4585 Programmabegroting 2027-2030
Tekst van het document
Gezien de grote economische onzekerheden schatten we de kans hoog in. Op basis van prijsstijgingen nemen de gemeentelijke lasten toe. Via de algemene uitkering ontvangen gemeenten jaarlijks compensatie voor loon- en prijsstijging. Het risico bestaat dat er op basis van de nieuwe BBP-systematiek niet altijd voldoende compensatie is om de prijsstijgingen op te vangen. Dit kan doordat de compensatie te laag is, maar er kan ook sprake zijn van een tijdelijk tekort doordat compensatie later plaatsvindt dan het prijseffect in de gemeentelijke lasten. Op basis van de inmiddels stabiliserende/ dalende inflatie wordt uitgegaan van een risico van maximaal 1% van de uitkering gemeentefonds, wat neerkomt op € 1,81 miljoen, waarbij de kans hoog wordt ingeschat. De afgelopen jaren is er landelijk door de gemeenten een steeds groter beroep gedaan op het btw - compensatiefonds. Het risico bestaat dat er niet langer sprake zal zijn van een onderbesteding en de gemeente de geraamde inkomsten van € 0,84 miljoen per jaar (deels) niet zal ontvangen. Dit risico wordt gemiddeld ingeschat. Het totale risico komt hiermee uit op afgerond € 4,5 miljoen.
Grondexploitaties Grondexploitatie De grootste risico’s bij de grondexploitatie zijn prijsstijgingen voor civiele werken door markt - en wereldomstandigheden, vertraging in de projecten door veranderde programmaeisen en marktsituatie (bijv eisen betaalbare woningbouw en netcongestie). Beheersmaatregelen: Het risico wordt gemitigeerd goede afstemming en in overleg blijven met (markt)partijen. Daarnaast vindt er heldere communicatie plaats over kwaliteit in relatie tot budgetten. Toelichting: Het risicoprofiel is berekend door middel van de Risk Mapping-methode. Het risicoprofiel is bepaald met een waarschijnlijkheid van 80%. Dat wil zeggen dat op basis van de uitgevoerde risicoanalyse, een risicobuffer ter grootte van het berekende risicoprofiel met een waarschijnlijkheid van 80% toereikend is om de financiële risico’s van de grondexploitatie op te vangen. Het risicoprofiel voor Vlietvoorde komt uit op € 0,89 miljoen, het risicoprofiel voor Klein Plaspoelpolder (KPP) bedraagt € 1,36 miljoen en het risicoprofiel voor De Star bedraagt € 0,5 miljoen. Vertrouwelijke informatie over de risico's worden toegelicht in het meerjarig programma grondexploitaties (MPG). Open-einde regelingen 105 Wmo De Wmo is een open einde-regeling en kent daardoor geen bestedingsplafond. Hierdoor moet de gemeente ondersteuning blijven leveren aan haar inwoners, ook als het budget niet toereikend is.
Beheersmaatregelen: Bij het toekennen van voorzieningen wordt vooral gekeken naar wat de inwoners nog zelf kunnen. Door dit maatwerk worden kosten beperkt. De vraag naar zorg uit de Wmo wordt verder voortdurend gemonitord en de budgetten worden periodiek bijgesteld aan de hand van actuele prognoses. De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage is uitgesteld naar 1 januari 2028. Dit betekent dat het huidige abonnementstarief wordt vervangen door een bijdrage die meebeweegt met het inkomen en vermogen van de inwoner. De maatregel is bedoeld om Wmo- ondersteuning betaalbaar te houden en de druk op gemeentelijke voorzieningen te reguleren. Toelichting: De omvang van het risico op overschrijding van het Wmo-budget wordt geschat op 10% van het Wmo-budget (Begeleiding, Dagbesteding, Beschermd Wonen, Huishoudelijke ondersteuning, Hulpmiddelen, Collectief vervoer en Woonvoorzieningen). De kans op het ontstaan van tekorten op de Wmo-budgetten wordt hoog ingeschat. Jeugdhulp Jaarlijks wordt de begroting van de jeugdzorguitgaven geactualiseerd aan de laatste trendmatige ontwikkeling. Het risico bestaat dat deze ontwikkeling van de jeugdzorguitgaven te laag is ingeschat. Beheersmaatregelen: Regionaal en lokaal worden maatregelen getroffen om de groei van de jeugdzorguitgaven te beheersen.
Hierbij wordt gestuurd op passende inzet van jeugdhulp, beheersing van de uitgaven en verdere optimalisatie van de regionale samenwerking. Daarnaast wordt gewerkt aan de voorbereiding van de nieuwe inkoop van jeugdhulp. Met het Actieplan Jeugd wordt ingezet op tijdige en passende ondersteuning, zodat de zorg toegankelijk blijft voor inwoners die deze het hardst nodig hebben en de kosten zoveel mogelijk worden beheerst. Toelichting: De jeugdzorguitgaven zijn sinds de decentralisatie in 2015 fors gestegen. De ontwikkeling van de uitgaven wordt beïnvloed door meerdere factoren, waaronder volume-ontwikkelingen, de zwaarte en complexiteit van de zorg, prijs- en indexontwikkelingen en landelijke ontwikkelingen binnen het jeugdstelsel. De maximale omvang van het risico wordt geschat op 10% van de begrote jeugdzorguitgaven van circa € 32 miljoen. De kans dat dit risico zich voordoet wordt ingeschat op 70%. Bijstandsuitkeringen (BUIG) In 2022 heeft het Rijk het macrobudget van de BUIG (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten) naar beneden bijgesteld. Sinds dat moment heeft de gemeente Leidschendam -Voorburg regelmatig een negatief verschil tussen de verstrekte uitkeringen en de ontvangst van het Rijk (tekort BUIG). Het Rijk houdt rekening met een lager aantal uitkeringsgerechtigden dan de gemeente in werkelijk heeft.
Het tekort is in de begroting meegenomen, maar het risico is dat door prijsstijgingen of volumecorrecties dit verschil groter wordt. Daarnaast is er sprake van een T-2 financiering, wat met name voor de nieuwe doorstroomlocatie voor statushouders naar verwachting een groot negatief effect zal hebben. Beheersmaatregelen: Het Rijk bepaalt jaarlijks het macrobudget van de BUIG (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten) en stelt dit twee keer per jaar bij. Vanaf 2027 is de verwachting dat er weer sprake is van een tekort, deze hangt sterk samen met de mate waarin de taakstelling van de statushouders (Spreidingswet) ingevuld kan worden Toelichting: De verdeling van het macro BUIG-budget vindt plaats op basis van uitgangspunten die het Rijk bepaalt. De loonkostensubsidie (LKS) is een los onderdeel en wordt bepaald op basis van de uitgaven van het voorgaande jaar. Hiermee probeert het Rijk gemeenten te stimuleren gebruik te maken van dit instrument. Voor het overige deel zijn gemeenten eigen risico-drager. Het Rijk vraagt 106 aan gemeenten wel een gedetailleerde jaarlijkse verantwoording (SiSa), waarmee gecontroleerd wordt of de gebruikte uitgangspunten nog valide zijn. Indien er in drie jaren opeen sprake is van een tekort, kunnen gemeenten in aanmerking komen voor de vangnetregeling. De maximale omvang van het risico is bepaald op 10% van het BUIG-budget van 2026.
De kans dat dit risico optreedt wordt als gemiddeld ingeschat, namelijk 30%. Specifieke uitkeringen (niet BUIG) Bij een specifieke uitkering bestaat het risico dat de definitief toegekende subsidie lager uitpakt dan de voorlopige subsidie en/of dat de werkelijke gemaakte kosten de begrote lasten overschrijden vanwege het open-eindekarakter van de regeling. Beheersmaatregelen: De ontwikkelingen op de diverse regelingen wordt vanuit beleid en de periodieke budgetbewaking in het kader van de P&C-cyclus voortdurend gemonitord. Indien nodig wordt via de tussentijdse rapportages de gemeenteraad verzocht de begroting aan te passen. Toelichting: De gemeente ontvangt voor de uitvoering van een aantal specifieke taken, specifieke uitkeringen van de Rijksoverheid of mede-overheden. Sommige van deze specifieke uitkeringen kennen een min of meer structureel karakter, zoals: · Onderwijsachterstandenbeleid; · Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (BBZ). Daarnaast zijn er de afgelopen jaren veel nieuwe taken bij gemeenten belegd welke worden gefinancierd door middel van specifieke uitkeringen met elk hun eigen regels over verantwoording. Het rijk heeft inmiddels ook een aantal specifieke uitkeringen met 10% gekort. De financiële omvang van het risico is bepaald op circa 10% van de begrote Rijksbijdragen over 2027. De kans dat dit risico optreedt wordt als gemiddeld ingeschat, namelijk 30%.
Overige Risico cyberaanvallen Er is sprake van een structureel en toenemend risico op cyberaanvallen die kunnen leiden tot verstoring van de gemeentelijke dienstverlening, verlies van gegevens en financiële schade. Gemeenten blijven een aantrekkelijk doelwit, mede door hun publieke taak en de toenemende afhankelijkheid van digitale systemen en ketenpartners. Het risico neemt de komende jaren naar verwachting niet af. Dit komt door toenemende digitalisering en afhankelijkheid van ICT, groeiende complexiteit van leveranciersketens, verdere professionalisering van cybercriminelen en geopolitieke ontwikkelingen die de dreiging beïnvloeden. Beheersmaatregelen: Vanaf 2024 wordt intensief ingezet op de versterking van de digitale weerbaarheid, onder andere in het kader van de Europese NIS2-richtlijn en de aankomende Cyberbeveiligingswet. De gemeente is hiermee aangemerkt als essentiële entiteit en dient te voldoen aan zwaardere eisen op het gebied van informatiebeveiliging. Met de uitvoering van het programma NIS2/BIO en aanvullende technische en organisatorische maatregelen in 2025 en verder, wordt gewerkt aan het verhogen van de weerbaarheid van organisatie, systemen en infrastructuur en het beperken van de risico’s van cyb erincidenten. Toelichting: De kans dat organisaties worden geraakt door cyberincidenten is de afgelopen jaren verder toegenomen.
Uit recente dreigingsbeelden van onder andere de Informatiebeveiligingsdienst voor gemeenten blijkt dat gemeenten te maken hebben gehad met incidenten, wa aronder incidenten in de leveranciersketen. Op basis hiervan wordt de kans ingeschat op 30%. De maximale financiële impact van een cyberincident is afhankelijk van de duur en omvang van de verstoring en omvat zowel directe als indirecte schade (onder meer herstelkosten, inhuur, gemiste dienstverlening en mogelijke juridische gevolgen). De maximale omvang van het risico is gebaseerd op voorbeelden die zich bij andere gemeenten hebben voorgedaan. 107 Bodemsaneringen Er zijn verschillende locaties binnen de gemeente waarvan bekend is dat de bodem verontreinigd is, maar waarvan nog niet duidelijk is of, en zo ja, wanneer de bodemverontreiniging gesaneerd moet worden. Ook speelt hierbij een rol of de kosten verhaald kunnen worden op de veroorzaker of (voormalige) eigenaar van de vervuilde locatie. Het beheer alsmede de risico’s van de nazorglocatie aan de Nieuwstraat, ligt sinds 2022 bij de provincie en niet meer bij de gemeente. Onverwachte zaken in de bodem, zoals begin 2022 het dumpen van drugsafval in het recreatiegebied Vlietland waarbij de bodem werd verontreinigd, komen vooralsnog maar sporadisch voor.
Recent heeft de GGD, op advies van het RIVM, advies gegeven over hoe om te gaan met verhoogde gehalten aan lood in grond om gezondheidsrisico voor kleine kinderen te voorkomen. Beheersmaatregelen: Om eventuele risico's te beperken worden door de gemeente bodemonderzoeken uitgevoerd bij aankoop van gronden. Eventuele financiële effecten worden meegenomen in de bepaling van de grondprijs. Om risico’s en onzekerheden inzake de ondergrond (bodem) te ver kleinen, worden de komende jaren diverse kaarten gemaakt om voor iedereen (intern en extern) inzichtelijk te maken wat de risico's inzake de bodem zijn. Niet alleen bodemverontreiniging is van belang maar ook Warmte Koude Opslag (WKO), geothermische omstandigheden, draagkracht van de bodem, bodemdaling/verzakkingen, archeologie, enzovoort. De gemeente is bronhouder voor het correct aanleveren van geologische grondboringen, grondwatermeetnet en WKO-installaties aan Basis Registratie Ondergrond (BRO). Jaarlijks legt de gemeente via de Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA) verantwoording af aan het rijk. Toelichting: De verschillende financiële risico’s over bodemsanering, evenals de nieuw ontdekte VOCL - verontreiniging en de onzekerheid over PFAS, staalslakken en zogenaamde zorgwekkende stoffen, bedragen, na beoordeling, € 1,5 miljoen.
Dividend Jaarlijks ontvangen de aandeelhouders van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) en Stedin over de gemaakte winst een dividenduitkering. De resultaten van de BNG en Stedin zijn onderhevig aan exogene factoren. Dit kan ertoe leiden dat resultaten en de daarmee samenhangende dividenduitkeringen tegenvallen. Beheersmaatregelen: Gedurende de Planning & Control-cyclus worden de ontwikkelingen op dit risico nauwlettend gemonitord en zal de begroting indien nodig worden bijgesteld. Toelichting: De kans bestaat dat in enig jaar het dividend tegenvalt door tegenvallende resultaten van de betreffende onderneming. De maximale omvang van het risico van de BNG en Stedin is gelijk aan het verwachte dividend van € 2.864.000 in 2027. Bouwleges De inkomsten van de bouwleges worden jaarlijks geraamd op basis van de bouwaanvragen die bekend zijn en worden verwacht. Aanvragen worden in de praktijk regelmatig uitgesteld of gaan soms niet door. Ook worden nieuwe aanvragen ingediend waarmee geen rekeni ng is gehouden. Dit maakt de inkomsten voor de bouwleges onvoorspelbaar, waardoor een fasering bij grote bouwaanvragen een significant effect heeft op de begroting. Beheersmaatregelen: Periodiek wordt een inschatting gemaakt van de te verwachten bouwaanvragen (projecten). In de tussentijdse rapportages worden mutaties naar aanleiding van deze analyses verwerkt.
Toelichting: De maximale omvang wordt op € 1 miljoen geschat en is gebaseerd op het begrootte bedrag aan legesinkomsten in 2027 en de afwijkingen in het verleden. Doordat bouwaanvragen kunnen worden uitgesteld of niet doorgaan, zijn de inkomsten voor de bouwleges onvoorspelbaar en wordt de kans dat het risico zich voordoet op 70% ingeschat. 108 Rente Het renterisico betreft het risico dat de gemeente loopt bij onvoorzien hoge rentestijgingen bij (nieuw) aan te trekken geldleningen. Beheersmaatregelen: Op de schatkistrekening staan de overtollige liquide middelen gestald. Bij het aantrekken van toekomstige leningen wordt mogelijk meer gebruik gemaakt van lineaire leningen. Bij lineaire leningen worden aflossingen meer gespreid over de tijd en neemt ook het renterisico bij herfinanciering af. Toelichting: Het is mogelijk dat er medio 2027 een beperkt aantal nieuwe langdurige geldleningen moet worden aangetrokken. Ten tijde van het samenstellen van de begroting 2027 waren de rentetarieven op de kapitaalmarkt (licht) stijgende. Indien de huidige leningenportefeuille geherfinancierd moet worden tegen een rente die 1% hoger uitvalt, dan is het effect circa € 507.000. De kans dat de marktrente op korte termijn verder fors zal stijgen is onwaarschijnlijk, maar ook, gezien de omstandigheden, lastig in te schatten.
Stikstofproblematiek De neerslag van een overmaat aan stikstof in beschermde, kwetsbare natuurgebieden heeft een ingrijpend negatief effect op de biodiversiteit. De soortenrijkdom en daarmee de kwaliteit van de natuur in deze gebieden neemt af naarmate er meer stikstof in de grond neerslaat. Tot 2019 vormde het ‘Programma Aanpak Stikstof’ (PAS) de basis om toestemming te kunnen verlenen voor bouwplannen en andere ruimtelijke ontwikkelingen, die een bijdrage (kunnen) leveren aan de neerslag van stikstof in de beschermde Natura 2000-gebieden. Het PAS liep vooruit op de verwachte positieve effecten van toekomstige maatregelen om de nadelige gevolgen van het neerslaan van stikstof in natuurgebieden te verminderen. Op die manier zorgde het PAS voor ruimte voor nieuwe ontwikkelingen. In mei 2019 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State echter een streep door de toepassing van het PAS gezet. De Afdeling oordeelde dat onvoldoende zeker is dat toekomstige maatregelen de verwachte gunstige effecten zullen kunnen waarmaken. Het PAS als onderbouwing voor het verlenen van toestemming voor bouw- en andere activiteiten, die voor een toename van de neerslag van stikstof in natuurgebieden kunnen zorgen, is daardoor weggevallen. Beheersmaatregelen: Gedurende de P&C-cyclus worden de ontwikkelingen rond dit risico nauwlettend gemonitord.
Waar nodig worden maatregelen genomen om het risico te beperken of zoveel als mogelijk uit te sluiten. Toelichting: De eerder gesignaleerde trend, dat de ruimte voor nieuwe ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving steeds verder wordt ingeperkt zolang er geen meer structurele oplossingen worden gevonden om de stikstofdepositie op kwetsbare natuurgebieden te beperken, zet zich nog steeds door. Op 26 juni 2026 presenteerde het kabinet Jetten zijn plannen om Nederland van het ‘stikstofslot’ te halen. Die plannen voorzien in een breed maatregelenpakket. Dit moet zorgen voor duidelijkheid voor sectoren die stikstof uitstoten, natuurherstel en ruimte om weer te kunnen bouwen. Naast doelen op bedrijfsniveau, die vooral de agrarische sector betreffen, wordt ingezet op maatregelen voor en investering in natuurherstel. Ook wordt een nieuwe rekenkundige ondergrens voor stikstofdepositie ingevoerd. Dat moet ervoor zorgen dat activiteiten met een beperkte stikstofneerslag, zoals in de woningbouw, energietransitie en infrastructuur, eenvoudiger gerealiseerd kunnen worden. Of en in hoeverre dit pakket aan maatregelen voldoende (aantoonbaar) effectief zal zijn, op voldoende juridisch en politiek draagvlak kan rekenen en er dus daadwerkelijk weer meer ruimte zal ontstaan voor bouw- en overige plannen, zal de komende tijd moeten blijken.
De implementatie van de plannen moet immers nog starten 109 Vooral voor de relatief omvangrijke ruimtelijke projecten, zoals bijvoorbeeld De Star of de Veurse Achterweg, blijft daarom onverminderd het dringende advies om tijdig een AERIUS -berekening van de gebruiks- én bouwfase te laten uitvoeren en daarbij ook de mogelijkheden voor emissiereductie in beide fasen te verkennen. Alleen zo kunnen de mogelijke risico’s actief en tijdig gemonitord worden en kan er waar nodig bijgestuurd worden op programma, fasering en andere emissie gerelateerde factoren. De maximale omvang van dit risico is moeilijk te kwantificeren. Daarnaast is, vooral bij kleinere projecten, de kans relatief klein dat dit risico zich voordoet. De ervaring tot en met medio 2026 leert dat in Leidschendam-Voorburg de effecten van de stikstofproblematiek bij de ruimtelijke planvorming beperkt zijn gebleven. Ontwikkelingen in de arbeidsmarkt De arbeidsmarkt is nog altijd krap en zal op korte termijn niet veranderen. We hebben hierdoor te maken met het langer zoeken naar de juiste match of dat de juiste match niet meer te vinden is. Dit betekent dat we als organisatie flexibeler moeten schakelen op de inhoud van een vacature met bijvoorbeeld jobcarving of de inzet AI, of mensen, al dan niet intern, opleiden totdat ze de juiste skills hebben.
Ook de doorlooptijd en behandeltijd van een vacature vragen om een andere benadering. Beheersmaatregelen: Extra inspanningen zijn ingezet om het imago van Leidschendam-Voorburg als werkgever te verbeteren en meer geschikte kandidaten te motiveren om bij Leidschendam-Voorburg te solliciteren. Extra aandacht gaat ook uit naar het beter intern managen van talent en bieden van ontwikkelkansen aan medewerkers om hen langer te behouden. Toelichting: Het aantrekken en behouden van geschikte kandidaten kan zorgen voor hogere incidentele extra kosten, zoals inzet assessments, opleidingskosten en aanbrengbonus. Onderwijshuisvesting Scholen voorzien in adequate huisvesting is een wettelijke taak van de gemeente. Onderwijsprojecten zijn de afgelopen jaren steeds complexer geworden; dit zijn langlopende projecten waarbij de nodige risico’s de kop op kunnen steken die kunnen leiden tot vertraging van het proces. Afhankelijk van de fase waarin de vertraging optreedt, kan deze een kostenverhogend effect hebben.
Beheersmaatregelen: - Uitvoeren vastgesteld Integraal Huisvestingsplan (IHP) op basis van uitvoeringskader - Investeringsoverzicht en planning opstellen en actueel houden - Bijeenbrengen van budgetten en/of subsidiegelden - Maken van afspraken met de schoolbesturen over de invulling van het bouwheerschap - Huisvestingsopgave definiëren door het opstellen van een businesscase (ruimtelijk en financieel) Toelichting: In december 2025 is het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor Primair en Voortgezet Onderwijs 2025 - 2040 vastgesteld. Het IHP heeft een scope van 16 jaar, waarbij voor de eerste vier jaar een uitvoeringskader is opgesteld. Voor de resterende 12 jaar wordt in het IHP een doorkijk geschetst.Iedere 4 jaar wordt het IHP herijkt op basis van leerlingprognoses en actuele ontwikkelingen. Netcongestie Door toenemende netcongestie bestaat het risico dat nieuwe of verzwaarde elektriciteitsaansluitingen niet tijdig beschikbaar zijn. Hierdoor kunnen gemeentelijke projecten, zoals woningbouw, de nieuwbouw van scholen, de mobiliteitstransitie en de verduurzamingsopgave, vertraging oplopen. Dit kan leiden tot uitstel van beleidsdoelen, fasering van projecten en mogelijk hogere uitvoeringskosten.
Beheersmaatregelen: Om de gevolgen van netcongestie zoveel mogelijk te beperken wordt vroegtijdig afgestemd met de netbeheerder en worden, waar mogelijk, tijdig aanvragen voor netcapaciteit ingediend. Voor de nieuwbouw van scholen kan vanaf 1 oktober 2026 voor projecten uit het Integraal Huisvestingsplan Scholen tijdig prioriteit voor een netaansluiting worden aangevraagd. Voor de mobiliteitstransitie worden maatregelen toegepast zoals slim laden, het verschuiven van laadtijden en het gereguleerd beperken van laadvermogen tijdens piekmomenten. Binnen de verduurzamingsopgave wordt daarnaast onderzocht of tijdelijke oplossingen, zoals hybride warmteoplossingen, kunnen bijdragen aan het beperken van de gevolgen van netcongestie. Ondanks deze maatregelen blijft de gemeente afhankelijk van de beschikbare netcapaciteit en de planning van de netbeheerder, waardoor vertragingen niet volledig kunnen worden voorkomen. Toelichting: Toenemende netcongestie vormt een risico voor de uitvoering van verschillende gemeentelijke opgaven. Met name projecten die zich nog in de verkennings- of opstartfase bevinden, lopen een toenemend risico op vertraging doordat nieuwe of verzwaarde netaanslu | itingen niet tijdig beschikbaar zijn. Voor reeds vergevorderde bouwprojecten lijkt dit risico op dit moment beperkter.
Naast de woningbouwopgave kunnen ook de nieuwbouw van scholen, de uitrol van laadinfrastructuur en de verduurzamingsopgave worden geraakt. Voor de mobiliteitstransitie zijn op dit moment nog beheersmaatregelen beschikbaar waardoor de gevolgen vooralsnog beperkt blijven. Binnen de energietransitie kan netcongestie er echter toe leiden dat tijdelijke tussenoplossingen, zoals hybride warmte-oplossingen, noodzakelijk zijn om de voortgang van de verduurzaming zoveel mogelijk te waarborgen. Kengetallen De financiële kengetallen zijn als volgt. Kengetal | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Netto schuldquote | 26,5% | 47,6% | 56,0% | 70,7% | 77,3% Netto schuldquote (gecorrigeerd voor verstrekte | 20,5% | 41,5% | 49,7% | 64,4% | 71,0% leningen) Solvabiliteitsratio | 58,5% | 47,9% | 44,0% | 38,9% | 36,4% Structurele exploitatieruimte | -0,5% | 4,2% | 4,3% | 2,2% | 2,8% Grondexploitatie | 4,0% | 3,1% | -1,7% | -0,4% | 0,0% Belastingcapaciteit | 100,5% | 100,1% | 100,1% | 100,1% | 100,1% 1. | Netto schuldquote en de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen.
Omdat bij verstrekte leningen er onzekerheid kan bestaan over de terugbetaling wordt de netto schuldquote zowel inclusief als exclusief | de doorgeleende gelden berekend. Des te lager deze schuldquote is des te meer eigen middelen de gemeente ter beschikking heeft. Bij een waarde onder de 100% is de quote goed te noemen. De VNG kwalificeert een hoogte van 100% als code oranje en spreekt vanaf 130% van code rood. 2. | De solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves en het begrotingssaldo. Des te hoger deze ratio is des te meer middelen de gemeente ter beschikking heeft om aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. | Als signaalwaarde voor de solvabiliteitsratio geldt volgens de VNG een percentage van 20%; bij een solvabiliteitsratio lager dan 20% bevindt de gemeente zich op glad ijs. De gemeenteraad heeft echter een ondergrens van 30% vastgesteld. 110 111 3. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht in de exploitatie wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten.
Dit kengetal wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves te delen door de totale baten, uitgedrukt in een percentage. Bij een waarde hoger dan 0% is er structurele exploitatieruimte. 4. Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Voor de berekening van dit kengetal worden de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten uit de programmabegroting en uitgedrukt in een percentage. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. De accountant moet ieder jaar beoordelen of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. 5. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. De definitie van het kengetal belastingcapaciteit is: woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar t (het begrotingsjaar) ten opzichte van het landelijk gemiddelde in jaar t-1 (het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar) uitgedrukt in een percentage. De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen, wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten.
Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde waarde in de gemeente. Een waarde van 100% geeft aan dat de gemeente qua woonlasten op het landelijk gemiddelde zit. Beoordeling onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie De uitkomsten van de kengetallen geven aan dat de financiële positie van de gemeente goed is. De kengetallen voldoen aan de VNG-normen. De rente en aflossingen zijn gedekt in de begroting, de solvabiliteit is ruim voldoende en de financiële weerbaarheid is goed. De gemeente is goed in staat om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De belastingcapaciteit kan zo nodig voor dekking zorgen van extra lasten die voortvloeien uit eventuele tegenvallers. 112 Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen De gemeente heeft op haar grondgebied een groot aantal kapitaalgoederen zoals wegen, riolering en water, groen, gebouwen, openbare verlichting, speelvoorzieningen en sportparken. Investeren in en onderhouden van deze kapitaalgoederen is belangrijk omdat ze een belangrijke bijdrage leveren aan de uitvoering van de programma’s van de begroting. Een aantal van de taken waarop kapitaalgoederen betrekking hebben, is verplicht. Zo heeft de gemeente een wettelijke plicht rondom riolering en onderhoud van wegen.
Ook leggen de kapitaalgoederen een aanzienlijk beslag op het investeringsplan. De paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen bevat het beleid en de planning ten aanzien van het planmatig onderhoud van de gemeentelijke kapitaalgoederen in de openbare ruimte (wegen, riolering & water en groen), de gemeentelijke gebouwen en de sportparken. Tevens is in deze paragraaf de tabel financiële lasten onderhoud van de kapitaalgoederen opgenomen en het overzicht van de beheerplannen. Het in maart 2026 geactualiseerde investeringsplan is meegenomen in de Kadernota 2027-2030 en verwerkt in de begroting 2027. Het gaat dan vooral om de kapitaallasten voor rente en afschrijving en de kosten van beheer en onderhoud. Om alle ruimtelijke opgaven in samenhang te beschouwen, kansen te benutten en efficiënt om te gaan met de schaarse middelen en capaciteit, gaan we aan de slag met integraal programmeren. In dit stadium is nog niet bekend of hieruit financiële consequenties rollen. Zoals in het in 2025 vastgestelde beheerplan wegen is aangegeven, is voor een paar locaties groot onderhoud niet meer toereikend of is bekend dat er meerdere opgaven liggen. Deze investeringen zijn nog niet meegenomen in de Begroting 2027-2030.
De basis van het beleid is onder andere vastgelegd in de nota kapitaalgoederen, Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR), beheerplan wegen (iBabs 3872), beheerplan civiele kunstwerken en oevers, Water- en rioleringsplan (WRP), de wijkgroenbeheerplannen, Groenactieplan (GAP), beheerplan gebouwen (via de Kadernota, iBabs 3902), vastgoednota 2025-2030 (iBabs 3896) en beheerplan Sportparken vanaf 2025 (iBabs 3939). In 2027 worden voor de beheerplannen in de openbare ruimte 10 nieuwe beheerplannen geschreven. Daarna worden deze voor besluitvorming voorgelegd aan de raad. Wegen Kaders en doelen Het beleidskader voor het beheer van wegen wordt gevormd door het beleidsplan wegen. Het beheerplan wegen is in 2024 geactualiseerd en geldt vanaf 2025 voor een periode van 5 jaar. Met deze kaders en met behulp van de tweejaarlijkse weginspecties van het totale areaal wordt het uitvoeringsprogramma wegen opgesteld. Dit uitvoeringsprogramma wordt om de twee jaar bijgesteld en er wordt jaarlijks, bij de voorbereiding van de werken, afgestemd met de lopende projecten zoals bijvoorbeeld het UPR of de werken van de diverse nutsbedrijven. Met het beheerplan Wegen en het Integraal beheerplan openbare ruimte wordt zorggedragen dat de wegen conform de vastgestelde ambities wordt onderhouden.
Ook wordt er gekeken naar het verbeteren van de groeiplaatsen van bomen, het weghalen van overbodige verharding en toevoegen van groen en het afkoppelen van de waterafvoer vanaf het wegdek zodat regenwater niet meer afgevoerd wordt naar de riolering, maar naar oppervlaktewater of dat deze vertraagd wordt afgevoerd via het maaiveld in de ondergrond. Kwaliteit De kwaliteit van de wegen wordt vastgesteld volgens de normen van het CROW, maar voldoet ook aan de eisen gesteld in het Integraal beheerplan openbare ruimte. De kwaliteit van het onderhoud van de wegen is voor de winkelcentra op A-niveau, voor de woonwijken op B-niveau en voor het buitengebied op C-niveau. Beheer In 2027 wordt onder andere groot onderhoud (gedeeltelijk of in zijn geheel) uitgevoerd op Bosboom-Toussaintstraat, Burgemeester Den Haan Groenpark, Corbulokade, Eemwijkplein, Johannes de Bekalaan, Laan van Oostenburg, Laan van Rustenburg, Noordenburglaan, Oude Trambaan, Prins Bernhardlaan (V), Prins Johan Willem Frisolaan, Prinsenhof, Rembrandt | laan, Spinozalaan, Stompwijk, van Ruysdaellaan, Venestraat, Vijverhof, Westeinde, Westvlietweg, Wijkerlaan, Willem de Bijelaan en Zeeheldenwijk. Tevens vindt er jaarlijks (groot) onderhoud plaats op de civiele kunstwerken op basis van het in 2024 vastgestelde beheerplan beschoeiing, duikers en kunstwerken. Voor 2027 betreft dit ongeveer 20 kunstwerken.
Kerncijfers Soort | Eenheid | Hoeveelheid | Hoeveelheid jaarstukken 2025 begroting 2027 Wegen elementverharding | 100 m2 | 22.679 | 22.713 Wegen asfaltverharding | 100 m2 | 7.099 | 7.067 Civiele kunstwerken | stuks | 300 | 300 Riolering en Water Kaders en doelen In het Water- en Rioleringsplan (WRP) 2022-2027 is het beleid, de doelstellingen, het beleidskader en het uitvoeringsprogramma opgenomen voor het riool- en waterbeheer. De werkzaamheden zijn gericht op beleidsontwikkeling, beleidsrealisatie, financiering en beheer en onderhoud van alle openbare rioleringen, putten, kolken, goten, infiltratievoorzieningen, watergangen en duikers voor zover in beheer bij de gemeente, drainageleidingen en riool | -, doorspoel- polder-, tunnel- en rioolgemalen en het drukrioolsysteem. Kwaliteit De kwaliteit wordt gemonitord aan de hand van de volgende 5 kernprestatie | -indicatoren uit het WRP. 1. Tevreden gebruikers 2. Realisatie volgens plan 3. Toestand van de infrastructuur is op orde 4. Toelaatbaar omgevingseffect 5. Goed gebruik van de watersystemen Het streven is dat alle indicatoren op groen staan.
Beheer riolering De jaarlijkse werkzaamheden en projecten die in 2027 worden uitgevoerd of gestart worden qua uitvoering, zijn onder ander: • | Renovatie van de mechanisch-elektrische installatie van circa 60 pompunits en 9 voedingskasten van het drukrioleringssysteem in met name het buitengebied rondom Stompwijk • | Renovatie van 8 rioolgemalen • | Reinigen en inspecteren van circa 48,1 kilometer riolering van het hoofdbemalingsgebied Leidschendam, grofweg het gebied ten zuiden van de Noordsingel 113 • | Reinigen van alle circa 22.000 kolken en 2,4 kilometer lijngoten in de gemeente • | Bui van de eeuw: afkoppelen bij kansrijke integrale projecten, zoals herstraten of renovatieprojecten van woningbouwverenigingen • | Afkoppelen van ongeveer 50% van alle woningen in De Zijde Vervanging riolering In integrale projecten volgens het UitvoeringsPlan Rioolvervanging (UPR) wordt een klimaat | -robuust stelsel aangelegd van goten, riolen, wadi's en drainage, oppervlaktewater en waterbergingsvoorzieningen. Regenpijpen aan de straatzijde van particuliere dake | n worden afgekoppeld van de afvalwaterriolering. In het straatprofiel wordt rekening gehouden met een ruimte | - reservering voor de energietransitie. Bovengronds wordt waar mogelijk vergroend en een klimaat | - adaptieve biodiverse inrichting gerealiseerd.
Projecten die in 2027 uitgevoerd of gestart worden qua uitvoering zijn: • | Zaagmolenstraat (uitvoering in 2026 en financiële afronding in 2027) • | Voorburg-Noord noord (voorbereiding gestart, uitvoering vanaf 2027/2028) • | Parnashofweg (uitvoering is gestart en loopt door in 2027) • | Veursestraatweg (voorbereiding gestart, uitvoering volgt na Parnashofweg en start vanaf 2027) • | Essesteijn (voorbereiding is gestart en uitvoering vanaf 2027/2028) • | Marcellus Emantslaan (schuift door naar 2028/2029, uitgesteld i.v.m. nieuwbouw school) • | Huygenskwartier (voorbereiding gestart, uitvoering afhankelijk van gereedkomen project appartementen en winkel Herentuyn verwachting 2027/2028) • | Koningin Julianalaan (start voorbereiding van afronding Marcellus Emantslaan) • | Van Pabstlaan (voorbereiding gestart, uitvoering vanaf 2027) • | Duivenvoorde (voorbereiding gestart, uitvoering vanaf 2028/2029) • | 't Hert (voorbereiding gestart, uitvoering vanaf 2028) • | Van Santhorststraat (voorbereiding gestart, uitvoering vanaf 2027/2028) • | Overburgkade (voorbereiding gestart, uitvoering vanaf 2027/2028) De UPR-projecten zijn opgenomen in het projectenboek. De huidige planning is niet meer gelijk aan de planning uit het WRP 2022-2027. Meerdere projecten hebben sinds het opstellen van het WRP vertraging opgelopen, waardoor deze later worden afgerond.
Beheer water In het zomerhalfjaar wordt in diverse parken kroos geruimd om de belevingswaarde van het water goed te houden. Jaarlijks worden in het najaar de watergangen en vijvers op een ecologische manier geschoond om overdadige plantengroei te verwijderen. Er worden jaarlijks een aantal beschoeiingen vervangen. Op plaatsen waar deze niet langer nodig zijn wordt deze verwijderd of wordt de oever heringericht naar een NEZ (Natte Ecologische Zone). In watergangen waar veel bladval terecht komt wordt dit verwijderd wat de waterkwaliteit ten goede komt. Ook verwijderen we in het stedelijk gebied gezonken en drijvend vuil. De afgelopen 5 á 6 jaar heeft de gemeente een groot deel van haar areaal gebaggerd. 2027 zal het laatste jaar zijn waarbij er nog een behoorlijke baggeropgave is voor het resterende areaal. De daaropvolgende jaren zal de baggernoodzaak significant afnemen.
Kerncijfers Hoeveelheid | Hoeveelheid Soort | Eenheid | jaarstukken 2025 | begroting 2027 Oppervlaktewater gemeentelijk beheer | 100 m2 | 2.952 | 2.952 Riool gemengd stelsel | 1 km | 159,1 | 159,15 Riool gescheiden stelsel afvalwater | 1 km | 44,1 | 44,18 114 Riool gescheiden stelsel hemelwater | 1 km | 91,6 | 91,61 Gemalen (inclusief Bergbezinkbassins) | 1 stuks | 68 | 72 Pompunits drukriolering | 1 stuks | 279 | 279 Voedingskasten drukriolering | 1 stuks | 40 | 41 Persleidingen | 1 km | 44,5 | 44,6 Groen Kaders en doelen De beleidskaders voor het groen wordt gevormd door het groenstructuurplan, GroenActieplan (GAP), beeldkwaliteitsplan, bomenbeleidsplan en de diverse wijkgroenbeheerplannen. Kwaliteit De kwaliteit van het onderhoud van het groen is voor de winkelcentra op A-niveau, voor de woonwijken op B-niveau en voor het buitengebied op C-niveau.
Beheer Naast het dagelijks onderhouden zoals snoeien en maaien, staan voor 2027 de volgende groenrenovaties gepland exclusief GAP: • | Kleine laan: vervanging bomen • | De Heuvel: gevelbeplanting Velthuysenlaan vervolg deel 2 tegelstrook en nieuwe beplanting • | Westenburglaan: prunus Amanogawa vervangen • | Bovenveen: locatie 6 Binnenhof Hartzstraat en Van Everdingenstraat, beplanting in deze straten • | Park Vreugd en Rust: restauratie plantvakken overplaats • | Naar aanleiding van groenkwaliteitsinspectie plantvakrenovatie wijk 1 en 2 (Prinsenhof, De Huevel, Amstelwijk, De Zijde, Veursehout en Duivenvoorde) • | Zwaluwlaan: bomen vervangen • | Binnentuinen renoveren tussen Veurse Achterweg en Abdijland/Kapelland • | Sportpark Groene Zoom: boomvervanging 3e fase • | Moestuinvereniging Groenen Zoom: vervanging dode essen • | Palairetstraat: beplanting vervangen Kerncijfers Eenheid | Hoeveelheid | Hoeveelheid Soort | jaarstukken 2025 | begroting 2027 Bomen | 1 stuks | 38.850 | 39.250 Gras | 100 m2 | 23.100 | 23.100 Beplanting | 100 m2 | 9.210 | 10.250 Vastgoed Vastgoed Actuele beleidscontext De raad heeft in september 2025 de Vastgoednota 2025-2030 vastgesteld. Sindsdien wordt gewerkt volgens deze beleidscontext.
De nota beschrijft onder meer de instrumenten voor vastgoedsturing, het onderdeel Gebouwen in de Paragraaf Kapitaalgoederen in de be | groting is hiervoor nu uitgebreid in lijn met de beschreven instrumenten. De nota is in te zien via: | Vastgoednota 2025-2030. De uitgangspunten van de Vastgoednota zijn: 115 116 • Vastgoed dient publieke waarde: vastgoed ondersteunt wettelijke taken en maatschappelijke doelen. • Efficiënt en multifunctioneel ruimtegebruik: functies worden waar mogelijk gecombineerd voor een optimale benutting. • Duurzaam vastgoed: de portefeuille groeit toe naar CO ₂-neutraliteit. • Kwalitatieve en toegankelijke voorzieningen: vastgoed sluit aan op inwonersbehoeften en de Omgevingsvisie 2050. Doelen en prestaties Gemeentelijk vastgoed wordt strategisch ingezet voor wettelijke taken en maatschappelijke doelen, met aandacht voor efficiënt ruimtegebruik, duurzaamheid, toegankelijkheid, onderhoudskwaliteit en transparante exploitatie. Prestaties voor 2027: • MPV: het Meerjarenperspectief Vastgoed wordt voor de eerste keer vastgesteld. • Portefeuillesturing: van alle objecten wordt vastgesteld of zij tot het kernbezit behoren. • Kostprijsdekkende huur: in Q2 2027 is een strategie voor invoering kostprijsdekkende huur vastgesteld. • Niet-kernbezit: per object is een verkoop-, herontwikkel- of herbestemmingsstrategie beschikbaar.
• Verduurzaming en toegankelijkheid: worden vanaf 2027 standaard meegewogen bij onderhouds-, renovatie- en investeringsprojecten voor kernbezit. Vastgoedportefeuille De portefeuille telt 88 objecten en wordt onderscheiden in kernbezit en niet-kernbezit. Figuur 2 toont de voorlopige verhouding. Figuur 2 – Verhouding Kernbezit en Niet-kernbezit Kernbezit Het voorlopige kernbezit bestaat uit 65 objecten binnen vijf programma’s, samen circa 84.000 m² vloeroppervlak. Figuren 3 en 4 tonen aantallen en oppervlak per programma.
Figuur 3 – Aantal panden per programma Figuur 4 – Vierkante meters per programma Financiën Exploitatiebegroting Tabel 1 toont de lasten en baten per programma. Baten en lasten per programma | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | -6.325 | -6.325 | -6.429 | -6.429 00 - Bestuur en ondersteuning | -1.724 | -1.724 | -1.724 | -1.724 02 - Mobiliteit | -78 | -78 | -78 | -78 03 - Groen, Milieu en Duurzaamheid | -12 | -12 | -12 | -12 05 - Jeugd en onderwijs | -26 | -26 | -26 | -26 06 - Sport, cultuur en erfgoed | -4.434 | -4.434 | -4.434 | -4.434 08 - Ruimte, Bouwen en Wonen | -6 | -6 | -6 | -6 10 - Overhead | -43 | -43 | -43 | -43 Lasten | 17.647 | 18.433 | 19.360 | 19.344 00 - Bestuur en ondersteuning | 1.778 | 1.639 | 1.696 | 1.688 117 01 - Veiligheid | 70 | 70 | 70 | 70 02 - Mobiliteit | 446 | 446 | 524 | 524 03 - Groen, Milieu en Duurzaamheid | 183 | 183 | 183 | 183 04 - Economie en Bestaanszekerheid | 12 | 12 | 12 | 12 05 - Jeugd en Onderwijs | 4.311 | 5.463 | 5.762 | 5.755 06 - Sport, Cultuur en Erfgoed | 6.905 | 7.379 | 7.352 | 7.425 08 - Ruimte, Bouwen en Wonen | 12 | 12 | 12 | 12 10 - Overhead | 3.929 | 3.228 | 3.748 | 3.674 Totaal | 11.322 | 12.108 | 12.931 | 12.915 Bedragen x € 1.000 Tabel 2 geeft inzicht in lasten en baten per categorie.
Baten en lasten per categorie | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | -6.325 | -6.325 | -6.429 | -6.429 Huren en pachten | -5.430 | -5.430 | -5.534 | -5.534 Overige opbrengsten | -895 | -895 | -895 | -895 Lasten | 17.647 | 18.433 | 19.360 | 19.344 Belastingen | 883 | 883 | 883 | 883 Beveiligingskosten | 107 | 107 | 107 | 107 Energiekosten | 539 | 539 | 539 | 539 Huurkosten | 610 | 610 | 610 | 610 Kapitaallasten | 7.725 | 9.298 | 10.398 | 10.382 Onderhoudskosten | 1.775 | 1.775 | 1.775 | 1.775 Overige kosten | 2.628 | 1.999 | 1.826 | 1.826 Schades | 74 | 74 | 74 | 74 Schoonmaakkosten | 332 | 332 | 332 | 332 Storting voorziening | 2.188 | 2.188 | 2.188 | 2.188 Verzekeringskosten | 306 | 306 | 306 | 306 VvE-bijdragen | 323 | 323 | 323 | 323 Sloopkosten | 157 | - | - | - Totaal | 11.322 | 12.108 | 12.931 | 12.915 Bedragen x € 1.000 Kwaliteit De technische kwaliteit wordt geborgd via NEN 2767. Objecten worden minimaal eens per vier jaar geïnspecteerd, de uitkomsten van deze inspecties vormen de basis voor de MJOP. Kernbezit voldoet minimaal aan conditieniveau 3 zonder ernstige gebreken. Onderhoud De MJOP stuurt de planning en financiering van groot onderhoud en wordt eens per vier jaar geactualiseerd op basis van inspecties. 118 Reserves en voorzieningen Groot onderhoud wordt betaald uit de Voorziening groot onderhoud gemeentelijke gebouwen.
Jaarlijks wordt op basis van de MJOP aan deze voorziening gedoteerd. De dotatie voor 2027 is € 2.188.000. Sportparken Kaders en doelen De gemeente draagt zorg voor goed bespeelbare en gebruiksvriendelijke buitensportaccommodaties. Om hier invulling aan te geven is het Beheerplan Sportparken opgesteld. Dit beheerplan geldt vanaf 2025 en wordt jaarlijks geactualiseerd. De meest recente actualisatie heeft in 2026 plaatsgevonden. Het beheerplan bestaat uit het Dagelijks Onderhoudsplan (DOP) en de Meerjareninvesteringsprognose (MIP). Het beheerplan vormt de financiële onderbouwing voor de begroting 2027. Kwaliteit Voor de sportparken en de bijbehorende inrichtingselementen worden de kwaliteitsniveaus goed, voldoende, matig, onvoldoende en slecht onderscheiden. De gemeente hanteert als streefwaarde dat de kwaliteit van de sportparken minimaal voldoende is. Beheer Het beheer en onderhoud wordt uitgevoerd conform het Beheerplan Sportparken vanaf 2025 en is geactualiseerd in 2026.
Kerncijfers Hoeveelheid | Hoeveelheid Soort | Eenheid | jaarstukken 2025 | begroting 2027 Sportparken | 1 stuks | 6 | 6 Tabel: Financieel overzicht Onderhoudsbudgetten | Realisatie | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0.3 Beheer overige gebouw en gronden | 566 | 507 | 507 | 507 | 507 | 507 Totaal Bestuur en Ondersteuning | 566 | 507 | 507 | 507 | 507 | 507 2.1 Verkeer en vervoer | 4.269 | 4.610 | 4.823 | 4.823 | 4.857 | 4.857 2.2 Parkeren (parkeergarages) | 86 | 78 | 138 | 138 | 138 | 138 Totaal Mobiliteit | 4.355 | 4.688 | 4.961 | 4.961 | 4.995 | 4.995 4.2 Onderwijshuisvesting | -20 | 6 | 7 | 7 | 7 | 7 Totaal Jeugd en Onderwijs | -20 | 6 | 7 | 7 | 7 | 7 5.2 Sportaccommodaties | 908 | 924 | 969 | 969 | 969 | 969 5.3 Cultuurpres.,productie&participatie | 35 | 38 | 40 | 40 | 40 | 40 (gebouwen) 5.4 Musea (gebouwen) | 42 | 39 | 41 | 41 | 41 | 41 5.6 Media (gebouwen) | 14 | 22 | 23 | 23 | 23 | 23 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | 302 | 308 | 319 | 244 | 244 | 244 (gebouwen) Totaal Sport, cultuur en erfgoed | 1.301 | 1.331 | 1.392 | 1.317 | 1.317 | 1.317 119 5.7 Openbaar groen | 4.397 | 4.255 | 4.230 | 3.977 | 4.013 | 4.018 7.2 Rioleringen | 2.010 | 2.178 | 1.735 | 1.404 | 1.292 | 1.292 7.5 Begraafplaatsen | 494 | 303 | 311 | 311 | 311 | 311 Totaal Groen, Milieu en | 6.901 | 6.736 | 6.276 | 5.692 | 5.616 | 5.621
Duurzaamheid 0.4 Overhead (ambtelijke huisvesting) | 1.153 | 1.084 | 1.137 | 1.137 | 1.137 | 1.137 Totaal Overhead4 | 1.153 | 1.084 | 1.137 | 1.137 | 1.137 | 1.137 Totaal programma's | 14.256 | 14.352 | 14.280 | 13.621 | 13.579 | 13.584 Bedragen x € 1.000 Omdat de onderhoudsbehoefte per jaar kan verschillen, kunnen de uitgaven ook jaarlijks verschillen. Daarom worden kostenegalisatievoorzieningen gebruikt voor grootonderhoud gebouwen en voor grootonderhoud van de wegen, waaraan jaarlijks een bedrag wordt gedoteerd. In een jaar dat er minder wordt uitgegeven dan begroot, groeit de voorziening en de middelen uit de voorziening zijn beschikbaar in een jaar waarin er meer wordt uitgegeven dan wordt toegevoegd aan de voorziening. Tabel: Beheerplannen Bestuurlijk | Financiële Beheerplannen | vastgesteld | Looptijd t/m | vertaling in | Opmerking d.d.
| begroting Integraal beheerplan openbare | 2026 | vanaf 2026 | Ja | Actualisatie in 2025 ruimte (IBOR) Wegen | 2025 | 2025 - 2029 | Ja Civiele kunstwerken en oevers | 2024 | 2024 - 2027 | Ja Watergangen & Riolering (WRP) | 2021 | 2022 - 2027 | Ja (Wijk)Groenbeheerplannen | 2013 t/m 2024 | 2014 - 2033 | Ja Speelvoorzieningen | 2016 | 2016 - 2025 | Ja | Actualisatie start 2026 Openbare verlichting | 2021 | 2021 - 2025 | Ja | Actualisatie start 2026 Verkeersregelinstallaties | 2016 | 2016 - 2025 | Ja | Actualisatie start 2026 Gebouwen | 2025 | 2024 - 2028 | Ja Sportparken | 2025 | Vanaf 2025 | Ja 120 121 Financiering Algemeen In deze paragraaf wordt ingegaan op het treasurybeleid en de uitvoering daarvan in 2027. De uitvoering van de treasuryfunctie vindt plaats binnen de kaders van de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) en het Treasurystatuut gemeente Leidschendam-Voorburg 2020. De treasuryfunctie heeft als doel het waarborgen van voldoende liquiditeiten tegen zo laag mogelijke kosten, het beheersen van financiële risico's en het doelmatig inzetten van beschikbare financiële middelen. In deze paragraaf wordt ingegaan op: 1. Treasurybeleid 2. Risico-inventarisatie en -kwantificering 3. Financieringspositie 4. Rentelasten en toegerekende rente 5. Opnemen van kortlopende geldleningen 6. Uitzetten van overtollige geldmiddelen.
Treasurybeleid Het gemeentelijk treasurybeleid is gebaseerd op de wet Fido en het Treasurystatuut gemeente Leidschendam-Voorburg 2020. De hoofdlijnen zijn: a. De gemeente gaat leningen aan, zet middelen uit en verleent garanties uitsluitend ten behoeve van de uitoefening van de publieke taak. b. De treasuryfunctie draagt zorg voor duurzame en voordelige toegang tot de financiële vermogensmarkten, het beperken van renterisico’s en levert adequate informatie over onze liquiditeits- en financieringspositie. c. De treasuryfunctie zorgt ook voor het optimaliseren van renteresultaten binnen de kaders van de wet Fido en het Treasurystatuut. d. Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van interne financieringsmiddelen om het aantrekken van leningen te beperken. e. De gemeente verstrekt alleen garanties of leningen aan derden als voldaan wordt aan de voorwaarden zoals deze gesteld zijn in de voorwaarden en regels garanties en leningen (bijlage bij het Treasurystatuut. f. Overtollige geldmiddelen worden uitgezet bij het Rijk (schatkistbankieren). Het liquiditeitenbeheer is gebaseerd op een voortschrijdende liquiditeitsprognose met een horizon van twaalf maanden. Door dagelijkse monitoring van de liquiditeitspositie en nieuwe informatie uit de organisatie wordt deze prognose periodiek geactualiseerd.
Hierdoor wordt tijdig inzicht verkregen in de financieringsbehoefte en de beschikbaarheid van overtollige middelen. De Treasurycommissie komt periodiek bijeen om de financieringspositie, liquiditeitsontwikkeling en renteontwikkelingen te bespreken. Daarnaast beoordeelt de commissie voorgenomen financieringstransacties en evalueert zij uitgevoerde transacties. De commissie bestaat uit de wethouder financiën, de treasurer en de concerncontroller. Risico-inventarisatie en -kwantificering De financieringsrisico’s voor de gemeente bestaan uit: 1. Renterisico op de vlottende schuld 2. Renterisico op de vaste schuld 3. Kredietrisico op verstrekte geldleningen Ad. 1. Renterisico op de vlottende schuld Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is opgenomen in de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) en heeft als doel renterisico's op kortlopende financiering te beperken. De limiet bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal aan lasten. Indien de gemiddelde netto vlottende | schuld gedurende drie achtereenvolgende kwartalen de kasgeldlimiet overschrijdt, moet de overschrijding worden omgezet in een langlopende lening. Voor 2027 bedraagt de kasgeldlimiet afgerond € 27,6 miljoen. Dit vormt de maximale omvang van de financieringsbehoefte die met kortlopende financieringsmiddelen mag worden gefinancierd.
Op basis van de huidige liquiditeitsprognose wordt verwacht dat | gedurende 2027 mogelijk gebruik moet worden gemaakt van kortlopende financiering. De omvang hiervan wordt met name bepaald door het tempo waarin investeringen en andere uitgaven worden gerealiseerd en de mate waarin deze kunnen worden gedekt uit beschikbare liquide middelen en inkomende kasstromen. Eventuele financiering wordt binnen de kaders van de Wet Fido aangetrokken en uitsluitend ter dekking van de gemeentelijke financieringsbehoefte. In onderstaande tabel is de meerjarige ontwikkeling van de kasgeldlimiet weergegeven. Kasgeldlimiet | 2026 | 2027 Begrotingstotaal | 345.855 | 324.522 Vastgesteld percentage berekening | 8,50% | 8,50% kasgeldlimiet Kasgeldlimiet | 29.398 | 27.584 Bedragen x € 1.000 Als er tijdelijk behoefte is aan extra liquiditeiten, kan deze behoefte tot de kasgeldlimiet worden gefinancierd met kortlopende geldleningen (looptijd korter dan één jaar). Op de langere termijn is het renterisico van kortlopende financiering echter groter, omdat de rente snel kan wijzigen. Bij langlopende geldleningen wordt de rente voor een vooraf bepaalde periode vastgezet, waardoor de gemeente gedurende een langere periode kan rekenen op stabiele financieringslasten. Ad. 2. Renterisico op de vaste schuld Voor de financieringspositie is de renterisiconorm van belang.
Het doel van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico's op de vaste schuld. De norm geeft aan over welk maximaal bedrag per jaar renterisico mag worden gelopen. Hierbij gaat het onder meer om leningen waarvan de rente wordt herzien en om aflossingen die moeten worden geherfinancierd. Door aflossingen en renteherzieningen in de tijd te spreiden, wordt het renterisico beperkt. De renterisiconorm wordt berekend als een wettelijk vastgesteld percentage van het begrotingstotaal aan lasten. Dit percentage bedraagt 20%. Voor de gemeente Leidschendam | -Voorburg resulteert dit in 2027 in een renterisiconorm van afgerond € 64,9 miljoen. Renterisico | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1. Renteherziening op vaste schuld o/g | 0 | 0 | 0 | 0 2. Aflossingen *) | 5.049 | 5.104 | 5.160 | 5.217 3. Renterisico (1+2) | 5.049 | 5.104 | 5.160 | 5.217 4. Renterisiconorm | 64.904 | 62.823 | 61.614 | 61.384 122 5a. Ruimte onder renterisiconorm (4>3) | 59.855 | 57.719 | 56.454 | 56.167 5b. Overschrijding renterisiconorm (3>4) | 0 | 0 | 0 | 0 Berekening renterisiconorm 4a. Begrotingstotaal | 324.522 | 314.117 | 308.069 | 306.919 4b. Percentage ministeriële regeling | 20% | 20% | 20% | 20% Renterisiconorm (4a x 4b) | 64.904 | 62.823 | 61.614 | 61.384 Bedragen x € 1.000 *) In deze tabel is niet opgenomen de renteloze financiering van de grondexploitatie Leidschendam-Centrum.
Toelichting op de tabel: De renteherzieningen op de vaste schuld zijn voor de gehele begrotingsperiode geraamd op nihil. Dit komt doordat de huidige leningenportefeuille uitsluitend bestaat uit leningen met een vast rentepercentage gedurende de volledige looptijd. Hierdoor is gedurende de looptijd van de leningen geen renteherziening mogelijk. De in de tabel opgenomen aflossingen zijn gebaseerd op het aflossingsschema van de bestaande langlopende geldleningen. De renteloze financiering van de grondexploitatie Leidschendam | -Centrum is hierin niet meegenomen, omdat hierop geen renterisico wordt gelopen. Ook eventuele toekomstige financieringsbehoeften en de daarbij behorende nog aan te trekken leningen zijn niet in de tabel verwerkt, aangezien de omvang, het moment van aantrekken en de voorwaarden hiervan nog niet met voldoende zekerheid kunnen worden bepaald. Uit de tabel blijkt dat het renterisico op de huidige leningenportefeuille beperkt is. De gemeente blijft op basis van de bestaande schuldpositie gedurende de gehele begrotingsperiode ruim binnen de wettelijke renterisiconorm. Ad. 3. Kredietrisico op verstrekte geldleningen Het kredietrisico op verstrekte geldleningen betreft het risico dat een tegenpartij niet of niet tijdig aan haar verplichtingen kan voldoen. In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de verstrekte geldleningen.
Risicogroep | Hypothecaire zekerheid | 1-1-2027 | 31-12-2027 Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland | gedeeltelijk | 271 | 457 Bedragen x € 1.000 De gemeente heeft de opbrengst van de verkoop van de aandelen Bouwfonds als geldlening ondergebracht bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn). Hiervan is circa € 0,46 miljoen uitgezet in de vorm van leningen aan derden. Daarnaast beschikt de gemeente over een rekening-couranttegoed bij SVn van circa € 3,1 miljoen. Gezien de omvang en samenstelling van de portefeuille zijn de kredietrisico's voor de gemeente beperkt. 123 Financieringspositie De financieringspositie wordt bepaald door de verhouding tussen de financieringsbehoefte en de beschikbare financieringsmiddelen. In onderstaande tabel is de verwachte ontwikkeling van de financieringspositie per 31 december voor de jaren 2026 tot en met 2 | 030 weergegeven.
Financieringspositie per 31-12 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Financieringsbehoefte Materiele en immateriële activa | 280.835 | 334.353 | 358.634 | 389.710 | 404.915 Financiële vaste activa | 18.998 | 18.959 | 18.927 | 18.900 | 18.878 Grondexploitaties | 12.751 | 9.581 | -5.040 | -1.218 | -0 Overige vlottende activa | 40.000 | 40.000 | 40.000 | 40.000 | 40.000 Totaal financieringsbehoefte (1) | 352.584 | 402.893 | 412.521 | 447.392 | 463.793 Financieringsmiddelen Reserves | 206.245 | 192.813 | 181.358 | 173.897 | 168.926 Voorzieningen | 21.425 | 22.003 | 21.975 | 21.127 | 21.660 Opgenomen langlopende leningen | 50.900 | 95.797 | 115.637 | 160.420 | 180.145 Vlottende passiva | 60.031 | 60.031 | 60.031 | 60.031 | 60.031 Totaal financieringsmiddelen (2) | 338.601 | 370.644 | 379.001 | 415.475 | 430.762 Financieringssaldo (2-1) | -13.982 | -32.249 | -33.519 | -31.917 | -33.031 Bedragen x € 1.000 De geraamde financieringsbehoefte is gebaseerd op de verwachte ontwikkeling van de activa, inclusief de voorgenomen investeringen uit het meerjareninvesteringsplan. Bij het bepalen van de benodigde financiering is rekening gehouden met de mogelijkheden voo | r kortlopende financiering binnen de wettelijke kasgeldlimiet.
Uit de tabel blijkt dat de financieringsbehoefte gedurende de gehele planperiode groter is dan de beschikbare financieringsmiddelen inclusief de benodigde nieuwe langlopende leningen | . Het verschil wordt opgevangen door het aantrekken van kortlopende financieringsmiddelen binnen de grenzen van de kasgeldlimiet. Ontwikkeling portefeuille langlopende leningen In onderstaande tabel is de verwachte ontwikkeling van de portefeuille aan langlopende geldleningen weergegeven. De ontwikkeling is gebaseerd op de huidige leningenportefeuille, de contractueel overeengekomen aflossingen en de geraamde financieringsbehoefte gedurende de planperiode. Portefeuille langlopende geldleningen | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beginstand per 1 januari | 55.949 | 50.900 | 95.796 | 115.636 | 160.419 Nieuwe geldleningen | - | 50.000 | 25.000 | 50.000 | 25.000 Reguliere aflossingen | 5.049 | 5.104 | 5.160 | 5.217 | 5.276 Vervroegde aflossingen | - | - | - | - | - Eindstand per 31 december | 50.900 | 95.797 | 115.637 | 160.420 | 180.145 Bedragen x € 1.000 124 Door de uitvoering van het meerjarig investeringsprogramma neemt de behoefte aan externe financiering toe. Daarom is in de planperiode rekening gehouden met het aantrekken van nieuwe langlopende geldleningen.
De omvang en het tijdstip van deze leningen zij | n gebaseerd op de huidige inzichten ten aanzien van investeringen, liquiditeitsontwikkeling en beschikbare eigen financieringsmiddelen. Voor de berekening van de rentelasten is uitgegaan van een rente van 3, | 6% voor nieuwe langlopende geldleningen met een looptijd van circa 10 jaar. Rentelasten en toegerekende rente Renteschema | Begroot | Begroot 2026 | 2027 Rentelasten (kort en lang) | 1.639 | 1.953 Rentebaten (kort en lang) | 0 | 0 Rente grondexploitatie | -392 | -257 Rente eigen financieringsmiddelen | 2.362 | 1.356 Totaal rente | 3.609 | 3.051 Toegerekende rente (met omslagrente) | -3.941 | -3.272 Renteresultaat (toegerekende rente - totale rente) | -332 | -221 Bedragen x € 1.000 Aan de grondexploitaties, investeringen en taakvelden wordt rente toegerekend op basis van het renteomslagpercentage. Voor 2027 wordt het renteomslagpercentage geraamd op 1,2%. Over de eigen financieringsmiddelen wordt conform de BBV | -voorschriften rente berekend tot maximaal het gewogen gemiddelde rentepercentage van het aangetrokken vreemd vermogen (kortlopende en langlopende financiering). Dit percentage wordt jaarlijks bepaald | op basis van de geraamde financieringskosten. Opnemen van kortlopende geldleningen De gemeente beschikt momenteel over voldoende liquide middelen om aan haar betalingsverplichtingen te voldoen.
Op basis van het geplande investeringsvolume kan het in 2027 nodig zijn om kortlopende geldleningen aan te gaan, vooruitlopend op het aantrekken van langlopende financiering. Indien de liquiditeitspositie daartoe aanleiding geeft, kunnen tijdelijke liquiditeitstekorten worden gefinancierd binnen de wettelijke kasgeldlimiet. Structurele financieringsbehoeften worden gefinancierd met langlopende geldleningen Uitzetten van overtollige geldmiddelen De gemeente beschikt momenteel over een gezonde liquiditeitspositie. Overtollige liquide middelen worden conform de Wet Fido aangehouden via schatkistbankieren bij het Rijk. Over deze tegoeden ontvangt de gemeente een marktconforme rentevergoeding. Door het aanhouden van middelen in de schatkist, wordt voldaan aan de wettelijke eisen voor schatkistbankieren en blijft de beschikbare liquiditeit direct inzetbaar voor de financiering van gemeentelijke activiteiten. 125 126 Bedrijfsvoering Algemeen Voor een goede dienstverlening aan de inwoners, bedrijven en instellingen is een effectieve en efficiënte bedrijfsvoering randvoorwaardelijk. Onder bedrijfsvoering wordt verstaan de ondersteunende processen die het mogelijk maken om de programma’s te verwezenlijken.
Organisatieontwikkeling De ontwikkeling van de organisatie is gericht op het realiseren van een wendbare, sensitieve en resultaatgerichte organisatie, zoals verwoord in de organisatievisie (2024). In 2026 heeft de organisatieontwikkeling zich gekenmerkt door een verdere verschuiving van een programmatische aanpak naar borging in de lijn, in combinatie met het uitwerken van de organisatie -inrichting. In de periode 2027 tot en met 2030 ligt de nadruk op twee samenhangende opgaven. De eerste opgave is het stapsgewijs implementeren van de nieuwe organisatie -inrichting. Deze inrichting is gebaseerd op een domeingerichte hoofdstructuur en moet bijdragen aan meer duidelijkheid in sturing, verantwoordelijkheid en samenwerking. Daarmee wor dt beoogd besluitvorming te versnellen, in de domeinen integraler te werken aan maatschappelijke opgaven en de uitvoeringskracht van de organisatie te vergroten. De tweede opgave is het verder verankeren van de besturingsfilosofie in het dagelijks handelen van de organisatie. Dit betekent dat niet alleen rollen, taken en verantwoordelijkheden worden verduidelijkt, maar ook dat wordt gewerkt aan de manier van samenwerken en leidinggeven.