4585 Programmabegroting 2027-2030
Tekst van het document
Naam | Eenheid | Peiljaar | Streef | Bron waarde 2027 1 | Functiemenging | % | 2025 | 37,5 | CBS BAG / LISA - (landelijk | bewerking ABF 58,3) | Research 2 | Vestigingen van bedrijven | per 1.000 inwoners | 2026 | 213 | LISA/CBS 15-65 jaar | (landelijk 224) 3 | Banen | per 1.000 inwoners | 2025 | 517,2 | CBS 15-65 jaar | (landelijk | Bevolkingsstatistiek 1002) | / LISA bewerking ABF Research 4 | Kinderen in uitkeringsgezin | % kinderen tot 18 jaar | 2024 | 6,1 | CBS - Jeugd (landelijk 5,7) 5 | Netto arbeidsparticipatie | % van de werkzame | 2025 | 72,0 | CBS - beroepsbevolking ten | (landelijk | Arbeidsdeelname opzichte van de | 76,0) beroepsbevolking 6 | Achterstand onder jeugd - | % | 2025 | 1,5 | CBS - Jeugd Werkloze jongeren | (landelijk 1,7) 7 | Personen met een | Aantal per 10.000 | 2025 | 300 | CBS - Re-integratie bijstandsuitkering | inwoners van 18 jaar | (landelijk en ouder | 282) 8 | Lopende re- | Aantal per 10.000 | 2025 | 185 | CBS - Re-integratie integratievoorzieningen | inwoners van 15 – 64 | (landelijk jaar | 158) Wat mag het kosten? 4.
Economie en | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting Bestaanszekerheid | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 43.857 | 41.361 | 40.669 | 44.169 | 44.019 Lasten | 64.545 | 68.332 | 66.790 | 66.739 | 66.262 Saldo van lasten en baten | -20.688 | -26.971 | -26.121 | -22.569 | -22.243 Bedragen x € 1.000 Toelichting baten en lasten per onderdeel De baten en lasten van het programma Economie en Bestaanszekerheid bedragen voor 2027 respectievelijk € 41.361.000 en € 68.332.000. De baten bestaan met name uit: - | De rijksuitkering voor de BUIG - | De bijdrage vanuit Wassenaar en Voorschoten voor de uitvoering van het participatiebeleid - | Ontvangst vanuit het Rijk om gedupeerden van de toeslagenaffaire te voorzien van hulp - | Toeristenbelasting De lasten bestaan met name uit: - | Uitkeringen vanuit de Participatiewet 53 - | Dienstverlening de Binnenbaan - | Uitkeringen bijzondere bijstand - | Kwijtschelding leges afvalstoffenheffing - | Participatiebudget Ontwikkeling begrotingssaldo 4.
Economie en Bestaanszekerheid | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve begroting 2026 | -22.945 | -22.267 | -22.271 | -22.310 Kadernota 2027-2030 | -1.265 | -1.266 | -1.253 | -1.218 Wijzigingen tot 2e Turap 2026 | -59 | -59 | -59 | -59 Startpositie meerjarenbegroting 2027-2030 | -24.269 | -23.592 | -23.583 | -23.587 Exogene en autonome ontwikkelingen | -2.370 | -2.395 | 956 | 1.206 Meicirculaire gemeentefonds | -271 | -241 | -306 | -250 Loon- en prijsontwikkeling | -238 | -235 | -241 | -253 Doorlichting begroting | 685 | 697 | 960 | 882 Financieel technische mutaties | -508 | -355 | -355 | -240 Saldo meerjarenbegroting 2027-2030 | -26.971 | -26.121 | -22.569 | -22.243 Bedragen x € 1.000 Toelichting specifieke financiële mutaties Exogene en autonome ontwikkelingen BIZ Julianabaan De Julianabaan in Voorburg is per 1 januari 2026 aangewezen als Bedrijven Investeringszone (BIZ). In het kader hiervan leveren ondernemers in het gebied via een heffing een financiële bijdrage aan gezamenlijke investeringen ter versterking en verbetering v | an het winkel- en ondernemersgebied.De gemeente int de bijdragen en verstrekt vervolgens een subsidie aan de stichting BIZ De Julianabaan Voorburg. De stichting zet deze middelen in voor activiteiten en maatregelen die bijdragen aan de kwaliteit, aantrekkelijkheid en economische vitaliteit van het gebied.
De opbrengsten en kosten van deze BIZ worden nu in de begroting verwerkt. Opvang vluchtelingen Vanuit het COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers) ontvangt de gemeente een compensatie in verband met de effecten van de opvang van vluchtelingen op gemeentelijke inkomsten. Conform het gemeentelijke beleid worden deze middelen toegevoegd aan de reserve | vluchtelingen ter dekking van toekomstige lasten en risico's die samenhangen met de opvang. Uitkeringen De actuele ontwikkeling van de BUIG laat een gunstiger beeld zien door een hogere rijksbijdrage en lagere verwachte uitkeringslasten. Omdat zowel de hoogte van het BUIG | -budget als het aantal uitkeringsgerechtigden jaarlijks kan wijzigen, wordt dit voordeel | niet volledig structureel verwerkt. Tegelijkertijd wordt niet gekozen voor een voorzichtige raming die leidt tot onnodige begrotingsruimte. Daarom wordt in de meerjarenbegroting uitgegaan van een sluitende BUIG-exploitatie. Alleen de tijdelijke effecten van de doorstroomlocatie worden apart verwerkt, omdat de rijksvergoeding hiervoor enkele jaren vertraagd aansluit op de werkelijke uitgaven. De BUIG | -egalisatiereserve biedt vervolgens ruimte om jaarlijkse schommelingen op te vangen. 54 55 Doorstroomlocatie effect op BUIG De opening van de doorstroomlocatie leidt naar verwachting tot een stijging van het aantal inwoners met een bijstandsuitkering.
De gemeentelijke bijdrage van het Rijk voor deze uitkeringen wordt gebaseerd op historische gegevens en groeit daardoor niet direct mee met deze ontwikkeling. Hierdoor ontstaan in de eerste jaren hogere uitgaven dan inkomsten. Naar verwachting sluit de rijksbijdrage in latere jaren weer beter aan op het werkelijke aantal uitkeringen. Om het tijdelijke nadeel in de tussenliggende periode op te vangen, wordt een extra last in de meerjarenbegroting opgenomen. Deze wordt gedekt vanuit de reserve Bijstandsuitkeringen Doorstroomlocatie. Om hiervoor voldoende middelen beschikbaar te hebben, wordt deze reserve aangevuld met € 5,8 miljoen vanuit de algemene reserve. Organisatorische ontwikkelingen Een aantal beleidsmatige en organisatorische ontwikkelingen is bij de Kadernota 2027-2030 aangehouden om te worden betrokken bij de coalitie-onderhandelingen. Deze ontwikkelingen zijn noodzakelijk voor de voortzetting van lopende programma's en bestaand beleid en worden daarom alsnog verwerkt in de begroting. Het gaat om capaciteit op vastgoed, mobiliteit en strategisch advies en om extra middelen voor de Toegang Sociaal Domein. Toelichting algemene financiële mutaties Meicirculaire gemeentefonds In de meicirculaire worden wijzigingen in de algemene uitkering vanuit het Rijk opgenomen. Dit leidt tot een positief saldo van €970.000 in 2027.
Dit positieve saldo groeit tot € 1.385.000 in 2028, waarna het saldo negatief uitvalt. Voor meer informatie zie Raadsbrief Budgetbrief 2025-2030 (iBabs 4800). Loon- en prijsontwikkeling Overeenkomstig de uitgangspunten in de Kadernota 2027-2030 zijn de financiële effecten van de loon- en prijsontwikkelingen in de begroting verwerkt. Doorlichting begroting Deze categorie bevat voornamelijk technische begrotingsaanpassingen die voortvloeien uit een actualisatie van de kostenverdeling binnen de organisatie. Een belangrijk deel van deze mutaties betreft verschuivingen tussen programma's en heeft daardoor beperkt effect op het totale begrotingssaldo. Financieel technische mutaties Deze categorie bevat voornamelijk technische begrotingsaanpassingen die voortvloeien uit een actualisatie van de kostenverdeling binnen de organisatie. Een belangrijk deel van deze mutaties betreft verschuivingen tussen programma's en heeft daardoor beperkt effect op het totale begrotingssaldo. Betrokken verbonden partijen Werkbedrijf de Binnenbaan B.V. Geeft uitvoering aan beschut werk en aan re-integratietrajecten waarin inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt begeleid worden naar een volgende stap op de arbeidsmarkt.
56 MRDH Economie Door de regionale samenwerking in de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH), Businesspark Haaglanden en het regionale Woon-werkakkoord dragen we bij aan de economische ontwikkeling van onze gemeente. Relevante documenten Begroting & zienswijze MRDH (iBabs 3388) Bouwsteen economie en bedrijvigheid (iBabs 2221) Maatregelen ter verhoging van de leefbaarheid van Damcentrum (iBabs 1841) 57 5. Jeugd en Onderwijs We willen dat ieder kind in onze gemeente gezond en kansrijk kan opgroeien. De focus hierbij moet liggen op de ontplooiing van het kind, waarbij het voor elk kind mogelijk moet zijn om talenten te ontwikkelen. De mogelijkheid voor kinderen om zich te ontwikkelen draagt ook bij aan het versterken van de veerkracht van kinderen en jongeren waardoor zij beter om kunnen gaan met de normale uitdagingen van het leven. Wanneer het nodig is dan wordt passende ondersteuning geboden. Wat willen we bereiken? Voor kinderen en jongeren staat een gezonde en veilige ontwikkeling centraal. Niet iedere uitdaging in de ontwikkeling vraagt om een oplossing vanuit de jeugdhulp. De focus ligt nu nog te vaak op problemen, waardoor ook (te) snel (specialistische) jeugdhulp wordt ingezet. Eind 2025 maakte 12% van de jongeren in de gemeente gebruik van een vorm van jeugdzorg. Hierdoor staat het stelsel van zorg en ondersteuning onder druk.
Het beheersen van de kosten van de jeugdhulp blijft daarom een belangrijk aandachtspunt, zodat zorg beschikbaar blijft voor de jongeren die deze het hardst nodig hebben. Wij zetten daarom in op normaliseren in plaats van problematiseren. De focus verschuift van hulp aan het individuele kind naar het versterken van de omgeving van het kind en de gemeenschap: de pedagogische basis. De pedagogische basis omvat alles wat bijdraagt aan een veilige, stimulerende en ondersteunende omgeving voor kinderen en jongeren. Het onderwijs vormt hierin een belangrijke basis voor hun ontwikkeling. Daarnaast dragen ook een sterk sociaal netwerk, deelname aan sportverenigingen, activiteiten via school en het jongerenwerk bij aan het welzijn en de veerkracht van jeugdigen. De rol van de gemeente is hierbij vooral faciliterend. Zo stimuleren wij ontmoetingen tussen ouders, zodat zij ervaringen kunnen uitwisselen over opvoeden, en subsidiëren wij partners in het voorliggende veld, zoals de jeugdgezondheidszorg, het spel- en opvoedpunt, het sociaal servicepunt, (school)maatschappelijk werk en het jongerenwerk. Wanneer ondersteuning wel nodig is, zetten wij tijdig passende zorg en ondersteuning in. Daarbij kiezen wij waar mogelijk vaker voor een groepsgericht en collectief aanbod in plaats van individuele ondersteuning, zodat de beschikbare expertise meer kinderen en jongeren ten goede komt.
Wat gaan we ervoor doen? Jeugd Doel 1: We brengen de jeugdhulp terug onder het motto van “een halvering van de jeugdhulp in 2030” Activiteiten: • Voortzetten/start proeftuin Stevig Lokaal team (nieuwe activiteit toelichten) • Sturen op de inzet van jeugdhulp en normaliseren (nieuwe activiteit toelichten) • Sturen op de verschillende verwijsstromen (gemeente, via de huisartsen en gecertificeerde instellingen) Effectindicatoren en streefwaarden: Indicator Realisatie waarden Streef waarde 2027 Streef waarde 2028 Streef waarde 2029 Streef waarde 2030 Bron Aantal jeugdigen in jeugdhulp (met declaratie) 2025: 2.272 1.950, 13% 1.800, 12% 1.650, 11% 1.500, 10% Dashboard jeugd
jongeren 15% van aantal jongeren Gemiddelde kosten per | 2025 € | -3%, | -3%, € | -3%, € | -3%, € | Dashboard jongere | 12.600 / | €12.200 | 11.850 | 11.500 | 11.150 | jeugd jongere Aantal verwijzingen | VOT | 50% | 40% | 35% | 30% | Dashboard huisartsen | huisartsen | jeugd % 2025 362/606 = 60% Aantal verwijzingen | VOT | 30% | 40% | 45% | 50% | Dashboard gemeente | gemeente | jeugd % 2025 142/606 = 23% Toelichting: De toegang is het eerste herkenbare aanspreekpunt voor inwoners met vragen over ondersteuning. Denk aan het Sociaal Servicepunt (SSP), de gemeente, huisartsen, scholen en andere lokale voorzieningen. In de toegang worden vragen verhelderd, lichte ondersteuning geboden, inwoners doorverwezen en hulp afgestemd. Die toegang bestaat al, maar werkt nog onvoldoende samenhangend, sluit niet altijd aan op de behoefte van inwoners en is nog niet genoeg gezinsge | richt. Daarom werken we toe naar een sterk lokaal team dat als gemeentelijke toegang functioneert. Omdat hierover nog fundamentele keuzes openliggen, wordt in 2027 gestart met een experiment: een klein lokaal team in een of twee wijken, dicht op het SSP, met medewerkers van de gemeente en mogelijk enkele vrijgevestigden. Dit team test verschillende werk | wijzen in samenwerking met scholen, huisartsen en andere partners.
De ervaringen vormen de basis voor een businesscase en een advies over de structurele inrichting en governance. Tegelijk zet het programma in, aansluitend op het actieplan jeugd, op scherpere sturing en betere samenwerking met partners om de kosten te beheersen. De in 2026 vastgestelde verordening jeugdhulp en beleidsregels helpen om scherper te kunnen sturen op de inzet van jeugdhulp en om normaliseren te versterken. Doel 2: | We zorgen voor passende ondersteuning wanneer dat nodig is Activiteiten: • | Versterken pedagogische basis • | Inkoop jeugdhulp • | Regiovisie jeugdhulp Haaglanden Toelichting: De gemeente is verantwoordelijk voor een kwalitatief en kwantitatief toereikend aanbod van ondersteuning voor jongeren als dat (tijdelijk) nodig is. Zorg en ondersteuning is nadrukkelijk (tijdelijk) ondersteunend aan het normale leven. Voor jongeren is het normale leven primair thuis, kinderopvang of school en activiteiten waarbij jongeren zich kunnen ontwikkelen zoals sport en cultuur. Als er zorg of ondersteuning nodig is dan moet dat beschikbaar zijn. Dat kunnen lichte vormen van ondersteuning zijn in een sterke pedagogische basis, zoals voorliggende voorzieningen als welzijn, jongerenwerk of (school)maatschappelijk werk, maar ook zwaardere vormen van jeugdhulp.
58 59 Deze verantwoordelijkheid volgt uit de jeugdwet, de landelijke hervormingsagenda en het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming maar ook uit aanpalende wetgeving en lokale plannen zoals het actieplan jeugd en de Lokale Educatieve Agenda (LEA). In 2026 zijn de eerste stappen voor het versterken van de pedagogische basis gezet met een impuls van het jongerenwerk op basis van een aangepaste subsidieregeling. De subsidieregeling ‘sterke pedagogische basis’ wordt in de loop van 2027 aangescherpt zodat verdere versterking mogelijk is. Met de regionale inkoop van jeugdhulp, die in 2027 wordt afgerond, wordt ingezet op passende ondersteuning voor zwaardere vormen van jeugdhulp. De lichtere vormen van jeugdhulp worden niet meer regionaal ingekocht waardoor gemeenten lokaal moeten zorgen voor een stevig lokaal team dat zelf ook basishulp biedt, maar ook een sterke pedagogische basis om zorgvragen op te vangen. In het eerste kwartaal van 2027 wordt de nieuwe de regiovisie jeugdzorg voor besluitvorming voorgelegd in de gemeenteraden in Haaglanden. Hierin wordt, in lijn met de huidige regiovisie en de vastgestelde inkoopstrategie, aangegeven wat de noodzakelijke acties zijn in de komende jaren om voldoende passende hulp te realiseren in de regio Haaglanden. Hierdoor ontstaat een samenhangend geheel van ondersteuning.
Onderwijsbeleid Doel 1: Verminderen van het aantal kinderen dat met achterstand het basisonderwijs bereikt Activiteiten: • Verhogen van het bereikcijfer van peuters met een VE-indicatie in de voorschoolse educatie • Verbeteren van de doorgaande lijn tussen kinderopvang en primair onderwijs door het opstellen van resultaatafspraken Effectindicatoren en streefwaarden: Indicator Realisatie waarden Streef waarde 2027 Streef waarde 2028 Streef waarde 2029 Streef waarde 2030 Bron Het percentage kinderen met een VE-indicatie dat gebruik maakt van de Voorschoolse Educatie 65% (Q1 2026) Jaarlijkse toename Jaarlijkse toename Jaarlijkse toename Jaarlijkse toename Peutermonitor Toelichting: Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor voldoende aanbod Voorschoolse Educatie (VE), een programma voor peuters tussen de 2,5 en 4 jaar dat hun ontwikkeling stimuleert en onderwijsachterstanden helpt voorkomen. VE draagt eraan bij dat kinderen zo goed m ogelijk voorbereid aan het basisonderwijs kunnen beginnen. De indicatie voor de VE wordt afgegeven door de Jeugd Gezondheidszorg wanneer er sprake is op een risico op onderwijsachterstanden. Via de peutermonitor wordt inzicht geboden in het bereik van de peuters op de VE. We zien dat van de 289 peuters met een indicatie, 190 op de VE terecht komen. Dit komt neer op een bereik van 65%. In 2027 werken we verder aan het verhogen van het bereik op de VE.
Daarnaast wordt onderzocht welk bereikcijfer op de VE wenselijk en haalbaar is. In de peutermonitor is te zien dat van de 108 peuters die we niet bereiken, 57% wel naar de reguliere dagopvang gaat omdat deze kinderen hele dagen opvang nodig hebben. Omdat deze kinderen zich ook bevinden in een taalrijke omgeving en zich ontwikkelen, onderzoeken we in 2027 of deze vorm van non-bereik aanleiding geeft tot maatregelen. Met basisscholen waar een VE-locatie is aangesloten, voeren we jaarlijks gesprekken over de verbetering van de overgang van VE-peuters naar het basisonderwijs. Een warme overdracht van de ontwikkeling van het kind is belangrijk voor diens verdere ontwikkeling. VE | -locaties en het onderwijs maken afspraken over de kwaliteit van deze overdracht en delen deze met de gemeente.
Doel 2: | Kinderen krijgen passende en inclusieve ondersteuning in onderwijs en kinderopvang, dichtbij huis en zoveel mogelijk in een reguliere setting Activiteiten: • | Doorontwikkelen van vormen van ‘passende- en inclusieve kinderopvang’ die aanvullend zijn op de voorschoolse educatie en de reguliere kinderopvang • | Vervangen van individuele jeugdhulp in het onderwijs door meer collectieve vormen van ondersteuning • | Een meer preventiegerichte invulling van leerplicht om vorm te geven aan het leerrecht Effectindicatoren en streefwaarden: Indicator | Realisatie | Streef | Streef | Streef | Streef | Bron waarden | waarde | waarde | waarde | waarde 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Het aantal kinderen in | 2025 | -5%, 121 | -5%, 115 | -5%, 109 | -5%, 103 | Dashboard dagbehandeling en | 127 dagbesteding | jongeren Het aantal kinderen in | 2025 | -5%, 87 | -5%, 83 | -5%, 79 | -5%, 75 | Dashboard jeugdvervoer | 92 kinderen Aandeel kinderen met | 2024: 44 | -15%, 40 | -15%, 36 | -15%, 32 | -15%, 28 | BBV relatief verzuim | per 1000 | per 1000 | verplicht, inwoners | inwoners 5- | DUO/Ingrado 5-18 jaar | 18 jaar (landelijk gemiddelde) Toelichting: De laatste jaren is een toename te zien van de ondersteuningsbehoefte van kinderen op de VE en in de reguliere dagopvang. De gemeente is daarom overgegaan op het toevoegen van expertise op de VE-groepen (de zgn.
‘stoeltjesgroep’ en ‘VE+ groep’) en de regul | iere dagopvanggroepen (inclusieve kinderopvang). Hiermee voorkomt de gemeente dat deze kinderen al jong uitvallen en vergroot de kans dat deze kinderen kunnen starten in het reguliere onderwijs in plaats van in het speciaal onderwijs. De pilot startklassen richt zich op kinderen die net begonnen zijn aan de basisschool, die wel ondersteuning nodig hebben maar voor wie nog niet helemaal duidelijk is in welke mate. In de startklas wordt geanalyseerd welke ondersteuning nodig is om een kin | d te laten floreren en of dat geboden kan worden binnen het reguliere onderwijs. De vorm en mate van ondersteuning op de kinderopvang en in het vroege onderwijs is een zoektocht waar de gemeente met partners de komende jaren invulling aan geeft. Dit doen we door de pilots goed te monitoren en evalueren met als doel de effectieve aanpak | ken structureel te maken. Om verder uitvoering te geven aan de landelijke, regionale en lokale ambities om het onderwijs inclusiever te maken voor alle kinderen, zorgen de scholen, de samenwerkingsverbanden en de gemeente samen voor passende ontwikkelingskansen. Soms komt het voor | dat deze passende mogelijkheden er niet zijn en een leerling onverhoopt uitvalt. Tot 4 weken uitval noemen we dat verzuim. Kinderen met leerplicht die langer dan 4 weken uitvallen noemen we thuiszitters.
De regionale ambitie is dat geen kind langer dan 3 m | aanden thuis zit. De gemeente maakt afspraken met VO | -scholen over hoe leerplicht preventiever kan worden ingezet, om verzuim te voorkomen. Leerlingen tussen de 12 en 27 jaar die van school gaan zonder diploma voor mbo (niveau 2,3 of 4) havo of vwo (startkwalificatie) noemen | we voortijdig schoolverlaters (VSV). Als VSV-er is de kans op werk kleiner en is de kans op armoede groter. Deze kans zou kleiner moeten worden door de invoering van de Wet van school naar duurzaam werk die de gemeente uitvoert sinds 60 2025. Deze heeft als doel dat nog meer jongeren goede kansen krijgen om hun opleiding af te maken en om werk te vinden. Onderwijshuisvesting Doel 1: | Scholen binnen het primair en voortgezet onderwijs voorzien van voldoende en kwalitatief goede huisvesting Activiteiten: • | Uitvoeren van de drie resterende projecten uit de ‘oude’ integrale huisvestingsplannen voor primair onderwijs (2019-2023) en voortgezet onderwijs (2017-2026): - | renovatie van CBS De Vijverhof. - | vervangende nieuwbouw van Sint-Maartenscollege. - | vervangende nieuwbouw van RKBS Maria Bernadette (Kindcentrum Ruysdael). • | Uitvoeren projecten uit het Uitvoeringskader IHP 2025-2029 - | Vervangende nieuwbouw (IKC) Montessori 0-12. - | Renovatie + nieuwbouw OBS De Margriet. - | Nieuwbouw Dalton College.
- | Nieuwbouw dislocatie PCBS De Zonnewijzer. - | (Ver-)nieuwbouw Basisschool De Driemaster. - | Vervangende nieuwbouw SBO De Vliethorst. • | Actualisatie IHP - | Opstellen leerlingenprognoses. - | Herijken beleidskader IHP. - | Opstellen Uitvoeringskader 2029-2033. Effectindicatoren en streefwaarden: Indicator | Realisatie | Streef | Streef | Streef | Streef | Bron waarden | waarde | waarde | waarde | waarde 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Start integrale | 2025: | 55,5% | 66,6% | 66,6% | 77,7% | IHP huisvestingsprojecten | 11,1% conform uitvoeringskader | 2026: 2025-2029 en (nog op te | 33,3% stellen) uitvoeringskader 2029-2033 Toelichting: Op 9 december 2025 is het Integraal Huisvestingsplan voor Primair en Voorgezet Onderwijs 2025 | - 2040 door de raad vastgesteld. In de eerste 4 jaar worden projecten vanuit het Uitvoeringskader IHP 2025-2029, bijlage van het Integraal Huisvestingsplan, uitgewerkt op basis van de gezamenlijke visie op onderwijs, vastgestelde beleidskeuzes en wettelijke eisen. Daarnaast komen ook de te verwachten investeringen en koppelkansen met andere maatschappelijke opgaven aan bod. Voor de uitvoerbaarheid van de projecten in het Integraal Huisvestingsplan is de beschikbaarheid van tijdelijke huisvesting essentieel. Elke vier jaar wordt het IHP herijkt op basis van de evaluatie van voorgaande projecten en (nieuwe) maatschappelijke ontwikkelingen.
61 Standaard indicatoren: Nr. Naam | Eenheid | Peiljaar | Streef | Bron waarde 2027 1 | Absoluut verzuim (niet op school | Aantal per 1.000 | 2025 | 3,7 | DUO/Ingrado ingeschreven leerplichtigen) | inwoners 5-18 jaar | (landelijk 6,7) 2 | Relatief verzuim | Aantal per 1.000 | 2025 | 64 | DUO/Ingrado inwoners 5-18 jaar | (landelijk 27) 3 | Voortijdige schoolverlaters totaal | % van het totaal aantal | 2025 | 2,5 | DUO/Ingrado (VO + MBO) | leerlingen | (landelijk 2,3) 4 | Jeugdcriminaliteit | % 12 t/m 23 jarigen | 2024 | 1,9 | CBS - Jeugd (landelijk 1,5) 5 | Jongeren met jeugdhulp | % van alle jongeren tot | 2025 | 11,3 | CBS - Jeugd 23 jaar | (landelijk 13,7) 6 | Jongeren met jeugdbescherming | % van alle jongeren tot | 2024 | 1,0 | CBS - Jeugd 18 jaar | (landelijk 1,0) 7 | Jongeren met jeugdreclassering | % van alle jongeren | 2024 | 0,4 | CBS - Jeugd van 12 tot 23 jaar | (landelijk 0,4) Wat mag het kosten? 5. Jeugd en Onderwijs | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 4.118 | 3.071 | 3.071 | 3.156 | 3.156 Lasten | 51.459 | 48.113 | 45.848 | 45.926 | 45.983 Saldo van lasten en baten | -47.340 | -45.042 | -42.777 | -42.770 | -42.827 Bedragen x € 1.000 Toelichting baten en lasten per onderdeel De baten en lasten van het programma Jeugd en Onderwijs bedragen voor 2027 respectievelijk € 3.071.000 en € 48.113.000.
De baten bestaan met name uit: - | Ontvangsten vanuit het Rijk voor het onderwijsachterstandenbeleid - | Ontvangsten voor het Doorstroompunt (voor jongeren zonder startkwalificatie) De lasten bestaan met name uit: - | Sociale uitkeringen voor jeugdzorg - | Uitgaven voor onderwijsachterstandenbeleid - | Vervoer jeugd 62 Ontwikkeling begrotingssaldo 5. Jeugd en Onderwijs | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve begroting 2026 | -41.054 | -37.935 | -37.863 | -37.357 Wijzigingen tot 1e Turap 2026 | -389 | -2.194 | -2.062 | -1.833 Kadernota 2027-2030 | -1.804 | -1.804 | -1.804 | -1.804 Wijzigingen tot 2e Turap 2026 | -324 | -324 | -324 | -324 Startpositie meerjarenbegroting 2027-2030 | -43.572 | -42.258 | -42.053 | -41.318 Exogene en autonome ontwikkelingen | -921 | 15 | -184 | -976 Meicirculaire gemeentefonds | -47 | 2 | 0 | 0 Loon- en prijsontwikkeling | -1.200 | -1.192 | -1.189 | -1.189 Doorlichting begroting | 51 | 51 | 51 | 51 Financieel technische mutaties | 647 | 606 | 606 | 606 Saldo meerjarenbegroting 2027-2030 | -45.042 | -42.777 | -42.770 | -42.827 Bedragen x € 1.000 Toelichting specifieke financiële mutaties Exogene en autonome ontwikkelingen Jeugdzorg De jeugdzorgkosten zijn hoger dan waarmee eerder in de begroting rekening is gehouden.
De hogere kosten worden met name veroorzaakt door de ontwikkeling van de kosten voor de Landelijke Transitiearrangementen (LTA) en jeugdhulp met verblijf zonder behandel | ing. Daarnaast wordt er rekening gehouden met een kwantitatieve ontwikkeling van het zorggebruik. Ook | worden de overeenkomsten voor jeugdhulp verlengd en de bijbehorende tarieven aangepast. Deze ontwikkelingen hebben gezamenlijk een verhogend effect op de verwachte jeugdzorgkosten. Investeringsplan 2026-2030 De kapitaallasten worden bijgewerkt op basis van de actualisatie van het investeringsplan 2026 | -2030. Voor de details zie het hoofdstuk Investeringsplan Toelichting algemene financiële mutaties Meicirculaire gemeentefonds In de meicirculaire worden wijzigingen in de algemene uitkering vanuit het Rijk opgenomen. Dit leidt tot een positief saldo van €970.000 in 2027. Dit positieve saldo groeit tot € 1.385.000 in 2028, waarna het saldo negatief uitvalt. Voor meer informatie zie Raadsbrief Budgetbrief 2025-2030 (iBabs 4800). Loon- en prijsontwikkeling Overeenkomstig de uitgangspunten in de Kadernota 2027-2030 zijn de financiële effecten van de loon- en prijsontwikkelingen in de begroting verwerkt. Doorlichting begroting Jaarlijks wordt bij het opstellen van de begroting opnieuw kritisch naar de budgetten gekeken en worden, daar waar dat noodzakelijk is en een beter inzicht geeft, budgetten bijgesteld.
Per programma ontstaan hierdoor kleine afwijkingen. Per saldo wordt de taakstelling uit de Kadernota van € 400.000 hiermee ingevuld en is daar bovenop nog sprake van een voordelig effect op het begrotingssaldo. 63 64 Financieel technische mutaties Deze categorie bevat voornamelijk technische begrotingsaanpassingen die voortvloeien uit een actualisatie van de kostenverdeling binnen de organisatie. Een belangrijk deel van deze mutaties betreft verschuivingen tussen programma's en heeft daardoor beperkt effect op het totale begrotingssaldo. Betrokken verbonden partijen Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden Het servicebureau behartigt de belangen van de gemeenten op het terrein van uitvoering van inkooptaken, zoals gezamenlijke inkoop en het contracteren van Jeugdzorg. Er is voldoende passende jeugdhulp beschikbaar in de regio Haaglanden. De declaraties van jeugdhulp zijn rechtmatig. De jeugdhulp is doelmatig en doeltreffend. GGD Thuis Het voorkomen van huiselijk geweld en kindermishandeling, door middel van een samenhangende aanpak. Relevante documenten Lokale Educatieve Agenda (LEA) (iBabs nr. 3230) Integraal Huisvestingsplan primair onderwijs (IHP) (iBabs nr. 900) Document lv - 4725 Raadsbrief Informeren over de monitor sociaal domein 2025 - iBabs Publieksportaal 65 6.
Sport, Cultuur en Erfgoed Het programma Sport, Cultuur en Erfgoed richt zich op het bevorderen van een actief, gezond en maatschappelijk betrokken leven voor inwoners. De gemeente stimuleert sportdeelname, cultuurbeleving en recreatief gebruik van de openbare ruimte. Dit programma draagt bij aan sociale samenhang, persoonlijke ontwikkeling, welzijn, leefbaarheid, ruimtelijke kwaliteit en aantrekkelijkheid van de gemeente. Wat willen we bereiken? Sport, kunst, cultuur, erfgoed en recreatie spelen een cruciale rol in het creëren van levendigheid en aantrekkelijkheid in onze gemeente. Ze dragen bij aan de publieke gezondheid, samenhang en verbinding in de maatschappij (sociale cohesie), de ontwikkeling van vaardigheden, ruimtelijke kwaliteit en bieden plezier aan onze inwoners. De gemeente moedigt ondernemers en vrijwilligers aan en ondersteunt hen bij het organiseren van evenementen en activiteiten. Sport en bewegen is essentieel voor een gezonde gemeente. Het draagt direct bij aan een gezonde leefstijl, verkleint het risico op chronische aandoeningen, verbetert de mentale gezondheid en verlicht zo de druk op het reguliere zorgstelsel. Daarnaast is het een bron van ontspanning en plezier.
De gemeente ondersteunt sportverenigingen om sport en bewegen toegankelijk te maken voor alle inwoners van onze gemeente, met speciale aandacht voor hen die op dit moment (nog) geen gebruik (kunnen) maken van deze voorzieningen. Samen met sportverenigingen blijft de gemeente investeren in hoogwaardige sportfaciliteiten. Investeren in cultuur versterkt niet alleen de sociale cohesie, maar stimuleert ook de economie en verbetert het mentaal welzijn. Een rijke culturele gemeente creëert een leefomgeving waarin inwoners zich verbonden voelen met elkaar en met hun directe leefomgeving. Op het gebied van cultuur richt de gemeente zich op het verwelkomen van doelgroepen in het culturele veld die een afstand hiertoe ervaren, vanwege financiële, fysieke of andere drempels. Zo zetten we ons in voor cultuureducatie door kinderen een culturele basis mee te geven. De gemeente wil hiermee bereiken dat cultuur toegankelijk wordt voor alle inwoners. De druk op de ruimte neemt toe en daarmee staat het cultureel erfgoed onder druk. Op het gebied van erfgoed zet de gemeente daarom in op behoud, beheer en beleving. Via de Omgevingsvisie, het erfgoedbeleid en daaruit volgende programma's en door het aanwijzen van monumenten worden archeologische en cultuurhistorische waarden behouden. Subsidieregelingen dragen bij aan het beheer en de beleving van erfgoed.
Wat gaan we ervoor doen? Sport Doel 1: Bevorderen van sport- en beweegdeelname onder álle inwoners Activiteiten: • Bekostiging van combinatiefunctionarissen (buurtsportcoaches) • Verbetering en onderhoud van sportaccommodaties • Stimuleren van inclusief sporten en bewegen door middel van gerichte subsidies • Plaatsen sport bevorderende middelen in de openbare ruimte • Verbeteren vitaliteit sportverenigingen
66 Effectindicatoren en streefwaarden: Indicator Realisatie waarden Streef waarde 2027 Streef waarde 2028 Streef waarde 2029 Streef waarde 2030 Bron Versterking van de kwaliteit en deskundigheid binnen sport- en cultuurverenigingen 2026: Gemiddelde score beleid 5,1 Gemiddelde score 5,6 Tweejaarlijks Vitaliteitsscans sportverenigingen door DataIM Tevredenheid van sporters en verenigingen over de kwaliteit van sportaccommodaties 2026: Gemiddelde score accommodatie 6,3 Gemiddelde score accommodatie 6,8 Tweejaarlijks Vitaliteitsscans sportverenigingen door DataIM Inwoners doen genoeg aan beweging 2024: 48,9% voldoet aan beweegrichtlijnen 51% voldoet aan beweegrichtlijnen Sport en Bewegen in Cijfers: Beweegrichtlijnen Aandeel inwoners dat (vrijwel) nooit genoeg aan beweging doet 2025: 7% 2023: 7% 2021: 8% 6% 6% Bewoners enquête Leidschendam- Voorburg (wijkatlas): Aandeel respondenten dat (vrijwel) nooit aan bewegen doet (zoals sporten, lopen, fietsen, huishoudelijke activiteit, tuinieren, klussen) Toelichting: In 2027 implementeren we het nog vast te stellen (planning: december 2026) nieuwe sportbeleid van Leidschendam-Voorburg. Tegelijkertijd zetten we veel activiteiten voort. Eén van de belangrijkste uitgangspunten is dat álle inwoners moeten kunnen sporten. We halen waar mogelijk drempels weg of verlagen die.
Bijvoorbeeld door deel te nemen aan de regionale aanpak voor inclusief sporten en bewegen voor mensen met een beperking. Of door sporten en bewegen financieel bereikbaar te maken via de Ooievaarspas. We verstrekken subsidie aan Sport en Welzijn (SenW) om laagdrempelige sport- en beweegactiviteiten te organiseren en gerichte ondersteuning te bieden aan sportverenigingen. Bij SenW werken de buurtcoaches die onder andere Brede School-activiteiten na schooltijd en sportieve activiteiten voor specifieke doelgroepen organiseren. Ook staat SenW sportverenigingen bij op alle thema’s waar zij mee te maken hebben buiten het sporten zelf. Door opleidingen, begeleiding op maat of het bieden van specifieke expertise werkt SenW aan vitale(re) sportverenigingen. Zo versterken we de sportinfrastructuur, werken we aan een gezonde keten en stimuleren we sportdeelname in alle levensfasen. We streven naar een beweegvriendelijke openbare ruimte. Om dat te bewerkstelligen realiseren we sportstimulerende elementen. Dat kan de ene keer een beweegroute en de andere keer een fitnesstoestel of een dansvloer zijn. Verder werken we continu aan het onderhouden en verbeteren van aantrekkelijke, functionele sportaccommodaties. Hiermee verhogen we de kwaliteit en veiligheid van sporten en bewegen. Voor verdere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Kapitaalgoederen | . Standaard indicatoren: Nr.
Naam | Eenheid | Peiljaar | Streef | Bron waarde 2027 1 | Niet-sporters | % | 2025 | 40 | Gezondheidsmonitor (landelijk | volwassenen. 43) | GGD'en, CBS en RIVM Cultuur en cultureel erfgoed Doel 1: | Het behouden van een rijk cultureel leven voor alle inwoners Activiteiten: • | Vervoer een structureel onderdeel laten zijn van de gemeentelijk gesubsidieerde cultuureducatieprogramma's in het basisonderwijs • | Het uitvoeren van de uitvoeringsagenda van het meerjarenbeleidsplan bibliotheek • | Het opzetten en realiseren van subsidievoorwaarden voor de structurele cultuurpartners • | Voorbereiding implementatie Wet versterking lokale omroepen • | Ondersteunen en mogelijk maken van cultuureducatie aanbod voor het basisonderwijs • | Collectiebeleidsplan en onderhoudsbeleid voor kunst in de openbare ruimte opstellen • | De invulling van de Huiskamer van Voorburg/bibliotheek wordt verder geconcretiseerd Effectindicatoren en streefwaarden: Indicator | Realisatie | Streef | Streef | Streef | Streef | Bron waarden | waarde | waarde | waarde | waarde 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Aandeel scholen voor | 36% | 40% | 40% | 45% | 45% | Interne primair onderwijs | subsidiegegevens deelneemt gesubsidieerde gemeentelijke cultuureducatie Percentage inwoners | 2021 51% | >75% | - | >75% | - | bewonersenquete, dat de afgelopen twee | 2023 70% | wijkatlas jaar in de gemeente | 2025 79% een culturele
voorziening heeft bezocht (excl. monument) Toelichting: De cultuurvisie Een rijk cultureel leven voor iedereen richt zich op lokaal en toegankelijk cultureel aanbod en voorzieningenniveau, waarbij er speciale aandacht is voor doelgroepen die nog weinig in aanraking komen met de culturele voorzieningen of drempels ervaren bij deelname aan culturele activiteiten. Hiermee sluit het cultuurbeleid zich aan bij de sociale basis. Voor het behoud van de kwaliteit van het culturele aanbod, worden jaarlijks exploitatiesubsidies verstrekt aan enkele cultuuraanbieders in de gemeente. Op die manier wordt het cultureel voorzieningenniveau in de gemeente gegarandeerd. Zo worden onder ander | e amateurverenigingen, theaters en de lokale media ondersteund. De gemeente heeft in de cultuurvisie en in de sociale basis 67 de ambitie opgenomen om meer regie te nemen. Het verbeteren en opstellen van aanvullende subsidievoorwaarden voor de exploitatiesubsidies is daar een actie voor. In aanloop naar de inwerkingtreding van de Wet versterking lokale omroepen (beoogd per 1 november 2026) en de vorming van streekomroepen per 1 januari 2028, zet de gemeente in op een zorgvuldige voorbereiding van de nieuwe situatie in 2027.
Deze wetswijziging leidt namelijk tot een fundamenteel andere inrichting van het lokale medialandschap, waarbij het aantal lokale omroepen wordt teruggebracht en de financiering en regie grotendeels verschuiven van gemeenten naar het Rijk. Cultuureducatie is een belangrijke ambitie uit de cultuurvisie. Daarom wordt ingezet op het structureel maken van het vervoersonderdeel bij het Cultuurmenu. Via het programma Cultuur Educatie met Kwaliteit (CMK), door subsidie van het Fonds voor Cultuurparticipatie en de provincie Zuid-Holland worden scholen in onze gemeente begeleid in het borgen en duurzaam integreren van cultuureducatie in hun onderwijsprogramma. De gemeente ontwikkelt twee nieuwe bibliotheeklocaties. De huiskamerfunctie is hierbij belangrijk, net als het onderling verbinden van de vijf wettelijke taken die de bibliotheek heeft, namelijk leesbevordering, kennis en informatie geven, mogelijkheden bieden voor ontwikkeling en educatie, organiseren van ontmoeting en debat en kennis laten maken met kunst en cultuur.
Doel 2: | Het behouden, beheren en beleven van cultureel erfgoed Activiteiten: • | Onderzoek passende bescherming van objecten en gebieden • | Vertaling van de Gebiedsbiografie in erfgoedbeleid in de vorm van een erfgoednota • | Vervaardiging van specialistische digitale kaarten en ondergronden in de vorm van archeologische en cultuurhistorische waardenkaarten • | Actualisatie en stimuleren van de subsidieregeling voor monumenten Effectindicatoren en streefwaarden: Indicator | Realisatie | Streef | Streef | Streef | Streef | Bron waarden | waarde | waarde | waarde | waarde 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onderzoek naar | 1 gebied | +1 gebied | +1 gebied | +1 gebied | +1 gebied | Op te stellen aanvullende objecten | onderzocht | óf +10 | óf +10 | óf +10 | óf +10 | onderzoeken of gebieden die | in 2025- | objecten | objecten | objecten | objecten bescherming | 2026 | onderzocht | onderzocht | onderzocht | onderzocht behoeven Uitputting van het | Uitputting < | Uitputting | Uitputting > | Uitputting | Uitputting > Interne budget | 50% | > 60% | 70% | > 80% | 90% | subsidiegegevens subsidieregeling restauratie monumenten Toelichting: Voortschrijdend inzicht en de groeiende druk op de ruimte laten steeds vaker de kwetsbaarheid van het cultureel erfgoed zien.
Om dit erfgoed te kunnen behouden voor de toekomst, onderzoekt de gemeente daarom welke objecten en gebieden aanvullend beschermd kunnen worden. De Gebiedsbiografie Leidschendam-Voorburg, één gemeente, drie gezichten, vormt een stevige basis om het erfgoedbeleid te actualiseren. Het is wenselijk om dit beleid te actualiseren, zodat recente ontwikkelingen en nieuwe inzichten kunnen worden verwerkt in zowel de omgevingsprogramma's als het omgevingsplan. Daarnaast is het voor het uitvoeren van wettelijke taken noodzakelijk dat beschikbare data over erfgoed goed kan worden ontsloten en geduid. Hierbij speelt de ontwikkeling van cultuurhistorische en archeologische waardenkaarten een belangrijke rol. 68 Ook de subsidieregeling voor monumenten draagt bij aan het beheer en behoud van cultureel erfgoed. Deze regeling behoeft echter actualisatie om aan te blijven sluiten bij de huidige ontwikkelingen en behoeften. Wat mag het kosten? 6.
Sport, Cultuur en Erfgoed | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 3.780 | 3.822 | 3.822 | 3.706 | 3.706 Lasten | 30.045 | 25.148 | 25.041 | 24.933 | 24.986 Saldo van lasten en baten | -26.265 | -21.326 | -21.219 | -21.228 | -21.281 Bedragen x € 1.000 Toelichting baten en lasten per onderdeel De baten en lasten van het programma Sport, Cultuur en Erfgoed bedragen voor 2027 respectievelijk € 3.822.000 en € 25.148.000. De baten bestaan met name uit: - | Ontvangsten voor de doorstroomlocatie - | Huren voor de gymnastieklokalen - | De Specifieke uitkering voor de Btw-compensatie Sport - | Huren voor overige sportlocaties De lasten bestaan met name uit: - | Exploitatiesubsidie voor de bibliotheek - | Onderhoud van openbaar groen - | Doorstroomlocatie Ruysdaellaan - | Onderhoud sportparken Ontwikkeling begrotingssaldo 6.
Sport, Cultuur en Erfgoed | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve begroting 2026 | -21.478 | -21.266 | -21.111 | -21.231 Kadernota 2027-2030 | 80 | 41 | 41 | 41 Startpositie meerjarenbegroting 2027-2030 | -21.398 | -21.225 | -21.070 | -21.190 Exogene en autonome ontwikkelingen | 154 | 59 | -171 | -115 Meicirculaire gemeentefonds | -7 | -7 | -7 | -7 Loon- en prijsontwikkeling | -253 | -237 | -236 | -236 Doorlichting begroting | 161 | 161 | 161 | 161 Moties en amendementen | -82 | -82 | -82 | -82 Financieel technische mutaties | 99 | 112 | 177 | 188 Saldo meerjarenbegroting 2027-2030 | -21.326 | -21.219 | -21.228 | -21.281 Bedragen x € 1.000 69 70 Toelichting specifieke financiële mutaties Exogene en autonome ontwikkelingen Areaaluitbreiding Overgoo Onlangs zijn overeenkomsten ondertekend voor de ontwikkeling van Overgoo Fleetpark (iBabs 4214). Vanaf de oplevering van het project komt het beheer van de openbare ruimte voor rekening van de gemeente. De extra onderhoudskosten voor onder andere wegen, groen en speeltuinen, worden gedekt uit de stelpost Beheer en onderhoud openbare ruimte. Investeringsplan 2026-2030 De kapitaallasten worden bijgewerkt op basis van de actualisatie van het investeringsplan 2026 -2030.
Voor de details zie het hoofdstuk Investeringsplan Toelichting algemene financiële mutaties Meicirculaire gemeentefonds In de meicirculaire worden wijzigingen in de algemene uitkering vanuit het Rijk opgenomen. Dit leidt tot een positief saldo van €970.000 in 2027. Dit positieve saldo groeit tot € 1.385.000 in 2028, waarna het saldo negatief uitvalt. Voor meer informatie zie Raadsbrief Budgetbrief 2025-2030 (iBabs 4800). Loon- en prijsontwikkeling Overeenkomstig de uitgangspunten in de Kadernota 2027-2030 zijn de financiële effecten van de loon- en prijsontwikkelingen in de begroting verwerkt. Doorlichting begroting Jaarlijks wordt bij het opstellen van de begroting opnieuw kritisch naar de budgetten gekeken en worden, daar waar dat noodzakelijk is en een beter inzicht geeft, budgetten bijgesteld. Per programma ontstaan hierdoor kleine afwijkingen. Per saldo wordt de taakstelling uit de Kadernota van € 400.000 hiermee ingevuld en is daar bovenop nog sprake van een voordelig effect op het begrotingssaldo. Moties en amendementen De in de raadsvergadering van woensdag 8 juli 2026 aangenomen motie met betrekking tot verhoging van de exploitatiesubsidie aan het Ludens theater wordt in de begroting verwerkt (iBabs 1022).
Financieel technische mutaties Deze categorie bevat voornamelijk technische begrotingsaanpassingen die voortvloeien uit een actualisatie van de kostenverdeling binnen de organisatie. Een belangrijk deel van deze mutaties betreft verschuivingen tussen programma's en heeft daardoor beperkt effect op het totale begrotingssaldo. Relevante documenten Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) (Definitief) | Rijksoverheid.nl Cultuurvisie (iBabs nr. 3597) 71 7. Volksgezondheid, Zorg en Wmo Gezondheid, welzijn en ondersteuning hangen nauw met elkaar samen. Een gezonde leefstijl, een sterke sociale basis en een prettige leefomgeving helpen problemen te voorkomen of zo vroeg mogelijk te signaleren. Het streven is dat inwoners zoveel mogelijk zelfredzaam zijn, samen met hun netwerk kijken naar mogelijkheden en regie houden over hun eigen leven. Daarbij ligt de nadruk op preventie, vroegsignalering en passende ondersteuning. De gemeente heeft hierin een regierol en werkt samen met onder andere de GGD, zorg - en welzijnsaanbieders, maatschappelijke organisaties, mantelzorgers, vrijwilligers en inwoners. Niet voor iedereen is meedoen vanzelfsprekend. Soms lukt het iemand tijdelijk of langdurig niet om zichzelf te redden of actief deel te nemen aan de samenleving. Het is belangrijk dat inwoners dan eerst kunnen terugvallen op hun eigen mogelijkheden, hun omgeving en hun sociale netwerk.
Wanneer dat niet of onvoldoende lukt, kunnen zij rekenen op ondersteuning van de gemeente. Door versterking van de sociale basis, de kracht van de gemeenschap en samenhangende hulp ontstaat een toekomstbestendig vangnet voor inwoners die ondersteuning nodig hebben. Zo worden volksgezondheid en Wmo verbonden in één samenhangende aanpak: voorkomen waar dat kan, ondersteunen waar dat nodig is en zorgen dat inwoners mee kunnen blijven doen. Wat willen we bereiken? We willen bereiken dat inwoners zich gezond voelen, mentaal en fysiek weerbaar zijn en zo lang mogelijk zelfstandig kunnen meedoen. Daarom zetten we in op publieke gezondheid, preventie en vroegsignalering, met extra aandacht voor inwoners in kwetsbare situaties. Via regionale samenwerking, onder andere binnen het Aanvullend zorg- en welzijnsakkoord (AZWA) en Haaglanden Gezonder!, versterken we de verbinding tussen gezondheid, welzijn en ondersteuning. Inwoners worden gestimuleerd om eerst te kijken naar hun eigen mogelijkheden, hun netwerk en laagdrempelige ondersteuning in de buurt. Wanneer dat niet voldoende is, kunnen zij rekenen op passende Wmo-ondersteuning. Door beleid te monitoren en te evalueren houden we zicht op wat werkt en waar bijsturing nodig is. Zo bouwen we aan een sterke sociale basis en een toekomstbestendig vangnet voor inwoners die ondersteuning nodig hebben.
Wat gaan we ervoor doen? Volksgezondheid Doel 1: Een betere ervaren gezondheid (fysiek en mentaal) van alle inwoners Activiteiten: • Het bevorderen en bewaken van de publieke gezondheid door de gemeentelijke gezondheidsdienst (GGD Haaglanden) en Stichting Jeugdgezondheidszorg Zuid -Holland West • Starten met de evaluatie GR GGD en Veilig Thuis • Uitvoeren van de regionale werkagenda Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) Haaglanden Gezonder! • Lokaal en regionaal stevig neerzetten van basisfunctionaliteiten uit het AZWA. • Doorontwikkelen van een aanpak voor suïcidepreventie. • Een stevig en toekomstgericht (lokaal en regionaal) model voor de jeugdgezondheidszorg vormgeven
Effectindicatoren en streefwaarden: Indicator | Realisatie | Streef | Streef | Streef | Streef | Bron waarden | waarde | waarde | waarde | waarde 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Percentage inwoners | 77% | 78% | - | 79% | - | Bewonersenquête, dat de eigen | (2025) | wijkatlas gezondheid (zeer) | 76% goed noemt | (2023) 78% (2021) Percentage inwoners | 82% | 83% | - | 84% | - | Bewonersenquête, dat zich de afgelopen | (2025) | wijkatlas drie maanden (zeer) | 78% goed voelde | (2023) (welbevinden) | 76% (2021) Percentage inwoners | 80% | 80% | - | 82% | - | Bewonersenquête, dat de eigen leefstijl | (2025) | wijkatlas (zeer) goed noemt | 78% (2023) 81% (2021) Toelichting: De wettelijke taken uit de Wet publieke gezondheid worden uitgevoerd door GGD Haaglanden en Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland-West. In 2027 werken we met samen met (regionale) maatschappelijke partners aan het Aanvullend zorg- en welzijnsakkoord (AZWA). Het AZWA is een aanvulling op het huidige Integraal Zorgakkoord (IZA) en staat nauw in verbinding met het Gezond en actief leven (GALA). Doel van het AZWA is samen met zorgpartijen: Arbeidstekort verminderen, zorg beter toegankelijk maken, beweging van zorg naar gezondheid maken en samenwerking tussen zorg & sociaal domein. In 2027 wordt de regionale werkagenda ‘Haaglanden Gezonder!’ uitgevoerd en verder aangescherpt.
De ambitie van de akkoorden is een gezonde generatie in 2040, met weerbare gezonde inwoners die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving. Een leefomgeving waarin sprake is van een sterke sociale basis en de fysieke en mentale gezondheid wordt bevorderd en behouden. Hierbij gaat speciale aandacht uit naar inwoners in kw | etsbare situaties. In 2027 gebeurt dit onder andere door extra inzet op de basisfunctionaliteiten Kansrijke Start (eerste 1000 dagen van een kind), het verstevigen van Kind naar Gezonder Gewicht, de aanpak volwassenen met overgewicht en obesitas, valpreventie en sociaal verwijzen/welzijn op recept zoals eerder in het GALA opgesteld. Per 2027 wordt er ingezet op de (nieuwe) basisfunctionaliteiten Mentale gezondheidsnetwerken met het verkennend gesprek, laagdrempelige steunpunten, rookvrij en integrale gezinspoli. Deze ambitie rondom het AZWA vormt een belangrijke randvoorwaarde voor de acties en speerpunten van programma 6, Sociaal Domein. De gemeente heeft als onderdeel van de H8 gemeenten en Stichting Jeugdgezondheidszorg Zuid | - Holland West een samenwerkingsconvenant. Het huidige convenant heeft een looptijd van 1 januari 2022 tot en met 31 december 2027.
Op grond van het convenant nemen partijen vóór 1 januari 2027 mede op basis van een evaluatie van de achterliggende periode een beslissing over verlenging, aanpassing of beëindiging van de samenwerking. De evaluatie is uitgevoerd en de gemeenten hebben een toekomstgericht advies ontvangen, dat de basis vormt voor het maken van nieuwe samenwerkingsafspraken. Ook wordt er 2027 gestart met de evaluatie van de GR GGD en Veilig Thuis. De gemeenteraad wordt betrokken bij deze evaluatie. 72 Wet maatschappelijke ondersteuning Doel 1: | Inwoners zo lang mogelijk prettig en veilig, zelfstandig thuis te laten wonen en te laten participeren in de maatschappij.
De Wmo is een vangnet voor inwoners die het niet meer zelf kunnen oplossen en ondersteuning nodig hebben Activiteiten: • | Uitvoering van het Wmo-beleidsplan ‘Er zijn voor wie het nodig heeft’ • | Versterking van preventie vanuit Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA), wat voortkomt uit het Integraal Zorgakkoord (IZA) en Gezond en actief leven akkoord (GALA) • | Start eerste monitoring en evaluatie Wmo-beleidsplan eind 2027 • | Opstellen nieuw uitvoeringsplan 2028-2029 • | Het uitvoeringsplan huiselijk geweld en kindermishandeling wordt geëvalueerd Effectindicatoren en streefwaarden: Indicator | Realisatie | Streef | Streef | Streef | Streef | Bron waarden | waarde | waarde | waarde | waarde 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Aandeel inwoners | 69% | 70% | 70% | 70% | 70% | Cliëntervaringsonderzoek (dat wmo- | (2025) | Wmo (jaarlijks) ondersteuning | 66% ontvangt) dat het | (2024) (helemaal) eens is | 63% met de stelling dat | (2023) snel geholpen is Aandeel inwoners | 81% | 80% | 80% | 80% | 80% | Cliëntervaringsonderzoek dat het (helemaal) | (2025) | Wmo (jaarlijks) eens is met de | 77% stelling dat samen | (2024) met de medewerker | 79% in het gesprek | (2023) samen naar oplossingen gezocht Aandeel inwoners | 82% | ≥80% | ≥80% | ≥80% | ≥80% | Cliëntervaringsonderzoek dat het (helemaal) | (2025) | Wmo (jaarlijks) eens is met de | 82% stelling Door de | (2024) ondersteuning die ik
| 82% krijg, kan ik mij beter | (2023) redden Toelichting: In 2026 is gestart met de uitvoering van het nieuwe Wmo beleid. Dit beleid is in september 2025 vastgesteld en bestaat uit een beleidsplan (‘Er zijn voor wie het nodig heeft’), verordening, beleidsregels en een bijbehorend uitvoeringsplan 2026-2027. Het beleidsplan zet erop in dat inwoners eerst proberen zelf of in hun netwerk een oplossing te zoeken voor hun problemen, maar dat als dit niet lukt zij kunnen vertrouwen op goede ondersteuning van de gemeente. Het beleidsplan legt daarmee de nadruk op zelfregie, maatschappelijke kracht en de best passende hulp voor inwoners. Inwoners die geen beroep kunnen doen op hun vangnet kunnen in aanmerking komen voor Wmo. Zij kunnen op meerdere vlakken ondersteund worden. Denk aan Huishoudelijke Ondersteuning, Begeleiding of een Woon-, Vervoers- en Rolstoelvoorziening (WVR). Daarnaast wordt ingezet op een laagdrempelig voorliggend veld, zodat inwoners die daar ondersteund kunnen worden, makkelijker hun weg vinden of worden bereikt. Hiermee wordt geprobeerd het gebruik van individuele Wmo-maatwerkvoorzieningen zoveel mogelijk te beperken. Naast de reguliere subsidies voor het voorliggend veld worden hiervoor ook tijdelijke middelen vanuit het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) ingezet.
Deze inzet versterkt de verbinding tussen het medisch en sociaal domein en richt zich op specifieke doelgroepen. Het gaat met name om ouderen en hun 73 mantelzorgers, vrijwilligers en inwoners met mentale problemen. Dit krijgt onder andere vorm door initiatieven zoals mentale gezondheidsnetwerken, laagdrempelige steunpunten, aanpak dementie, het verkennend gesprek en sociaal verwijzen. Na de zomer van 2027 start de eerste monitoring en evaluatie van het Wmo-beleidsplan. Daarbij wordt gekeken naar de uitvoering van het uitvoeringsplan 2026-2027. De uitkomsten worden gebruikt voor het nieuwe uitvoeringsplan 2028-2029. In dat nieuwe uitvoeringsplan wordt, afhankelijk van landelijke besluitvorming, ook de verdere uitwerking opgenomen van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage en de afschaffing van de huishoudelijke hulp. De gemeente pakt geweld in afhankelijkheidsrelaties (wettelijke term: 'huiselijk geweld') aan door vroegtijdige signalering en samenwerking met partners te versterken. In 2027 zal het uitvoeringsplan huiselijk geweld en kindermishandeling worden geëvalueerd met initiatieven zoals de lotgenotengroepen die in Leidschendam-Voorburg zijn opgezet. Met deze maatregelen werkt de gemeente aan een toegankelijk en effectief ondersteuningsbeleid, waarbij preventie en passende zorg centraal staan.
Monitoring vindt plaats via de | monitor Sociaal Domein en als onderdeel van het nieuwe uitvoeringsplan 2028 | -2029. Standaard indicatoren: Nr. Naam | Eenheid | Peiljaar | Streef | Bron waarde 2027 1 | Cliënten met een | Aantal per 10.000 | 2025 | 640 | CBS - maatwerkarrangement Wmo | inwoners | (landelijk | Monitor 720) | sociaal domein Wmo Wat mag het kosten? 7. Volksgezondheid, Zorg en | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting Wmo | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 14.256 | 5.595 | 3.862 | 2.930 | 2.068 Lasten | 50.423 | 44.967 | 42.408 | 37.925 | 37.174 Saldo van lasten en baten | -36.168 | -39.372 | -38.546 | -34.995 | -35.105 Bedragen x € 1.000 Toelichting baten en lasten per onderdeel De baten en lasten van het programma Volksgezondheid, Zorg en Wmo bedragen voor 2027 respectievelijk € 5.595.000 en € 44.967.000. De baten bestaan met name uit: - | Ontvangsten voor de uitvoering van het Gezond & Actief Leven Akkoord (GALA/AZWA) - | Eigen bijdragen voor de Wmo De lasten bestaan met name uit: - | Huishoudelijke ondersteuning - | Wmo Begeleiding - | Jeugdgezondheidszorg voor de Wmo 74 - | Subsidies voor Algemene ondersteuning - | Collectief vervoer voor de Wmo Ontwikkeling begrotingssaldo 7.
Volksgezondheid, Zorg en Wmo | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve begroting 2026 | -36.739 | -36.906 | -37.202 | -37.483 Wijzigingen tot 1e Turap 2026 | 166 | 166 | 166 | 166 Kadernota 2027-2030 | -374 | -190 | 73 | 73 Wijzigingen tot 2e Turap 2026 | 383 | 383 | 383 | 383 Startpositie meerjarenbegroting 2027-2030 | -36.564 | -36.547 | -36.580 | -36.861 Exogene en autonome ontwikkelingen | 2 | 0 | 0 | 0 Meicirculaire gemeentefonds | -889 | 0 | 3.847 | 3.940 Loon- en prijsontwikkeling | -522 | -522 | -522 | -522 Doorlichting begroting | -585 | -597 | -860 | -782 Moties en amendementen | -10 | -10 | -10 | -10 Financieel technische mutaties | -805 | -871 | -871 | -871 Saldo meerjarenbegroting 2027-2030 | -39.372 | -38.546 | -34.995 | -35.105 Bedragen x € 1.000 Toelichting specifieke financiële mutaties Exogene en autonome ontwikkelingen Investeringsplan 2026-2030 De kapitaallasten worden bijgewerkt op basis van de actualisatie van het investeringsplan 2026 | -2030. Voor de details zie het hoofdstuk Investeringsplan Toelichting algemene financiële mutaties Meicirculaire gemeentefonds In de meicirculaire worden wijzigingen in de algemene uitkering vanuit het Rijk opgenomen. Dit leidt tot een positief saldo van €970.000 in 2027. Dit positieve saldo groeit tot € 1.385.000 in 2028, waarna het saldo negatief uitvalt.
Voor meer informatie zie Raadsbrief Budgetbrief 2025-2030 (iBabs 4800). Loon- en prijsontwikkeling Overeenkomstig de uitgangspunten in de Kadernota 2027-2030 zijn de financiële effecten van de loon- en prijsontwikkelingen in de begroting verwerkt. Doorlichting begroting Jaarlijks wordt bij het opstellen van de begroting opnieuw kritisch naar de budgetten gekeken en worden, daar waar dat noodzakelijk is en een beter inzicht geeft, budgetten bijgesteld. Per programma ontstaan hierdoor kleine afwijkingen. Per saldo wordt de taakstelling uit de Kadernota van € 400.000 hiermee ingevuld en is daar bovenop nog sprake van een voordelig effect op het begrotingssaldo. 75 76 Moties en amendementen De in de raadsvergadering van woensdag 8 juli 2026 aangenomen motie met betrekking tot zonnebrandpalen wordt in de begroting verwerkt (iBabs 1025). Financieel technische mutaties Deze categorie bevat voornamelijk technische begrotingsaanpassingen die voortvloeien uit een actualisatie van de kostenverdeling binnen de organisatie. Een belangrijk deel van deze mutaties betreft verschuivingen tussen programma's en heeft daardoor beperkt effect op het totale begrotingssaldo.
Betrokken verbonden partijen GGD Het bevorderen, beschermen en bewaken van de publieke gezondheid Relevante documenten Begroting GGD-VT Haaglanden Veilig Thuis (iBabs 262) Beleidsplan Wmo en Verordening maatschappelijke ondersteuning (iBabs 3907) 77 8. Ruimte, Bouwen en Wonen Het programma Ruimte, Bouwen en Wonen richt zich op het creëren en behouden van voldoende, betaalbare en kwalitatief goede woonruimte voor alle doelgroepen binnen de gemeente. Het programma draagt bij aan een leefbare, duurzame en toekomstbestendige woonomgeving waarin mensen veilig en prettig kunnen wonen. De gemeente ontwikkelt en voert beleid uit op het gebied van woningbouwplanning, woonruimteverdeling, woningverbetering en stadsvernieuwing. Daarnaast stimuleert zij de samenwerking met woningcorporaties, ontwikkelaars en andere partners om de woningmarkt in balans te houden en wooncarrière mogelijk te maken. Wat willen we bereiken? Leidschendam, Stompwijk en Voorburg vormen samen een aantrekkelijke gemeente waar mensen prettig kunnen wonen, werken en leven. De unieke kenmerken en kwaliteiten van de gemeente willen we behouden en waar mogelijk versterken. Daarbij betrekken we onze inwoners actief en houden we rekening met actuele maatschappelijke ontwikkelingen. Op deze manier versterken we het hoogwaardige verblijfsklimaat, zorgen we voor goede verbindingen en voorzien we in diverse woonbehoeften.
Vanwege het grote tekort aan woningen zetten we stevig in op nieuwbouw. Daarbij sturen we op kwaliteit, voorzieningen, duurzaamheid, betaalbaarheid en een evenwichtige opbouw van wijken. Waar mogelijk versnellen we lopende bouwprojecten. De begin 2026 vastgestelde Omgevingsvisie 2050 geldt hierbij als vertrekpunt. Wat gaan we ervoor doen? Ruimtelijk beleid Doel 1: Opstellen ruimtelijk beleid onder de Omgevingswet Activiteiten: • Opstellen eerste programma's volgend uit de in 2026 vastgestelde omgevingsvisie, ontwerp beleidshuis, omgevingsprogramma's en uitvoeringsprogramma’s. Hierin komen op integrale wijze de verschillende beleidsthema's terug • Actualiseren handboek Openbare Ruimte • Toewerken naar Omgevingsplan voor het stedelijk gebied Toelichting: Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Om binnen de kaders van de wet richting te geven aan de gewenste ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente, initiatieven van inwoners, ondernemers en maatschappelijke- en marktpartijen te kunnen beoordelen en vergunningen te verlenen voor activiteiten in de fysieke leefomgeving wordt ruimtelijk beleid opgesteld en actueel gehouden. Producten zijn onder andere de Omgevingsvisie, Omgevingsplan, thematische omgevingsprogramma’s en gebiedsprogramma’s. Begin 2026 heeft de gemeente de Omgevingsvisie vastgesteld.
Deze visie beschrijft het toekomstbeeld van Leidschendam-Voorburg richting 2050 en vormt het kader voor alle fysieke ontwikkelingen. Ook zijn in 2026 het eerste omgevingsprogramma (Volkshuisvestin gsprogramma) en gebiedsprogramma (Stompwijk) is opgesteld. Na vaststelling van de Omgevingsvisie wordt (nog in 2026) een ontwerp ‘beleidshuis’ opgesteld met een omschrijving van de verschillende omgevingsprogramma's en andere beleidsdocumenten die gemaakt of geactualiseerd gaan worden en het uitvoeringsprogramma hiervan voor de komende jaren. Daarnaast worden er benodigde onderzoeken opgestart en een monitoringsplan opgesteld met de doelen en indicatoren waarop