BL 5. Jaarverslag 2021

“een van de eersten in Europa die met een elektrische veegwagen rijdt.”

Beheer openbare ruimte

Ook het duurzaam schoonhouden van wijken is HVC! Met veegmachines, bladblazers en de bezem houden HVC-collega’s wijken in Dordrecht, Zwijndrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Beverwijk, Heemskerk, Velsen, Den Helder, Hollands Kroon en een gedeelte van Purmerend schoon en opgeruimd. Het veegafval voeren we af en laten we verantwoord verwerken. Het opruimen van zwerfafval en ander los afval willen we steeds duurzamer doen.

Hoe pakken we het aan? Teamleider Marco Groenendijk: ‘In Dordrecht is in augustus vorig jaar een elektrische veegmachine in gebruik genomen. Vaak gaat het om specifieke voertuigen met een relatief kleine afzet en weinig aanbieders. We zijn er daarom trots op dat we als een van de eersten in Europa een elektrische veegmachine konden inzetten. Daar waar we kunnen vervangen we onze voertuigen door elektrische modellen. Inmiddels is ook een aantal voertuigen die prullenbakken legen elektrisch.

Wat is de CO2-besparing?

Elektrische wagens hebben geen CO2-uitstoot. Gemiddeld verbruikt een wagen op diesel ongeveer 200 liter per week, dus dat is een wekelijkse CO2-besparing van ruim 500 kg.

Marco Groenendijk 57

bestuursverslag.

teamleider Beheer Openbare Ruimte

Energieproductie uit biomassa (niet-recyclebaar afvalhout)

Groene elektriciteit én warmte voor het warmtenet regio Alkmaar met de bio-energiecentrale.

Bio-energiecentrale In de bio-energiecentrale in Alkmaar is in 2021 166 kton (2020: 158 kton) niet-­ recyclebaar afvalhout en 10 kton (2020: 10 kton) slibgranulaat verbrand. Ruim 40% van dit afvalhout is afkomstig van de afvalbrengstations van onze aandeelhoudende gemeenten. In de bio-energiecentrale verbranden we gebruikt hout dat al een leven heeft gehad, bijvoorbeeld als meubel of constructiemateriaal (sloophout). Van dit type hout kunnen geen nieuwe producten worden gemaakt. Omdat dit afval allerlei verfresten bevat, beschikt de installatie over een uitgebreide rookgasreinigingsinstallatie. De Alkmaarse bio-energiecentrale is gebouwd en ontworpen als afvalverwerkingsinstallatie (b-hout) en heeft daarom een vergelijkbare vergunning als de afvalenergiecentrales en voldoet daarmee aan strenge eisen. Bio-energiecentrales staan in Nederland de laatste jaren in een negatieve

in de bio-energiecentrale verbranden we alleen hout dat niet meer gerecycled kan worden. 58

bestuursverslag.

belangstelling. Het betreft hier met name de installaties die draaien op schoon hout, het zogenoemde a-hout. Dit hout komt vrij als snoeihout uit de Nederlandse bossen, maar dit zijn ook vaak houtpellets die worden geproduceerd uit resthout dat overblijft bij de grootschalige houtproductie in het buitenland. Deze installaties kunnen toe met een eenvoudige rookgasreiniging. Met de bio-energiecentrale werd in 2021 168 GWh (2020: 173 GWh) aan groene elektriciteit opgewekt. De bioenergiecentrale heeft in 2021 125 GWh (2020: 120 GWh) aan groene warmte geleverd aan het warmtenet van de regio Alkmaar. De bio-energiecentrale valt sinds 2021 onder het Europese emissiehandelsysteem ETS. Binnen dit systeem bestaat een vrijgestelde uitstoot; omdat onze centrale – met name door de warmtelevering aan huishoudens – als erg efficiënt wordt aangemerkt, hebben we in 2021 geen rechten bijgekocht.

Energieproductie uit restafval Afvalenergiecentrales Niet-recyclebare afvalstromen leveren elektriciteit, warmte en schone bodemassen.

De niet meer recyclebare afvalstromen van huishoudens en bedrijven worden in de afvalenergiecentrales verbrand en omgezet in warmte en elektriciteit en gevoed aan de warmte- en elektriciteitsnetten. De rookgassen maken we schoon in de rookgasreinigingsinstallatie die robuust is uitgevoerd. Metalen (ferro en non ferro) halen we na verbranding uit de assen en worden gerecycled. De assen die dan overblijven wassen we schoon, zodat ze weer (vrij toepasbaar) kunnen worden toegepast in de wegenbouw. Grootschalig CO2 afvangen uit de afvalverbranding is onze vervolgstap. Met de huidige kleinschalige CO2-afvang-pilotinstallatie doen we nu ervaring op en bereiden we ons voor om in de nabije toekomst grootschalig CO2 af te gaan vangen. Ons doel is maximale recycling en energieproductie uit het restafval, zodat we de huidige twee afvalenergiecentrales (AEC’s) een positie hoger tillen in de waardeketen en ze transformeren in afvalenergie- en grondstoffencentrales (AEGC’s). Doordat de afvalenergiecentrales veel afval van biogene oorsprong verwerken, wordt een deel van de energie door de Rijksoverheid als duurzaam aangemerkt; in 2021 is dit 53%. Hiermee leveren de afvalenergiecentrales een significante bijdrage aan de hoeveelheid Nederlandse duurzame energie­ productie.

2021 was ondanks corona een jaar waarin de performance van de installaties goed was. We hebben ruim 2% meer restafval in 2021 verwerkt dan het jaar ervoor (934 kton en 913 kton in 2020). De AEC’s hebben hiermee in 2021 ten opzichte van vorig jaar meer warmte geproduceerd voor de warmtenetten: 1.189 TJ warmte en 560 GWh elektriciteit (2020 1.107 TJ warmte en 563 GWh elektriciteit). Door een afgewogen onderhoudsregime tracht HVC de beschikbaarheid van de verwerkingsinstallaties op een zo hoog mogelijk niveau te houden. De veranderende en verslechterende afvalkwaliteit en een hogere calorische waarde van het restafval vragen continu onze aandacht. Door in 2021 een aanpassing in de ovenbesturing toe te passen, kunnen we moeilijke afvalstromen beter verwerken.

Afvalhoeveelheden verwerkt door aec’s (in kton) 1.250

1.000

750

500

Import

250

Bedrijfsafval Afval aandeelhouders

0 2017

59

bestuursverslag.

2018

2019

2020

2021

Een tweede leven van schoongewassen bodemas in wegenbouw

Dialoog met omgeving over (geur)hinder en ontwikkelingen op de locaties

Afval dat we niet meer kunnen hergebruiken, verbranden we en maken er zo veel mogelijk warmte en elektriciteit van. De bodemassen die overblijven na het verbrandingsproces zijn ca. 26 gewichtsprocenten ten opzichte van de input. Op de locatie Alkmaar wordt door wASH (een samenwerkingsverband tussen HVC en Boskalis) alle onbewerkte bodemas van de AEC’s (Alkmaar en Dordrecht) opgewerkt en toegepast als vrij toepasbaar aanvul- en ophoogmateriaal in wegenbouwprojecten. Waardevolle metalen zoals ijzer, non-ferro (NF), hoogwaardige non-ferro (HNF) en roestvrijstaal (RVS), halen we uit de bodemassen en worden gerecycled. In 2021 leverde dit circa 12% recyclebaar metaal op. Het vliegas dat niet meer gerecycled kan worden, gebruiken we als vulling in Duitse mijnen. Het residu dat dan nog overblijft en niet meer gerecycled kan worden, de filterkoek en het slibresidu, wordt gestort. Dit betreft jaarlijks een paar (gewichts) procent ten opzichte van de totale hoeveelheid aangeboden restafval.

Voorkomen van overlast voor de omgeving is vanzelfsprekend een belangrijk thema voor de industriële locaties Dordrecht en Alkmaar. Belangrijke beslissingen die impact kunnen hebben op de omgeving, zoals nieuwe installaties, nemen we na goed overleg met de daarbij betrokken omwonenden. Minstens tweemaal per jaar spreken we met afgevaardigden van de omwonenden rond de afvalenergiecentrales/bio-energiecentrale over onze bedrijfsontwikkelingen en de emissies. Over de verbrandingslocatie Alkmaar worden incidenteel klachten uit de omgeving geuit. In 2021 ontving de locatie één geluidsklacht die herleid kon worden tot situaties op het HVC-terrein. Over de locatie in Dordrecht worden regelmatig geurklachten ontvangen van de beheerders van de naastgelegen golfbaan. In 2019 zijn alle potentiële geurbronnen opgespoord en in kaart gebracht en maatregelen genomen. Deze lijn is in 2020 doorgezet met aanvullende maatregelen. Deze inspanningen resulteerden in 2021 in 10 geurmeldingen (2019: 49, 2020: 30), een significante verbetering.

“voordat het restafval bij ons is aangeboden, halen we de herbruikbare afvalstromen er uit. Uit wat we verbranden maken we zoveel mogelijk energie en de CO2 die we uitstoten gaan we afvangen.” Chris Kuijten directeur Energie uit Afval

60

bestuursverslag.

HVC organiseert normaliter kijkdagen en rondleidingen om inwoners, belangstellenden en kinderen uit groep 8 te laten zien hoe we duurzame energie maken en afval hergebruiken. In 2021 heeft HVC, net als in 2020, geen kijkdagen georganiseerd in verband met corona.

Biomonitoring: geen effecten op kwaliteit agrarische producten omgeving Al 30 jaar laat HVC een biomonitoring onderzoek in de omgeving van de afvalenergiecentrale in Alkmaar uitvoeren. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door Plant Research International, een onderdeel van de Universiteit van Wageningen, en Royal HaskoningDHV. In samenspraak met agrariërs en Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO) heeft HVC begin jaren negentig een jaarlijks biomonitoringsprogramma opgesteld. Het doel van het programma is enerzijds het vroegtijdig signaleren van effecten op de kwaliteit van agrarische producten (dioxines en PCB in koemelk, cadmium en kwik in spinazie en boerenkool) en veevoer (fluoridegehalte in gras) en anderzijds na te gaan of de achtergrondwaarden toenemen als gevolg van HVC-emissies. De resultaten uit het onderzoek van 2021 laten zien dat de emissies van de installatie geen invloed hebben op de kwaliteit van de landbouwgewassen en producten in de omgeving. De rapportage is zoals gebruikelijk een gespreksonderwerp geweest in het buren-overleg van locatie Alkmaar.

Toekomstbestendige afvalverbranding Om onze afvalverbranding toekomstbestendig te houden, is het belangrijk om alle afvalstromen die recyclebaar zijn uit het restafval te halen voordat ze verbrand worden. Dit geldt niet alleen voor huishoudelijk restafval, maar ook voor bepaalde stromen bedrijfsafval die nog recyclebare stoffen bevatten. Van de restafvalstromen die niet recyclebaar zijn, maken we zoveel mogelijk energie, in de vorm van warmte en elektriciteit.

Slibverwerking

Werken aan een meer robuuste verwerking van het rioolwaterzuiveringsslib.

Bij verbranding van afval komt CO2 vrij. Daarom willen we als vervolg op de klein-

schalige pilotinstallatie voor CO2-afvang in de nabije toekomst grootschalig CO2 afvangen. In 2021 hebben we een SDE-subsidie aangevraagd voor de afvang van 50.000 ton CO2. De afgevangen CO2 wordt vloeibaar gemaakt en hergebruikt in de tuinbouw. Sinds 2019 leveren we de afgevangen en vloeibaar gemaakte CO2 uit de Alkmaarse pilotinstallatie aan tuinders in de regio, die hiermee hun gewassen laten groeien en geen fossiel gas meer hoeven te gebruiken. Daarnaast gebruiken we een deel van de afgevangen CO2 in onze wASH-installatie. Volgend jaar zullen we ook andere toepassingsmogelijkheden voor het gebruik van CO2 verkennen, zoals de inzet als grondstof voor mierenzuur en methanol. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat de industrie de jaarlijkse CO2-uitstoot in 2030 heeft verminderd met 14,3 Mton CO2. Om deze doelstelling te behalen heeft de overheid een CO2-heffing ingesteld. Ook de installaties van HVC vallen onder deze nieuwe heffing; vanaf 2021 moeten we jaarlijks rapporteren hoeveel ton CO2 we uitstoten met onze afval- en bio-energiecentrales. Een deel van de jaarlijkse CO2-uitstoot van installaties die onder de heffing vallen, is vrijgesteld. De totaal vrijgestelde uitstoot neemt jaarlijks af tot 2030.

Voor HVC betekent dit dat er over 2021 nog geen heffing betaald hoeft te worden, al heeft het inregelen van de systemen om alles juist te kunnen rapporteren tijd en geld gekost.

Bouw duurzame slibdroger HVC gaat een duurzame slibdroger bouwen in Alkmaar die gebruik maakt van warmte van de afvalenergiecentrale. De installatie zal begin 2024 in bedrijf zijn en een capaciteit hebben van 232 kton. Met de droger realiseren we een CO2-besparing doordat de bestaande gasgestookte slibdroger van HHNK in Beverwijk uit bedrijf wordt genomen. Naast de ontwikkeling van de slibdroger onderzoeken we hoe we kunnen zorgen voor uitbreiding van verwerkingscapaciteit voor het slibgranulaat, een duurzame brandstof. Op dit moment is HVC verantwoordelijk voor het (laten) verwerken van de ca. 29 kton slibgranulaat afkomstig van de slibdroger in Beverwijk, waarvan ca. 10 kton wordt verwerkt in de bio-energiecentrale bij HVC. Na de ingebruikname van de nieuwe slibdroger is de totale hoeveelheid slibgranulaat circa 54 kton per jaar. Om de fluctuaties op de slibmarkt en de krapte op de verwerkingsmarkt op te kunnen vangen, onderzoeken we ook hoe we een buffer- en/of verwerkings­ capaciteit van circa 30 kton kunnen realiseren, waardoor we straks in staat zijn de seizoensmatige mismatch tussen het aanbod en de verwerkingscapaciteit te kunnen opvangen.

Slibverbranding en fosfaatterugwinning In de slibverbrandingsinstallatie (SVI) in Dordrecht werd in 2021 346 kton slib verbrand (2020: 346 kton). De capaciteit van de SVI is in 2021 voor 93% (2020: 95%) benut voor de verwerking van het slib van de aandeelhoudende waterschappen. De totale hoeveelheid verwerkt zuiveringsslib was gelijk aan vorig jaar maar nog

61

bestuursverslag.

niet op het niveau dat we wensen doordat de installatie een periode uit bedrijf is geweest vanwege het vervangen van het besturingssysteem (na 25 jaar). In 2021 zijn we gestart met voorbereidingen om vanuit de slibverbrandingsinstallatie in Dordrecht restwarmte te leveren aan de warmtenetten in Sliedrecht en Dordrecht. Hiermee kunnen we de tijdelijke met aardgas gestookte warmtecentrales in Sliedrecht versneld vervangen. Het restproduct dat na verbranding van rioolslib overblijft is vliegas. Deze as bevat veel fosfaat dat door middel van innovatieve technieken kan worden teruggewonnen. Een rendabele fosfaat-terugwinning uit de vliegas van slibverbrandingsinstallaties is een belangrijk doel in de circulaire economie, ook vanwege de eindigheid van de grondstof fosfaat. We hebben ons in 2021 gefocust op het doen van proeven en het onderzoeken en volgen van nieuwe technieken. Zo hebben we een basis gelegd om in 2022 een voorkeursscenario voor een installatieontwerp op te stellen.

in afvalwater en rioolslib zitten waardevolle materialen. HVC neemt deel aan het Europese Phos4You programma dat tot doel heeft onderzoek en realisatie van terugwinning van fosfaat uit diverse bronnen te stimuleren en daarmee de afhankelijkheid in Europa van de invoer van fosfaaterts te verminderen. Ook met andere partijen worden technologieën en samenwerkingen verkend, zodat op termijn het grootste deel van de in de as aanwezige fosfaten kan worden gerecycled. Het Phos4You programma is eind 2021 afgerond.

Pilotinstallatie voor een nieuwe natuurlijke plastic-vervanger uit rioolslib en afvalwater

• 8 waterschappen*

slibver­werking in het kort 2021

• installatie in Dordrecht • verwerkt: 346 kton rioolslib (ruim 12.500 vrachtwagens) • ontwikkeling: realisatie duurzame slibdroog­ installatie en proeffabriek bioplastic

*

62

bestuursverslag.

Inclusief deelnemingen

In afvalwater en rioolslib zitten waardevolle materialen waaruit een natuurlijke vervanger van plastics kan worden gemaakt. Het gebruik van dit nieuwe natuurlijke plastic voor specifieke toepassingen zoals zelfhelend beton, zaaitrays voor plantjes en schuim voor plantentelers, draagt bij aan een reductie van fossiele microplastics in het milieu. Afgelopen jaar is bij de SVI in Dordrecht gestart met de bouw van een demonstratie-installatie voor de productie van het natuurlijke polymeer PHA (PolyHydroxyAlkanaat) uit ontwaterd slib. Het is een initiatief van een vijftal waterschappen, Paques Biomaterials, Stowa en HVC en wordt mede gefinancierd met hulp van een Nederlandse TKI-subsidie. De installatie zal medio 2022 in gebruik worden genomen. Als het initiatief succesvol is, kan op de daarvoor geschikte zuiveringen de productie van deze natuurlijke plastic-vervanger (PHA) in plaats komen van de productie van biogas waarbij een stap omhoog­ gegaan wordt in de waardepiramide bij een minimaal gelijkblijvend financieel rendement.

Veiligheid en milieuvergunningen in de vier afval(energie)centrales 2021 kende in Alkmaar twee ongevallen met verzuim en Dordrecht heeft aan het einde van het jaar bijna twee jaar zonder verzuimongevallen gedraaid. Ernstige incidenten zoals brand kwamen voor bij beide centrales. In Alkmaar waren de bunkerbrand eind augustus en een explosie bij de doseerschuiven van lijn 4 in oktober ernstige incidenten.

zijn in december uitgevoerd. Een mooie ontwikkeling bij dit onderzoek is de samenwerking met andere leden uit de Vereniging Afvalbedrijven. Kennis en expertise worden hier openlijk gedeeld met elkaar en er wordt meegedacht over oplossingen en beheersmaatregelen. Ook de leverancier van de doseerschuiven denkt actief mee over een oplossing.

De brand in de bunker was relatief snel onder controle door goede inzet van de BHV organisatie, waarbij de brandweer Alkmaar wel is opgeroepen, maar niet in actie heeft moeten komen. De bunkerbrand is uitvoerig onderzocht en alle aanbevelingen uit de onderzoeksrapportage zijn in gang gezet of inmiddels al geïmplementeerd. Ook is er een evaluatie geweest met de brandweer. Het onderzoek naar de explosie is nog gaande. Er wordt dagelijks gemeten en gemonitord op LEL en O2 waardes en de eerste beheersmaatregelen middels verbeterde ventilatie

In Dordrecht is het jaar gekenmerkt door de brand op de oude, niet in gebruik zijnde, koeltoren. Dit te slopen object moest plaats gaan maken voor de te realiseren E-boiler en is in de voorbereiding op de sloop tijdens demontagewerkzaamheden in vlammen op gegaan. De gevolgen van dit incident zijn relatief klein geweest en medewerkers van een aannemersbedrijf zijn er goed en zonder kleerscheuren vanaf gekomen. Het incident is door de brandweer goed en vlot bestreden. Uit het rapport zijn verbeterpunten naar voren gekomen die op korte en lange termijn zijn/worden opgepakt en maandelijks worden gemonitord.

Luchtemissies AEC Dordrecht

Luchtemissies SVI Dordrecht

(in %)

(in %)

120

120 AEC lijn 5

100

Norm

100

80

80

60

60

40

40

20

20

Norm AEC lijn 1+4

SVI lijn 4 SVI lijn 3 SVI lijn 2

AEC lijn 5 AEC lijn 1 + 4

0 Stof

63

OrgaKoolmonoxide nische stoffen

bestuursverslag.

Stikstof- Zwaveloxiden dioxide

Zoutzuur

Ammoniak

Waterstoffluoride

Kwik

Cadmium Zware Dioxinen/ + metalen furanen Thallium

SVI lijn 1

0 Stof

OrgaKoolmonoxide nische stoffen

Stikstof- Zwaveloxiden dioxide

Zoutzuur

Ammoniak

Waterstoffluoride

Kwik

Cadmium Zware Dioxinen/ + metalen furanen Thallium

In 2020 zijn we voor de afvalenergiecentrales (AEC), de bio-energiecentrale (BEC) en de slibverbrandingsinstallatie (SVI) overgestapt naar de ISO-normen: ISO45001 ‘Veiligheid en gezondheid’, ISO9001 (kwaliteit) en ISO14001 (milieu). Deze managementsystemen zijn eind 2021 geaudit en voor een zevental minor-afwijkingen die zijn vastgesteld gaan we verbetervoorstellen implementeren, zodat we in 2022 deze certificaten kunnen behouden. De rookgassen uit de verbrandingsprocessen worden gereinigd in de rookgasreiniging van de installaties. Door dagelijkse monitoring op de emissies en het goede onderhoud op de installaties is in 2021 voldaan aan de jaargemiddelden luchtemissies van alle verbrandingsinstallaties, aan het activiteitenbesluit, alsmede aan de strengere vergunningseisen zoals die in de vergunningen van HVC zijn opge-

nomen in samenspraak met onder andere milieugroeperingen. De locatie Alkmaar kent daarnaast jaarvrachten in haar vergunning. We zijn binnen de afgesproken norm voor de jaarvrachten gebleven. De AEC’s, BEC en SVI konden in 2021 een aantal keer niet voldoen aan de eisen voor het tienminuutgemiddelde voor koolmonoxide (CO) en de daggemiddelden voor stof en stikstofoxiden. Deze emissieoverschrijdingen zijn aan de overheid gemeld. De oorzaken waren verstoringen in het productieproces of stoorstoffen in het afval die het verbrandingsproces belemmerden.

Luchtemissies AEC en BEC Alkmaar1 (in %) 120

100

Norm

80

60

BEC AEC lijn 4

40

AEC lijn 3 20

AEC lijn 2 AEC lijn 1

0 Stof

64

bestuursverslag.

Kool-

Organische

Stikstof-

Zwavel-

monoxide

stoffen

oxiden

dioxide

Zoutzuur

Ammoniak

Waterstoffluoride

Kwik

Cadmium +

Zware

Dioxinen/

Thallium

metalen

furanen

Slibverwerking

“zo maak je van bioplastics onder andere zelfhelend beton.”

Ook het maken van bioplastics uit afvalwater is HVC! Bij de locatie van HVC in Dordrecht startte eind vorig jaar de bouw van een demonstratiefabriek voor het maken van bioplastics uit zuiveringsslib en afvalwater. Dit doen we samen met diverse partijen waaronder vijf waterschappen.

Hoe pakken we het aan? Otto van der Galiën, voorzitter van de stuurgroep van het consortium en lid van het dagelijks bestuur Wetterskip Fryslân: ‘Met de bouw van de demonstratiefabriek zetten we na een lange voorbereidingstijd de volgende stap in het opschalen van de productie van bioplastics, of beter gezegd natuurlijke biopolymeren. Wij willen laten zien dat productie uit afvalwater mogelijk is. Zodra we succesvol zijn, kunnen we snel opschalen naar commerciële productie. Vanuit de markt is er veel interesse voor het product. Zo kun je er zelfhelend beton van maken.’

Wat is de verduurzaming? Het maken van bioplastics uit afvalwater is een mooi voorbeeld van hergebruik tot een product dat goed toe te passen is in bijvoorbeeld landbouw.

Otto van der Galiën voorzitter van de stuurgroep van het consortium en lid van het dagelijks bestuur Wetterskip Fryslân

65

bestuursverslag.

bedrijfsbrede thema’s. Betrokkenheid van belanghebbenden Onze belangrijkste belanghebbenden zijn onze aandeelhoudende gemeenten en waterschappen, klanten en inwoners, medewerkers, financiers en onze omgeving. Zij hebben een grote invloed op onze bedrijfsvoering of onze bedrijfsvoering heeft dat op hen. Wij zien het als onze taak om onze activiteiten zoveel mogelijk in balans te brengen met die van onze belanghebbenden en te werken aan wederzijds begrip en vertrouwen door met elkaar in gesprek te gaan. Hoe wij in 2021 de dialoog met hen hebben vormgegeven en over welke onderwerpen van onze strategie wij in gesprek zijn geweest is weergegeven in de tabel ‘dialoog met belanghebbenden’ (zie pagina 137).

Maatschappelijke verantwoordelijkheid HVC zet zich in voor de verduurzaming van haar verzorgingsgebied en van haar bedrijfsvoering. Al sinds onze oprichting, in 1991, zijn we als bedrijf doordrongen van onze maatschappelijke verantwoordelijkheid. Dat kan ook niet anders, wij houden ons immers in opdracht van onze aandeelhoudende gemeenten en waterschappen bezig met maatschappelijke, duurzame vraagstukken op het gebied van recycling van grondstoffen, afval- en energiebeheer. Zij bepalen onze koers en door met hen voortdurend in gesprek te zijn over de manier waarop wij hun doelstellingen op het gebied van milieu en klimaat kunnen helpen verwezenlijken, geven wij vorm aan onze activiteiten. Onze positie maakt dat een open houding naar onze omgeving essentieel is. Luisteren en adequaat reageren op signalen is voor HVC van groot belang.

Meerwaarde voor gemeenten en waterschappen HVC wil meerwaarde bieden voor haar aandeelhouders, zodanig dat gemeenten en waterschappen ook van deze meerwaarde overtuigd zijn. De activiteiten van HVC als nutsbedrijf dienen ter uitvoering van het beleid van gemeenten en waterschappen op het gebied van recycling van grondstoffen, afvalbeheer en duurzame energie. Bovendien zijn zij de belangrijkste afnemers van onze diensten. Door te presteren op onze dienstverlening en deze te blijven verbeteren werken wij hieraan. Wij rapporteren aan onze aandeelhouders over de resultaten die wij met

66

bestuursverslag.

onze inspanningen voor hen realiseren, zowel op het gebied van afval- en grondstoffen als op het gebied van duurzame energie. Daarnaast spelen we in op relevante onderwerpen, zoals social return on investment (SROI). Zo hebben wij met een aantal kringloopbedrijven afspraken gemaakt die helpen bij het creëren van werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Communicatie met aandeelhouders Twee keer per jaar vindt een aandeelhoudersvergadering plaats waarin onder meer de strategie, behaalde resultaten en alle belangrijke investeringen met de aandeelhouders worden afgestemd. Voor en na elke aandeelhoudersvergadering wordt een vooruitblik resp. terugblik verstrekt aan de colleges en de dagelijkse besturen ten behoeve van de informatievoorziening van hun raden of algemene besturen. Door coronamaatregelen konden in 2021 (vrijwel) geen bezoeken van de colleges/dagelijkse besturen en raden/algemene besturen van de aandeelhouders aan een van de HVC-locaties plaatsvinden. Ook het jaarlijkse afval- en energiecongres voor aandeelhouders is om deze reden dit jaar niet georganiseerd. Om de vertegenwoordigers van de colleges/dagelijkse besturen te betrekken bij c.q. te informeren over actuele ontwikkelingen, zijn in 2021 ieder kwartaal digitale kennissessies georganiseerd. Deze kennissessies met twee presentaties per sessie zijn door de doelgroep positief ontvangen.

Betrekken van belanghebbenden De thema’s waarover wij rapporteren zijn gevalideerd door gesprekken te voeren met vertegenwoordigers van onze belangrijkste belanghebbenden (aandeelhoudende gemeenten en waterschappen, inwoners en klanten, medewerkers, omgeving en financiers).

Transparante en gerichte communicatie HVC hecht aan het open en transparant communiceren over activiteiten en milieuprestaties met inwoners, omwonenden, gemeenten, waterschappen, woningcorporaties en andere belanghebbenden. Voor het realiseren van onze doelstellingen op het gebied van energie en hergebruik hebben we de hulp van en samenwer-

king met al deze groepen nodig. Om te weten wat hen drijft, aan welke diensten en producten ze behoefte hebben, hoe ze naar HVC kijken en wat ze verwachten, leggen wij daarom continu ons oor te luister door middel van persoonlijk contact en daarnaast door onderzoek. Zo houden wij elk jaar een klanttevredenheids­ onderzoek onder inwoners van gemeenten waar wij de inzameling verzorgen (zie ook pagina 42 en hebben wij in 2021 een onderzoek gehouden onder aandeelhouders naar hun tevredenheid met de samenwerking met HVC. In onze marketing en communicatie nemen wij onze stakeholders mee in onze activiteiten die verduurzaming en CO2-reductie tot doel hebben. In 2021 lag de focus op de (door)ontwik-

keling van de onlinecommunicatie en onze social mediakanalen. Een mijlpaal is de uitrol van de nieuwe app met diverse (vernieuwende) functionaliteiten die inwoners helpt bij het scheiden van afval. LinkedIn benutten we steeds vaker voor het delen van nieuws over onze duurzame projecten en Facebook zetten we in voor contact met inwoners over afval scheiden en duurzame tips en weetjes. Op plekken waar we actief zijn, zoals bij de aanleg van een warmtenet, het ontwikkelen van een aardwarmtebron of de bouw van een zonnepark, zoeken we zoveel mogelijk persoonlijk contact met omwonenden en andere belanghebbenden om ze mee te nemen in het project en de gevolgen voor de omgeving. In verband met corona hebben we een aantal ‘fysieke’ bijeenkomsten echter vervangen door webinars.

Website hvcgroep.nl 2021 • 4,1 miljoen bezoeken (+ 800.000 t.o.v. 2021) • 1,9 miljoen unieke bezoekers (+ 400.000 t.o.v. 2021) • 8,8 miljoen bekeken webpagina’s

Educatie en bewustwording Onze educatie is gericht op leerlingen van basisscholen in het werkgebied van HVC. Met ons educatiepakket de ‘Groene Bende’, bedoeld voor groep 7 en 8, benadrukken we het belang van afval scheiden, recycling en het gebruik van duurzame energie. Het pakket bestaat uit een magazine en een excursie naar de afvalenergiecentrale in Alkmaar of Dordrecht, of de locatie in Lelystad. We werken samen met verschillende organisaties voor natuur- en milieu-educatie, die gastlessen op basisscholen verzorgen en het door ons ontwikkelde spel De Milieu Inspecteur

67

bestuursverslag.

inzetten. Voor omwonenden en andere geïnteresseerden houden we rondleidingen in de afvalenergiecentrales, de vergistingsinstallatie en installaties met betrekking tot duurzame warmte. Vanwege het coronavirus hebben we in 2021 geen kinderen en andere bezoekers rondgeleid op de HVC-locaties. Andere activiteiten, zoals lessen in de klas, zijn voor zover mogelijk wel doorgegaan. In 2021 hebben we voorbereidingen getroffen voor vernieuwing van de rondleiding op de locatie in Alkmaar. Onder de naam ‘Expeditie schone wereld’ laten we straks bezoekers zien en ervaren wat op het gebied van hergebruik en energie bijdraagt aan een schone wereld en wat hun eigen aandeel daarin is. De Expeditie gaat in het najaar 2022 van start.

Overleg met de Centrale Ondernemingsraad (COR) De COR bestaat uit een vertegenwoordiging van leden van de OR Energie uit Afval, OR Inzameling en OR Staf/DE/Finance en heeft 10 leden. De zittingsperiode van de ondernemingsraden verstreek in het verslagjaar. Een kiescommissie, bestaande uit leden van de COR, heeft de OR-verkiezingen voorbereid. Helaas was er vanuit de achterban onvoldoende belangstelling om een bijdrage te leveren aan de medezeggenschap binnen HVC. De verkiezingen gingen daarom niet door. De OR Energie uit Afval en OR Staf/DE/Finance hebben aan het eind van het verslagjaar nog openstaande vacatures. Tijdens de vergadering van 6 juli 2021 is de COR geïnstalleerd en zijn een nieuwe voorzitter, plaatsvervangend voorzitter en secretaris benoemd. In het verslagjaar hebben de COR en de bestuurder vijf keer overleg gevoerd. Met de raad van commissarissen is geen overleg gevoerd. Door de nieuwe samenstelling van de COR is besloten om de heisessie uit te stellen en begin 2022 te houden. In de COR is over een aantal belangrijke onderwerpen gesproken. Het persoonlijk arbeidsvoorwaardenpakket (PAB) is per 1 januari 2022 ingevoerd. Werknemers kunnen vanaf 2022 iedere maand kiezen om het opgebouwde vakantiegeld, eindejaarsuitkering en bijdrage levensloop waar per jaar recht op is, uit te laten betalen.

De COR is nauw betrokken geweest bij de implementatie PAB en de communicatie hierover richting collega’s.

In de CAO is opgenomen dat de COR samen met de bestuurder een collectieve resultaatdeling kan afspreken. De COR heeft in 2021 naar diverse varianten gekeken en besloten om de collectieve resultaatdeling, net als voorgaand jaar, te koppelen aan de winst. Door de coronamaatregelen werkt een groot deel van het kantoorpersoneel thuis. De COR heeft voorgesteld om een thuiswerkvergoeding voor deze collega’s te introduceren. Op dit voorstel is niet ingegaan omdat heel veel collega’s binnen HVC niet de mogelijkheid hebben om hun werk vanuit huis te doen en omdat er ook zonder vergoeding voordelen zitten aan het thuis kunnen werken. Wel is HVC ruimhartig geweest in het verstrekken van kantoorvoorzieningen aan thuiswerkende collega’s. Met de COR zijn de resultaten van het medewerkerstevredenheidsonderzoek gedeeld. Ongeveer 70% van de medewerkers heeft meegedaan aan het onderzoek. De resultaten van de belangrijkste verbeterpunten, die door de teams zijn opgepakt, zijn met de COR gedeeld. De bestuurder heeft aan de COR gevraagd het rookbeleid te wijzigen om het roken verder te ontmoedigen. De COR ziet nu geen noodzaak om het beleid aan te scherpen en wenst het huidige beleid, waarbij voldaan wordt aan wet- en regelgeving, voort te zetten.

De COR en de OR Energie uit Afval zijn in 2020 en 2021 door de bestuurder meegenomen in het traject om te investeren in de bouw van een slibdrooginstallatie op de HVC-locatie Alkmaar. In 2021 werden de investeringskosten concreet en is aan de COR conform artikel 25 lid 1 vanwege een belangrijke investering een adviesaanvraag voorgelegd. De COR heeft positief geadviseerd op de investering in de slibdrooginstallatie. Verder heeft de COR ingestemd met wijzigingen in het verzuimprotocol om het verzuimmanagement te verbeteren, en de herziening in de generatiepactregeling met als doel deze regeling aan te laten sluiten bij de bepalingen in de CAO.

Veilige en gezonde werkomgeving Het is voor HVC een belangrijke prioriteit om ervoor te zorgen dat alle (vaste en tijdelijke) collega’s een gezonde en veilige werkomgeving hebben, waar zij met plezier kunnen werken en zich kunnen blijven ontwikkelen. Een veilige en gezonde werkomgeving, zowel sociaal als fysiek en waar veel ruimte is voor ontwikkeling en groei, vormen kernpunten van het beleid van HVC.

Corona Voor de impact van Corona en de implementatie van de coronamaatregelen van het RIVM is ook in 2021 veel aandacht geweest bij HVC. Het Coronateam dat in februari 2020 was aangesteld, is aangebleven om de Business Units te ondersteunen bij de naleving van de RIVM-coronamaatregelen en het borgen van de continuïteit van de bedrijfsvoering. Op deze wijze is HVC er ook in 2021 in geslaagd om de effecten van het coronavirus te monitoren, waarbij de bedrijfsvoering ongestoord is voortgezet.

Veiligheid Daarnaast is in 2021 veel aandacht geweest voor de opvolging van de speerpunten voor veiligheid uit het jaarplan 2021. Op de voornaamste speerpunten wordt hieronder nader ingegaan. 1. Verhoging Veiligheid Veiligheidscultuur In het voorjaar van 2021 zijn bij alle BU’s workshops georganiseerd waarin de werking van de NEN Veiligheidsladder is geïntroduceerd en uitgelegd. Deze workshops zijn met veel enthousiasme ontvangen en hebben bijgedragen aan hogere bewustwording en besef op alle niveaus binnen HVC van de impact van gedrag op het gebied van veiligheid. Dit heeft tevens geleid tot een besluit van de directie om HVC-breed een cultuurmeting te gaan doen aan de hand van de methodiek van de Veiligheidsladder. Daarnaast heeft de directie een aangescherpte missie en visie voor veiligheid vastgesteld, in samenhang met een aantal pijlers voor beleid voor veiligheid die HVC-breed zullen gelden. Verbetering analyse incidentonderzoeken Begin 2021 is een project opgestart dat was gericht op verbetering van de analyse van incidentenonderzoeken. In dit kader zijn HVC-breed de processen rondom het

68

bestuursverslag.

melden en analyseren van incidenten opnieuw onder de loep genomen, is het bewustzijn over het nut en de noodzaak van het melden van incidenten opnieuw getoetst en heeft een evaluatie plaatsgevonden van de werking van het incidentenmanagementsysteem Naris. Dit heeft geleid tot de ontwikkeling van een meer compacte en overzichtelijke procedure voor het melden en analyseren van incidenten, die HVC-breed opnieuw zal worden uitgerold. Hierdoor zal meer uniformiteit ontstaan in de systematiek rondom het melden en analyseren van incidenten binnen de organisatie. Daarmee wordt meteen opnieuw een boost gegeven aan de bewustwording van het gewenste leereffect van het melden van incidenten, dus de wens om continu de organisatie te verbeteren. Na de uitrol van het aangepaste proces voor het melden en analyseren van incidenten zal in de loop van 2022 worden beoordeeld of aanpassing van het incidentenmanagementsysteem noodzakelijk is. Veiligheidsrondes In 2021 is meer aandacht gevraagd voor de kwaliteit en effectiviteit van veiligheidsrondes, in de zin dat bevindingen én de opvolging daarvan duidelijk worden geregistreerd en beter worden gemonitord. Daarbij wordt ook meer gebruik gemaakt van de incidentenmanager, als instrument om de opvolging van incidenten meer systematisch te monitoren.

recht is opvolging gegeven aan de implementatie van de nieuwe milieuvergunning die eind 2020 van kracht werd. Onder andere is een aangepaste Administratie Organisatie en Interne Controle (AO-IC) en Acceptatie Voorwaarden (AV)-beleid aangeleverd. Bij de inzamellocaties vullen de locatieverantwoordelijken hun compliance checklist zelf in, waar nodig in overleg met een KAM-adviseur van Team Duurzaam Verbeteren. Hiermee worden de vergunningvoorschriften voor deze locaties geborgd. 4. Verhoging kwaliteit Voor de geplande certificeringen voor ISO 27001 en 9001 bij BU Inzameling zijn veel interne audits uitgevoerd. Bij de BU Energie uit Afval is de certificering voor ISO 14001, 9001 en 45001 met goed gevolg behouden. Er is daarnaast veel aandacht geweest voor de introductie van het verbeterde Management of Change-proces. Ook zijn trainingen georganiseerd voor nieuwe interne auditors. Als gevolg van een aantal incidenten is hernieuwde aandacht gevraagd voor de inrichting van actuele processen in het kwaliteitsmanagementsysteem en het borgen van de implementatie en opvolging daarvan.

Ongevallen en verzuim 2. Verbetering arbeidsomstandigheden De risico-inventarisaties & evaluaties (RI&E’s) voor de diverse BU’s zijn geactualiseerd en de bijbehorende plannen van aanpak worden regelmatig bijgewerkt en gemonitord. Voor de BU’s EuA en GGC is samen met de leverancier een selectie gemaakt voor vlamboogbestendige persoonlijke beschermingsmiddelen. Verder is bij deze BU’s regelmatig aandacht geweest voor de arbeidshygiënische omstandigheden, zoals de warmtebelasting en de effecten van stof en biologische microorganismen. 3. Verbetering naleving milieu- en omgevingsrecht Bij de BU EuA heeft een aantal administratieve controles plaatsgevonden door het bevoegd gezag. Vragen over het elektronisch milieujaarverslag en de Natuurbeschermingswet te Alkmaar konden goed beantwoord worden. Voor de koeltoren van de BEC werden door de Omgevingsdienst vragen gesteld over het legionellabeheer en deze zijn in de zomer 2021 naar tevredenheid beantwoord. In Dord-

69

bestuursverslag.

Het aantal ongevallen met verzuim is in 2021 met vijf afgenomen (26) ten opzichte van 2020 (31). De meeste ongevallen met verzuim waren bij de BU Inzameling met in 2021 22 ongevallen met verzuim (was 25 in 2020). De overige ongevallen met verzuim vonden plaats bij Recycling en Logistiek (2 in zowel 2021 als 2020) en bij Energie uit Afval (2 in 2021, was 3 in 2020). Bij Groen Gas & Compost waren er in 2021 geen verzuimongevallen (was 1 in 2020). Bij de afdelingen Duurzame Energie en Staf hebben zich evenals in 2020 geen ongevallen met verzuim voorgedaan. Het HVC-beleid is er in eerste instantie op gericht om ongevallen te voorkomen maar als ze zich alsnog voordoen daarvan te leren. Verzuimongevallen (met uitzondering van ongevallen buiten de invloedssfeer van HVC) worden hiertoe onderzocht en er worden verbetermaatregelen in gang gezet om herhaling van soortgelijke ongevallen te voorkomen. Dit verbeterproces zal ook in 2022 nog verder worden versterkt.

Brandveiligheid Er werden 37 (kleine) branden of brandverschijnselen geregistreerd in 2021 (2020: 34), waarvan 22 bij de verbrandingsinstallaties. Er vonden zeven branden plaats tijdens de inzameling, twee bij de afvalbrengstations en vijf bij compostering (twee in Middenmeer, drie in Purmerend). Van de brandmeldingen waren 18 meldingen afval-gerelateerd door broei en smeulend afval, waarbij de oorzaak veelal niet te achterhalen was (22 meldingen in 2020). 15 meldingen waren procesgerelateerd door het vast- en warmlopen van installatiedelen (zes in 2020); vier brandmeldingen werden bij onderhoudswerk gedaan en waren voornamelijk ontstaan door vonkvorming bij lassen en slijpen (vier in 2020). Door adequaat te reageren op de meldingen konden 29 branden met eigen BHV-middelen bestreden worden, waardoor de schade beperkt bleef; in zeven gevallen was de inzet van de brandweer nodig. Evenals bij andere bedrijven in de afvalbranche ziet ook HVC een toename aan brandmeldingen in de aangeboden afvalstromen door gasflessen en accu’s, tot aan broeigevoelige afvalstoffen zoals matrassen en tapijt. Naast voorlichting aan haar burgers om het gescheiden aanleveren van deze brandgevoelige afvalstoffen te stimuleren, vraagt dit extra scherpte bij de inzamelaars en acceptanten om de stoorstoffen op tijd te ontdekken.

Er hebben in 2021 drie ernstige brandongevallen plaatsgevonden: • Op 23 juni vond in Dordrecht een grote brand in de oude koeltoren plaats tijdens demontagewerkzaamheden voor het E-boilerproject. De brandweer rukte met groot materieel uit. Het vuur en rookwolken waren in de omgeving zichtbaar en kregen veel regionale media-aandacht. Gelukkig heeft niemand persoonlijk letsel opgelopen. Uit omgevingsmetingen van de brandweer kwamen geen afwijkingen, wel bleken stukjes verbrand kunststof in de omgeving te zijn verspreid. Er heeft een uitvoerig onderzoek plaatsgevonden naar de oorzaken van dit incident en de opvolging daarvan is projectmatig uitgevoerd. • Op 21 augustus is in Alkmaar een bunkerbrand ontstaan in de huisvuilbunker. In de opslag aan de zuidzijde waren de vlammen aanzienlijk en is de brandweer gealarmeerd. Firma Falck is ingeschakeld ter ondersteuning en vanwege de expertise. Rond 21.30 uur was de brand onder controle. De operatie heeft tot diep in de nacht het afval afgegraven totdat geen brandend afval meer waarneembaar was. De oorzaken van deze bunkerbrand zijn zorgvuldig onderzocht en geëvalueerd met de brandweer Alkmaar; in een onderzoeksrapportage zijn de bevindingen vastgelegd, evenals een plan van aanpak voor de opvolging van

70

bestuursverslag.

de verbeterpunten. Deze zijn projectmatig opgevolgd, waarna als afsluiting van het incident een BHV-oefening heeft plaatsgevonden waarbij een bunkerbrand werd gesimuleerd; met deze oefening heeft men laten zien dat de geconstateerde verbeterpunten op de juiste wijze zijn opgepakt en geïmplementeerd. • Op 10 september 2021 heeft tijdens het opstarten van de productie van Trias Westland 1 een calamiteit plaatsgevonden. Hierbij is de productieleiding tussen de geothermiebron en de ontgassingsinstallatie gebroken en delen van de leiding zijn daarbij met kracht weggeslingerd. Vervolgens is een mengsel van geothermiewater en methaangas vrijgekomen, waarna een steekvlam is ontstaan, gevolgd door een kortdurende brand in de kanaalbak en kabelgoot. Behalve materiële schade is geen persoonlijk letsel of schade aan het milieu opgetreden. Er heeft een uitgebreid incidentonderzoek plaatsgevonden waarvan de resultaten zijn gedeeld met het Staatstoezicht op de Mijnen. Ook de opvolging van dit onderzoek is projectmatig uitgevoerd.

Bedrijfshulpverlening Door de coronapandemie hebben in het jaar 2021 minder BHV-oefeningen op locatie plaatsgevonden. Verplichte herhalingstrainingen op het oefencentrum zijn veelal gewoon doorgegaan.

Resumé HVC heeft de ambitie om ook op het gebied van veiligheid continu te verbeteren. Alle aspecten van veiligheid komen daarbij aan de orde, dus veiligheid in de operatie en op de werkvloer, veiligheid in het milieu, het fysieke en geestelijke welzijn van de medewerkers. Er worden regelmatig interne en externe audits uitgevoerd om verbeterpunten te achterhalen en op te volgen. Er worden nieuwe systemen ingericht om veiligheid ook procesmatig beter te borgen. Ook wordt veel aandacht besteed aan het bewustzijn van de medewerkers over veiligheidsonderwerpen en aan het eigenaarschap voor veiligheid in de lijn. Immers, enkel de intrinsieke motivatie van alle HVC-medewerkers bij elkaar kan leiden tot het optimale niveau van veiligheid in de organisatie.

Vitaliteit en duurzame inzetbaarheid HVC faciliteert en ondersteunt, waar nodig en/of gewenst, medewerkers in de eigen ‘persoonlijke’ ontwikkeling om het huidige werk te kunnen (blijven) doen en ook om meer sturing te kunnen geven aan de eigen loopbaan, veranderingen te

kunnen opvangen en met plezier en in goede gezondheid tot aan het pensioen met toegevoegde waarde te kunnen blijven werken. Wij bieden daartoe een ruim opleidingsbudget, diverse interventies op vitaliteit & gezondheid, financiële- en/of mentale coaching en andere op levensstijl gerichte interventies. Iedereen kan met zijn of haar leidinggevende afspraken maken over trainingen en opleidingen om duurzaam inzetbaar te blijven, ook als deze opleidingen buiten de eigen functie liggen. Dit komt namelijk de mobiliteit ten goede. Vanaf 2017 bestaat binnen HVC de regeling Generatiepact. De regeling biedt medewerkers vanaf acht jaar voor hun AOW-leeftijd de mogelijkheid om minder te gaan werken met behoud van 100% pensioenopbouw. De FTE-ruimte die op deze manier ontstaat wordt voor minimaal 80% ingevuld met instroom van jongeren. In 2021 zijn 19 collega’s gaan deelnemen en negen collega’s zijn weer uitgestroomd als gevolg van pensionering, waardoor het totaal aantal deelnemers aan de Generatiepact-regeling op 70 uitkomt. In 2021 zijn 39 nieuwe collega’s aangenomen in de leeftijd van 30 jaar en jonger.

Generatiepact Aanmeldingen in 2021

Instroom jongeren in 2021

Inzameling

14

20

Energie uit Afval

4

8

Duurzame Energie

1

3

Business Unit (BU)

Groen Gas & Compost

1

Recycling & Logistiek

2

Regie op stromen

1

Staf Totaal

4 19

39

Leeftijdsopbouw en samenstelling personeel 0 – 24 jaar

36

25 – 34 jaar

187

35 – 44 jaar

219

45 – 54 jaar

373

55 – 59 jaar

174

60 – 65 jaar

150

66 en ouder Totaal

12 1.151

HVC heeft 1.151 (1.082 fte’s) medewerkers in dienst, 949 mannen (82,5%) en 202 vrouwen (17,6%). Het aantal fte’s is licht toegenomen (+ 29 fte’s) ten opzichte van 2020. We zien een kleine verschuiving in de leeftijdscategorie 25-34 jaar, deze laat ook dit jaar weer een kleine toename zien van 13. Vanaf de leeftijdscategorie 55-59 en hoger zien we een lichte stijging. In 2022 verwachten wij geen grote wijzigingen in de samenstelling van ons personeelsbestand, wel in de groei ervan.

Ziekteverzuim Het ziekteverzuim in 2021 ligt met 5,4% net beneden de doelstelling (< 5,5%) en is ten opzichte van 2020 iets gedaald (2020: 5,7%). Het verzuim bij met name Inzameling en Recycling & Logistiek is in 2021, in vergelijking met andere bedrijfsonderdelen, hoog. Een belangrijke reden, en zorg, voor het hoge verzuim binnen deze BU’s is het relatief grote aandeel van langdurig verzuim. Ook in 2021 was een deel van het ziekteverzuim corona-gerelateerd. Doel is om de diverse oorzaken van verzuim verder in kaart te brengen en in te zetten op het bevorderen van duurzame inzetbaarheid.

Re-integratie & mobiliteit Re-integratie en mobiliteit binnen HVC wordt verzorgd door de loopbaanadviseur. Zij heeft in 2021 in totaal 64 trajecten begeleid. Hiervan zijn 52 trajecten succesvol afgerond in 2021 en 12 trajecten lopen door in 2022. Er zijn 56 persoonlijke profielen opgesteld met het doel om zelfinzicht te vergroten en om vervolgens te komen tot effectievere onderlinge communicatie. In totaal hebben ook vijf afde-

71

bestuursverslag.

lingen dit instrument ingezet voor hun gehele team. De diverse trajecten worden hieronder specifieker toegelicht. Wet Verbetering Poortwachter, re-integratie 1e en 2e spoor HVC geeft invulling aan de Wet Verbetering Poortwachter, uiteraard in nauwe samenwerking met onze arbodienst, leidinggevenden, HR-adviseurs en betrokken collega’s. Er zijn in totaal 22 re-integratietrajecten aangemeld, waarvan 16 trajecten zijn afgerond en waarvan zes trajecten nog doorlopen in 2022. Loopbaanbegeleiding, duurzame inzetbaarheid en begeleiding WW-uitkeringsgerechtigden In 2021 zijn in totaal 12 trajecten aangemeld voor diverse vormen van loopbaanbegeleiding en/of duurzame inzetbaarheid. Hiervan zijn 11 trajecten succesvol afgerond en één traject loopt door in 2022. In 2021 is één outplacementtraject aangemeld en deze medewerker is succesvol bij een andere werkgever aan de slag gegaan. HVC is eigenrisicodrager voor de WW. Dit betekent dat de WW-uitkeringskosten vanuit UWV worden doorberekend aan HVC. In 2021 heeft de loopbaanadviseur, in samenwerking met een collega van het HR Service Center in totaal 21 jobhunttrajecten voor deze groep uitkeringsgerechtigden, zijnde ex-collega’s, verzorgd.

13 ex-collega’s zijn begeleid naar passend ander werk, vier zijn voor zichzelf begonnen en zijn hierdoor voortijdig uit de WW-uitkering gestroomd, zes trajecten lopen door naar 2022 waarvan vijf mensen gedeeltelijk uitgestroomd zijn naar passend ander werk en daarnaast nog een aanvulling op de WW-uitkering ontvangen.

Wij zien Social Return als integraal onderdeel van ons ondernemerschap en ondersteunen het principe van “inclusief ondernemen”, waarbij er plaats is in onze organisatie of bij onze samenwerkingspartners voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Hieronder een overzicht van de diverse activiteiten en inspanningen die HVC levert op het gebied van participatie en SROI. Arbeidsparticipatie Er zijn op de diverse locaties en Business Units van HVC mensen uit de doelgroepen werkzaam. Voor een deel worden deze mensen op basis van detachering ingezet. Bijvoorbeeld vanuit een werkbedrijf van de gemeente of via een gespecialiseerde bemiddelingsorganisatie zoals Baanbrekend in Dordrecht of Werkom in de Zaanstreek. Een deel werkt op uitzendbasis bij HVC maar er werkt ook een deel rechtstreeks bij HVC op contract. Daarnaast heeft HVC deelnemingen in vennootschappen en samenwerkingsverbanden met andere organisaties. Ook hier wordt op verschillende manieren gewerkt met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of worden op afzienbare termijn kansen voor mensen uit de doelgroep gerealiseerd. Een voorbeeld hiervan is Milieuwerk in Amsterdam. HVC laat door het Recycling Service Centrum in Amsterdam, bemenst door Milieuwerk, zijn textielstroom sorteren. Als SROI-inspanning stelt Milieuwerk tien arbeidsplaatsen beschikbaar voor mensen uit de banenafspraak.

Werkgelegenheid die gecreëerd wordt door de textielstroom van HVC. Sociaal inkopen SROI is één van de ambities in het HVC-actieplan uit het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen 2016-2022. Conform het inkoopbeleid wordt SROI en/of andere duurzaamheidsambities meegenomen in de aanbestedingen waar en wanneer dit mogelijk is.

Social Return/participatie HVC staat als maatschappelijk betrokken organisatie midden in de samenleving. Duurzaamheid is op vele vlakken binnen HVC een belangrijk thema, ook als het gaat om werk, onze mensen en het leveren van een bijdrage aan een duurzame arbeidsmarkt met kansen voor iedereen. Wij streven ernaar dat ons personeelsbestand een afspiegeling is van de samenleving. Het leveren van een bijdrage op het gebied van Participatie en SROI is voor HVC dan ook een vanzelfsprekendheid. Met ons SROI-beleid willen wij mensen die het niet zo gemakkelijk hebben op de arbeidsmarkt uitnodigen en aanmoedigen om mee te doen in het arbeidsproces. 72

bestuursverslag.

Co-creatieve projecten Bij co-creatieve projecten gaat het om samenwerking met bedrijven, onderwijs en/of andere maatschappelijke partners zodat kandidaten zich kunnen ontwikkelen. Bij HVC wordt op dit moment bijvoorbeeld een Pilot Integrale Samenwerking opgezet om bruikbaar hout te ‘oogsten’ en te recyclen. Dit gebeurt op dit moment in Lelystad en in samenwerking met Werkom, in Zaanstad. Hier wordt het hout geoogst voor Wortels en Co. Zowel in Lelystad als in Zaanstad wordt het hout hergebruikt voor meubels en plantenbakken.

financiële ontwikkelingen. Algemeen

Resultaten 2021

Het jaar 2021 kende door het coronavirus nog steeds diverse uitdagingen om de reguliere operatie doorgang te laten vinden. Door de inzet, flexibiliteit en oplossingsgerichtheid van collega’s zijn wij erin geslaagd de dienstverlening te continueren en de bedrijfsvoering te waarborgen.

Het nettoresultaat over 2021 bedroeg € 26,4 miljoen (2020: € 15,2 miljoen). Aan de stijging van het resultaat lagen meerdere oorzaken ten grondslag. Het exploitatieresultaat 2021 wordt positief beïnvloed door de éénmalige bate als gevolg van de op handen zijnde verkoop van het belang in Trianel Windpark Borkum West II (verder TWB), de gestegen metaalprijzen waaronder de metalen uit bodemassen, de toegenomen energieproductie en -levering alsmede de in het laatste deel van het jaar gestegen energieprijzen.

In 2021 verwelkomden wij acht nieuwe aandeelhouders met gemeenten Leidschendam-Voorburg, Rijswijk, Pijnacker-Nootdorp, Midden-Delfland, Wassenaar en Delft (allen via de GR Avalex), waterschap Amstel, Gooi en Vecht en waterschap Zuiderzeeland. Daarnaast heeft het waterschap Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) haar aandelenbelang uitgebreid. Het restafval (grof en fijn) en gft van de nieuw toegetreden gemeenten wordt met ingang van 2022 verwerkt door HVC. De verwerkingscapaciteit van te realiseren duurzame slibdroger is afgestemd met de hoeveelheid zuiveringsslib afkomstig van de twee nieuw toegetreden waterschappen en HHNK. De onderhouds- en investeringsprogramma’s hebben in 2021 op een reguliere wijze doorgang gevonden. De investeringen in uitbreiding van warmtenetten en warmtebronnen, uitrol van meerwaarde uit afval-projecten en zon- en windprojecten zijn in een lager tempo uitgevoerd dan begroot.

In 2021 heeft elk van de activiteitclusters Grondstoffen, Energie uit Afval en Duurzame Energie een positief nettoresultaat gerealiseerd. De omzet van de door aandeelhouders toegewezen taken bedraagt ruimschoots meer dan 80% van de geconsolideerde omzet. Het genormaliseerde nettoresultaat over 2021 kwam uit op € 25 miljoen (2020: € 11 miljoen). Bij de normalisatie is rekening gehouden met posten die een bijzonder karakter hebben en/of geen betrekking hebben op het boekjaar, waaronder de hiervoor genoemde terugname van een eerder verantwoorde afwaardering.

Bedrijfsresultaat Het bedrijfsresultaat is ten opzichte van voorgaand boekjaar met € 6,8 miljoen gestegen naar € 32,7 miljoen in 2021. De belangrijkste verschillen worden hierna verklaard.

Som der bedrijfsopbrengsten De netto-omzet is met € 23,3 miljoen gestegen tot € 318,7 miljoen. De toename wordt voornamelijk verklaard door gestegen energieopbrengsten, bestaande uit een hoeveelheidseffect en een prijseffect. Het hoeveelheidseffect bestaat uit gestegen energieproductie van bestaande productiemiddelen, ingebruikname van uitbreidingsinvesteringen en de aansluiting van nieuwe warmteklanten. Het prijseffect wordt veroorzaakt door de gestegen prijzen op de energiemarkt.

73

bestuursverslag.

Daarnaast is de omzet Verwerking gestegen door een hogere verwerkte hoeveelheid in de afvalenergiecentrales. De omzet Inzameling steeg in 2021 voornamelijk door een hoger aantal woonhuisaansluitingen waarvoor wordt ingezameld, maar ook door aanvullende dienstverlening en reguliere prijsindexatie. De overige opbrengsten zijn met € 5,2 miljoen gestegen naar € 91,8 miljoen. Deze toename wordt veroorzaakt door gestegen grondstofprijzen van onder andere papier en metaal en door een toegenomen afvalscheidingsresultaat. De stijging van de overige opbrengsten wordt met € 11,0 miljoen gedempt door lagere subsidieopbrengsten. De daling van subsidieopbrengsten heeft een directe relatie met de gestegen energieopbrengsten als gevolg van de prijseffecten.

Som der bedrijfslasten De bedrijfslasten zijn met € 21,8 miljoen gestegen. Onderstaande opsomming verklaart de belangrijkste verschillen. • De kosten uitbesteed werk en andere externe kosten zijn € 15,8 miljoen gestegen. Dit wordt veroorzaakt door € 1,8 miljoen hogere onderhoudskosten door gestegen (grondstof)prijzen, € 1 miljoen hogere transportkosten door gestegen dieselprijzen, € 1,4 miljoen hogere kosten voor inhuur van personeel en € 12,6 miljoen hogere verwerkingskosten en hogere vergoedingen aan gemeenten in verband met gestegen papier- en metaalprijzen. • De lonen, salarissen en sociale lasten zijn met € 2,2 miljoen gestegen als gevolg van de CAO-stijging, hogere pensioenlasten en het toekennen van reguliere periodieken. • De afschrijvingslasten zijn € 5,4 miljoen gestegen als gevolg van uitbreidingsinvesteringen in activa die in 2021 en eind 2020 in gebruik zijn genomen. • De overige bedrijfskosten zijn met € 1,0 miljoen gestegen voornamelijk door hogere verzekeringspremies.

Financiële baten en lasten, resultaat deelnemingen en vennootschapsbelasting • De opbrengsten van vorderingen die tot de vaste activa behoren hebben betrekking op de ontvangen dividenden van de windparken in deelnemingen Gemini en TWB. De dividenden zijn in 2021 € 3,5 miljoen lager. Het reguliere dividend is in 2021 weliswaar gestegen door hogere energieprijzen, maar doordat in 2020 sprake was van een eenmalig extra dividend, is per saldo het dividend in 2021 lager dan in 2020. 74

bestuursverslag.

• De onder de vorderingen die tot de vaste activa behoren opgenomen voordelige waardeverandering ziet op de terugname van een eerdere afwaardering op het windpark Trianel Windkraftwerk Borkum GmbH & Co.KG door de voorgenomen verkoop van deze deelneming en de daarmee verband houdende actueel beschikbare informatie van de verkoopprijs. • De gesaldeerde rentebaten en -lasten dalen met € 2,7 miljoen als gevolg van herfinanciering in 2021 tegen een lager rentepercentage, alsmede een daling van de gemiddelde omvang van de financieringsschuld. • De effectieve belastingdruk is in 2021 gedaald, voornamelijk door gedaalde permanente verschillen ten opzichte van 2020, die mede worden veroorzaakt door de waardeverandering van de vorderingen die tot de vaste activa behoren. • Het resultaat deelnemingen is toegenomen, voornamelijk door hogere resultaten van de deelnemingen wASH VOF, Sortiva BV en PV NED Holding BV.

Investeringen, financiering en kasstroom De investeringen in materiële vaste activa bedroegen in 2021 € 66,9 miljoen (2020: € 64,2 miljoen). De investeringen hebben voornamelijk betrekking op de uitbreiding van de warmtenetten, de uitvoering van regulier groot onderhoud aan de afvalenergiecentrales en de slibverbrandingsinstallatie, de aanschaf van inzamelvoertuigen en (ondergrondse) inzamelcontainers en de aanleg van zonneparken. Ten opzichte van 2020 zijn met name de investeringen in warmtenetwerken toegenomen. De kasstromen uit operationele activiteiten zijn gestegen met € 20,4 miljoen naar € 137,5 miljoen. Deze stijging ziet op het hogere operationele resultaat, gestegen afschrijvingen en een gedaald werkkapitaal. De operationele kasstromen worden aangewend voor de financiering van de investeringsprojecten. Daarnaast worden investeringsprojecten gefinancierd middels het aantrekken van leningen. Per saldo dalen de schulden aan kredietinstellingen met € 24,4 miljoen, wat voortkomt uit het saldo van de opname en aflossingen van leningen. Door de toevoeging van het positieve nettoresultaat aan het eigen vermogen en een geringe mutatie in het balanstotaal, stijgt de solvabiliteit van 14,3% in 2020 naar 16,6% in 2021.

Financiële verwachting voor 2022 Het jaar 2022 staat in het teken van het realiseren van diverse uitbreidingsinvesteringsprojecten, waaronder warmtenetwerk Westland, de slibdroger in Alkmaar en de overname van de inzamelactiviteiten van Stadswerk072 in Alkmaar. Ten aanzien van de financiële prestaties wordt continuering van het gemiddelde resultaat over de afgelopen twee jaar verwacht. Hierbij dient aangetekend te worden dat de effecten op het resultaat als gevolg van de uitbraak van de oorlog in Europa in februari 2022 niet goed te overzien zijn.

Omzet per activiteit

HVC zal blijven inzetten op de verdere verduurzaming van energie en het verlagen van de CO2-footprint door de uitrol van warmtenetten, geothermie en zon- en windenergieprojecten. Daarnaast wordt geïnvesteerd in het terugwinnen van grondstoffen uit het ingezamelde afval bij onze aandeelhouders en de verdere uitrol van het recycle-tarief bij gemeenten. Deze investeringen worden gefinancierd vanuit de vrije kasstromen en aangetrokken (project)financiering. In het Governance-hoofdstuk worden de corporate governance, risicobeheer en de compliance beschreven.

Ratio’s

(in %) Bedrijfsopbrengsten Energie uit afval, vergisting en compostering

2% 5%

4%

5% 3%

Inzameling

8%

7% 37%

39%

Hergebruik

17%

18%

Slib

27%

28%

Warmte Energie uit Zon en Wind

2021

75

bestuursverslag.

2020

BEC

eenheid

2021

2020

€ mln

410

382

Bedrijfsresultaat

€ mln

33

26

Resultaat na belastingen

€ mln

26

15

Totaal activa

€ mln

1.014

992

Eigen vermogen

€ mln

169

142

Schulden aan kredietinstellingen

€ mln

722

745

%

16,6%

14,3%

Solvabiliteit ratio Debt / EBITDA ratio

6,8x

7,4x

Interest coverage ratio

1,6x

1,1x

14%

13%

FFO (funds from operations) / Debt

%

verslag van de raad van commissarissen. De raad van commissarissen ziet toe op de vormgeving en uitvoering van de strategie door de directie en hanteert daarbij langetermijnwaardecreatie binnen de onderneming als uitgangspunt. De raad weegt bij de vervulling van die taak de belangen van alle bij de vennootschap behorende stakeholders en stuurt daarbij op basis van financiële, commerciële, operationele en governance informatie.

Samenstelling De raad is samengesteld overeenkomstig de met de aandeelhouders afgestemde profielschets en heeft een omvang van vijf leden. De profielschets geeft weer over welke competenties de leden gezamenlijk en individueel dienen te beschikken. De gezamenlijke competenties hebben betrekking op de voor HVC relevante aspecten van het bedrijf. Daarnaast dient elke commissaris individueel te beschikken over voor hem of haar specifiek vereiste kennis en ervaring om de bedrijfsvoering, de financiële en ondernemingsresultaten van HVC in algemene zin te kunnen beoordelen. Hij of zij dient over een zodanige persoonlijkheid te beschikken dat de rol van toezichthouder en teamlid adequaat wordt vervuld. In de samenstelling van de raad vormt ook diversiteit een belangrijk criterium, omdat het bijdraagt aan objectieve en gedegen besluitvorming. De raad kent momenteel drie mannelijke en twee vrouwelijke leden. De raad van commissarissen is zodanig samengesteld dat de leden ten opzichte van elkaar, het bestuur en welk deelbelang dan ook onafhankelijk en kritisch kunnen opereren.