BL Totaaldocument Horecavisie en Beleidskaders Gemeente Lelystad 2024-2030
Tekst van het document
➢ In Lelystad wonen iets meer mensen met een laag opleidingsniveau (+4%) en minder hoogopgeleiden (-8%) tov landelijk gemiddeld.
Kenmerken particuliere markt Lelystad tov referentiegemeenten ➢ Het gemiddeld inkomen per inwoner ligt lager in vergelijking met de referentiegemeenten, -10% t.o.v. Nieuwegein, -5% t.o.v. Roosendaal ,-3% t.o.v. Hengelo en -2% t.o.v. Assen. ➢ Het aantal huishoudens met een laag inkomen ligt in Lelystad hoger dan in Nieuwegein (+2%) en Roosendaal (+1%). Opvallende kenmerken particuliere markt Lelystad 2023 tov 2017 ➢ 83.061 inwoners, groei van +5,5% in aantal inwoners. ➢ Groei in de leeftijdscategorie 15-24 jaar (+1,9% t.o.v. 2017) en 65+ (+2% t.o.v. 2017). ➢ Er is sprake van een afname in de leeftijdsgroep 0-15 jaar (-2,3% t.o.v. 2017). ➢ Gemiddeld inkomen per inwoner stijgt (+12% t.o.v. 2017, NB incl. inflatie). ➢ Migratieachtergrond van inwoners ontwikkelt: 63% van de inwoners is autochtoon (-5% t.o.v. 2017), 14% heeft een Westerse migratieachtergrond (+2% t.o.v. 2017) en 23% een Niet-Westerse migratieachtergrond (+3% t.o.v. 2017). Overig • In Lelystad studeren 5.888 LBO/ MBO studenten (MBO College Lelystad, ROC van Flevoland). • Woonaanbod Lelystad: 62% koopwoning, 28% woning vanuit een corporatie, 6% particuliere verhuur en 4% overige verhuur. Dit beperkt de aantrekkelijkheid voor starters en jongeren om een woning te vinden in Lelystad en zich hier te vestigen. • Er is een woningtekort en voor sociale huurwoningen bedraagt de wachtrij minimaal 13 jaar. Bron: kernteam
Groeiend inwonersaantal Lelystad
Groei inwonersaantal referentiesteden
82.000
90.000
81.000
80.000
81.214
77.244
68.979
64.554
70.000
80.000
81.476
60.000
79.000
50.000
78.000
40.000
77.000
30.000
76.000
20.000 10.000
75.000 74.000 2017
0 2018
2019
2020
2021
Lelystad
2022
Nieuwegein Roosendaal 2017
€28.900
€27.600 €26.900
€26.300
Lelystad
Nieuwegein Roosendaal
Hengelo
Assen
2022
Gemiddeld inkomen per inwoner per wijk
Gemiddeld inkomen referentiesteden
€27.100
Hengelo
Assen
Lelystad-Haven
€
31.388
Buitengebied
€
29.370
Kustwijk
€
27.886
Waterwijk-Landerijen
€
27.600
Havendiep
€
27.600
Stadshart
€
25.900
Boswijk
€
24.700
Atolwijk
€
23.600
Bolder
€
22.100
Totaal aantal inwoners per stadswijk (excl. Buitengebied)
Leeftijdsopbouw 25000 20000 15000 10000 5000 0 tot 15 jaar
15 - 24 jaar
25 - 44 jaar
45 - 64 jaar
65+
Lelystad
Nieuwegein
Roosendaal
Hengelo
Assen
63
Totaal aantal inwoners per stadswijk, excl. Buitengebied
Lelystad-Haven Inclusief Hollandse Hout.
64
Scenario’s bevolkingsprognose 2040 Lelystad heeft een groeiambitie! De Bevolkingsprognose 2040 geeft de meest waarschijnlijke bevolkingsontwikkeling weer bij een woningbouwprogramma waarbij vanaf 2024 1.000 woningen per jaar gebouwd zullen worden. De gemeente Lelystad verwacht in 2041 een stijging tot minimaal 100.000 inwoners. Dit gebeurt op basis van het doorrekenen van demografische ontwikkelingen zoals geboorte, sterfte, migratie, de gemiddelde woningbezetting en het aantal te bouwen woningen. Deze prognose is een doorkijk in de ontwikkeling van de Lelystadse bevolking op de korte en middellange termijn. De uitkomsten kennen een mate van onzekerheid. Deze onzekerheid wordt in de prognose weergegeven door ook twee scenario’s weer te geven waarbij er minder (scenario 1) of juist meer (scenario 3) woningen worden gebouwd. Het scenario waarvan uit wordt gegaan is scenario 2, waarbij 1.000 woningen per jaar worden gebouwd. Bron: Lelystad in zicht
Prognose aantal inwoners
Prognose aantal inwoners
105.487
119.709
Prognose aantal inwoners
132.136
Huidig inwonersaantal (juni 2023) – 83.061
Prognose 2030 – 95.531 (+15%)
Prognose 2041 Scenario 1 – 105.487 (+27%)
Prognose 2041 Scenario 2 – 119.709 (+44%)
Prognose 2041 Scenario 3 – 132.136 (+59%)
Bevolkingsprognose 2023-2030 Scenario 1 → 93.685 (+13%) Scenario 2 → 95.531 (+15%) Scenario 3 → 95.531 (+15%, gelijk aan scenario 2)
65
Horecaprofiel inwoners Lelystad Vraag Lelystad: dominante horecaprofielen In Lelystad heeft de helft van de inwoners het groene horecaprofiel ‘Vertrouwd & Makkelijk, een oververtegenwoordiging tov het landelijk gemiddelde (+11%). Ook het gele horecaprofiel ‘Spontaan & Gezellig’ is met 20% groot onder de huidige inwoners (maar vergelijkbaar met het landelijk gemiddeld). In vergelijking met gemiddeld Nederland is de groep inwoners met het rode horecaprofiel ‘Authentiek & Bewust’ (-7%) klein. Dit geldt ook voor het oranje horecaprofiel ‘Modern & Frequent’ (-4%). De vertegenwoordiging van het blauwe horecaprofiel ‘Exclusief & Kieskeurig’ is nagenoeg vergelijkbaar met het Nederlands gemiddelde (+1,6%). Horecaprofiel inwoners Lelystad tov inwoners referentiegemeenten Waar de vertegenwoordiging van de horecaprofielen van de inwoners in Lelystad significant afwijkt van gemiddeld Nederland (weinig rood en oranje, meer groen) zijn de verschillen met de referentiegemeenten klein. Wel valt op dat in Lelystad een groot aandeel van de inwoners een groen horecaprofiel heeft, waar in de referentiegemeenten relatief meer inwoners een geel horecaprofiel hebben. In Lelystad wonen meer mensen met een blauw horecaprofiel dan in de referentiegemeenten.
Horecaprofiel vraag Lelystad en referentiegemeenten in % 120 100 80
11,1 6,5 11
9,6 7,4
10,2 5,8
8,6 7,2
8,9 6,5
13,8
12,5
17
12,3
50,7
44,4
45,1
40,3
47,2
22,2
20,6
24,8
26,3
26,9
25,1
Nederland
Lelystad
Hengelo
Assen
9,5 13,5 14,9
60 40
39,9
20 0 Nieuwegein Roosendaal
1. Geel (Spontaan & Gezellig)
2. Groen (Vertrouwd & Makkelijk)
3. Oranje (Modern & Frequent)
4. Rood (Authentiek & Bewust)
5. Blauw (Exclusief & Kieskeurig)
Zakelijke marktvraag
Aantal bedrijfsvestigingen 12000
Conclusie zakelijke markt Lelystad • Het zakelijk klimaat (vestiging- en verblijfsklimaat) is nog in ontwikkeling, met een groei in aantal bedrijfsvestigingen. De gemeente zet in op groei in werkgelegenheid en in op structurele samenwerking tussen bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en overheden. • De sectoren die bekend staan om bovengemiddeld horecagebruik zijn lager vertegenwoordigd in Lelystad (zakelijke diensten, financiële instellingen). Kenmerken zakelijke markt Lelystad t.o.v. NL gemiddelde • Lelystad telt 10.733 bedrijven (2023). Dat zijn ca 1.300 bedrijven per 10.000 inwoners t.o.v. 1.400 bedrijven per 10.000 inwoners in Nederland (landelijk gemiddeld). • De sectoren Bouw, Detailhandel en Gezondheid zijn in Lelystad sterker vertegenwoordigd dan landelijk gemiddeld. De zakelijke dienstverlening is ondervertegenwoordigd tov landelijk gemiddeld. Ook de financiële dienstverlening is onder gemiddeld in omvang. Bedrijven in de zakelijke en financiële dienstverlening maken het meeste gebruik van horeca. • De groei in het aantal vestigingen per 10.000 inwoners ligt met 19 in Lelystad hoger dan landelijk gemiddeld (18, 2023) • Het aantal banen per 1.000 inwoners van 15-74 jaar ligt met 674 iets lager dan landelijk gemiddeld (704). • Lelystad heeft geen HBO of WO opleidingen in eigen gemeente.
10000 8000 6000 4000 2000 0 Lelystad
Nieuwegein
Roosendaal
Hengelo
Assen
Trends en ontwikkelingen zakelijke markt • Het Stadshart kampt met een toenemende leegstand (vestigingen retail verdwijnen). • Belangrijke werkgebieden als Lelystad Airport Businesspark (LAB), Lelystad Airport en Flevokust Haven bieden ruimte voor duurzame economische ontwikkelingen. • Een florerend Stadshart en Bataviakwartier genereren werkgelegenheid in de detailhandel, horeca en leisure/(water)recreatie. De gemeente zet in op het geven van ontwikkelruimte, en een goede fysieke bereikbaarheid van de economische kerngebieden. • Inzet van de gemeente op het uitbouwen van de vrijetijdseconomie, en het door ontwikkelen van hoogwaardige logistiek en de maakindustrie. • De bovengemiddelde groei in werkgelegenheid van de laatste jaren is met name afkomstig uit de vestiging van nieuwe bedrijven en minder uit de groei van bestaande bedrijven. De afgelopen vijf jaar bestond de werkgelegenheidsgroei door reeds gevestigde bedrijven uit ongeveer 3.150 arbeidsplaatsen, terwijl in dezelfde periode nieuwe bedrijven die zich in Lelystad hebben gevestigd met de creatie van 7.850 arbeidsplaatsen voor bijna een drie maal zo hoge toename van de werkgelegenheid zorgden. Voor meer informatie verwijzen we naar het Economisch Perspectief Lelystad 2030.
67
Toeristische marktvraag Conclusie kenmerken toeristische markt Lelystad • Lelystad heeft jaarrond een aantrekkingskracht op dagjesmensen en verblijfstoerisme. De belangrijkste toeristische trekpleisters van Lelystad zijn de Jachthavens en Batavia Stad. • Kansrijk is het inzetten op evenementen/ activiteit rondom de watersport & natuur om toeristen uit de Metropoolregio Amsterdam, Duitsland of België aan te trekken. Kenmerken toeristische markt Lelystad • De belangrijkste toeristische gebieden in Lelystad zijn Bataviakwartier, Werkeiland, Natuurpark de Oostvaardersplassen, de Jachthavens en Lelystad Airport. • De capaciteit van het huidige aanbod verblijfsrecreatie is 6.601 slaapplaatsen. Dit is inclusief hotels, B&B, recreatiewoningen, campings en havens. • Het document Lelystad Toeristische Prognose (december 2022) prognosticeert 165.600 overnachtingen per jaar voor het totaalaanbod voorgenoemde logiestypes. Het aantal gasten wordt verwacht op 54.300. • Lelystad telt 8 hotels met in totaal 649 slaapplaatsen. • De grootse aanbieders zijn de 7 Jachthavens met in totaal 5.378 slaapplaatsen, waaronder zowel vaste ligplaatsen als plaatsen voor passanten. • Lelystad biedt gevarieerde en jaarronde evenementen aan zoals Hiswa, Oldtimer Dag, het NK Windsurfen, en diverse evenementen specifiek gericht op buitensporten, vogelaars of kinderen in de natuur.
Kenmerken toeristische markt Flevoland • Walibi Holland en Batavia Stad zijn de bekende vrijetijdsbestedingen in Flevoland. • Jaarlijks 1,7 miljoen overnachtingen door gasten uit eigen land. Veelal korte vakanties; Nederlandse verblijftoerist blijft gemiddeld 5,6 dagen in Flevoland (NL gemiddelde 5,8). Doelgroep is vaker gezinnen met jonge kinderen, en weinig 55+’ers. • Jaarlijks 0,7 miljoen toeristische en zakelijke overnachtingen door gasten uit het buitenland. De belangrijkste herkomstlanden van de buitenlandse toerist zijn Duitsland (45%) en België (19%). • Flevoland ziet kansen in het aantrekken van toeristische doelgroepen vanuit Metropoolregio Amsterdam, Duitsland en België (met o.a. watersport). Bron: beleidsplan recreatie en toerisme Lelystad Airport • Commerciële vluchten zijn vanaf Lelystad Airport nog niet mogelijk. Kustvisie Lelystad 2030 • ‘Lelystad als hoofdstad van de natuur’. • Het streven voor 2040 is een aantrekkingskracht op 3 miljoen bezoekers met toerisme en recreatie als aanjagers. • Plannen voor hotelbouw aan de kust van Lelystad bij Bataviakwartier. • Positionering van het schiereiland is gericht op het zijn van de uitvalsbasis voor waterrecreatie, surfsport (kite- en windsurfen) en zeilwedstrijden. Het evenementenbeleid van Lelystad is in ontwikkeling.
68 68
Economische ontwikkelingen Nederlandse economie • De Nederlandse economie groeide in 2022 met +4,5% en in 2021 met +4,9%. • De coronacrisis heeft met name de horecabranche, de recreatie- en cultuursector en de reisen uitzendbranche zwaar getroffen. De onzekerheid over de economische ontwikkelingen op middellang termijn is groot. Ondernemers hebben te maken met extra betaling(sregeling)en. • Horeca ondernemers hebben in 2023 te maken met hoge prijsstijgingen in de inkoop, namelijk Bier (Heineken, +5,7%), Koffie (+19,9%), Brood (10,5%), Vlees (+17,0%) en Oliën (+33,6%). Ook zijn de personeelskosten +23,8% fors gestegen tov het jaar ervoor. Landelijk consumentenvertrouwen • Huishoudens en ondernemers hebben te maken met een forse prijsstijging in energielasten (+82%), huur (+9% of meer) en gemeentelijke belastingen. • De inflatie 2023 bedraagt ca 3,5%, en ligt hoger dan voorgaande jaren. • Het consumentenvertrouwen is vooralsnog negatief, maar herstelt langzaam (januari 2023: -49, februari: -44, mei: -38).
Ontwikkeling jaarlijks groeipercentage kleine en grote banen
Landelijke koopkracht in relatie tot inkomen • Het CPB verwacht geen koopkrachtstijging in periode 2022-2025. Dit komt mede door beperkte stijging cao-lonen en lastenverhogingen. • Naar verwachting vermindert de koopkracht met -3.8% in 2023. Economische ontwikkelingen Flevoland • Met +3.000 banen een forse banengroei bij eenmanszaken en grotere vestigingen in provincie Flevoland. Bron: Werkgelegenheidsonderzoek 2022 Provincie Flevoland • Het aantal opheffingen van horecabedrijven in provincie Flevoland is met +6,2% gestegen tov vorig jaar. Dit is vergelijkbaar met het Nederlands gemiddelde. Ontwikkelingen groei van banen en vestigingen Flevoland
Ontwikkeling aantal banen per regio
69
Sectoren Lelystad per Horecaprofiel
HORECA AANBOD
Ontwikkeling sectoren Lelystad 2017-2023
45 40
120
35
100
30
80
25
60
20
40
15
20
10
0
5
Lelystad heeft met het aantal horecavestigingen per 10.000 inwoners een relatief omvangrijk horeca aanbod tov de referentiegemeenten. Dit is opvallend voor een gemeente zonder nadrukkelijk achterland. De horeca in Lelystad ontvangt over het algemeen gasten uit eigen gemeente, waar de horecavestigingen in referentiegemeenten ook gasten uit omliggende gemeenten of dorpen ontvangen. Kenmerkend is de grote vertegenwoordiging van de afhaal/ bezorgsector (fastservice) en de restaurantsector binnen het aanbod. Deze twee sectoren zijn in de afgelopen 5 jaar toegenomen, waar de drankensector juist is gekrompen. Het aanbod wordt met 62% gedomineerd door het groene horecaprofiel ‘Vertrouwd & Makkelijk’. Ook het gele horecaprofiel ‘Spontaan & Gezellig’ is met 30% groot. De andere horecaprofielen zijn ondervertegenwoordigd. Kenmerken horeca Lelystad • Het aantal horecavestigingen is met 35% gestegen in de afgelopen 5 jaar. • In de vertegenwoordiging van sectoren tov de referentiegemeenten valt het op dat Lelystad een relatief kleine drankensector heeft en een grote restaurantsector. De drankensector is in 2023 met -6,7% gekrompen tov 2017. De restaurantsector, hotelsector en bovenal de fastservicesector zijn gestegen. • Het aanbod wordt met 62% gedomineerd door het groene horecaprofiel ‘Vertrouwd & Makkelijk’. Ook het gele horecaprofiel ‘Spontaan & Gezellig’ is met 30% groot.
Het huidige aanbod kent weinig concepten met een rode, oranje en blauwe horecaprofiel, die staan voor respectievelijk Authentiek & Bewust, Modern & Frequent en Exclusief & Kieskeurig. • Tijdens de kwalitatieve opname is het opgevallen dat het straatbeeld en de aantrekkelijkheid daarvan wisselend is, waarbij gevels in het Stadshart verouderd zijn. Voor een overzicht van het aantal m² horeca per sector per gebied (2022) verwijzen we u naar de bijlagen van dit onderzoeksrapport.
0
2017
2023
Vertegenwoordiging sectoren tov referentiegemeenten
120
100 80 60 40 20 0 Lelystad Nieuwegein Roosendaal Hengelo Drankensector Fastservicesector Restaurantsector Hotelsector Profiel vraag Lelystad
Assen
Profiel aanbod Lelystad
11%
3%
2%
3%
7% 11%
51%
30% 62%
21%
70
Hotel aanbod Er wordt een verblijfsaccommodatiestrategie ontwikkeld door de gemeente. Om tot een totaalbeeld van het huidige horeca aanbod te komen zijn ook de hotels met restaurant opgenomen die in Lelystad gevestigd zijn. Gasten die van horeca gebruik willen maken, kunnen ook gebruik maken van de horeca (restaurant, bar) in een hotel. Het momenteel gesloten Hotel Airport Lelystad is niet meegenomen. De hotels in Lelystad die ook een horecagelegenheid bieden, zijn verspreid over de stad gevestigd. De hotels hebben net als de horecazaken een horecaprofiel toegekend gekregen. • • •
In het Larserplein is Hotel van der Valk gevestigd, met een overwegend oranje horecaprofiel. Het hotel heeft een moderne uitstraling en sfeervolle inrichting. Midden in het Stadshart zit het Leonardo Hotel, met een groen horecaprofiel. Het hotel is herkenbaar en kwalitatief in orde voor een brede doelgroep. Hajé de Aalscholver en Hajé de Lepelaar bij de Oostvaardersplassen hebben een overwegend geel horecaprofiel. Het hotel is gericht op een brede doelgroep, van travellers tot gezinnen.
Hotel met horeca
Behorend tot gebied
Van der Valk Lelystad
Larserplein
Leonardo Hotel
Stadshart
Hajé de Aalscholver Waterlodge en Arken
Oostvaardersplassen (A6)
Hajé de Lepelaar Waterlodge en Hotel
Oostvaardersplassen (A6)
Horecaprofiel
De hotel-restaurants zijn opgenomen in het totaalaanbod.
71
M² horeca per sector per gebied 2023 m² vloeroppervlak horeca (obv WVO)
Lelycentre
m²
Larserplein
m²
Totaal Stadshart
5.347
Restaurant
648
Fastservice
517
2.708
Café
100
Hotel-restaurant
500
211
Totaal Larserplein
1.017
Totaal Bataviakwartier Totaal Oostvaardersplassen
170
Fastservice
Totaal Werkeiland
100
Bezorg/Halen
249
Totaal Lelycentre
1.208
Totaal Larserplein
1.017
Totaal Lelycentre
1.208
Totaal overig
2.374
Totaal
12.924
Stadshart Restaurant
m² 2.546
Bataviakwartier, incl. BSFO Restaurant
m² 1.698
Overig
m²
Restaurant, incl. Boerkok
880
Café
371
Café
110
Café
38
Café-Restaurant
250
Lunchroom
387
Café-restaurant
163
Lunchroom
560
Fastservice
309
Fastservice
440
Fastservice
500
Bezorg/halen
204
Lunchroom
443
Hotel-Restaurant
300
Hotel-restaurant
410
Bezorg/Halen
762
IJssalon
58
Totaal Stadshart
5.347
Totaal Bataviakwartier
2.708
Oostvaardersplassen
m²
Werkeiland
m²
Lunchroom
150
Restaurant
100
Bezorg/halen
20
Totaal
170
Totaal Werkeiland
100
Totaal overig
2.374
Toelichting: horeca oppervlakte en vertegenwoordiging horecaprofielen ➢ Dit overzicht geeft het aantal m2 horeca per sector per gebied weer. ➢ Voor inzicht in de verdeling van horecaprofielen per sector per gebied verwijzen we naar de cluster- en locatieprofielen, waar deze in diagrammen zijn weergegeven.
72
DE OPKOMST VAN “BLURRING”
TRENDS
PLANT-BASED IS THE WAY TO GO Anno 2023 is duurzaamheid topprioriteit voor consumenten. Plantaardige en vleesvrije gerechten zijn een must en bedrijven die niet meedoen, missen een groeiende markt. Steeds meer koffiezaken bieden plantaardige melk aan, sommigen zelfs goedkoper. Restaurants hebben een voorbeeldfunctie, omarm en ondersteun het milieu met groene keuzes, minder voedselverspilling en recycling.
FUNCTIONELE HORECA VS. BELEVINGSHORECA Functionele horeca richt zich op toegankelijke, herkenbare en betaalbare ketens, terwijl luxe restaurants zich onderscheiden door de totaalbeleving. Dit betekent dat functionele horeca moet voldoen aan de verwachtingen van de gast, terwijl luxe restaurants de gast willen verrassen. In de horeca van morgen draait het allemaal om verwachtingsmanagement.
Horeca onder druk zorgt voor het verbreden van services en multiflexibel aanbod: het combineren van verschillende bedrijfsformules, creëert boeiende ervaringen in horeca en retail. Denk aan een slijterij waar je kunt genieten van een glas wijn of een restaurant waar je met een kookboek naar huis gaat. Onderzoek toont aan dat Blurring niet alleen consumenten, ondernemers en winkelgebieden positief beïnvloedt, maar ook inspeelt op de nieuwe behoeften van gasten. Is Blurring de toekomst van horeca en retail, waarbij de grenzen vervagen en de mogelijkheden eindeloos zijn?
EEN TERRAS VERRIJKT DE HORECA ERVARING 78% van de bevolking is graag buiten. Ook horecaondernemers zien dit en willen dit niet aan zich voorbij laten gaan. Omarm de trend met seizoensproof en aantrekkelijk ingerichte terrassen. Horecazaken met een goed terras krijgen de voorkeur, horecazaken zonder deze voorzieningen zullen simpelweg minder bezocht worden.
ZERO WASTE IS NIET ALLEEN EEN DOEL;
TRENDS IN HET HART VAN DE HORECA WOEDT EEN VURIGE UITDAGING: HET PERSONEELSTEKORT De horecasector staat voor hoge kosten en een uitdagende arbeidsmarkt. Met 35% instroom en 40% uitstroom, vooral onder jongeren, is er een tekort aan personeel. In 2023 draait het om personeelsbehoud en gedreven mensen aantrekken. Duurzaamheid creëert betrokkenheid en motiveert medewerkers, terwijl betere arbeidsvoorwaarden zoals meer oog voor mentaal welzijn en kansen voor persoonlijke ontwikkelingen en automatisering ook worden ingezet. De horeca ontwikkelt om de personeelsproblematiek aan te pakken.
ALL DAY HORECA is een modern concept waar consumenten gedurende de héle dag terecht kunnen voor de producten die ze op dat moment verlangen. Denk aan een restaurant dat om 14.00 uur nog ontbijt serveert, of waar je om 10.00 uur ’s ochtends al van een cocktail kunt genieten. Dit concept stelt horeca ondernemers in staat hun doelgroep te verbreden en het bereik van het concept te vergroten. All day horeca maximaliseert de bedrijfsuren, speelt in op keuzevrijheid en heeft een positieve invloed op gastbeleving.
het is een levensstijl waar consumenten van verwachten dat bedrijven het goede voorbeeld geven op gebied van afval en recyclen. In de horeca zien we veel verschuiving van wegwerpplastic, zo zijn steeds meer horecazaken aan het experimenteren met het verkleinen van de porties om verspilling tegen te gaan. Dit is echter niet genoeg. De resultaten van de Food Waste Challenge liegen er niet om: gemiddeld kunnen we nog eens 21% van de verspilling schrappen, en sommige zaken gaan zelfs voor een epische 60% minder afval. Als horecazaken willen blijven voldoen aan de wensen van de consument, dan is één ding zeker, acties zijn onvermijdelijk.
THIRD PLACE HORECA Tegenwoordig fungeren restaurants als veel meer dan een plek om alleen wat te eten of te drinken. Steeds meer consumenten, vooral degene die regelmatig thuiswerken, zoeken hun toevlucht in horecazaken. Op dit moment werkt 4 op de 10 Nederlanders weleens vanuit huis, en dit aantal zal naar verwachting alleen maar toenemen. Dit heeft geleid tot aanpassingen in horecaetablissementen, met voorzieningen zoals ruime werkplekken, overvloedige stopcontacten en betrouwbare internetverbindingen om aan te behoeften van deze nieuwe doelgroep ‘werkende gasten’ te voldoen.
PARTICIPATIE: SAMENVATTING UITKOMST SESSIES De volgende sessies zijn t/m oktober 2023 georganiseerd ten behoeve van participatie gedurende het project. Op de volgende pagina is de uitkomst beknopt weergegeven. 24-02-2023 13-03-2023 14-03-2023 03-04-2023 11-05-2023 16-05-2023 05-06-2023 27-06-2023 03-06-2023 05-06-2023 10-10-2023 13-11-2023 12-02-2024
Project start up Rondje Lelystad en sessie met wethouder en bestuur KHN Interne brainstorm horecabeleid Sessie met horeca ondernemers, KHN en ondernemers Kernteam bespreking Bespreking horecacategorieën kernteam Strategiesessie met kernteam Bespreking cluster- en locatieprofielen met kernteam Gebiedssessie Stadshart en Kust Gebiedssessie overige gebieden Raadssessie Horecavisie en toewerken naar ontwikkelperspectief Sessie met KHN en wethouder Sessie met horeca ondernemers over totaalproject Horecavisie
75
SESSIE MET HORECA ONDERNEMERS, KHN EN WETHOUDER
TERRASSEN(BELEID) VARIATIE
JEUGD/JONGEREN
BRUISEND GECENTRALISEERD
SAMENWERKEN
HORECA LELYSTAD IN 2030 IS… GEZELLIGHEID EN SFEER IEDEREEN
VEILIGE HORECA
DUURZAAM BELEVING
TOEGANKELIJK
WATER(SPORT)/KUST/MARKERWADDEN
76
“Meer herverdeeld, meer in het centrum, geen uitbreiding meer op afgelegen locaties”
“In 2030 laat Lelystad zien hoe lokaal (eten) en toerisme op meerdere plekken tegelijk succesvol kan zijn”
HORECA LELYSTAD IN 2030 IS… “Vooruitstrevend, bruisend en attractief”
“Een meer proactief betrokken gemeente bij de horeca” “Overal maar ook gecentreerd”
77
De horeca in Lelystad in 2030 is… • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Voor iedereen, jong en oud! Verdere koppeling met Bataviahaven en het oude werk eiland Kustvisie wonen/recreatie én horeca! Gebruik het water Markerwadden Sport op water Maak het aantrekkelijk Lokale producten Duurzaam ondernemen Meer niche concepten Minder openingsdagen Beleving Minder vlees Veel samenwerkingen Lokaal Duurzaam Verassend/vernieuwend Unieke concepten Meer mensen enthousiast maken voor het werken in de horeca Gereduceerd tot franchise ketens Eenheidsworst? Heeft het zwaar Horeca voor de nieuwe jeugd Saamhorigheid Sfeervol plein Veiligheid bovenaan Horeca 2023 is een samenwerking tussen alle exploitatie in Lelystad Samen – duurzaam – gezellig – veilig en toegankelijk Bruisend Divers Elkaar aanvullen + ondersteunen Samenwerken Bruisend Overal maar ook gecentreerd, zo van daar moet je zijn! Samenwerking Gemoderniseerd/ gevitaliseerd Bruisend centrum à onderdeel van succes als deze moderne horeca Meer horeca winkels Gezellige uitgaansgelegenheid waar je lekker kan eten Gezellig, gastvrij en transparant Herverdeeld, meer in ‘t centrum, geen uitbreiding meer op afgelegen locaties
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Groepering horeca Batavia Stad bij elkaar, dag, nacht Vooruitstrevend, bruisend en attractief Divers en onderscheidend "In 2023 laat Lelystad zien hoe je lokaal (eten) en toerisme op meerdere plekken tegelijk succesvol kan zijn" In de stad geclusterd Buiten de stad hotspots op fiets/wandelafstand van elkaar Goed gebalanceerd aanbod aan horeca Groeien met de behoefte Centraliseren van de horeca Gemeente meer proactief bezig zijn met de horeca Coördinator horeca aantrekken Zorgen voor een overkill! Gezelligheid Terrasjes Veiligheid Geen onzin Hopelijk meer gezelligheid Samenwerking politie t.a.v. telefoon politie Terrasbeleid Veilige horeca Breed aanbod Centrum met terrassen Gelijke openingstijden/sluitingstijden Meer controle (vooral op jongeren) Horecaplein 2 of 3, 4 Niet heel veel veranderd "Bruisende gezellige en sfeervolle plek waar iedereen terecht kan. Wat je ook zoekt, eten, drinken, dansen, film etc." Een bruisende plek waar eten, drinken, gezelligheid en dans gelegenheid is! Gezellige meerdere horeca winkels
78
Stellingen De horeca moet zich concentreren in het Stadshart Samenvatting: - Personeel wordt gezien als het grootste probleempunt, het is erg lastig om goed personeel te vinden. - Water is een belangrijk punt voor veel ondernemers van Lelystad, dat is de reden waarom zij ook niet willen verhuizen naar het Stadshart. De kustvisie van de gemeente is hierbij een belangrijk onderdeel. - Een heikel punt is dat er weinig toerisme in het stadshart komt. Het zijn veelal bewoners die in het stadshart gebruik maken van de horeca. Waterrecreatie is wel een trekpleister voor toerisme. - Ondernemers voelen zich weggejaagd. Ondernemer in bijvoorbeeld de Boswijk is echt een begrip en organiseert elke maand evenementen voor de bewoners van de wijk. - Er zijn veel nagelstudio’s en telefoonwinkels in het stadshart. Dit wordt gezien als niet aantrekkelijk. - De bezoeker van Batavia Stad willen we trekken naar het Stadshart. - De ontwikkelingen rondom het marktplein hebben een positieve invloed, echter moet er meer een combinatie komen tussen terras en markt. er ligt en kans maar hier moeten meer fietsenstallingen zodat het terras niet vol staat met fietsen. - Bereikbaarheid politie is een probleem. - Ondernemers zijn huiverig voor de nieuwe horecavoorziening die nog gebouwd moet worden op het plein.
- Er moet meer controle richting jongeren komen, er is veel overlast door jongeren die met eigen flessen drank op straat lopen. De horeca in Lelystad moet gevarieerder zijn - Lelystad heeft veel fastfood en ondernemers denken dat de bewoners dit willen, maar er is niet meer aanbod dus dan is vernieuwing erg lastig. - Meer variatie is wenselijk. - Ondernemers kunnen de evenementen zelf toevoegen via visitlelystad.nl. - Winkelaanbod in het stadshart is niet aantrekkelijk. Het is een lastig onderwerp aangezien de gemeente weinig panden in eigen beheer heeft en dit overlaat aan de vastgoedeigenaar. Overige discussiepunten - De leeftijdsgroep 40-50 jarigen moet meer worden bedient. - Kan de gemeente invloed uitoefenen op vastgoedeigenaren m.b.v. sturingen door vergunningsaanvragen? - Er moet sturing komen op welke horeca er wel of niet mag komen in Lelystad. - Betaald parkeren is een probleem voor grote winkelketens. - Stadshart, Kust en buitengebieden moeten complementair aan elkaar zijn en moeten niet los van elkaar zijn. Het volledige gespreksverslag van de Benen op Tafelsessie met de Wethouder van 3 april 2023 is op te vragen bij Gemeente Lelystad.
79
GEBIEDSSESSIES Op 3 en 5 juli 2023 zijn gebiedssessies georganiseerd om bewoners, ondernemers, vastgoedontwikkelaars en andere stakeholders van de gebieden de kans te geven mee te praten over de verschillende gebieden en de kansen en uitdagingen in die gebieden. Er zijn 3 sessies geweest: - Stadshart - Kust - Overige gebieden De belangrijkste inzichten die zijn opgehaald zijn hieronder opgesomd. Stadshart: - Het is van belang dat er een oplossing gevonden wordt voor de overlast van fietsers en scooters in het stadshart. Fietsers en scooters zorgen voor een minder gezellige sfeer in het stadshart en zorgen tevens voor gevaarlijke situaties. Fietsers en scooters zouden óm het stadshart geleid moeten worden. Het is van belang om ook afhaal- en bezorghoreca hier op aan te laten sluiten en deze zoveel mogelijk te verleiden naar de randen van het stadshart. - Er bestaan zorgen bij ondernemers rondom de plannen van de gemeente om Corneel naar het Theaterkwartier te verplaatsen. Corneel zou een concurrent kunnen worden van de bestaande en toekomstige horeca. Corneel geeft zelf aan dit niet te wensen en in gesprek te gaan met ondernemers om deze zorgen weg te kunnen nemen en gezamenlijk te streven naar het versterken van het stadshart. - De overhangende gevels in het stadshart zijn voor aanwezigen een hekelpunt.
Er wordt aangehaald dat het versterken van de uitstraling hiervan een boost kan geven aan het stadshart. - Er wordt geopperd dat het Stadshart een gezellig horecaplein mist. Ook de markt wordt gezien als grote kans voor de horeca, mits deze anders wordt opgesteld op het agoraplein. Door de marktkramen met de ruggen tegen elkaar te plaatsen wordt een open en uitnodigende sfeer gecreëerd. - De aanwezigen pleiten voor het ontwikkelen van een evenementenprogrammering (groot en klein). Het toestaan van een klein podium op het agoraplein kan mensen trekken en daarmee de levendigheid in het stadshart vergroten. - Het horecapleintje is niet opgenomen als subgebied in de cluster- en locatieprofielen. Er wordt gepleit voor het wel opnemen hiervan, eventueel zonder ontwikkelperspectief, aangezien het een klein horecacluster is.
Kust: - Er wordt aangehaald dat met name het gemiddeld inkomen in Lelystad een zorg is voor ondernemers, aangezien zij ervaren dat de gemiddelde bestedingen in de horeca in Lelystad ook relatief laag liggen. - De groei van Lelystad als logistieke cluster met bijbehorende werkgelegenheid wordt aangehaald als grote kans voor de toekomst van de stad. - De aanwezigen zijn het er over eens dat een echte nachtclub een achterhaald concept is. Wel ziet men kansen voor ondernemers om dagconcepten te transformeren tot borrel en uitgaansconcepten. - Aan de kust is met name de seizoen gebondenheid een probleem. Er dient te worden ingezet op het jaarrond aantrekkelijk maken van het gebied. - Aanwezigen achten de woningbouwplannen van de gemeente als erg ambitieus. Het is belangrijk om bewoners hier beter in mee te nemen. - De N307 wordt door aanwezigen gezien als geschikte locatie voor de ontwikkeling van een foodcourt als doorstroomlocatie. De weg heeft een groot aantal passanten en wordt daarom geschikt geacht. - BSFO zou graag horeca ontwikkelen die niet ondergeschikt is aan de winkeltijden, op die manier kunnen zij hun bezoekers een uitgebreidere ervaring bieden. Overige gebieden: - Bovenwater is genoemd als potentiële ontwikkellocatie met kansen voor recreatie. Het bovenwater is momenteel niet aangewezen als actief zwemwater, maar biedt voor watersport volop kansen.
Ook zou een strandtent niet misstaan. - Rondom het Larserplein worden vooral kansen gespot voor de bereikbaarheid en verkeerssituatie. Ook is het natuurgebied langs het kanaal een ontwikkelkans om de aantrekkelijkheid van het gebied te vergroten. - Met betrekking tot het Lelycentre wordt de dinsdagmarkt genoemd als belangrijk kenmerk van het gebied. Dit is een markt die veel bezoekers vanuit de hele stad trekt en op dinsdag zelfs het Stadshart rustig maakt.
80
UITKOMST ENQUÊTE In juni 2023 is een enquête uitgezet voor de inwoners in Lelystad, via LelystadsPanel en social media. In totaal hebben 1.190 inwoners de enquête volledig ingevuld.
81
WAT MIST LELYSTAD?
BEOORDELING HORECA
DEMOGRAFISCH De enquête is volledig ingevuld door 1.190 respondenten. Onderstaand is de vertegenwoordiging van respondenten naar leeftijd weergegeven. Het betreft een representatieve vertegenwoordiging conform de richtlijnen van gemeente Lelystad.
Respondenten naar leeftijd
De gemiddelde Lelystedeling beoordeelt innovatie/ vernieuwing, keuze/ verschillende soorten en gezelligheid/levendigheid van de horeca als onvoldoende (onder 3 op een schaal van 1 tot 5).
De horeca die het meest gemist wordt in het huidige aanbod in Lelystad zijn feestcafés/ clubs (30,2%) en cafés om te borrelen (30,4%).
Gemiddelde beoordeling per element 5 4
3,4
3,3 2,7
3
2,6
2,3
2 1 0
6,6% Jonger dan 30 jaar 37,5%
25,1%
30 t/m 49 jaar
Vanuit de open reacties komt naar voren dat veel respondentenn de horeca in Lelystad veel van hetzelfde vinden met een hoog “volksgehalte”. Ook wordt benadrukt dat een gezelliger Stadshart benodigd is met een horecaplein. Er is meerdere malen genoemd dat een verplaatsing van het Horecapleintje naar het Stadshart goed voor het Stadshart zou zijn. % van inwoners dat horeca in bepaald segment mist
50 t/m 64 jaar 65 jaar of ouder 30,8%
Ingezoomd op de verschillende leeftijdscategorieën valt op dat de leeftijdsgroep t/m 49 jaar over het algemeen minder tevreden is dan 50+ jaar.
Bezoekfrequentie 20%
40%
30 t/m 49 jaar
17,8%
5 60% Dagelijks
Jonger dan 30 jaar
19,9% 17,1%
Gemiddelde beoordeling per element
Bezoekfrequentie naar leeftijd 0%
30,2% 30,4%
8,2%
4 3,5%
3 Meerdere keren per week Wekelijks
2
5,2%
4,4%
1,7%
Jonger dan 30 jaar
1
30 t/m 49 jaar
0
50 t/m 64 jaar
Tweewekelijks
65 jaar of ouder
50 t/m 64 jaar Maandelijks
65 jaar of ouder
De inwoners zijn gevraagd naar de meest gewenste verbeteringen van de horeca in Lelystad. Stipt op 1 staat “gezellig horecapleinen in de stad”, gevolgd door “horecaaanbod met meer verschillende soorten horecagelegenheden”. Het vergroten van het uitgaansaanbod wordt ook gezien als belangrijk verbeterpunt.
Minder dan maandelijks
GEWENSTE VERBETERINGEN
TOEKOMST
Gewenste verbeteringen aan Lelystad gerangschikt van meest naar minst belangrijk (hoe lager de score, hoe belangrijker voor inwoners) Gezellige horecapleinen in het Stadshart Horeca-aanbod met meer verschillende soorten horecagelegenheden Meer uitgaansaanbod voor andere doelgroepen dan jongeren Meer uitgaansaanbod voor jongeren Gezellige horecapleinen buiten het Stadhart Horeca-aanbod met meer verschillende soorten horecagelegenheden Meer veiligheid rondom de horecagelegenheden Betere parkeermogelijkheden voor fietsen
De horeca in Lelystad in 2030 is….
2,8
Er wordt gesproken over diverser aanbod, levendiger, leuk om spontaan heen te gaan, voor alle doelgroepen, gezellig, innovatiever, uitnodigend om in eigen stad te blijven.
3,4 4,3 4,4 4,8 4,9 5,3 6,1
BIJLAGE B. CLUSTER- EN LOCATIEPROFIELEN 2023 IDENTITEIT, ONTWIKKELINGEN EN KANSEN PER GEBIED
HORECA LELYSTAD 2030 TEN BEHOEVE VAN DE HORECAVISIE 2024-2030
De cluster- en locatieprofielen geven met een actuele en feitelijke weergave van de marktsituatie inzicht in de identiteit & kenmerken, de marktvraag, het actuele horeca aanbod en de gebiedsontwikkelingen per clustergebied of locatieprofiel. De huidige én toekomstige vraag en het huidige aanbod zijn in een confrontatie uiteengezet en geeft inzicht in hoe het huidige aanbod zich verhoudt tot de huidige en toekomstige vraag. In relatie tot de stadsbrede opgave en opgaven per deelgebied zijn hierbij mogelijke gaps en een eerste signalering van kansen voor de horeca in kaart gebracht.
MOMENTOPNAME Q2 2023
KEUZES OP BASIS VAN CLUSTER- EN LOCATIEPROFIELEN Een horeca in balans, met de juiste horeca op de juiste plaats, start met heldere vertrekpunten en inzicht in de marktvraag en het huidige aanbod per gebied. Op basis daarvan komt de gemeente vanuit een uitvoerig participatieproces met de gewenste ontwikkelrichting per gebied en locatie voor een compleet totaalaanbod van horeca, en kunnen gericht keuzes gemaakt worden voor de korte en middellange termijn. Met cluster- en locatieprofielen kan onderbouwd geadviseerd worden over de wenselijkheid en passendheid van nieuwe horeca initiatieven in relatie tot de Lelystadse ambities voor de horeca. Met de bestaande horeca kan het gesprek gevoerd worden om de aantrekkelijkheid van Lelystad te sterken. Samen bieden we een gevarieerd aanbod aan concepten voor alle Lelystedelingen en bezoekers. Een cluster- en locatieprofiel geeft richting maar is geen blauwdruk. De identiteit van een gebied is niet statisch maar in beweging. De stad, haar omgeving en de mensen die er wonen, werken en verblijven zijn veranderlijk. Dit betekent dat er met de gebiedsgerichte aanpak ook ruimte is voor flexibiliteit en maatwerk, en dat er altijd rekening gehouden wordt met actualiteiten en (gebieds)ontwikkelingen. Het is noodzakelijk om de horeca ontwikkeling in relatie tot de andere opgaven in de gemeente te bezien: o.a.
de gewenste toename in inwonersaantal, de woningbouwopgave, de ontwikkeling van het ondernemersklimaat en zakelijk vestigingsklimaat, het aantrekken van bezoekers naar de stad en overige opgaven. Met cluster- en locatieprofielen kunnen ontwikkelende partijen en ondernemers actiever uitgenodigd worden om een bijdrage te leveren aan de gewenste ontwikkelrichting per gebied of locatie, in relatie tot een compleet horeca aanbod in Lelystad.
84
EEN CLUSTERPROFIEL BESTAAT UIT… Primaire vraag vanuit inwoners Kerncijfers en demografische kenmerken van inwoners die in of nabij dit gebied wonen, waaronder inwonersaantal, leeftijdsopbouw, huishoudenssamenstelling, gemiddeld inkomen per inwoner (t.o.v. het landelijk gemiddelde) en vertegenwoordiging horecaprofielen in het gebied (in vergelijking met Lelystad in totaliteit).
Horecaprofielen inwoners verzorgingsgebied Diagram van de vertegenwoordiging van de 5 horecaprofielen onder de inwoners in het primaire verzorgingsgebied / aangrenzende wijk(en). In vergelijking met Lelystad wordt inzicht verkregen in de dominante horecaprofielen.
Secundaire vraag vanuit bezoekers De potentiële aantrekkingskracht van een stad bestaat uit de volgende activiteiten: uit eten & terras, winkelen, attractiebezoek/ cultuur, waterrecreatie en natuurbezoek. Per gebied is de aantrekkingskracht op de bezoeker per activiteit beoordeeld. Bij attractiebezoek/
cultuur zijn de voorzieningen aangegeven. Kaart deelgebied Per clusterprofiel is een kaart weergegeven van het desbetreffende gebied.
Aanbod – horecaprofiel Het horeca aanbod is per gebied in kaart gebracht, waarbij ieder concept is gekleurd op basis van het dominante horecaprofiel. De horecavestigingen zijn met gekleurde pinpoints in een overzichtskaart weergegeven, en het totaalaanbod per gebied is weergegeven in een cirkeldiagram.
Aanbod – horeca per sector In de afbeelding is het aantal horecavestigingen per sector opgenomen, evenals de vertegenwoordiging van horecaprofielen per sector.
Unieke kenmerken Opsomming van de belangrijkste positieve kenmerken en aandachtspunten vanuit het gebied voor horeca (ontwikkeling).
Momentopname aantal vestigingen is juni 2023.
Gebiedsontwikkelingen Opsomming van de belangrijkste gebiedsontwikkelingen met een positief of negatief effect, ofwel de kansen en bedreigingen voor horeca (ontwikkeling).
Ontwikkelingen vraag Dit is een beknopte weergave van de grootste ontwikkelingen van de marktvraag.
Ontwikkelingen aanbod Dit is een beknopte weergave van de grootste ontwikkelingen van het horeca aanbod.
Kansen horeca Dit zijn mogelijkheden vanuit de markt en (gebieds)ontwikkelingen in relatie tot de stadsbrede opgave of opgaven per deelgebied waar de horeca op in zou kunnen spelen of gebruik van kan maken, al dan niet faciliterend vanuit gemeente of belanghebbenden.
Confrontatie vraag – aanbod Dit zijn de belangrijkste bevindingen vanuit de vergelijking van het huidige aanbod tov de huidige en verwachte particuliere, zakelijke en toeristische marktvraag.
85
EEN SUBGEBIED BINNEN EEN CLUSTERPROFIEL BESTAAT UIT… Kernwoorden In de onderzin onder het subgebied staat in enkele kernwoorden de gewenste profilering van het subgebied beschreven.
Subgebied Wanneer er binnen een clustergebied een specifiek gebied met eigen functie en/ of identiteit te onderscheiden is, dan is dit weergegeven als subgebied.
SUBGEBIEDEN
Kenmerken Opsomming van de belangrijkste positieve kenmerken en aandachtspunten vanuit het subgebied voor de horeca, en de gebieds- en vraagontwikkeling.
Ontwikkelingen Opsomming van de belangrijkste gebieds- en vraagontwikkelingen vanuit het subgebied voor de horeca.
Per subgebied is aangegeven of dit wat horeca aanbod een klein, middelgroot of groot subgebied is. Dit refereert naar Het aantal horecavestigingen tov het totaal aantal vestigingen in het betreffende overkoepelend gebied.
Aanbod – aantal vestigingen en profiel per horecasector Een visuele weergave van het aantal horecavestigingen per sector, evenals de vertegenwoordiging van horecaprofielen per sector. Confrontatie & kansen horeca Dit zijn de belangrijkste bevindingen vanuit de vergelijking van het huidige aanbod tov de huidige en verwachte particuliere, zakelijke en toeristische marktvraag en (gebieds)ontwikkelingen, in relatie tot de stadsbrede opgave of opgaven per deelgebied waar de horeca op in zou kunnen spelen of gebruik van kan maken, al dan niet faciliterend vanuit gemeente of belanghebbenden.
86
EEN LOCATIEPROFIEL BESTAAT UIT…
Locatieprofiel Dit zijn onderscheidende locaties die op meerdere plekken in de gemeente voorkomen. In een locatieprofiel kan de horeca een specifieke rol spelen en een belangrijke bijdrage leveren aan de functie van de locatie.
Aanbod – aantal vestigingen en profiel per horecasector Een visuele weergave van het aantal horecavestigingen per sector, evenals de vertegenwoordiging van horecaprofielen per sector.
Kenmerken Opsomming van de belangrijkste positieve kenmerken en aandachtspunten vanuit het locatieprofiel voor de horeca.
Ontwikkelingen Opsomming van de belangrijkste gebieds- en vraagontwikkelingen vanuit het subgebied voor de horeca.
Kansen horeca Dit zijn mogelijkheden vanuit de markt en (gebieds)ontwikkelingen in relatie tot de stadsbrede opgave of opgaven per deelgebied waar de horeca op in zou kunnen spelen of gebruik van kan maken, al dan niet faciliterend vanuit gemeente of belanghebbenden.
87
LELYSTAD
Clusterprofielen
Locatieprofielen
Er is een gebiedsindeling gedefinieerd op basis van clustering van huidige horeca. Enkele clustergebieden hebben aandachtsgebieden of gebieden in ontwikkeling in relatie tot relevantie voor de horecavisie of hebben deelgebieden met onderscheidende identiteit. Deze worden opgenomen als subgebieden en hangen onder het profiel van het desbetreffende overkoepelend cluster.
Naast de clusters zijn er locatieprofielen opgesteld. Dit betreffen onderscheidende locaties die op meerdere plekken in de stad voorkomen. In een locatieprofiel heeft de horeca een specifieke rol en levert een belangrijke bijdrage aan de functie van de locatie. Locatieprofielen hebben naast de clusterprofielen een eigen uitwerking van de visie in beleidskaders.
2
4
3
5 1 6
7
Clustergebieden Lelystad
Locatieprofielen
1 – Stadshart, incl. subgebieden 2 – Bataviakwartier, incl. subgebieden 3 – Oostvaardersplassen, incl. subgebieden 4 – Werkeiland 5 – Lelycentre 6 – Larserplein 7 – Toekomstschets Airport Scenario
– Jachthavens/ strand/ surf spots – Doorstroomlocaties – (Wijk)winkelcentra – Buitengebieden – Bedrijventerreinen – Natuurgebieden (anders dan Oostvaardersplassen)
Voor bovenstaande gebieden excl. Toekomstschets Airport is een clusterprofiel opgesteld. Indien ontwikkeling van Airport Lelystad bekend is, wordt geadviseerd hier ook een clusterprofiel voor op te stellen.
Voor bovenstaande locaties is een locatieprofiel opgesteld.
88
CLUSTERPROFIELEN
89
89
LELYSTAD
Vraag
Aanbod
Kenmerken inwoners
Omvang
Ruim 83.000 inwoners (2023). De meeste inwoners wonen in de Kustwijk (16% van totaal). Leeftijdscategorie 25-44 jaar en 45-64 jaar zijn met 26% het sterkst vertegenwoordigd. Lelystad heeft een groot buitengebied en water dat deel uitmaakt van de gemeente; de bevolkingsdichtheid is relatief laag (334 inwoners/km² t.o.v. 523/km² NL). Een aantal woonwijken heeft een hogere bevolkingsdichtheid. Het gemiddelde inkomen per inwoner ligt met € 26.300 lager t.o.v. NL (€ 29.200) en t.o.v. de referentiegemeenten (gem. € 27.600). Buurt Hollandse Hout (Villapark) heeft met €50.600 het hoogste gemiddelde inkomen per inwoner.
In totaal zijn er 134 horecabedrijven (juni 2023). De fastservicesector is veruit het grootst met 83 bedrijven. Ook de restaurantsector is met 39 bedrijven groot.
Drankensector
Met de groeiambitie gaat een flinke woningbouwopgave gepaard. Inzet op divers nieuw woonaanbod: appartement, rijtjeshuis, vrijstaand, 2-onder-1-kap, vrije kavel.
Ontwikkelingen inwoners 2017-2023
De volgende kenmerken inwoners 2023 zijn opvallend ten opzichte van vijf jaar geleden: • Groeiend aantal inwoners: +5,5% t.o.v. 2017, waar dat in NL +3,2% was. • Een lichte toename in 65+ (+2%) en van de leeftijdscategorie 15-24 jaar (+1,9%). • Een afname in de leeftijdscategorie 0-14 jaar (-2,3%) en 45-64 jaar(-1,3%). • Groei in inwoners met een migratieachtergrond, niet-Westerse migratieachtergrond (+3%) en Westerse migratieachtergrond (+2%).
•
• •
Lelystad heeft een groeiambitie, waarbij wordt uitgegaan van 3 scenario’s (zie onderzoeksrapport). Gemeente Lelystad gaat uit van scenario 2 met ca. 120.000 inwoners in 2041 als meest aannemelijk. De gemeente zet in op een toename in aantal woningen, een groeiende werkgelegenheid en een toename in de leeftijdscategorie 15-25 jaar. Aantrekkelijke, nog relatief onbekende kust. Batavia Stad Fashion Outlet (hierna BSFO) is een publiekstrekker met naamsbekendheid
Vraag - horecaprofielen Vraag Nederland 9%
• •
• • •
Bezoekers komen naar de Kust en BSFO, en niet tot nauwelijks in de rest van Lelystad. Relatief groot aanbod horecabedrijven waarvan een grote fastservicesector (bezorgen en afhaalconcepten). Oostvaardersplassen zijn positief bekend, echter wordt dit gebied meer met Almere geassocieerd dan met Lelystad. Lager gemiddeld inkomen per inwoner. Lager gemiddeld opleidingsniveau. Stadshart als kern van de gemeente is een aandachtpunt, met dalende bezoekersaantallen en bovengemiddelde leegstand.
2023
• Groeiend aantal horecabedrijven (+35%). • Daarbij is de fastservicesector het sterkst gegroeid. Vooral het aantal bezorg- en afhaal concepten is sterk gegroeid. • De drankensector is gedaald (-14%).
Aanbod – horecaprofielen
Aanbod Lelystad
11%
4%
2%
3%
45 40 35 30
7%
14% 40%
Hotelsector
Ontwikkelingen aanbod 2017-2023
Vraag Lelystad
25 20
11%
51%
15
33% 58%
15%
10 5 0
Opvallendheden •
2017
Restaurantsector
Er zijn diverse sectoren gevestigd, echter is de variatie in horecaprofiel per sector beperkt. Het horeca aanbod wordt gedomineerd door concepten met een groen horecaprofiel (juni 2023). Een derde van het aanbod bestaat uit gele concepten. Het aantal oranje, blauwe en rode concepten is zeer beperkt.
Unieke kenmerken •
Fastservicesector
22%
21%
Confrontatie vraag – aanbod
Bij het confronteren van de huidige én toekomstige vraag met het huidige aanbod valt het volgende op: 1.
Een kwart van de inwoners hebben een oranje, blauw of rood horecaprofiel. >>> Beperkt aanbod oranje, blauwe en rode concepten (bij elkaar ≤10%).
2.
De kritische consument is op zoek naar gezond, variatie en verrassing.
>>> De fastservicesector (incl. afhaal/ bezorging) domineert en is veel van hetzelfde (groen concept).
3.
Inzet op boeien en binden jongeren en starters.
>>> Uitgaansaanbod is beperkt, cafésector is relatief klein.
4.
Inzet op aantrekkelijk, levendig Stadshart en (wijk)winkelcentra.
>>> Door fastservice, veel van hetzelfde, te weinig terrassen is het straatbeeld niet aantrekkelijk. Dit veroorzaakt een negatieve spiraal met leegstand tot gevolg.
90
Vraag
STADSHART
Vraag wijk Stadshart 6%
Primaire vraag vanuit inwoners
5%
Aanbod
Aanbod Stadshart
Aanbod – horecaprofiel
2%
Verzorgingsgebied: heel Lelystad; specifiek wijk Stadshart 15% 1.500 inwoners (1,8% van inwoneraantal Lelystad). Hoge vertegenwoordiging 25-44 jaar, 36% van de inwoners. Stadshart kent een hoge bevolkingsdichtheid (3.765 inwoners/ km²). Gemiddeld inkomen per inwoner is met € 25.900 vergelijkbaar met gemiddeld Lelystad (€ 26.300). 20% In het Stadshart wonen iets meer mensen met een groen horecaprofiel en minder mensen met een blauw horecaprofiel.
Unieke kenmerken + + + -
Centrale ligging. Goede bereikbaarheid (OV, fiets, auto) Groot cluster van diverse voorzieningen: winkels, culturele instellingen, horeca, etc. Bovengemiddelde leegstand (o.a. Stadhuisplein) Uitstraling: verouderde bouw, luifels domineren straatbeeld, fastservice domineert.
Gebiedsontwikkelingen •
• • •
• • • •
Gemeente ontwikkelt een actieplan voor het Stadshart: o.a. focus op oranje doelgroep, uitgaan, jongeren, levendigheid op straat. Inzet op onderscheidend profiel en aansluitende programmering. Inzet op compacter winkelgebied. Inzet op ontwikkeling Theaterkwartier. Opgave ontwikkeling woningaanbod: • Station Hanzepark (2024-2028) • Parkwijk ABC (2021-2028) • Arcus/Agora (2025-2027) • Winkeltransformatie naar woning (2024-2028) Verfraaien openbare ruimte. Herontwikkeling winkelpassage ABC (onbestemd) Heroriëntatie van het Stadhuisplein. Ontwikkeling ziekenhuis en park overloop, skatepark.
Het voorzieningenniveau heeft aantrekkingskracht op alle inwoners van Lelystad. Het Stadshart kent een functiemenging met horeca, detailhandel en cultuur. De fietsafstand naar het Stadshart voor de meest veraf gelegen wijken is ca 20-25 min.
Gastvrij
Praktisch/ gemakkelijk
Vertrouwd
Gezellig dorps
27%
54%
65%
Vraag Lelystad
Het Stadshart bestaat uit meerdere subgebieden. Het Stadshart wordt gedomineerd door groene en gele concepten. Van alle blauwe concepten in Lelystad (4) is drie vierde in het Stadshart gevestigd. Er zijn geen rode concepten gevestigd.
11% 7%
Aanbod – horeca per sector 11%
20 15
Secundaire vraag vanuit bezoekers
Komen bezoekers van buiten Lelystad naar dit gebied?
21%
51%
Aantrekkingskracht van het gebied op de bezoeker per activiteit: Uit eten en terras beperkt Winkelen beperkt Attractiebezoek / cultuur Theater, poppodium Corneel, Kok Experience Waterrecreatie beperkt Natuurbezoek beperkt
Ontwikkelingen vraag • • • •
Inzet op aantrekken en binden van de oranje doelgroep. Inzet op meer evenementen in Stadshart, pop-up, trends & proeflab. Sinds 2017 is het aantal inwoners Stadshart gestegen met 37%. Woningbouwopgave en groeiambitie voor stijgend inwoneraantal.
Kansen horeca Ontmoeten
0% 6%
➢ Compacter maken Stadshart door het clusteren van horeca ipv verspreiding. ➢ Transitie Stadshart naar ontmoeten en verblijven door versterken horeca aanbod met focus op functiemenging (winkelen-horeca, cultuur-horeca, reizen-horeca). ➢ Bijdragen aan het versterken van de identiteit van het Theaterkwartier. ➢ Horeca op het Horecapleintje in aansluiting de woonfunctie in het gebied. ➢ Unieke subgebieden door variatie in horeca aanbod voor een complementair totaalaanbod: diversiteit in sector en horecaprofiel. ➢ Verblijfsconcepten (gericht op ontmoeten) voor de oranje doelgroep: aantrekkelijke horecaprofielen met hoge frequentie en besteding.
10 5 0
In totaal 43 horecabedrijven (36% van totaalaanbod Lelystad). De grootste sector met 31% van het aanbod is Afhaal/bezorging en wordt gedomineerd door groene concepten. Ook de restaurantsector is met 29% groot, en divers qua horecaprofielen. In het Stadshart delen enkele horecavestigingen de straat met retail.
Ontwikkelingen aanbod • •
Bovengemiddelde leegstand in het centrumgebied. Gemeente zet in op ontwikkeling Theaterkwartier.
Confrontatie vraag – aanbod 1. 2.
(Gewenste groei van) oranje doelgroep >>> oranje aanbod is zeer beperkt. Bezoekers van het Stadshart hebben overlast van fietsers en scooters in het centrumgebied >>> afhaal/bezorging domineert het horeca aanbod.
STADSHART: SUBGEBIEDEN Theaterkwartier (incl. Neringpassage)
Cultuur, uitgaan, levendig in middag en avond Kenmerken • • • • •
Voorzieningen voor een avondje uit, o.a. theater, bioscoop. Woonfunctie is relatief klein (enkele woningen boven het plein). Gevarieerde horeca, zowel qua sectoren als horecaprofielen. Uitdagend is de donkere overstek van de plint, waardoor de bestaande horeca geen open, uitnodigende uitstraling heeft. Middelgroot subgebied: 14/50 horecabedrijven Stadshart
Ontwikkelingen • •
Gemeente ontwikkelt de Trommel, planvorming voor poppodium en horeca in de plint. Horeca ontwikkeling gewenst op plein: nog niet verhuurd / betreft een nog te realiseren horecalocatie.
Winkelcircuit (Kroonpassage, Promesse, Wissel)
Stationsgebied / Dukaatplein
Vertrouwd, praktisch, combinatie bezoek (horeca & retail)
Doorreis of ontmoeting, snelheid of pauze
Kenmerken
Kenmerken
Dagdagelijkse winkels én funshoppen. Bovengemiddelde leegstand. Weinig gevarieerd retail aanbod. Opvallend zijn de passages: overdekte winkelstraten. Woonfunctie is relatief klein: woningen boven winkels. Bestemmingsplan gaat uit van horeca categorie 1. Middelgroot subgebied: 12/50 horecabedrijven Stadshart.
• • • • • • •
De horecazaken rondom station zijn bovenal gericht op to go. Sluit aan op het winkelcircuit. Klein subgebied: 2/50 horecabedrijven Stadshart.
• • •
Ontwikkelingen
Ontwikkelingen
•
•
Bovengemiddelde leegstand, vertrekkende winkeliers.
Woningbouwopgave in Station Hanzepark en kantoren tegen station aan (2024-2028).
10 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0
Confrontatie & kansen horeca Theaterkwartier
➢ Inzet op levendig en aantrekkelijk plein door terrassen en ‘open’ gevels, en een horeca met openingstijden vanaf minimaal 12:00 uur. ➢ Mogelijkheid verplaatsen horeca uit wijk(centra) naar Theaterkwartier. ➢ Inzet op evenementen op en rond het Theaterkwartier. ➢ Plein als locatie voor pop-up horeca. ➢ Plein ontwikkelen met uitgaansgelegenheden. ➢ Oranje profilering van het subgebied met oranje concepten, focus op all day horeca / restaurants.
10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0
9 8 7 6 5 4 3 2 1 0
Confrontatie & kansen horeca Winkelcircuit
➢ Fastservice en afhaal/ bezorging is dominant, waar verblijfsconcepten als een lunchroom of daghoreca goed aansluiten bij winkelend publiek. ➢ Horeca is redelijk versnipperd in gebied. Concentratie heeft een positieve impact op de kwaliteitsbeleving in een gebied. ➢ Het verbeteren van de verbinding van het winkelcircuit met het Theaterkwartier en Stationsgebied draagt bij aan de passantenstroom.
Confrontatie & kansen horeca Stationsgebied
➢ Voldoende horeca aanbod in de directe omgeving. Door inzet op verbeteren verbinding met het winkelcircuit kan de horecavraag in het Stationsgebied verleid worden naar het winkelcircuit.
92
STADSHART: SUBGEBIEDEN Zilverparkkade
Horecapleintje
Stadhuisplein
Zakelijk en wonen, gebied tussen centrum en ziekenhuis en campus
Vertrouwd, combinatie horeca en wonen
‘Dwaal- en pioniersgebied’, in ontwikkeling
Kenmerken
Kenmerken
Kenmerken
• •
•
• •
De route van het station naar park, ziekenhuis en campus. Klein subgebied: 4/50 horecabedrijven Stadshart.
Ontwikkelingen •
Ontwikkelingen
Hoofdzakelijk dagfuncties in het subgebied.
Ontwikkelingen • •
Gemeente zet in op heroriëntatie van het Stadhuisplein, toekomstige functie van het gebied nog niet vastgesteld. Op Stadhuisplein is geen horecaconcentratie gewenst. Inzet op ontwikkeling van horecaplein Theaterkwartier betekent stabilisatie of krimp van overige pleinen en horecaconcentratie.
10 9 8 7 6
10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0
➢ Primair horeca aanbod en ontwikkeling in het Theaterkwartier. Uitzondering bij ontwikkeling van horeca dat heel Lelystad versterkt en specifiek in het subgebied Zilverparkkade past.
Focus in ontwikkeling van het gebied ligt op de woonfunctie, en ontwikkelingen moeten passen bij functie wonen.
•
Ontwikkeling ziekenhuis en park overloop, skatepark. Dit vergroot de passantenstromen. Op Zilverparkkade is vooralsnog geen horeca gewenst, in afwachting van de ontwikkeling van het Theaterkwartier. Na Theaterkwartier (2030) overwegen of ontwikkeling op Zilverparkkade gewenst is.
Confrontatie & kansen horeca Zilverparkkade
Van oudsher horecalocatie met vooral avond- en nachthoreca. Klein maar bekend subgebied: 5/50 horecabedrijven Stadshart.
5 4 3 2 1 0
Confrontatie & kansen horeca Horecapleintje •
Horecapleintje is geen focusgebied voor horeca ontwikkeling. Ontwikkelingen moeten passen bij functie wonen.
Confrontatie & kansen horeca Stadhuisplein
➢ Geen vaste horeca, maar een standplaats voor pop-uphoreca. ➢ In aansluiting op de vraag en visie op het gebied is één kwalitatief goede daghoreca gericht op koffie passend.
93
BATAVIAKWARTIER
Vraag 12.600 inwoners Kustwijk (15,5% van inwoneraantal Lelystad). Iets meer 45-64 jaar in dit gebied (+2% tov Lelystad), en meer 65+ (+3% tov Lelystad). Kustwijk kent een lagere bevolkingsdichtheid dan andere wijken (1.497 inwoners/ km²). Het gemiddeld inkomen per inwoner ligt met € 27.900 hoger dan gemiddeld Lelystad. In Kustwijk wonen iets minder mensen met een groen horecaprofiel en iets meer mensen met een blauw en rood horecaprofiel.
Unieke kenmerken + + +
Sterk ontwikkelend toeristisch gebied met BSFO, Batavialand en in toekomst meer voorzieningen. Ruime parkeergelegenheid bij BSFO, dit is op loopafstand van Bataviahaven en Boulevard. Boulevard aan de kust met aantrekkelijke uitstraling horeca en terrassen.
Gebiedsontwikkelingen •
• • • •
Inzet op toeristische ontwikkeling Bataviakwartier: van achter dijk naar ook op en over dijk. Uitbreiding van Boulevard gericht op fun na shoppen in BSFO. Mogelijk realisatie outdoor activiteiten in noordzijde gebied. Batavialand verplaatst richting de haven. Ontwikkeling Stadsstrand voor Lelystadse bevolking in Waterfront, het gebied tussen Bataviakwartier en Werkeiland. Opgave ontwikkeling woningaanbod: • Deels nieuw te ontwikkelen land Waterfront (start vanaf 2028): autoluw gebied met klein voorzieningencluster: supermarkt, mogelijk kleine haven met daghoreca • Punter & Houtribhoogte (2023-2025) • Bataviahaven blok 3 t/m 5 (2024-2028)
Aanbod – horecaprofiel
15%
Primaire vraag vanuit inwoners
Verzorgingsgebied: heel Lelystad; specifiek aangrenzende wijk Kustwijk
Aanbod
Vraag wijk Kustwijk
11% 46%
9%
Secundaire vraag vanuit bezoekers
Komen bezoekers van buiten Lelystad naar dit gebied?
67%
20%
Vraag Lelystad
Bataviakwartier wordt gedomineerd door gele concepten. Er zijn geen rode en blauwe concepten gevestigd.
11%
Bataviakwartier excl. BSFO 10
21%
51%
11%
11%
0
In totaal 9 horecabedrijven excl. BSFO, voornamelijk gericht op de dagbezoeker die in dit gebied komt. In het BSFO (subgebied, zie volgende pagina) zijn ook 9 horecabedrijven gevestigd. In het gebied zijn voornamelijk restaurants en lunchrooms gevestigd. Bataviakwartier en het BSFO beslaan 13% van totaalaanbod Lelystad.
Ontwikkelingen aanbod •
Ontwikkelingen vraag Sterke toename verwacht in aantal inwoners Kustwijk tot 2040, met naar schatting + ca 6.000 inwoners. Bouw van mix in woningaanbod betekent een mix aan nieuwe inwoners.
➢ Focus op oranje en blauwe doelgroep. ➢ Bataviakwartier profileren als uniek gebied met eigen identiteit, anders dan het Stadshart en andere gebieden: voor bezoekers, maar ook zeker voor Lelystedelingen. ➢ Beter inspelen op grote toestroom bezoekers naar dit gebied. ➢ Inzet op verbeteren jaarronde aantrekkelijkheid van Bataviakwartier. ➢ Met de sterke woningbouwopgave in voornamelijk Waterfront is horeca ontwikkeling door uitbreiding passend bij een stijgend inwoneraantal.
78%
5
Aantrekkingskracht van het gebied op de bezoeker per activiteit: Uit eten en terras gemiddeld Winkelen groot Attractiebezoek / cultuur Batavia Stad Fashion Outlet Batavialand Waterrecreatie gemiddeld Natuurbezoek veerpont bezoekers Marker Wadden
Kansen horeca
Aanbod BSFO
Aanbod – horeca per sector
Bataviakwartier heeft een grotere vraag vanuit bezoekers dan vanuit inwoners. Grote groep havenbezoekers (per boot) met overwegend blauw horecaprofiel. Funshopper heeft vaker een oranje horecaprofiel.
•
22%
11%
7% Bataviakwartier is voornamelijk gericht op bezoekers, maar heeft potentie om alle inwoners van Lelystad aan te trekken met het voorzieningenaanbod en –niveau. 11% Fiets afstand naar Bataviakwartier voor meest veraf gelegen wijken is ca 30 min.
•
Aanbod Bataviakwartier excl. BSFO
•
Boulevard ontwikkelt met focus op leisure activiteiten (horeca, hotels, terrassen) gecombineerd met shopbezoek in BSFO. Maximaal geopend tot 22:00 uur, geen nachthoreca. Plannen voor hotelontwikkeling: 4/5 sterrenhotel op kop van de Haven, waterparkresort.