BL Herijkte Woonvisie en Woonagenda 2022-2027

Door de doelstellingen vanuit de eerder vastgestelde Woonvisie en vanuit de Woondeal MRA met elkaar te combineren, is een onderverdeling in vier categorieën bepaald.

Figuur 1:Bouwen in de Lelystadse mix

Per categorie zijn criteria opgenomen voor de minimale gebruiksoppervlakte (GBO) en de prijsgrenzen worden jaarlijks geïndexeerd. In de Beleidsregel is ook vastgelegd dat bij betaalbare koopwoningen een zelfbewoningsplicht van toepassing is en een anti-speculatiebeding. In kleinere woningbouwplannen (minder dan 50 woningen) kan - mits het college akkoord gaat - worden afgeweken van de Lelystadse mix. Dat gebeurt alleen bij dringende redenen. Als er hierdoor een kleiner aandeel betaalbare woningen wordt gebouwd, dan wordt van de ontwikkelaar een financiële bijdrage aan het Vereveningsfonds gevraagd. De opbrengst in het vereveningsfonds zal worden gebruikt om in andere projecten ter compensatie meer betaalbare woningen te laten bouwen. Deze Lelystadse mix is vastgelegd in de ‘Beleidsregel betaalbaar bouwen en bewonen’ en het vereveningsfonds in de ‘Verordening vereveningsfonds betaalbare woningbouw’. Beide regelingen zijn noodzakelijk omdat er zonder deze sturing te weinig betaalbare nieuwbouwwoningen worden gebouwd. Veel woningzoekenden kunnen geen vrijesectorwoning betalen. Naast sociale huurwoningen is er vooral veel vraag naar goedkope en betaalbare koopwoningen. Daarvoor zijn nu kaders vastgesteld.

24

Mogelijkheden wooncarrière en doorstroming We streven ernaar dat zo veel mogelijk mensen in Lelystad passend en naar tevredenheid kunnen wonen. Levensfases gaan gepaard met verschillende huishoudgroottes en huishoudinkomens en resulteren in verschillende woonbehoeften. Toch verhuizen veel mensen niet als hun huishouden verandert, omdat zij dat niet kunnen of willen of omdat er geen woningen zijn die aan hun wensen voldoen. Door de variëteit van woningen te vergroten en beter in te spelen op woningbehoeften willen we de doorstroming bevorderen. Door een zo groot mogelijke verhuisketen te creëren, komen bijvoorbeeld meer betaalbare woningen, zoals sociale huurwoningen, beschikbaar voor de doelgroep die hierop is aangewezen. Zo krijgen meer mensen toegang tot de woningmarkt en kunnen zij hun wooncarrière opbouwen. Doel is om, onder meer, de zoekduur voor sociale huurwoningen te verkorten. Regie woonruimteverdeling Wij willen daarnaast dat woningen beschikbaar blijven voor mensen die er hun thuis van willen maken. In de praktijk komt het regelmatig voor dat commerciële partijen woningen opkopen en verhuren of doorverkopen en zo de prijs opdrijven.

Opkopen van en speculeren met woningen wordt daarom actief tegengegaan, met gebruik van instrumenten zoals de zelfbewoningsplicht, opkoopbescherming en sociale koop conform het “Haarlems Model” waarbij de NHG-grens leidend is.7 Sinds 27 april 2023 beschikt Lelystad over een huisvestingsverordening opkoopbescherming. Het is daardoor in sommige wijken niet zomaar meer mogelijk om een woning te kopen om die daarna te verhuren. Dit geeft voor starters en middeninkomens meer kans om een woning te kopen. Meer informatie hierover is te vinden via de gemeentelijke webpagina: Opkoopbescherming De zelfbewoningsplicht en anti-speculatiebeding zijn inmiddels ook ingevoerd via de beleidsregel betaalbaar bouwen en bewonen. Het is vanaf 2024 ook mogelijk voor gemeenten om voorrang te geven aan mensen met een cruciaal beroep. Gemeenten hebben de bevoegdheid om voorrang te verlenen aan bijvoorbeeld leerkrachten en verpleegkundigen bij de toewijzing van huurhuizen en nieuwbouwwoningen. De gemeente Lelystad heeft in samenwerking met woningcorporatie Centrada en de Lelystadse scholen inmiddels al een succesvolle regeling voor leerkrachten. Aan een overeenkomst voor zorgpersoneel wordt gewerkt.

Meer informatie hierover is te vinden via de gemeentelijke webpagina: Regeling huisvesting voor beroepsgroepen Woonwagenstandplaatsen In 2018 heeft het ministerie van BZK een beleidskader gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid opgesteld. Daarin wordt voorgesteld het standplaatsenbeleid in overeenstemming te brengen met het mensenrechtenkader voor de culturele identiteit van woonwagenbewoners en de standplaatsenbehoefte onder woonwagenbewoners in een gemeente vast te leggen in de gemeentelijke woonvisie. De gemeente Lelystad legt met deze woonvisie de belangrijkste beleidsuitgangspunten voor standplaatsen vast. De uitwerking hiervan is vastgelegd in het woonwagen- en standplaatsenbeleid Lelystad 2024. In Lelystad is momenteel een klein woonwagencentrum gevestigd met 8 plaatsen. Bewoners van het centrum hebben aangegeven dat er op korte termijn behoefte is aan een kleine uitbreiding. Ook blijkt uit het uitgevoerde behoefteonderzoek in 2023 dat er onder repatrianten (woonwagenbewoners die door omstandigheden in een stenen woning wonen maar de behoefte hebben in een woonwagen te wonen) behoefte is aan het wonen in een woonwagen. De gemeente wil, in lijn met het beleidskader gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid, de Lelystadse woonwagenbewoner gelijk aan iedere ander woningzoekende binnen een redelijke termijn kans bieden op een woning dan wel standplaats.

Als uitgangspunt is de wachttijd voor een standplaats vergelijkbaar met de wachttijd voor een sociale huurwoning. Woonwagenbewoners die een huishoudinkomen hebben tot aan de inkomensgrenzen voor 7

Nationale Hypotheek Garantie (NHG) is een garantie op hypotheken voor koopwoningen.

25

een gereguleerde huurwoning, genoemd in artikel 48 van de Woningwet, behoren tot de doelgroep van woningcorporaties. Het ontwikkelen, verhuren en exploiteren van woonwagenlocaties, standplaatsen en woonwagens valt daarmee onder de kerntaak van de woningcorporaties. Vergunninghouders en arbeidsmigranten Naast voldoende betaalbare woningen voor huidige en nieuwe inwoners uit het binnenland is het ook van belang dat er voldoende betaalbare woningen zijn voor nieuwe inwoners uit het buitenland. Hierbij gaat het om zowel arbeidsmigranten als vluchtelingen met een permanente verblijfsstatus. We geven invulling aan de gemeentelijke wettelijke taakstelling in de huisvesting van vluchtelingen met een permanente verblijfsstatus in samenwerking met de partijen die woningen verhuren in de stad. Met de woningcorporaties leggen we dit vast in de prestatieafspraken. De komende jaren zal de werkgelegenheid in Lelystad verder toenemen. We gaan ervan uit dat er daardoor extra vraag zal zijn naar woonruimte. Gelet op de gespannen arbeidsmarkt betekent dat deels ook dat er extra arbeidsmigranten nodig zijn. In dit licht is het nodig om voldoende betaalbare en specifieke huisvesting voor deze doelgroep te realiseren. De uitgangspunten uit het beleidskader ‘internationale medewerkers’ worden gebruikt om besluiten te nemen over geschikte locaties.

De uitwerking hiervan is vastgelegd in het Synthesedocument internationale medewerkers.

26

4.4. Duurzaamheid Nederland staat voor een aantal complexe, urgente maatschappelijke duurzaamheidsvraagstukken. Het gaat onder andere om het opvangen van de gevolgen van klimaatverandering, de overstap naar hernieuwbare energie, de verduurzaming van de landbouw en een aanzienlijke uitbreiding van het natuurareaal. Stuk voor stuk opgaven die niet alleen impact hebben op onze leefstijl, maar ook op ons landschap. Ze leggen een stevige claim op de schaarse en intensief gebruikte ruimte in ons dichtbevolkte land. Ook Lelystad krijgt hiermee te maken. In dit hoofdstuk is beschreven welke doelstellingen en aanpak Lelystad hiervoor kent. Energietransitie Lelystad heeft als doelstelling dat zij in 2025 energieneutraal moet zijn, exclusief het energiegebruik door mobiliteit. Dat wil zeggen dat er binnen hetzelfde jaar evenveel hernieuwbare energie wordt opgewekt als dat er gebruikt wordt. Voor nieuwbouw geldt dat deze honderd procent aardgasvrij moet zijn en bij lopende projecten wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn om alsnog een andere energiebron in te zetten dan aardgas. Voor de bestaande stad geldt dat er in Lelystad in de gebouwde omgeving in 2050 geen gebruik meer gemaakt wordt van fossiele brandstoffen. Er wordt ingezet om de woningvoorraad te verduurzamen en asbestsanering te stimuleren.

Met als toevoeging dat er bij asbestwoningen zoveel mogelijk "werk met werk wordt gemaakt" door asbestsanering te combineren met het isoleren van woningen en waar van toepassing het plaatsen van zonnecollectoren en/of zonnepanelen. Voor de asbestsanering van daken van woningen en bedrijven streeft Lelystad naar een afronding in 2028. Het plan van gemeente Lelystad om over te stappen op nieuwe energie bestaat uit drie delen: de kadernota Transitievisie Warmte Lelystad 2020-2050, de volgorde van wijken en de wijkuitvoeringsplannen. 1. In de kadernota staan de regels waaraan de warmtetransitie in Lelystad moet voldoen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de doelen die we willen bereiken en de manier waarop we dat willen doen. Eén van de belangrijkste kaders voor de warmtetransitie in Lelystad is dat het voor iedereen haalbaar en betaalbaar moet zijn. De kadernota wordt elke 5 jaar opnieuw bekeken en aangepast waar nodig. 2. In de volgorde van wijken staat in welke volgorde de wijken in Lelystad overgaan op duurzame energie. De volgorde van wijken laat zien wanneer er in welke wijken geen aardgas meer beschikbaar is. En dus wanneer inwoners overgestapt moeten zijn op andere, duurzame vormen van energie. 3. Het derde deel van het plan bestaat uit de wijkuitvoeringsplannen. Iedere wijk in Lelystad krijgt zo’n plan.

In het wijkuitvoeringsplan staat hoe een wijk van het aardgas overgaat op duurzame energie en voor welke energie wordt gekozen. De wijkuitvoeringsplannen worden samen met de inwoners van de wijken gemaakt. Meer informatie over dit plan en de voortgang is te vinden via de gemeentelijke webpagina: Op weg naar nieuwe energie Klimaatadaptie, Natuur en Biodiversiteit De inspanningen binnen de opgave wonen zijn onder meer gericht op de groei van de stad met een groot aantal woningen. Tegelijkertijd heeft Lelystad de kwaliteit dat het over veel natuur en ruimte beschikt. Om hierin een goede balans te vinden en te zorgen dat de natuur wordt beschermd, versterkt of uitbreid is de Agenda Natuur opgesteld. Deze bestaat uit een strategie en het programma ‘Van Groen Dromen naar Groen Doen 2024-2027’. Met dit programma verbeteren we onder andere de biodiversiteit, behouden we het prettig wonen in een groene gezonde omgeving en zorgen we ervoor dat we minder last hebben van neerslagoverschot, hitte en droogte Voor klimaatadaptatie werken we volgens onze Lelystadse Adaptatie Strategie.

27

Het programma Natuur bestaat uit de volgende door de raad vastgestelde doelen: a) Natuurlijke processen en klimaatadaptatie maken integraal onderdeel uit van ruimtelijke ontwikkelingen door ervoor te zorgen dat de basis op orde is. b) We werken aan groen ontwerp, inrichting, realisatie en beheer van de openbare ruimte gericht op een robuust stedelijk ecosysteem. c) We werken aan het tot stand brengen en behouden van hoge natuurwaarden door een robuust ecosysteem met goede verbindingen tussen buiten stedelijke leefgebieden, overgangszones en het stedelijk ecosysteem d) We activeren mensen een bijdrage te leveren aan de groene, gezonde stad door ze op een makkelijke manier in contact te laten komen met de natuur bij huis, in de stad en daarbuiten. e) Natuur wordt meer verweven in het dagelijks leven van mensen, door op een participatieve manier met een overkoepelend kernverhaal en doorlopende communicatiecampagne te werken aan kennis, houding en gedrag. Meer informatie over dit programma en de voortgang is te vinden via de gemeentelijke webpagina: Agenda Natuur Circulaire economie Nederland wil in 2050 klimaatneutraal, fossielvrij en circulair te zijn. In een circulaire economie worden spullen die nu nog als afval worden gezien, hergebruikt. Zo hebben we minder of geen nieuwe grondstoffen uit de aarde nodig. Daarom wil het kabinet dat de economie in 2050 volledig circulair is.

In 2023 is in Nederland het Nationale Programma Circulaire Economie (NPCE) van start gegaan. Daarin staan maatregelen om de komende jaren zuiniger om te gaan met grondstoffen. In dit programma zijn 4 circulariteitsknoppen als strategieën genoemd om deze ambitie te behalen: 1. Grondstoffengebruik verminderen Het verminderen van de Nederlandse grondstoffenvoetafdruk, zowel vanuit productie- als consumptieperspectief. 2. Grondstoffen substitutie Het zoveel mogelijk vervangen van primaire grondstoffen door secundaire grondstoffen en duurzame hoogwaardige bio-grondstoffen. Of het gebruik van andere beschikbare grondstoffen met een lagere milieudruk. 3. Levensduurverlenging Het aansturen op een maximale levensduur voor producten en onderdelen, onder meer door hergebruik, refurbishment en reparatie. 4. Hoogwaardige verwerking Het verbeteren van schone, goed gesorteerde inzamelstromen en terugwinning van materialen om materialen tot op een gelijkwaardig niveau als het oorspronkelijke materiaal te recyclen. Deze ambitie heeft ook invloed op de woningbouw. De bouw zal ook steeds meer over moeten gaan op ontwikkelingen om het behoud van grondstoffen te stimuleren, zoals demontabel en circulair bouwen met houtbouw en bio-based materialen. Bio-based bouwen is een zeer kansrijke methode om de milieuimpact van de landbouw, industrie en de bouw te verlagen.

De uitstoot van CO2 is lager en er zijn minder niet-hernieuwbare grondstoffen nodig, omdat materialen steeds weer aangroeien.

28

Gemeente Lelystad heeft de volgende acties ondernomen op het gebied van duurzame woningbouw: • Ondertekening MRA-greendeal houtbouw: het streven is om vanaf 2025 jaarlijks minimaal 20% van de gehele woningproductie in de MRA in houtbouw uit te laten voeren. Deze ambitie is als leidend principe opgenomen voor het programma Lelystad-Zuid. • MRA-greendeal houtbouw opgenomen in prestatieafspraken. • Turbolocatie waterkop aangewezen als locatie voor bio-based bouwen. • Partner Nationaal Groeifonds Toekomstbestendige Leefomgeving en Consortium Gebouwen: inzet op duurzaam bouwen en op de daarmee samenhangende bedrijvigheid en onderwijsaanbod plus het realiseren van een ketenversnelling tussen investeerders, afnemers van grondstoffen en afnemers van woningen en/of gebouw en voorwaardescheppers. • Klimaatbestendige Nieuwbouw en Toekomstbestendige Woningbouw: convenanten gericht op een samenleving die gebaseerd is op een circulaire economie in een gezonde, klimaat robuuste en kwalitatief goede leefomgeving, waarin we zo min mogelijk fossiele energiebronnen gebruiken. • Leidraad duurzame gebiedsontwikkeling ontwikkeld: hiermee wordt gewerkt aan het structureel verankeren van leefbaarheid en duurzaamheid bij ruimtelijke ontwikkelingen.

Ook de ministeries van BZK, I&W, LNV en EZK stimuleren het grootschalig gebruik van bio-based bouwmaterialen door gelden beschikbaar te stellen, maatregelen voor te stellen en het opzetten van samenwerkingen. De Rijksambitie is om in 2030 minstens 30 procent van de nieuwbouwwoningen met minimaal 30 procent bio-based materialen te realiseren. Hetzelfde percentage geldt als doelstelling voor isolatiemaatregelen voor verduurzaming en voor de gebruikte materialen voor utiliteitsbouw. Ook moet een substantieel deel van de materialen voor infrastructurele bouwwerken en objecten, zoals asfalt, straatmeubilair en fietsbruggen bio-based zijn. Hiervoor moeten er in 2030 minstens 25 producerende ketens van boeren, industriële verwerkers en bouwers zijn. Doel is dat de teelt van vezelgewassen voor bouwmaterialen groeit van ongeveer 2.000 naar 50.000 hectare en de verwerkingscapaciteit naar minimaal 400.000 ton vezels per jaar. De bio-based ambitie van het Rijk is al verankerd in de mastervisie van de grootschalige uitleglocatie Lelystad-Zuid. Meer informatie over de Nationale Aanpak is te vinden via de webpagina: Grootschalige aanpak biobased bouwen

29

4.5. Wonen voor mensen met een zorgvraag We willen een stad zijn waar kwetsbare inwoners op een goede manier zelfstandig kunnen wonen en daarbij de benodigde zorg en ondersteuning krijgen. Het kan hierbij gaan om ouderen, inwoners met psychiatrische problematiek, inwoners met een verstandelijke of fysieke beperking of inwoners met een andere medische of sociaal-maatschappelijke ondersteuningsvraag. Het aantal kwetsbare inwoners zal in de komende jaren verder toenemen. Lelystad vergrijst: het aantal senioren groeit in de komende 10 jaren met ca. 25%. Daarnaast is er sprake van extramuralisering, waardoor steeds meer inwoners met een zwaardere zorgvraag zelfstandig gaan of blijven wonen. Vergrijzing en/of extramuralisering heeft vooral invloed op de huisvesting van senioren en inwoners die geestelijke gezondheidszorg ontvangen. Daarom krijgen deze twee groepen specifieke aandacht. Het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting verplicht gemeenten vanaf 1 januari 2026 om een volkshuisvestingsprogramma op te stellen. In dit volkshuisvestingsprogramma wordt de verbinding gemaakt tussen wonen, zorg en ondersteuning. Wij sorteren hierop voor met het voorbereiden van een woonzorgvisie. Dit doen we in samenspraak met onze stakeholders. In de woonzorgvisie wordt inzicht gegeven in de huidige en toekomstige woonzorgbehoeften, en in de tekorten, urgenties en prioriteiten.

Deze worden gekoppeld aan visies, ambities en concrete keuzes. De woonzorgvisie vormt de basis om samenwerkingsafspraken te maken en een uitvoeringsagenda op te stellen. Hierin wordt vastgelegd welke plannen wanneer worden uitgevoerd om te voorzien in wonen, zorg en welzijn voor ouderen en andere kwetsbare doelgroepen. Senioren In vrijwel alle wijken in onze stad neemt het aandeel 65+ huishoudens de komende jaren toe. Dit vraagt om aanpassing en uitbreiding van de bestaande woningvoorraad in Lelystad. Ook leidt de vergrijzing tot een toenemende vraag naar ondersteuning en zorg (vanuit de Wmo, Zorgverzekeringswet e.d.). Er wordt daarom ingezet op levensloopbestendige wijken, waarbij seniorenhuisvesting in de nabijheid van voorzieningen beschikbaar is en ook de woonomgeving daarop is ingericht. Onze visie hierop is verwoord in de hoofdstukken 3, 4 en 5 van het rapport Lelystad Seniorproof (zie bijlage 5). Er wordt ingezet op diversiteit: koop en huur, lagere en hogere prijssegment. In de bestaande stad wordt bij vrijkomende locaties op “rollator afstand” (500 meter) van wijkcentra prioriteit gegeven aan senioren huisvesting. Rondom de bestaande verpleeg- en verzorgingshuizen zijn zogenaamde ‘sterrenzones’ ontwikkeld met een divers aanbod van woonvormen en voorzieningen die het langer zelfstandig wonen ondersteunen.

Deze sterrenzones ten behoeve van senioren (rond De Uiterton, Hanzeborg en De Hoven) worden behouden en versterkt. Er wordt eventueel een nieuwe sterrenzone in Lelystad-Zuid ontwikkeld. Wij stimuleren initiatieven van inwoners voor nieuwe woonvormen voor senioren. Dit kan zowel een zelfstandige als een geclusterde vorm van wonen zijn. We willen het aantal gelijkvloerse, nultredenwoningen laten groeien en daarnaast streven we ernaar dat een substantieel deel van de nieuwbouwwoningen gelijkvloers of aanpasbaar worden. Zo zorgen we ervoor dat woningen levensloopbestendig zijn. Huurders en huiseigenaren willen wij vroegtijdig laten nadenken over hun woonbehoeften later en hoe zij hier invulling aan kunnen geven. Huiseigenaren willen we motiveren, faciliteren en ondersteunen bij aanpassingen aan de woning. Inwoners kunnen bijvoorbeeld gebruik maken van de lening toekomstbestendig wonen. Met een lening Toekomstbestendig Wonen van Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) kunt u tegen een aantrekkelijke rentemaatregelen financieren om uw koopwoning te verduurzamen, levensloopbestendig te maken, asbest te verwijderen of curatief onderhoud aan te plegen.

30

Mensen met een GGZ problematiek We willen bereiken dat intramurale voorzieningen voor mensen met zware GGZ-problematiek (Beschermd Wonen voorzieningen) evenwichtig worden gespreid over de Flevolandse gemeenten. Voor zelfstandig wonende inwoners met zware GGZ-problematiek moeten er voldoende kleine, betaalbare huurwoningen (voor uitstroom uit maatschappelijke instellingen) beschikbaar zijn. Daarbij is spreiding over de wijken belangrijk. Een wijk dient altijd te bestaan uit een goede balans tussen draagkrachtige en meer vragende bewoners. Verder moet er ruimte zijn voor het experimenteren met nieuwe woonconcepten, waarbij veel aandacht is voor (sociale) inbedding in de buurt. We willen een gespreid en passend aanbod aan woonvormen creëren waarbij direct omwonenden meepraten, aangevuld met consulatie van professionals. Wonen met zorg binnen een instelling Wanneer het niet langer mogelijk is om zelfstandig te wonen kunnen personen in aanmerking komen voor een andere vorm van wonen met zorg. Er bestaan diverse woonvormen tussen intramuraal wonen en geheel zelfstandig wonen. Diversificatie van de woonvormen maakt de spreiding van zorggroepen over de wijken gemakkelijker en daarmee kan worden aangesloten bij de behoeften en draagkracht van een wijk. Het is belangrijk dat de zorg en ondersteuning voor personen die deels zelfstandig wonen goed geregeld zijn.

Hierdoor is de kans van slagen van het zelfstandig wonen groter. We zien op basis van het woningbehoefteonderzoek voor Lelystad dat de komende tien jaar het aantal intramurale zorgcliënten zal toenemen. Het gaat onder invloed van de vergrijzing voornamelijk om een toename van het aantal cliënten met een somatische en een psychogeriatrische zorgbehoefte. Ook neemt het aantal inwoners met een lichamelijk en/of verstandelijk beperking naar verwachting toe. In Lelystad moeten daarom voldoende mogelijkheden zijn om zelfstandig passend te kunnen wonen, maar ook om beschermd/intramuraal te wonen, voor als zelfstandig wonen niet (meer) mogelijk is.

31

5. Uitvoeringsagenda In de woonvisie hebben we aangegeven wat we willen bereiken en wat we zien als onze opgaven. In de uitvoeringsagenda beschrijven we hoe we uitvoering willen geven aan onze visie en onze woonopgaven. Onderstaand wordt een samenvatting gegeven van de ambities en actiepunten die in de woonvisie worden benoemd. In de uitvoeringsagenda leggen we voor zover mogelijk al vast hoe we de ambities en actiepunten tot uitvoer kunnen brengen.

Ambitie

Actiepunten in relatie tot woonopgaven

Stand van zaken tot Q2, 2024

Lelystad is een sterke groeistad

1.

We faciliteren onze eigen groei door de komende jaren voldoende woningen te ontwikkelen voor onze inwoners.

De gemeente heeft de afgelopen jaren actief gewerkt aan het ontwikkelen van nieuwe locaties voor woningbouw.

2.

We zetten aanvullend in op het opvangen van het regionale en landelijke woningtekort door meer woningen toe te voegen in de nieuwbouw.

3.

We zetten in op een vitaal en aantrekkelijk centrumgebied om de aantrekkelijkheid van de stad te vergroten en de schaalsprong met 40.000 woningen mogelijk te maken.

We gaan van de drie woningbouwscenario’s naar één (groei)scenario. Door de gemaakte keuzes in de MRA Woondeal, de inzet bij LNL en de koers van de raad is daarin een duidelijke keuze gemaakt. Dit krijgt uitvoering middels het Actieplan Stadshart (2024)

4.

We onderzoeken de mogelijkheid om de woningbouw in onze stad te versnellen door in samenwerking met ontwikkelaars grotere aantallen woningen te ontwikkelen in stedelijke plannen.

5.

We komen in 2024 met een Nota Gronduitgifte en stellen deze vast. In deze nota wordt onder andere beschreven hoe de gemeente om wil gaan met de uitgifte van gronden voor woningbouw en bedrijven, CPO’s, sociale huur- en koopwoningen en projectmatige woningbouw en specifieke woonvormen.

6.

Voor en in overleg met de woningcorporaties waarborgen we via de prestatieafspraken voldoende bouwlocaties voor de sociale huursector voor een periode van (voortschrijdend) vijf jaar.

Actiepunt is opgenomen in de prestatieafspraken, en wordt doorlopend gemonitord.

7.

We realiseren meer diversiteit in het aanbod, in zowel grondgebonden woningen als gestapelde bouw om doorstroming te stimuleren en nieuwe inwoners en bedrijvigheid aan ons te binden. Deze diversiteit realiseren we op straatniveau en realiseren nooit meer dan 25% van dezelfde woningenklassen en typologieën in een wijk.

Dit is vervangen door de invoering van de Lelystadse mix.

8.

We stimuleren de transformatie van leegstaand vastgoed naar woningen daar waar het kan en wenselijk is.

9.

We streven ernaar dat zo veel mogelijk mensen in Lelystad passend en naar tevredenheid kunnen wonen. Dit doen we door te sturen op een aantrekkelijke menging van doelgroepen, woningen en woonmilieus in de wijken. We zoomen daarbij ook in op de buurt zodat er algehele evenwichtige wijken ontstaan.

Momenteel zijn er meerdere locaties van leegstand vastgoed in transformatie naar woningen. In 2023 zijn er ook al enkele transformatieprojecten in Lelystad opgeleverd. Doorlopend

Lelystad biedt hoogwaardige woonkwaliteit

De Gemeente is met ontwikkelaars aan de lokale versnellingstafel de mogelijkheden hiervoor aan het verkennen en onderzoeken. Daarnaast wordt er ook gewerkt aan diverse turbolocaties in de stad waar woningbouw versneld plaatsvindt. In 2024 wordt de Nota van Gronduitgifte aangeboden aan de raad.

32

10. We zetten in op minimaal het op peil houden, en waar mogelijk verbeteren van leefbaarheid en veiligheid in alle wijken.

de

11. We zetten extra in op het behouden van

Er lopen verschillende initiatieven in Lelystad om te werken aan de leefbaarheid en veiligheid van de wijken van Lelystad. Onder andere Samen Lelystad Oost, en Preventie met Gezag. Doorlopend.

draagkrachtige bewoners en zetten waar dat wenselijk is in op het aantrekken van nieuwe bewoners.

12. We zetten in op de revitalisering van de ‘70/’80 wijken om de woonkwaliteit in deze bestaande wijken te verbeteren.

13. We stimuleren woningeigenaren hun woning

Vanuit het Volkshuisvestingsfonds worden in samenwerking met woningcorporatie Centrada particuliere en sociale huurwoningen in deze wijken gerevitaliseerd en verduurzaamd. Doorlopend

toekomstbestendig (o.a. courant, asbestveilig en levensloopbestendig) te houden of te maken.

14. We maken prestatieafspraken met onze woningcorporaties gericht op leefbaarheid en veiligheid in wijken.

15. We verdichten waar dit wenselijk is en

In de prestatieafspraken met onze woningcorporaties zijn hier afspraken over gemaakt. Doorlopend

behouden daarbij voldoende groene delen en openbare voorzieningen in woonwijken en we vullen in het bijzonder niet onze natuurparken met gebouwen.

16. Bij woningbouw in de bestaande stad betrekken we omwonenden vanaf de kaderstelling bij de invulling van die locatie. We informeren de raad steeds tijdig over de resultaten daarvan.

Lelystad is een evenwichtige en inclusieve stad

17. We zetten in op het substantieel terugdringen van de zoekduur voor het verkrijgen van een (sociale) huurwoning en het toevoegen van betaalbare woningen. Het uitgangspunt is om de komende jaren een spoedige verkorting van de zoekduur voor sociale huur tot 2 jaar te realiseren.

18. We zetten in op het faciliteren van de

De gemeenteraad heeft in 2021 de beleidsvisie op participatie vastgesteld. Daarin staan uitgangspunten voor een goed participatieproces en wat de gemeente verstaat onder participatie. Participatieprocessen vormgeven is meer geborgd in werkwijze zoals het projectmatig werken. Om die reden is er een handreiking en leidraad ontwikkeld om initiatiefnemers op weg te helpen. Dat maakt het realistisch om ook op dit actiepunt beter te kunnen sturen. Afgelopen periode is hier niet voldoende invulling aan gegeven. In de prestatieafspraken met woningcorporaties zijn afspraken gemaakt over het terugdringen van de zoekduur. Dit wordt tijdens bestuurlijke overleggen gemonitord. Het toevoegen van betaalbare woningen is geborgd in de beleidsregel betaalbaar bouwen en bewonen (2024) Doorlopend

doorstroming door doorstromers meer mogelijkheden te bieden. Dit bereiken we door de variëteit van woningen te vergroten, in te zetten op de ontwikkeling van betaalbare woningen (waaronder middenhuur) en beter in te spelen op woningbehoeften van onze inwoners.

19. We

bevorderen de differentiatie in doelgroepen en woningaanbod door in bestaande woongebieden met name in te zetten op het realiseren van huur- en koopwoningen en typologieën die in dat gebied ondervertegenwoordigd zijn, dus goedkope huur-/koopwoningen aanvullen met duurdere en andersom. Lelystad stelt zichzelf daarnaast meetbare doelstellingen in de planning en realisatie om de differentiatie in doelgroepen en woningaanbod te kunnen waarborgen.

Middels de beleidsregel betaalbaar bouwen en bewonen (2024) is dit geborgd. De strategie is wel veranderd naar aansluiting zoeken bij de bestaande wijk en toevoegen wat er nog niet is, de Lelystadse mix.

33

20. Opkopen van en speculeren met woningen gaan we actief tegen, met gebruik van instrumenten zoals de zelfbewoningsplicht, opkoopbescherming en “sociale koop” conform het “Haarlems Model” waarbij NHGgrens leidend is.

21. In 2026 zijn wijkaanpakken voor LelystadOost ontwikkeld en geïmplementeerd. De wijkaanpak is een bundeling van bestaande plannen en ambities, aangevuld met nieuwe initiatieven (w.o. Programma’s als Samen Lelystad Oost en het VHF) en geconcretiseerd in een integrale programmering per wijk en buurt. Op deze manier komen we tot een samenhangende aanpak en focus per wijk en buurt.

22. We anticiperen op de vergrijzing door in te zetten op meer geschikte woningen voor senioren zodat zij op een goede manier langer zelfstandig kunnen blijven wonen. We programmeren levensloopbestendige woningen nabij voorzieningen, op goed toegankelijke locaties. We zetten, in overleg met partijen, in op het “seniorproof” maken van wijken en de stad.

23. We zetten in op voldoende mogelijkheden

Zelfbewoningsplicht en opkoopbescherming zijn middels vastgesteld beleid instrumenteel geborgd.

In 2023 is het Gebiedsplan voor Samen Lelystad Oost vastgesteld. Inmiddels wordt er middels werkgroepen uitvoering gegeven aan het doorvertalen van het gebiedsplan in wijkaanpakken voor Lelystad-Oost.

Op verschillende locaties in de stad worden levensloopbestendige woningen gerealiseerd. Er is een onderzoek uitgevoerd die laat zien welke gebieden geschikt zijn als seniorenzones. Vaststelling moet nog plaatsvinden.

Doorlopend

voor inwoners met een beperking en/of GGZ problematiek om zelfstandig passend te kunnen wonen, maar ook om beschermd/intramuraal te wonen, voor als zelfstandig wonen niet (meer) mogelijk is.

24. We

Dit is geborgd in de prestatieafspraken met woningcorporaties

25. We maken met corporaties en zorgpartijen

De woonzorgvisie, met een uitvoeringsagenda worden in besluitvorming opgeleverd.

maken prestatieafspraken met de corporaties die actief zijn in Lelystad, gericht op beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen. afspraken over het huisvesten van specifieke aandachtsgroepen. De woonzorgvisie (2025) vormt hiervoor de basis, de uitwerking hiervan vindt vanaf 2026 plaats in de jaarlijkse uitvoeringsagenda's.

26. Er wordt een afwegingskader voor wonen, welzijn en zorg vastgesteld, voor het toetsen van initiatieven op deze thema’s.

27. We doen onderzoek om de behoefte aan woonwagenstandplaatsen helder te krijgen zodat de gemeente, in lijn met het beleidskader gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid, de Lelystadse woonwagenbewoner, gelijk aan andere woningzoekenden, binnen een redelijke termijn kans geeft op een woning dan wel standplaats.

28. We zetten in op het beschikbaar stellen van voldoende betaalbare woningen voor vergunninghouders en arbeidsmigranten. Lelystad is een groene, duurzame en natuur inclusieve stad

29. Binnen de stads brede communicatie en

aanvullende 2025 ter

Middels het in 2023 door het college vastgestelde afwegingskader wordt er getoetst bij dergelijke initiatieven. In 2024 is het nieuwe woonwagen- en standplaatsenbeleid vastgesteld door de raad. In 2024 wordt er actief onderzoek gedaan naar mogelijke locaties waar nieuwe standplaatsen gerealiseerd kunnen worden.

In 2023 is de Spreidingswet van kracht geworden. Er wordt nog steeds ingezet op het huisvesten van vergunninghouders en arbeidsmigranten. Doorlopend, kan zo blijven staan.

wijkuitvoeringsplannen zoeken we naar manieren om particulieren te stimuleren om (gefaseerd) over te gaan op aardgasvrije verwarming.

34

30. We betrekken inwoners om hen te stimuleren hun woning en tuin te vergroenen.

31. Het klimaat- en natuur inclusief bouwen en ontwikkelen wordt de standaard; we zetten in op de ontwikkeling van een toetsingskader voor het klimaat- en natuur inclusief bouwen en ontwikkelen tools om het als integraal onderdeel in ruimtelijke ontwikkelingen mee te kunnen nemen.

32. We zetten in op de ontwikkeling van Lelystad als een klimaat adaptieve en natuur inclusieve stad door het vergroten van de biodiversiteit, verhogen van de natuurbeleving, meer verweven van gezondheid in de aanpak en bewustwording van natuur bij de inwoners van Lelystad.

33. Voor het bouwen van woningen streven we naar duurzaamheid en circulariteit, door gebruik te maken van het materialenpaspoorten en het recyclen van grondstoffen. Hiervoor zullen we in de nota gronduitgifte eventueel stimulerende maatregelen opnemen.

In samenwerking met Centrada, IVN en landschapsbeheer Flevoland worden verschillende activiteiten uitgevoerd zoals de groene straat make-over, communicatie en plant-en-klaarboxen. Daarnaast nemen we sinds dit jaar deel aan het NK-tegelwippen en worden bewoners ontzorgt door de tegeltaxi. Ook het project Groene Ambassadeurs en de kerncampagne zijn gericht op inwoners. Daarnaast is er een regeling opengesteld voor alle inwoners van Flevoland om subsidie aan te kunnen vragen voor klimaat adaptieve en bio diverse maatregelen (opvangen regenwater, groene gevels en daken etc.). Doorlopend, opgepakt vanuit Klimaatadaptatie en programma ‘Van groen dromen naar groen doen’ Er is een handreiking op en ontwikkelen we een leidraad duurzame gebiedsontwikkeling en een intern kennisprogramma ontwikkeld. Daarnaast wordt het hanteren van groennormen onderzocht en wordt er nagedacht over mogelijke aanvullende instrumenten zoals het hanteren van een puntensysteem bij beoordeling van tenders. Doorlopend, opgepakt vanuit programma ‘Van groen dromen naar groen doen’ Hiervoor is het programma ‘Van groen dromen naar groen doen’. Deze voeren we van 2024-2027 uit.

Er is een leidraad duurzame gebiedsontwikkeling ontwikkeld. Hiermee wordt gewerkt aan het structureel verankeren van leefbaarheid en duurzaamheid bij ruimtelijke ontwikkelingen.

verkennen welke financiële mogelijkheden er zijn om de realisatie van groen in en om de stad te bekostigen, gekoppeld aan de woningbouwopgave

34. We

Lelystad trekt sterkere schouders aan

Lelystad biedt onderscheidende woonmilieus

Rijksprogramma Groen in en on de Stad (waaronder de leeragenda) EU-verordening natuurherstel (geen netto verlies stedelijk groen en stedelijk boomkroonbedekking) - Woningbouwopgave biedt kans voor kwalitatieve impuls aan de leefomgeving door toevoegen groen. Verschillende scenario’s zijn denkbaar. - Nog beperkt inzicht in kosten en baten en scheve verdeling van de kosten tov de baathouders 35. We zetten in op het aantrekken van sterke Doorlopend schouders en het versterken van de stedelijke structuur in Lelystad om de draagkracht te vergroten door woningen te bouwen voor stellen en gezinnen vooral afkomstig uit de MRA en de regio Zwolle. 36. Om onderscheidende woonmilieus te Doorlopend realiseren is het van belang om duidelijk in te steken op de kernkwaliteiten van Lelystad, te weten: rust, ruimte en groen in combinatie met een stedelijk voorzieningsniveau.

35

37. We zetten in op aantrekkelijke en kwalitatieve

Doorlopend

nieuwbouw. We bouwen aan wijken met alle voorzieningen die daarbij horen. Lelystad biedt de ruimte voor nieuwe initiatieven en woonconcepten

38. We

Deze ontwikkeling is aangejaagd door het ondertekenen van convenanten, het aanwijzen van locaties door het maken van prestatieafspraken met de woningcorporaties.

39. We bieden ruimte aan nieuwe woonvormen

Doorlopend

bieden ruimte voor experimenten, innovatieve architectuur, innovatieve bouwstijlen en ontwikkelingen om het behoud van grondstoffen te stimuleren, zoals demontabel en circulair bouwen met houtbouw en bio-based materialen. We ontwikkelen proeftuinen en maken bij nieuwbouw én bestaande bouw afspraken met ontwikkelaars en corporaties om deze manier van bouwen aan te jagen. en flexibel wonen en bouwen. We stimuleren het oprichten van wooncoöperaties, vormen van collectief particulier opdrachtgeverschap en andere burgerinitiatieven. We faciliteren initiatiefgroepen.

40. We streven naar het minimaal realiseren van vijf collectief particulier opdrachtgeverschap projecten of soortgelijke burgerinitiatieven in de periode 2022 – 2025 en doen daarvoor jaarlijks in ieder geval drie initiatieven een passende grondaanbieding om hun project te realiseren. Lelystad stelt kwaliteit boven kwantiteit

41. We zetten in op het kwalitatief groeien van de

Lelystad gaat voor integrale gebiedsontwikkeling mobiliteit, werkgelegenheid, onderwijs, cultuur en recreatie

42. Bij nieuwe ontwikkelingen hanteren we een

Lelystad gaat flexibel programmeren in relatie tot conjunctuur

43. We werken in ons woningbouwprogramma

Er zijn vier locaties aangewezen waar een combinatie van projectmatige woningbouw en collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) mogelijk is. De locaties zijn: de Akker, Dubbel-op, de SGL-locatie en de Waterkop.

Doorlopend

stad. Dit geldt ook voor de woningbouwprogrammering: de juiste woning op de juiste plek. Hierbij willen we eenzijdigheid en eentonigheid doorbreken. Daar waar het past, kan hoogbouw worden gerealiseerd. Wij streven in het centrumgebied en aan de kust ook naar hoogbouw. Doorlopend

integrale blik. Concreet houdt dit in dat bij nieuwe ontwikkelingen niet alleen het woonbeleid als uitgangspunt moet dienen, maar dat bijvoorbeeld een integraal samengesteld team de ontwikkeling beoordeelt. met verschillende scenario’s die rekening houden met onze ambities. Dit helpt ons om flexibiliteit te houden in onze nieuwbouwprogrammering waarbij we kunnen bijsturen wanneer dat nodig is.

44. We maken waar mogelijk vaker tijdelijke of meer flexibele afspraken met marktpartijen binnen onze woningbouwprogrammering.

We gaan van de drie woningbouwscenario’s naar één (groei)scenario. Door de gemaakte keuzes in de MRA Woondeal, de inzet bij LNL en de koers van de raad is daarin een duidelijke keuze gemaakt. In het woningbouwprogramma wordt gestuurd op de inzet in variant 3. Zie het hoofdstuk 6 woningbouwprogrammering voor meer informatie. Er is hard gewerkt om de planontwikkeling anders te organiseren: meer in ontwikkeltenders zoals bij Campus Midden met globalere eisen; meer flexibel zoals in Lelystad-Zuid nu de afspraken met RVB worden opgesteld, etc. Ook de turbolocaties hebben als doel om een andere manier van werken te ontwikkelen. Veel lopende acties op dit gebied.

36

6. Woningbouwprogrammering Onderdeel van de woonvisie is de woningbouwprogrammering. In de woningbouwprogrammering wordt het aanbod van nieuwe woningen geregeld. Het aanbod wordt afgestemd op de kwantitatieve en kwalitatieve vraag. Dat is nodig om te zorgen dat er voldoende wordt gebouwd, én dat het aanbod aansluit bij de wensen en behoeften van de (toekomstige) inwoners. De Woonvisie Lelystad 2022-2027 is in 2022 vastgesteld. In de afgelopen twee jaar zijn er veel ontwikkelingen geweest die van invloed zijn op de woningbouwprogrammering. Hierdoor was een herijking van de programmering op zijn plaats. In dit hoofdstuk zijn de relevante ontwikkelingen, de gevolgen voor de Woonvisie en de actuele sturing op de woningbouw beschreven. Relevante ontwikkelingen in 2022-2024 Veel recente ontwikkelingen hebben op uiteenlopende manieren invloed op de woningmarkt en de woningbouw. Onder meer: • Het woningtekort is verder toegenomen, de prijzen van koopwoningen stijgen snel door. • De (nieuwe) minister voor Wonen heeft in 2022 de Nationale Woon- en Bouw Agenda en - als uitwerking hiervan - zes programma’s opgesteld; o.a. over woningbouw, betaalbaarheid, etc. • De bouwkosten stegen snel, levering van diverse bouwmaterialen was tijdelijk een probleem; inmiddels zijn prijzen en levertijden weer stabiel. • In maart 2023 is de Woondeal MRA vastgesteld, door gemeente Lelystad medeondertekend.

• Als gevolg van (onder meer) de oorlog in Oekraïne zijn ook de energieprijzen snel en sterk gestegen; en inmiddels weer wat gedaald. Gevolgen voor de ambities in de Woonvisie De ambities van de gemeente Lelystad zijn niet veel veranderd. Bij de vaststelling van de Woonvisie was al duidelijk dat Lelystad een grotere woningbouwambitie heeft dan in de voorliggende periode. Die insteek is door de ontwikkelingen bevestigd en versterkt. • In het raadsakkoord, dat op 28 juni 2022 is vastgesteld door de gemeenteraad, is opgenomen dat Lelystad 1.400 woningen per jaar wil realiseren. • In de Woondeal is vastgelegd dat Lelystad 10.200 woningen wil toevoegen in de periode 2022 t/m 2030. • In Lelystad Next Level wordt gekoerst op een groei naar 120.000 inwoners, waarvoor na 2030 nog zo’n 10.000 woningen nodig zijn. • In de uitwerking van de nieuwe Omgevingsvisie wordt onderzocht of en hoe richting 2050 een groei met in totaal 40.000 woningen mogelijk kan worden gemaakt. Ook op andere onderdelen kan de ingezette lijn in de Woonvisie verder worden doorgetrokken en concreter worden uitgewerkt. Onder meer de eerder vastgestelde doelen met betrekking tot betaalbaarheid van woningen en wonen voor senioren zijn inmiddels verder geconcretiseerd en aangescherpt.

Update van de woningbouwprogrammering Door de bovengenoemde ontwikkelingen is de verdere uitwerking van de woningbouwprogrammering versneld. Op veel punten zijn de plannen verder uitgewerkt en concreter gemaakt. Op sommige onderdelen in ook sprake van een accentverschuiving. Onder meer de volgende ontwikkelingen zullen we hieronder toelichten: • Van drie woningbouwscenario’s zoals aangegeven in de Woonvisie naar één (groei)scenario. • Bouwen in de Lelystadse mix; meer sturing om betaalbare woningen te realiseren. • Meer nultredenwoningen; streven naar 50% appartementen in de nieuwbouw. • Nieuwbouw in wijken: aansluiten en toevoegen • Tempo woningbouw moet nog meer omhoog. 37

Analyse Meer sturing door overheden In de rijksnota’s uitgebracht door BZK/Wonen is geconstateerd dat in de afgelopen decennia de volkshuisvesting en de woningbouw te veel aan de vrije markt is overgelaten. Inmiddels is duidelijk dat de markt de problemen op het gebied van huisvesting niet afdoende oplost. Het woningtekort is sterk toegenomen, nieuwe woningen zijn voor veel mensen niet betaalbaar, huren in het geliberaliseerde deel van de markt zijn enorm gestegen. Stevige sturing door de overheid is noodzakelijk om de problemen op de woningmarkt aan te pakken. Ook de gemeente Lelystad moet meer sturen om de gewenste woningbouw te realiseren. Op basis van marktprognoses worden jaarlijks niet meer dan ca. 500 woningen gerealiseerd als we doorgaan met wat we altijd al deden. Dit past niet in de eerder geformuleerde doelstellingen en de door de Raad geformuleerde ambitie. Daarnaast zijn er in de afgelopen jaren alleen sociale huurwoningen gerealiseerd en nauwelijks betaalbare middeldure huurwoningen. Tot slot worden er bijna uitsluitend dure koopwoningen gebouwd en zijn er bijna geen betaalbare koopwoningen voor starters en middeninkomens toegevoegd. Ook in Lelystad is een andere manier van werken nodig en blijkt er meer sturing nodig te zijn.

Dit is niet iets wat alleen op de schouders van de gemeente drukt maar ook op de markt en eigenlijk ook op de woningzoekenden, huurders en kopers. Door tendensen te monitoren en met elkaar in gesprek te blijven (door periodieke overleggen, versnellingstafels, bewonersavonden, ect.), kan er adequaat op de ontwikkelingen en veranderingen ingespeeld worden. Sturing tussen vraag, opgave en markt Deze koerswijziging vraagt om meer coördinatie en afstemming tussen alle betrokken partijen. De gemeente heeft hierin een eigen rol, maar ook van ontwikkelaars en bouwers wordt een andersoortige inzet gevraagd. Tenslotte is van belang om scherp in de gaten te houden of met het extra woningaanbod goed wordt aangesloten bij de behoefte en mogelijkheden van woningzoekenden, huurders en kopers. Vanuit de woningzoekenden wordt de vraag geformuleerd zowel kwantitatief als kwalitatief. Wat zoeken ze? Wat is hun woningbehoefte? Kortom wat moet er komen en wat ontbreekt er? Om inzicht in deze vraag te krijgen is het zaak dat de markt gemonitord wordt. Dit gebeurt momenteel door de woningcorporatie, de makelaars of door de gemeente. Zaak is dat dit met elkaar gedeeld wordt en erop gehandeld kan worden. Niet alleen op de huidige vraag maar juist door de antwoorden te gebruiken om inzicht te krijgen naar de toekomst toe.

Deze toekomstbeelden van de opgave worden vastgelegd in programma’s, beleidsnota’s en beleidsregels zodat niet alleen het “zoete” gebouwd wordt maar ook het “zure”; dat elke doelgroep gefaciliteerd wordt. Dit leidt tot afspraken tussen de overheid en markt.

38

Figuur 2: Schematische weergave van de samenwerking

Door de gemeente worden hiervoor de volgende middelen ingezet, zo veel mogelijk in samenwerking met de andere betrokken partijen: a. De woningbehoefte c.q. de vraag naar woningen wordt in het gemeentelijk beleid vertaald naar de woningbouwopgave. Die vertaalslag wordt uiteengezet en toegelicht in de Woonvisie en is samen met andere overheden vastgelegd in de regionale Woondeal MRA. Specifiek gericht op ouderen en (andere) aandachtsgroepen werken we hun specifieke woonbehoefte komende tijd nog verder uit in de woonzorgvisie, die in 2025 ter besluitvorming wordt opgeleverd. b. De zo vastgestelde opgave wordt – via de woningbouwprogrammering – als leidraad gehanteerd in de gemeentelijke betrokkenheid bij woningbouwplannen. Dat komt deels terecht in bestemmingsplannen (sinds kort: omgevingsplan), en deels in richtlijnen die de gemeente hanteert bij beoordeling van initiatieven [zie: Beleidsregel betaalbaar bouwen en bewonen Lelystad 2024] en in prestatieafspraken met de woningcorporaties. Om dit in goede samenwerking met de bouwsector te doen, heeft de gemeente daarnaast de Lelystadse versnellingstafel woningbouw ingesteld. c. Een groeistrategie is niet zonder risico’s. Daarom monitoren we doorlopend de ontwikkelingen op de woningmarkt. Daarvoor doen we tweejaarlijks een onderzoek, zoals recent het woonbehoefteonderzoek door Rigo “Een groeistrategie voor Lelystad”.

Daarnaast maken we gebruik van andere onderzoeken (WiMRA), rapportages over de huurmarkt (Centrada) en zetten we een panel op met makelaars die betrokken zijn bij de verkoop van nieuwbouwprojecten.

39

Nieuwe accenten Van drie scenario’s naar één programma In de woonvisie zijn verschillende varianten uitgewerkt voor de groei van Lelystad. Door de gemaakte keuzes in de Woondeal, de inzet bij LNL en de koers van de raad is daarin een duidelijke keuze gemaakt. In het woningbouwprogramma wordt gestuurd op de inzet in variant 3. Zoals in de woonvisie staat: Dit scenario zet in op een schaalsprong voor de stad, waarbij ingezet wordt op het aantrekken van zowel de doelgroepen die naar Lelystad trekken vanwege de ruim opgezette groene ligging als stedelijk georiënteerde doelgroepen. Deze schaalsprong is alleen mogelijk wanneer over de hele linie huishoudens aangetrokken worden met mensen uit alle lagen van de bevolking. Aanname in dit scenario is dat de groei de komende 20 jaar de huidige trend van het autonome groeiscenario volgt. [….] De hiervoor benoemde scenario’s uit het Woningbehoefteonderzoek geven inzicht in hoe onze gemeentelijke ambities zich vertalen naar een woningbouwopgave voor de komende jaren. We zien daarin kansen voor het versnellen van de woningbouwproductie, het opvangen van de woningbehoefte uit de MRA en de regio Zwolle, het aantrekken van sterke schouders en het versterken van de stedelijke structuur in Lelystad. Vijf jaar vooruitkijken zoals we met deze woonvisie doen en twintig jaar vooruitkijken waar het gaat om de woningbehoefte is lang.

Tegelijkertijd bieden de uitgewerkte scenario’s geen garantie dat aantallen gehaald kunnen worden. Dit vraagt om goede monitoring en bijsturen op momenten wanneer dat nodig is. In het raadsakkoord is de ambitie opgenomen om sneller te groeien als stad. Vanuit het rijksbeleid is ook het streven om de woningbouw te versnellen, naar 900.000 woningen in de periode t/m 2030. Recent (voorjaar 2024) is deze doelstelling nog verhoogd vanwege het gestegen woningtekort. In de Woondeal is vastgelegd dat Lelystad 10.200 woningen bouwt t/m 2030. Dat is gemiddeld meer dan 1.000 woningen per jaar. Gezien de tijd die nodig is om het bouwtempo te verhogen, gaat dat in de richting van de ambitie van het raadsakkoord van 1.400 woning per jaar. Prognose totale woningvoorraad Uitgaande van 35.800 bestaande woningen (CBS,2022) en met de opgave in de Woondeal MRA en actuele planvoorraad als leidraad (10.200 woningen t/m 2030), maakt Lelystad in de komende jaren de onderstaande ontwikkeling door:

2022 2023-2030

Toevoeging 10.984

Woningvoorraad 35.800 46.800

2031-2040

13.065

59.800

2041-2050

13.829

73.600

Toelichting Bestaande woningvoorraad in 2022 Toevoeging conform planvoorraad; aantal sluit aan bij afspraken in de Woondeal MRA Toevoeging conform planvoorraad; aantal sluit aan bij doelstelling van LNL Toevoeging conform planvoorraad; aantal sluit aan bij de ambitie van +40.000 woningen die nu wordt uitgewerkt in de nieuwe omgevingsvisie

Deze aantallen zijn bestuurlijk op alle niveaus gecommuniceerd. Voor de ambities tot 2030 en 2040 hebben provincie en het rijk mede getekend, in de Woondeal MRA en in het bestuursakkoord LNL. Voor de periode t/m 2040 zijn concrete locaties in beeld; de toevoeging na 2040 wordt uitgewerkt in de nieuwe omgevingsvisie.

40

In deze cijfers zit een hoge ambitie verwerkt; dit is nog niet zomaar gerealiseerd. Om de woningbouw te kunnen realiseren is tijdige invulling van belangrijke randvoorwaarden noodzakelijk - waaronder de vereiste maatregelen op het gebied van mobiliteit. Monitoring is hierbij voortdurend van belang. De voortgang van de plannen is mede afhankelijk van externe ontwikkelingen op uiteenlopende gebieden (economisch, maatschappelijk, demografisch, etc.). Meer betaalbare woningbouw noodzakelijk Uit de monitoring van de afgelopen twee jaar blijkt dat de vraag naar woningen er is; alleen zijn de gevraagde woningen er zelf nog niet. Vooral betaalbare woningen (tot NHG) zijn te weinig gebouwd. Sociale huurwoningen zijn de enige betaalbare categorie waarin woningen zijn gerealiseerd. Dit komt door een goede samenwerking tussen gemeente en Centrada, uitgewerkt in prestatieafspraken, en de eerdergenoemde periodieke overleggen. Koopwoningen zijn in de afgelopen jaren vooral gerealiseerd in de dure prijsklasse, boven de NHGgrens. Voor starters en middeninkomens zijn deze doorgaans niet betaalbaar. Om een groter aandeel betaalbare woningen voor starters en middeninkomens te realiseren heeft het college medio 2023 besloten dat bij alle grotere woningbouwplannen een mix van prijsklassen aan huuren koopwoningen gerealiseerd moet worden.

Door de doelstellingen vanuit de Woonvisie en vanuit de Woondeal MRA met elkaar te combineren, is een onderverdeling in vier categorieën/prijsklassen bepaald.

Figuur 3: Bouwen in de Lelystadse mix

Deze Lelystadse mix is in 2024 vastgelegd in de ‘Beleidsregel betaalbaar bouwen en bewonen Lelystad 2024’. Daarnaast is een ‘Vereveningsfonds betaalbare woningbouw’ ingesteld, zodat plannen waar duurder wordt gebouwd financieel bijdragen aan extra betaalbare woningbouw elders. Bij de verschillende categorieën woningen is ook vastgelegd welke kwaliteitseisen de gemeente wil hanteren (gebruiksoppervlak) en dat de woningen voor langere periodes in de betreffende prijsklasse beschikbaar moeten blijven – onder meer door toepassing van een zelfbewoningsplicht en antispeculatiebeding bij de betaalbare koopwoningen. Meer levensloopgeschikte appartementen Het woningbestand in Lelystad bestaat voor het overgrote deel uit eengezinswoningen. Slechts 20% (7.031 meergezinswoningen) betreft appartementen, waarvan een deel alleen per trap bereikbaar is (een lift was ooit pas verplicht bij woningen vanaf de vierde etage) en sommige ook meerlaagse

41

appartementen zijn.8 Met het oog op de vergrijzing is het van belang een groter aandeel gelijkvloerse woningen te realiseren - zogenoemde nultredenwoningen - en lijkt de vraag naar appartementen met lift toe te nemen. Landelijk is de opgave voor huisvesting van ouderen uitgewerkt in beleidsnota’s van de ministeries van BZK/Wonen en Volksgezondheid. Hierin wordt, op basis van toenemende vergrijzing en de tendens c.q. beleidskeuze dat ouderen steeds langer zelfstandig willen/moeten wonen, aangegeven dat er een grote opgave ligt om geschikte woningen voor senioren te realiseren. De eerste cijfers wijzen uit dat de vergrijzing in Lelystad nog wat sterker toeneemt dan het landelijke gemiddelde. Het oude beeld van Lelystad dat woningzoekenden vooral op zoek zijn naar een laagbouwwoning is daarmee achterhaald. In de Woonvisie 2022-2027 is als doelstelling al opgenomen dat het aandeel nultredenwoningen in Lelystad moet toenemen van 12% in 2022 naar ten minste 20% in 2030. Daarmee sluit de Woonvisie prima aan bij de opgave die landelijk wordt geformuleerd. Afgezet tegen de bestaande woningvoorraad is daarom nodig dat in de nieuwbouw c.q. de projecten hoog percentage appartementen gerealiseerd wordt: aanzienlijk meer dan de afgelopen jaren gebouwd is. In het actuele woningbouwprogramma wordt bijgestuurd.

Het doel is om in de periode t/m 2030 ten minste 50% van alle nieuwbouwwoningen te realiseren als appartementen, met lift en van voldoende omvang (minimaal 70m2). Deze gebruiksoppervlakte is doorgaans voldoende voor een woning met ten minste twee slaapkamers. Gemengde wijken door projecten in de Lelystadse mix Onder ‘Betaalbare woningbouw’ is de Lelystadse mix toegelicht, met als doelstelling meer betaalbare woningen te realiseren voor starters en middeninkomens. Daarvoor is een verdeling vastgelegd in verschillende prijsklassen voor huur- en koopwoningen. De Lelystadse mix is voortaan van toepassing op alle grotere woningbouwlocaties. In de Woonvisie 2022-2027 is voorgenomen om per locatie op wijk- of buurtniveau te bepalen welke categorie woningen het meest gewenst is: We bevorderen de differentiatie in doelgroepen en woningaanbod door in bestaande woongebieden met name in te zetten op het realiseren van huur- en koopwoningen en typologieën die in dat gebied ondervertegenwoordigd zijn, dus goedkope huur-/koopwoningen aanvullen met duurdere en andersom. In de praktijk blijkt dit vaak moeilijk realiseerbaar: in een wijk met vooral dure koopwoningen is veel weerstand tegen projecten die alleen uit sociale huurwoningen bestaan – en de verwachting is niet dat bij zo’n combinatie veel menging van bewoners zal ontstaan.

En in wijken met vooral goedkope huuren koopwoningen zijn ontwikkelaars niet geneigd om dure woningbouw te realiseren, omdat het idee is dat dit slecht verkoopbaar zal zijn. Bouwen in de mix op projectniveau biedt hierbij juist kansen. Door in projecten steeds een mix van prijsklassen te realiseren, kan er enerzijds aansluiting worden gerealiseerd met de bestaande wijk en kunnen er anderzijds telkens categorieën woningen worden toegevoegd die minder of nog niet aanwezig zijn. Risico’s beheersen door continu monitoren Het hogere bouwtempo en het gewijzigde programma brengt ook nieuwe risico’s met zich mee. Van belang is om goed te monitoren of het extra woningaanbod voldoende blijft aansluiten op de vraag vanuit woningzoekenden, zowel huurders als kopers.

8

Bron: Voorraad woningen; woningtype, oppervlakteklasse, regio | CBS

42

Eén risico is dat er te veel woningen beschikbaar komen met te weinig variatie. Te veel van hetzelfde tegelijkertijd. Als dit zich zou voordoen zijn er te weinig kopers en bij te weinig verkoop per project gaat de nieuwbouw dan niet van start. Daar staat dan weer tegenover dat voorkomen moet worden dat iedereen naar iedereen gaat kijken en dat er vervolgens (weer) niet gebouwd wordt of heel voorzichtig. De gewenste opleveringen laten dan (weer) op zich wachten. Door gedifferentieerde programma’s op de markt te brengen en in de mix te bouwen, wordt het aanbod van nieuwe woningen diverser. Naast verschillende prijsklassen is van belang dat er gekozen kan worden uit verschillende woonmilieus. Dus niet alleen qua budget maar ook voor diverse doelgroepen in de mix bouwen: “voor elk wat wils”. Door goede marketing met niet alleen oog voor het project maar ook voor Lelystad zelf, kan voorkomen worden dat de projecten in elkaars vaarwater zitten. Een ander risico lijkt te zijn dat er vol ingezet wordt op de nieuwbouw, maar dat de bestaande stad met haar voorzieningen vergeten wordt. Wonen is meer dan alleen de woning betrekken. Het voorzieningenniveau moet navenant zijn. Lelystad bouwt aan een samenleving. De voorzieningen moeten op peil zijn en de bestaande woningvoorraad dient ook een visitekaartje voor de stad te zijn.

Woningbouwprognose In het overzicht in bijlage 7: plancapaciteit, is de actuele woningbouwprognose opgenomen. De planvoorraad wordt voortaan per kwartaal gemonitord, en gedeeld middels de kwartaalrapportage wonen. De actuele stand is te vinden op de website www.plancapaciteit.nl > Lelystad. In het huidige overzicht wordt de verschuiving naar hogere aantallen woningen per jaar, naar meer betaalbare woningbouw en naar een groter aandeel levensloopgeschikte appartementen al zichtbaar. In de woningbouwprognose zijn veel projecten echter nog niet concreet uitgewerkt. Bij ‘zachte’ projecten staat nu vaak een standaardverdeling opgenomen volgens de Lelystadse mix. En voor een deel van de geplande woningbouw is de prijsklasse binnen huur en/of koop nog niet vastgesteld. Als we alleen kijken naar de projecten waarvoor al wel een verdeling is vastgesteld, dan valt op dat vooral de midden categorieën – goedkope koop, betaalbare koop en middeldure huur – nog te weinig in de plannen zijn opgenomen. Het zal dus vooral belangrijk worden om bij de verdere uitwerking van plannen ervoor te zorgen dat deze categorieën voldoende worden ingevuld. Daarmee dichten we de kloof in het nieuwbouwaanbod tussen enerzijds goedkope sociale huurwoningen en anderzijds dure vrije-sector koopwoningen.

Door te zorgen voor voldoende aanbod in de midden categorieën komen er meer mogelijkheden voor doorstroming en vallen (koop)starters en middeninkomens niet langer tussen wal en schip.

43

Bijlage 1: Begrippenlijst Betaalbare koopwoningen

Voor Lelystad definiëren we dit als koopwoningen tot ca. €270.000.

Conjunctuur

Conjunctuur of fluctuatie is de verandering van het groeipercentage van de economie of de productie op de korte termijn.

Extramuraal

Extramurale zorg (letterlijk: zorg buiten de muren) is het fysiek scheiden van wonen en zorg, waarbij (lichtere) zorg wordt verleend in de thuissituatie.

Gebiedsontheffing

Dit is de publiekrechtelijke aanduiding voor een beschikking van een bestuursorgaan waarbij in een individueel geval een uitzondering op een wettelijk verbod of gebod wordt gemaakt in een gebied.

Grondgebonden woning

Een woning die rechtstreeks toegankelijk is vanaf het straatniveau.

Groslijst

Een lijst met kandidaten.

ICL-bijdrage

Gemeente Lelystad ontvangt sinds 1988 een zogenaamde ICLbijdrage. Deze is voor de kosten die voortvloeien uit de ruime aanleg van de openbare ruimte zoals die door de Rijksoverheid aan de gemeente is meegegeven, en de achterblijvende inwonersgroei.

Inbreiding

Het bouwen binnen de bestaande bebouwing, tegenovergestelde van uitbreiding.

Integrale gebiedsontwikkeling

Gebiedsgericht beleid waarbij alle belanghebbenden en marktpartijen betrokken worden en waarin meer nadruk ligt op het creëren van kansen dan op het verbieden van bepaalde ruimtelijke ontwikkelingen.

Intramuraal

Intramurale zorg (letterlijk: zorg binnen de muren) is zorg die geboden wordt in een zorginstelling, zoals een verpleeghuis, een instelling voor verstandelijk gehandicapten of een ggz-instelling.