Baten

2024 -3.678 479

2025 -3.675 825

Hoofdopgave raadsakkoord: 3. Natuur & 7. Stedelijke Vernieuwin Aard activiteiten: Portefeuillehouder(s): P. van Dijk Beinvloedbaarheid lasten Portefeuillehouder(s): Beinvloedbaarheid baten: Onderdeel begrotingsmonitor 2024: Nee

Bedrag x €1.000

2026 -2.843 50

2027 -2.934 50

Wettelijk [0%] [0%]

Context Op basis van de Wet Ruimtelijke ordening hebben gemeenten diverse taken gericht op de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu. De gemeente richt zich in dit kader op onderzoeken van maatschappelijk relevante ontwikkelingen en het formuleren, monitoren en actualiseren van strategisch ruimtelijk beleid in de integrale (desgewenst intergemeentelijke) structuurvisie, bestemmingsplannen of aspecten daarvan. Per 1 januari 2024 treedt voor zover nu bekend de Omgevingswet in werking, deze vervangt (onder meer) de Wet ruimtelijke ordening. Na inwerkingtreding wordt het strategisch ruimtelijk beleid opgenomen in de Omgevingsvisie en het omgevingsplan ter vervanging van structuurvisies en bestemmingsplannen. De invoering van de Omgevingswet gaat een grote verandering betekenen, een stelselherziening van het omgevingsrecht. De Omgevingswet gaat 26 wetten (o.a. op het gebied van Ruimtelijke Ordening, Wonen en Bouwen, Natuur, Milieubeheer, Cultureel Erfgoed), vier AMvB's en tien ministeriële regelingen vervangen. Daarnaast zijn aanhaakwetten zoals de natuurwet en de Wet Grondeigendom in procedure. De Omgevingswet heeft een sterk integraal karakter en introduceert nieuwe thema's in het fysieke domein zoals gezondheid en duurzaamheid.

De wet kent 6 nieuwe kerninstrumenten: de omgevingsvisie, het programma, het omgevingsplan, algemene rijksregels, de omgevingsvergunning en het projectbesluit. De wet gaat uit van het principe één overheid, één overheidsloket en één omgevingsvergunning. Dit betekent zoeken naar nieuwe samenwerkingsvormen, bestuurlijke afstemming over rollen en bevoegdheden en een andere architectuur van systemen om data overzichtelijk te houden en beschikbaar te stellen. Wat willen we bereiken? Tot dit taakveld behoren de lasten die verband houden met de uitvoering van wettelijke taken op grond van de Wet ruimtelijke ordening (na 1 januari 2024 de Omgevingswet). Het gaat hierbij om de voorbereiding- en vaststelling van structuurplannen en visies, het opstellen en actualiseren van bestemmingsplannen, gebiedsgerichte programma's en het uitvoering geven aan een faciliterend grondbeleid. Ook het planologisch mogelijk maken van nieuwe initiatieven en afhandelen van bezwaar en beroep Wro (in verband met bestemmingsplannen en planschade) hoort tot dit taakveld. Daarnaast wordt gewerkt aan het voorbereiden van de gemeentelijke organisatie op de invoering van de Omgevingswet met als doel om op moment van inwerkingtreding conform deze wet te kunnen handelen.

De beïnvloedbaarheid van de lasten is zeer beperkt, aangezien hier uitvoering wordt gegeven aan een wettelijke taak en er een directe relatie bestaat met andere beleidsterreinen. Wat gaan we daarvoor doen? Tot 1 januari 2024 staat de voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet centraal. Uitgangspunten daarvoor zijn: Koersvast Er wordt uitgegaan van een pragmatische aanpak, waarbij het bestaande en de Lelystadse situatie als uitgangspunt dient voor verdere ontwikkelingen. Leren door te doen, waarbij de burger als gebruiker centraal staat Veel zaken zijn nog in ontwikkeling en het werken in geest van de wet zal gaandeweg vorm en inhoud moeten krijgen. Tijdige implementatie Vanuit de ambities is gekozen voor een middenpositie. Dat houdt in dat wij het minimale regelen om te kunnen werken binnen de Omgevingswet plus een extra inspanning verrichten om ons huidige gewenste dienstverleningsniveau op peil te houden. Prioriteiten Concreet wordt in het traject doorontwikkeling Omgevingsvisie gekomen tot een Omgevingsvisie (op basis van de vastgestelde strategische hoofdopgaven) die voldoet aan de eisen zoals gesteld in de Omgevingswet. Andere prioriteiten zijn het uitvoeren van hetplan van aanpak omgevingsplan en het implementeren van het digitale programma.

Gerelateerde beleidsnota's Structuurplan Lelystad 2015 Lichte actualisatie structuurplan 2015 Nota stedelijke vernieuwing op uitnodiging 2015 - 2018 Woonvisie Lelystad 2022 - 2027 Omgevingsvisie Lelystad 2040, Startnota Doorontwikkeling Omgevingsvisie Lelystad

Gerelateerde verbonden partijen OFGV Veiligheidsregio GGD

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

72

8.2

Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)

Lasten Baten

2024 -30.620 30.326

2025 -30.985 30.598

Hoofdopgave raadsakkoord: 5. Wonen & 7. Stedelijke Vernieuwin Aard activiteiten: Portefeuillehouder(s): Beinvloedbaarheid lasten S. Kruis Portefeuillehouder(s): Beinvloedbaarheid baten: D. Grimbergen Onderdeel begrotingsmonitor 2024: Nee

Bedrag x €1.000

2026 -31.303 30.915

2027 -18.203 17.815

Gemeentelijk [0%] [0%]

Context De gemeente heeft in het verleden geïnvesteerd in (bouw)grondposities die in de komende jaren worden ontwikkeld en verkocht. Voor zowel grondexploitaties betreffende bedrijven als voor woningbouw geldt dat deze zijn gebaseerd op een door de raad vastgesteld ruimtelijk en inhoudelijk programma. Dit programma wordt financieel vertaald in een grondexploitatie waar de inkomsten en uitgaven inzichtelijk worden gemaakt. Het resultaat van de grondexploitaties wordt naast de doorlooptijd eveneens beïnvloed door diverse andere parameters. Op grond van wettelijke regels is een degelijke en realistische onderbouwing noodzakelijk van alle kosten, baten en de looptijd van de exploitatie. Wat willen we bereiken? Activiteiten die gericht zijn op het scheppen van fysieke condities voor woningbouw zijn - behoudens sociale woningbouw - geen wettelijke taak. Zij dragen wel bij aan de (verdere) ontwikkeling van de stad. Het zorgdragen voor een goede ruimtelijke ordening is daarentegen wel een wettelijke taak. Wat gaan we daarvoor doen? De gemeentelijke grondexploitatie woningbouw is in essentie gericht op de verwerving, productie en levering van bouwrijpe grond als ondersteuning van de ruimtelijke doelen op het gebied van wonen en leven. Het draagt zorg voor bedrijfseconomische optimalisatie bij het ontwikkelen van plannen en advisering over de financieel-economische gevolgen.

Hierbij heeft de gemeente de taak om in het kader van actief grondbeleid voldoende grond beschikbaar te hebben, waarbij er verantwoord wordt omgegaan met de risico’s die samenhangen met het exploiteren van gronden. In 2023 heeft de raad de nota grondbeleid 2023-2030 vastgesteld. Het grondbeleid ondersteunt de ruimtelijke doelen die de gemeenteraad heeft gesteld. Na vaststelling van de grondexploitaties kunnen zich ontwikkelingen voordoen op bijvoorbeeld het gebied van wetgeving en economie. Deze invloeden worden zo goed als mogelijk gemanaged en wordt er gestuurd op gewenste uitkomsten. Wijzigingen kunnen aanzienlijke gevolgen hebben voor de balanspositie en risico's. De inkomsten zijn sterk afhankelijk van de marktontwikkelingen. De huidige productiecapaciteit (gronden in voorraad) is gebaseerd op rond de 350 woningen per jaar, een verhoging van de productie vraagt dan ook om vergroting van de productiecapaciteit. Gerelateerde beleidsnota's MPG Nota grondbeleid gecombineerd met uitgifte en grondprijsbeleid Verordening grond- en grondontwikkeling

Gerelateerde verbonden partijen -

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

73

8.3

Wonen en bouwen

Lasten Baten

2024 -7.083 5.610

2025 -7.079 5.610

Hoofdopgave raadsakkoord: 5. Wonen & 7. Stedelijke Vernieuwin Aard activiteiten: Portefeuillehouder(s): Beinvloedbaarheid lasten D. Grimbergen Portefeuillehouder(s): Beinvloedbaarheid baten: Onderdeel begrotingsmonitor 2024: Ja

Bedrag x €1.000

2026 -7.045 5.800

2027 -7.121 5.760

Wettelijk [ 0 % - 20 %] [0%]

Context Op basis van de Woningwet en de Huisvestingswet hebben gemeenten diverse wettelijke taken uit te voeren op het gebied van wonen en bouwen. Zo moeten gemeenten beschikken over een actueel en vastgesteld woonbeleid, bijvoorbeeld in de vorm van een woonvisie. Daarnaast schrijft de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) gemeenten voor hoe om te gaan met de omgevingsvergunningen voor bouwen, wonen, monumenten, ruimte, natuur en milieu. De wet- en regelgeving op dit terrein is volop in beweging, zo werken het Rijk en gemeenten al enkele jaren aan een stelselherziening van het omgevingsrecht. Op dit moment wordt uitgegaan van de inwerkingstreding van de Omgevingswet in 2024, zie ook taakveld 8.1. Ruimtelijke Ordening. Het taakveld wonen en bouwen heeft relaties met diverse andere taakvelden waaronder maatwerkvoorzieningen (WMO), grondexploitatie en openbaar groen en (openlucht) recreatie. Er wordt binnen dit taakveld samengewerkt met woningcorporaties, bewoners, projectontwikkelaars, particuliere verhuurders, makelaars, institutionele beleggers, bouwbedrijven, andere gemeenten, de provincie, huurdersorganisaties etc. Het raadsakkoord is vastgesteld door de gemeenteraad en is de overkoepelende opdracht waarmee de raad, het college en de ambtelijke organisatie in de raadsperiode 2022 – 2026 aan de slag gaan.

Wonen is één van de negen hoofdopgaven van de gemeente, daarnaast heeft Wonen een regierol op het fysieke aspect van de hoofdopgave stedelijke vernieuwing. Wat willen we bereiken? In dit taakveld zijn de baten en lasten opgenomen die samenhangen met de beleidsterreinen wonen en bouwen. Wonen Er wordt binnen dit taakveld uitvoering gegeven aan het gemeentelijk woonbeleid, door middel van de woonvisie Lelystad 20222027. De woonvisie vormt de basis voor het maken van nieuwe jaarlijkse prestatieafspraken met de woningcorporaties en huurdersorganisaties en wordt onder andere gebruikt voor de totstandkoming van de woningbouwprogrammering die gebruikt wordt als onderlegger voor het Meerjaren Perspectief Grondbedrijf (MPG). De uitvoering van de woonvisie vindt plaats in nauwe samenwerking met tal van partners en het gemeentelijk handelen is erop gericht plannen en initiatieven van anderen zo goed mogelijk te ondersteunen en te stimuleren. Daarnaast verstrekt het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) diverse leningen in opdracht van de gemeente Lelystad, denk aan de starterslening en de lening toekomstbestendig wonen. Het raadsakkoord is de overkoepelende opdracht waarmee de raad, het college en de ambtelijke organisatie in de raadsperiode 2022 – 2026 aan de slag gaan.

Wonen is één van de negen hoofdopgaven van de gemeente, daarnaast heeft Wonen een regierol op het fysieke aspect van de hoofdopgave stedelijke vernieuwing. Bouwen Er wordt uitvoering gegeven aan de Wabo, waarbij de gemeente diverse taken heeft op het gebied van omgevingsvergunningverlening, zoals constructieve veiligheid, ruimtelijke inpasbaarheid en rekeninghoudend met milieuaspecten. Naast deze uitvoeringskosten ontvangt de gemeente legesopbrengsten vanuit de verstrekte omgevingsvergunningen. De beïnvloedbaarheid van de lasten en baten is vrij beperkt, aangezien het voornamelijk de uitvoering van wettelijke taken betreft.

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

74

8.3

Wonen en bouwen (vervolg)

Lasten Baten

2024 -7.083 5.610

2025 -7.079 5.610

Bedrag x €1.000

2026 -7.045 5.800

2027 -7.121 5.760

Wat gaan we daarvoor doen? Er wordt een substantiële bijdrage geleverd aan de doelstellingen uit de woonvisie Lelystad 2022-2027; 'Een leven lang wonen in Lelystad'. In lijn met het raadsakkoord streven we een versnelde kwalitatieve groei na, we willen dat Lelystedelingen hun woonomgeving minstens net zo goed blijven scoren als op dit moment. Het doel is om wijken te bouwen met de juiste woning op de juiste plek met alle voorzieningen die daarbij horen. We zoeken naar een evenwicht met gemixte wijken en voldoende draagkrachtige bewoners. We zetten in op het substantieel terugdringen van de zoekduur voor het verkrijgen van een (sociale) huurwoning en het toevoegen van betaalbare woningen. Uitgangspunt voor Lelystad is gemengde wijken waarbij op wijkniveau de verschillende prijsklassen en woningcategorieën evenwichtig vertegenwoordigd zijn. We versnellen de woningbouw (o.a. door in te zetten op een aantal turbolocaties) en we willen daarnaast dat woningen beschikbaar blijven voor mensen die er hun thuis van willen maken. Opkopen van en speculeren met woningen wordt daarom actief tegengegaan, met gebruik van instrumenten zoals de zelfbewoningsplicht, opkoopbescherming en sociale koop conform het “Haarlems Model” waarbij de NHG-grens leidend is. Dit doen we door o.a. het opstellen en uitvoeren van een huisvestingsverordening ten behoeve van de opkoopbescherming.

Hiervoor wordt aanspraak gemaakt op de €250.000 (A12 Huisvestingsverordening) zoals geraamd in de meerjarenraming 2023- 2025. Daarnaast zetten wij in op doorstroming in de wijken en het levensloopbestendig maken van wijken en woningen. Er ligt een belangrijk opgave in de revitalisering van de ‘70/’80 wijken. Met name wijken die grotendeels in de jaren ’70 en ’80 zijn gerealiseerd hebben een kwaliteitsimpuls nodig. Als het gaat om de kwaliteit van de woonomgeving dan moet deze toekomstbestendig, prettig en toegankelijk zijn. We gaan daartoe wijkvisies opstellen, waarin we dit integraal meenemen. De wijkvisies zullen worden ontwikkeld via de organisatie Samen Lelystad Oost en komen te hangen onder het gebiedsplan. We maken een koppeling tussen het fysieke en sociale domein. Leefbaarheid en veiligheid zijn belangrijke aspecten als het gaat om het goed kunnen wonen in Lelystad. Naast de aanpak van sociale problemen zetten we in op het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid door fysieke ingrepen te plegen. De rijksbijdrage uit het Volkshuisvestingsfonds helpt om deze plannen een impuls te geven. Lelystad ontwikkelt zich tot slot als een klimaat adaptieve en natuur inclusieve stad door goed beheer en de bewustwording van de Lelystedeling voor natuurbelang te vergroten. Er wordt ingezet om de woningvoorraad te verduurzamen en asbestsanering te stimuleren.

De manier van verduurzaming voor de bestaande stad is uitgewerkt in de transitievisie warmte. Deze mondt vervolgens uit in de wijkvolgorde en de Wijkuitvoeringsplannen. Gerelateerde beleidsnota's Woonvisie 2022-2027 Beleidskaders huisvesting arbeidsmigranten

Gerelateerde verbonden partijen -

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

75

3.2

Paragrafen

1. Lokale heffingen In deze paragraaf wordt aandacht besteed aan de verschillende gemeentelijke belastingen, heffingen en rechten die door de gemeente Lelystad worden geheven en geïnd, waarbij wordt ingegaan op de consequenties daarvan voor onze inwoners en bedrijven. De gemeentelijke belastingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. Volgens artikel 10 van het BBV bevat deze paragraaf tenminste de onderstaande punten: -

-

de geraamde inkomsten; het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd; een aanduiding van de lokale lastendruk; een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.

Beleidsuitgangspunten In deze programmabegroting 2024 – 2027 geeft de gemeenteraad richting aan de inhoudelijke en financiële strategie van de gemeente Lelystad voor de komende jaren. De eerder door de gemeenteraad aangegeven richting leidt tot de volgende uitgangspunten voor de verschillende tarieven: -

-

-

De OZB-opbrengst wordt gecorrigeerd met het indexpercentage van 5,4 % en een correctie voor de areaalvergroting; De tarieven voor de rioolheffing worden berekend op basis van een 100% kostendekkende rioolheffing; De tarieven voor de afvalstoffenheffing worden berekend op basis van een 100% kostendekkende afvalstoffenheffing; In deze programmabegroting is besloten de hondenbelasting niet te verhogen. De legestarieven 2024 worden gecorrigeerd met het indexpercentage van 5,4%, tenzij wettelijke voorschriften dit verhinderen of hiervan gemotiveerd wordt afgeweken. De maximale kostendekkendheid bedraagt voor de leges eveneens 100%. Bij het redigeren van deze paragraaf wordt ervan uitgegaan dat de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging op 1 januari 2024 ingaan. De gevolgen daarvan worden verwerkt in de legesverordening en tekstueel verder uitgewerkt in de tarievennota; De tarieven lijkbezorgingrechten worden gecorrigeerd met het indexpercentage van 5,4%; De tarieven marktgelden worden niet gecorrigeerd. De huidige tarifering leiden tot de begrote opbrengst; De tarieven liggelden Bataviahaven overeenkomstig te laten zijn met de tarieven van omliggende Lelystadse havens; De Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Larserpoort is in 2022 met vijf jaar verlengd. De BIZ-bijdrage wordt geheven van de eigenaar naar een vast bedrag per belastingobject voor een periode van 5 jaar.

De verordening wordt in 2024 niet gewijzigd; Met ingang van 2021 is de toeristenbelasting ingevoerd. De Verordening is in een eerder stadium al vastgesteld voor 2024, zodat de ondernemers tijdig weten van welke tarieven sprake is; Bij de kadernota 2021 – 2024 heeft de raad besloten tot herinvoering van de OZBgebruikersbelasting niet-woningen. Deze herinvoering vindt gefaseerd plaats in vijf jaar. 2024 is jaar vier.

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

76

Toelichting op de diverse gemeentelijke belastingen Binnen de gemeente kennen we verschillende soorten gemeentelijke belastingen, namelijk algemene belastingen, heffingen en rechten (leges). De algemene belastingen De gemeente is vrij in de besteding van de opbrengst van de algemene belastingen. Bij het innen van deze belastingen bestaat er geen directe relatie tussen wat de burger betaalt en de door de gemeente geleverde dienst. Tot de lokale belastingen die bij de algemene dekkingsmiddelen van de gemeente horen, behoren de OZB, de parkeerbelastingen, de hondenbelasting en de precariobelasting. Collectieve dienstverlening (heffingen) De heffingen behoren niet tot de algemene dekkingsmiddelen, maar dienen ter dekking van de kosten van de algemene dienstverlening. De belangrijkste heffingen zijn de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Individuele dienstverlening (rechten) Naast belastingen heft de gemeente rechten in de vorm van leges voor de individuele dienstverlening aan haar burgers. Leges worden geheven als vergoeding voor een door de gemeente te verlenen individuele dienst, waarom de burger of het bedrijf heeft verzocht. Het verzoeken om een bepaalde individuele dienst of product is wel voorwaarde om leges te kunnen heffen.

Deze dienstverlening kan bestaan uit het verstrekken van een paspoort of een uittreksel uit het bevolkingsregister, maar ook bijvoorbeeld uit de verlening van een bouwvergunning of een gebruiksvergunning. Een aantal tarieven wordt door de Rijksoverheid voorgeschreven (wettelijk vastgestelde tarieven). In dit kader kan gedacht worden aan de te heffen leges voor het aanvragen van het eerder genoemde paspoort, een identiteitskaart, een verklaring omtrent gedrag, een uittreksel uit de registers van de burgerlijke stand en de leges voor het aanvragen van het Nederlanderschap. Daarnaast zijn er tarieven waaraan de Rijksoverheid een maximum gesteld heeft. De tarieven voor reisdocumenten zijn hiervan een voorbeeld. De geraamde opbrengst van de leges mag maximaal gelijk zijn de geraamde kosten ter zake. Een van de speerpunten is ook het percentage kostendekkendheid van de leges te verhogen. Op dit moment zijn de geraamde opbrengsten ten opzichte van de geraamde kosten, in de vorm van de in rekening gebrachte tarieven, niet voor alle leges kostendekkend.

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

77

Geraamde inkomsten In onderstaande tabel zijn de inkomsten uit de lokale heffingen opgenomen zoals die binnen de gemeente Lelystad begroot zijn. Deze worden vervolgens per onderdeel toegelicht.

Gemeentelijke belastingen (bedragen x € 1 miljoen)

Begroting 2024

Procentueel 2024

29,98 2,19 0,32 0,30

51,3% 3,7% 0,5% 0,5%

13,88 8,31 0,13 0,00

23,7% 14,2% 0,2% 0,0%

2,85 0,36 0,13 58,45

4,9% 0,6% 0,2% 100%

Algemene belastingen 1. Onroerende zaakbelasting 2. Parkeerbelastingen 3. Hondenbelasting 4. Toeristenbelasting Collectieve dienstverlening (heffingen) 5. Afvalstoffenheffing 6. Rioolheffing 7. Bedrijveninvesteringszone Larserpoort(1) 8. Reclamebelasting (ondernemersfonds Stadshart)(2) Individuele dienstverlening (rechten) 9. Leges 10. Lijkbezorgingrechten 11. Marktgelden Totaal

1. De BIZ-opbrengst wordt als een subsidie uitgekeerd onder inhouding van de gemeentelijke kosten 2. In de raadsvergadering van 31 januari 2023 is besloten de reclamebelasting af te schaffen vanwege gebrek aan draagvlak onder de ondernemers.

De algemene belastingen 1. Onroerende zaakbelastingen (OZB) De OZB is een belangrijke eigen inkomstenbron van de gemeente. Deze inkomsten worden onder andere gebruikt voor zaken als: wegen, cultuur, openbare verlichting, maatschappelijke dienstverlening en onderwijs. Onder de naam ‘onroerende zaakbelasting’ worden ter zake van binnen de gemeente gelegen onroerende zaken de eigenarenbelasting geheven: • •

een eigenarenbelasting van degene die aan het begin van het kalenderjaar eigenaar is van een onroerende zaak (bijvoorbeeld woning en/of bedrijf); een gebruikersbelasting van degene die aan het begin van het kalenderjaar gebruiker is van een niet-woning.

Die laatste categorie wordt gefaseerd (in vijf jaar) heringevoerd, nadat deze categorie vanaf belastingjaar 2012 in vijf jaar gefaseerd werd afgeschaft. 2024 is het vierde jaar van overheveling. De OZB wordt in 2024 verhoogd met een peilaanpassing van 5,4%. Op basis van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ) wordt er voor elke individuele onroerende zaak een waarde vastgesteld. Aan de hand van de waarde wordt het te betalen bedrag aan onroerende zaakbelasting berekend. Middels een aanslag wordt het te betalen bedrag aan de belastingplichtige opgelegd. 2. Parkeerbelasting In het kader van de parkeerregulering worden de volgende belastingen geheven:

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

78

a. een belasting ter zake van het parkeren van een voertuig op een bij, dan wel krachtens deze verordening in de daarin aangewezen gevallen op een door het college te bepalen plaats, tijdstip en wijze; b. een belasting ter zake van een van gemeentewege verleende vergunning voor het parkeren van een voertuig op de in die vergunning aangeven plaats en wijze. De opbrengsten uit deze belastingsoort zoals in deze paragraaf weergegeven zijn gebaseerd op de huidige vastgestelde tarieven voor straatparkeren, garageparkeren en vergunningen. De vaststelling van de tarieven wordt in de tarievennota aan de raad voorgelegd. 3. Hondenbelasting Onder de naam ‘hondenbelasting’ wordt een belasting geheven ter zake van het houden van een hond binnen de gemeente Lelystad. In tegenstelling tot andere algemene belastingen worden van deze opbrengst onder meer maatregelen ter bestrijding en voorkoming van hondenoverlast bekostigd, zoals het afschermen van kinderspeelplaatsen, zandbakken en speelweides, het aanbrengen van borden, uitlaatplaatsen voor honden en het maken van voorlichtingsmaterialen. Om naleving van hetgeen is gesteld in de verordening hondenbelasting om eventuele hondenoverlast zo veel mogelijk te beperken ziet de milieupolitie toe op de naleving van de door de gemeente vastgestelde regels.

In deze programmabegroting 2024 – 2027 worden geen voorstellen gedaan om de begrote opbrengsten of de gehanteerde tarieven aan te passen. Collectieve dienstverlening (heffingen) 4. Afvalstoffenheffing Vanuit de wet is de gemeente belast met de inzamelverplichting van huishoudelijk afval. Het betreft hier bijvoorbeeld de wekelijkse inzameling aan huis van rest- en gft-afval en de inzameling en verwerking van andere huishoudelijke afvalstromen zoals papier, glas, textiel, grof huishoudelijk afval, etc. De afvalstoffenheffing stijgt in 2024 door een toename van de uitvoeringskosten voor het verwerken van afval en daarmee ook de toerekenbare BTW en te verlenen kwijtschelding. Daarnaast is de incidentele korting van HVC komen te vervallen. Het gaat per saldo om een bedrag van zo’n €1,2 mln. Dat leidt tot een stijging van de tarieven van rond de 7%.

5. Rioolheffing Vanuit de wet is de gemeente belast met verschillende zorgplichten op het terrein van water. Het betreft de zorgplicht voor afvalwater en de zorgplicht voor hemel- en grondwater. Het resultaat en de doelmatigheid van de maatregelen staat voorop, niet meer de wijze waarop de gemeente haar zorgplicht nakomt. De opbrengsten van de rioolheffing dienen te worden aangewend voor de nakoming van deze zorgplichten. Onder de naam "rioolheffing" wordt een heffing opgelegd aan, in Lelystad, gebruikers van woningen (naar het aantal personen in het huishouden) en eigenaren van niet-woningen (naar de WOZwaarde van de onroerende zaak). De kosten voor de gemeentelijke zorgplichten nemen in 2024 toe. Daarnaast neemt de ICL-bijdrage af. Dat resulteert in een tariefsverhoging van 4,7%.

6. Bedrijveninvesteringszone Larserpoort (BIZ-Larserpoort) Gemeenten hebben met de Wet op de bedrijveninvesteringszones (Wet BIZ) de bevoegdheid om een gebied aan te wijzen als bedrijveninvesteringszone (BIZ). Het gebruik van de BIZ is bedoeld om activiteiten en voorzieningen te realiseren op verzoek van de gezamenlijke ondernemers, maar die niet behoren tot het basisvoorzieningenniveau van de gemeente. In deze zone mag een bestemmingsbelasting (de BIZ-bijdrage) worden geheven ter financiering van door een meerderheid van de bijdrageplichtigen gewenste extra voorzieningen. De BIZ-opbrengst wordt als een subsidie uitgekeerd aan de BIZ-stichting. Voor 2024 hoeft geen wijziging van de verordening plaats te vinden, omdat deze voor 5 jaar is vastgesteld. De verordening loopt nog door tot en met 2026.

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

79

Individuele dienstverlening (rechten) 7. Leges 8a. Leges omgevingsvergunning Er wordt vanuit gegaan dat de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging in werking treden op 1 januari 2024. Hoofdstuk twee (voorheen titel 2) wordt hierop aangepast. 8b. Leges burgerlijke stand Dit betreffen de leges voor het sluiten van een huwelijk of geregistreerd partnerschap (burgerlijke stand). De kostendekkendheid van de leges burgerlijke stand heeft onze aandacht. 8. Lijkbezorgingrechten Op basis van de Verordening Lijkbezorgingrechten worden rechten geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor het door of vanwege de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats. De tarieven zullen conform de vastgestelde inflatiecorrectie worden verhoogd. Dit leidt op begrotingsbasis tot een kostendekkendheid van 100%. 9. Marktgelden Marktgeld is een vergoeding voor het innemen van een standplaats op een plaatselijke markt. De hoogte hiervan wordt opgenomen in de verordening op de heffing en invordering van marktgelden.

Lokale lastendruk Hieronder wordt indicatief aangegeven wat de lastendruk zal zijn voor het jaar 2023. De definitieve lasten zullen de raad bij de vaststelling van de tarievennota en de belastingverordeningen worden gepresenteerd.

Belastingsoort (bedragen x €1) Afvalstoffenheffing, 3 personen Rioolheffing, 3 personen Onroerende- zaakbelasting

Lastendruk 2023 385 214 365

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

Lastendruk 2024 412 224 385

80

Lastendruk- vergelijking woonlasten 2024 De “Atlas van de lokale lasten” van het COELO is een jaarlijks overzicht van de heffingen van gemeenten, provincies en waterschappen. Het geeft onder andere een overzicht van de hoogte en ontwikkeling van de lokale belastingen. Onderstaande tabel laat de woonlasten voor eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens zien. De rangorde is gekoppeld aan de meerpersoonshuishoudens. Het is goed om te weten dat gemeenten met duur onroerend goed hoge woonlasten kennen, echter gemeenten met goedkoop onroerend goed hebben niet altijd navenant lagere woonlasten. Het eerste is geheel volgens verwachting, omdat gemeenten met duur onroerend goed minder geld uit het gemeentefonds ontvangen. Bedragen in € Was in 2022

Woonlasten m eerpersoonshuishoudens 2023

Was in 2022

933

876

994

932

Dronten

893

850

964

920

200

Noordoostpolder

854

796

907

838

132

Zeew olde

956

1032

1041

1111

280

Lelystad

889

827

1055

976

286

Almere

974

900

995

920

238

Urk

959

942

959

942

192

Leidschendam - Voorburg

860

800

927

867

162

Vlaardingen

874

857

956

938

188

Roosendaal

903

906

932

938

167

Gem eente

Woonlasten eenpersoonshuishoudens 2023

Flevoland

rangnum m er: 1 = laagste w oonlasten

Vergelijkbare gem eenten(1)

Laagste en hoogste w oonlasten Aalten (goedkoopste gemeente)

552

652

1

Bloemendaal (duurste gemeente)

1.734

1.874

342

Kwijtschelding Kwijtschelding particulieren Indien een belastingplichtige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om de belastingaanslag te kunnen voldoen, kan onder bepaalde voorwaarden kwijtschelding van belasting worden verleend. De kwijtscheldingsnorm die in Lelystad wordt gehanteerd bedraagt 100%. Dit betekent dat alle belastingplichtigen die een inkomen hebben op bijstandsniveau (= gelijk aan de norm van 100%) of lager, in aanmerking komen voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding. Kwijtschelding wordt alleen verleend voor de onroerende zaakbelasting, afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Voor de overige belastingen, zoals bijvoorbeeld de hondenbelasting of de leges wordt geen kwijtschelding verleend. Daarnaast bestaat binnen de Participatiewet de kostendelersnorm, deze norm houdt in dat als men een woning deelt met meer volwassenen, de bijstandsuitkering daarop wordt aangepast of wel naar beneden wordt bijgesteld. Hoe meer personen van 21 jaar of ouder in de woning, hoe lager de bijstandsuitkering. De redenering hierachter is dat wanneer er meer personen in één woning wonen, de woonkosten gedeeld kunnen worden.

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

81

Kwijtschelding ondernemers Net als natuurlijke personen kunnen er kleine ondernemers zijn die op een minimuminkomen uitkomen. Ze verkeren daarmee in dezelfde situatie als natuurlijke personen op bijstandsniveau. Om de kleine ondernemers die van een minimuminkomen dienen rond te komen de kans te geven om het ondernemerschap verder te ontwikkelen, zodat ze niet op een uitkering hoeven terug te vallen, is het wenselijk om kwijtschelding te kunnen verlenen. Daarnaast zou deze mogelijkheid de drempel van uitkeringsgerechtigde naar startende ondernemers kunnen verlagen en tevens de armoedeval. De uitkeringsgerechtigde geniet immers al kwijtschelding. De regels van de inkomens- en vermogenstoets voor particulieren geldt ook voor de ondernemers.

Belastingsoort (bedragen x €1) Afvalstoffenheffing, 3 personen Rioolheffing, 3 personen Onroerende- zaakbelasting

Lastendruk 2023 385 214 365

Lastendruk 2024 412 224 385

Kostendekkendheid heffingen en rechten De kostendekkendheid van de heffingen/rechten verschaft inzicht in de procentuele over- of onderdekking van de diensten en producten gemeente breed. Hierbij wordt inzichtelijk gemaakt dat de gemeente niet meer aan inkomsten/baten geniet (in rekening brengt) dan dat zij hiervoor aan kosten/lasten maakt om de diensten en producten te verwerken/leveren. De inkomsten/baten en de kosten/lasten zijn ontleend aan de begroting. De geraamde kosten zijn conform de nieuwe BBV-regels berekend. Uitgangspunten- directe kosten en indirect toerekenbare kosten De uitgangspunten die gehanteerd worden bij de berekening van de kosten bij ieder onderdeel zijn uit te splitsen in directe- en indirect toe te rekenen kostencomponenten. Dit zijn kosten die in meer of mindere mate verbonden zijn aan het proces dat leidt tot het gewenste product of vorm van dienstverlening. Voorbeelden hiervan zijn: • • • • •

Personeelskosten; Hard- en software; Vakinhoudelijke abonnementen; Kapitaallasten; Groot- en dagelijkse onderhoudskosten.

Naast de directe kosten is er nog een aantal ‘indirect’ toe te rekenen kostencomponenten, die eveneens onderdeel uitmaken van de totale berekening. Dit zijn kosten die in mindere mate zijn verbonden aan het hierboven genoemde proces. Het gaat daarbij om: • • •

Toerekenbare BTW (alleen over de directe uitvoeringskosten, dit laat deze kosten met 21% toenemen); Toerekenbare concernoverhead (zie de paragraaf bedrijfsvoering); Toerekenbare overige kosten (afhankelijk van de soort heffing worden bepaalde aanpalende kostencomponenten toegerekend, zo wordt bijvoorbeeld een deel van de reinigingskosten toegerekend aan de rioolheffing (straatvegen) en wordt een deel van de kosten voor toezicht toegerekend aan de afvalstoffenheffing.

In de passage hieronder wordt op basis van bovenstaande uitgangspunten ingegaan op de kostendekkendheid van elk van de (geclusterde) terreinen.

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

82

Heffingen De afvalstoffenheffing en rioolheffing mogen op begrotingsbasis maximaal 100% kostendekkend zijn. Onderstaande tabellen geven inzicht in de geraamde inkomsten, de geraamde kosten en de mate van kostendekkendheid. Afvalstoffen

Riolering

Indirect toe te rekenen kosten - toerekenbare BTW - concernoverhead - overige toerekenbare kosten

1.782.205 293.150 305.000

Baten - afvalstoffenheffing - Overige opbrengsten

Totaal

Baten

-13.875.180 -400.000 0 14.275.180 -14.275.180

100%

Direct toe te rekenen kosten - Personeelskosten - Uitvoeringskosten - Overig

Lasten 685.271 5.915.720 548.938

Indirect toe te rekenen kosten - toerekenbare BTW - concernoverhead - overige toerekenbare kosten

1.152.666 653.510 270.000

Baten - Rioolheffing - ICL-Bijdrage

Totaal

Baten

Percentage kostendekkendheid

Lasten 338.728 10.220.077 1.336.020

Percentage kostendekkendheid

Direct toe te rekenen kosten - Personeelskosten - Uitvoeringskosten - Overig

-8.311.964 -914.140

9.226.104

-9.226.104

100%

Leges De kostendekkendheid van de leges ligt op 44%. Mogelijkheden om dit percentage te verhogen worden voornamelijk beperkt door wettelijk vastgelegde maximum tarieven, bijvoorbeeld voor rijbewijzen en reisen identiteitsdocumenten.

Leges kostendekkendheid 2023 Bedragen x €1.000

Titel 1 - Algemene dienstverlening Titel 2 - Dienstverlening vallende onder de fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning Titel 3 - Dienstverlening vallende onder de europesche dienstenrichtlijn Totaal

Geraamde Geraamde Kostenbaten lasten dekkendheid 964 2.697 36% 1.690 2.892 58% 194 860 23% 2.848 6.450 44%

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

83

Titel 1, Hoofdstuk 1: Burgerlijke Stand

Titel 1 -

Algemene dienstverlening Titel 1, Hoofdstuk 2 t/m 6 en 9: Reisdocumenten, rijbewijzen, overige

Lasten 211.239 187.986 2.000

Indirect toe te rekenen kosten - Concernoverhead

191.428

Baten - Leges

Baten

-150.246

Totaal

592.652

-150.246

Percentage kostendekkendheid

Direct toe te rekenen kosten - Personeelskosten - Uitvoeringskosten - Overig

25%

Direct toe te rekenen kosten - Personeelskosten - Uitvoeringskosten - Overig

Lasten 868.655 42.500 42.000

Indirect toe te rekenen kosten - Concernoverhead

787.188

Baten - Leges - Rijksleges

362.600

-450.000 -362.600

2.102.943

-812.600

Totaal

Baten

Percentage kostendekkendheid

Titel 1, Hoofdstuk 1: Burgerlijke Stand

39%

Titel 1, Hoofdstuk 7 t/m 8 en 10 t/m 20 Lasten 824

Indirect toe te rekenen kosten - Concernoverhead

660

Baten - Leges

Totaal

Baten

-1.087

1.484

-1.087

Percentage kostendekkendheid

Direct toe te rekenen kosten - Personeelskosten

73%

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

84

Titel 2, Dienstverlening vallende onder de fysieke leefomgeving / omgevingsvergunningen

Titel 2 -

Dienstverlening vallende onder de fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning Titel 2, Hoofdstuk 1 t/m 10: Omgevingsvergunningen Lasten 1.364.682 374.192 35.581

Indirect toe te rekenen kosten - Toerekenbare BTW - Concernoverhead

86.052 1.031.938

Batem - Leges

Totaal

-

2.892.445

Baten

-1.690.000

-1.690.000

Percentage kostendekkendheid

Direct toe te rekenen kosten - Personeelskosten - Uitvoeringskosten - Overig

58%

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

85

Titel 3, Dienstverlening vallende onder de Europese dienstenrichtlijn.

Titel 3 -

Dienstverlening vallende onder de europesche dienstenrichtlijn Titel 3, Hoofdstuk 1: Toezicht op horecabedrijven

Indirect toe te rekenen kosten - Concernoverhead

45.485

Baten - Leges

Baten

-20.102

Totaal

102.303

-20.102

Direct toe te rekenen kosten - Personeelskosten

Lasten 90.346

Baten

Indirect toe te rekenen kosten - Concernoverhead

72.325

20%

Direct toe te rekenen kosten - Personeelskosten - Uitvoeringskosten - Overig

Lasten 274.036 32.903 62.849

Indirect toe te rekenen kosten - Concernoverhead

225.638

Baten - Leges evenementen - Baten/leges marktgelden Totaal

Baten

-5.720 -159.426 595.425

-165.146

Percentage kostendekkendheid

Lasten 56.818

Percentage kostendekkendheid

Direct toe te rekenen kosten - Personeelskosten

Titel 3, Hoofdstuk 2: Organiseren evenementen, markten

28%

Baten - Leges

-

-8.980

Totaal

162.671

-8.980

Percentage kostendekkendheid

Titel 3, Overige hoofdstukken

6%

Ontwerp programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

86

2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze paragraaf gaan we in op de actuele risico’s en het weerstandsvermogen dat beschikbaar is om de gevolgen van deze risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, leggen we de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit enerzijds en de financieel gekwantificeerde risico’s en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit anderzijds. Risico’s