4040 Tweede Tussentijdse Rapportage 2025

Wat willen we bereiken? Het is fijn leven in onze gemeente. De leefbaarheid voor mens en dier staat echter onder druk door klimaatverandering, biodiversiteitsverlies, verstedelijking, vervuiling van bodem, lucht en water, overlast van geluid, etc. Een goede leefomgeving is voorwaardelijk voor onze gezondheid en welzijn. Het verbeteren van de leefomgeving en werken aan een duurzame toekomst zijn daarom belangrijk in ons beleid. Het bevorderen van de volksgezondheid is een belangrijk aandachtspunt voor de gemeente. De gemeente wil bereiken dat inwoners een gezonde leefstijl hebben, gezondheidsbedreigingen op tijd worden gesignaleerd en infectieziektes voorkomen worden. De gemeente heeft vastgelegde taken op het gebied van volksgezondheid en milieu. Deze zijn onder meer vastgelegd in de Wet publieke gezondheid en de nieuwe Omgevingswet. Die voeren we uit. Daarnaast geven we als gemeentelijke organisatie zelf, proactief, het goede voorbeeld als het gaat om gezondheid, energiebesparing en duurzaamheid.

Wat gaan we ervoor doen? Volksgezondheid We blijven in 2025 samen met partners uitvoering geven aan het landelijke ‘Gezond en actief leven akkoord’ (GALA) in Leidschendam-Voorburg. De ambitie van het akkoord is een gezonde generatie in 2040, met weerbare gezonde inwoners die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving. Een leefomgeving waarin sprake is van een sterke sociale basis en de fysieke en mentale gezondheid wordt bevorderd en behouden. Hierbij gaat er speciale aandacht uit naar inwoners in kwetsbare situaties. Dit doen we in 2025 onder andere door (extra) in te zetten op programma's rondom gezonde levensstijl, het verstevigen van de ketenaanpak voor kinderen en volwassenen naar gezonder gewicht, valpreventie, aanpak overgewicht en de uitbreiding van welzijn op recept naar een breder aanbod. Deze ambitie vormt een belangrijke randvoorwaarde voor de acties en speerpunten van programma 6, Sociaal Domein. Vanuit het integraal zorgakkoord (IZA) en gezond en actief leven akkoord (GALA) worden in 2025 met tijdelijke middelen, bestaande projecten uitgebreid. Stand van zaken: De uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ligt op koers. De programma's rondom een gezonde leefstijl, aanpak overgewicht volwassenen, valpreventie en uitbreiding welzijn op recept naar een breder aanbod verlopen volgens planning.

Alleen bij de ketenaanpak kind naar gezonder gewicht kan er nog niet worden gestart met de aanpak in Voorburg Midden en Bovenveen vanwege een gebrek aan jeugdverpleegkundigen bij de Jeugd Gezondheidszorg (JGZ), zie speerpunt hieronder. De GGD coördineert de ketenaanpakken regionaal vanuit het GALA/IZA om daar waar mogelijk de ketenaanpakken te uniformeren binnen de gemeenten Wassenaar, Rijswijk, Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Zoetermeer.

48

Vooruitblik: Na intensieve onderhandelingen is het VNG-bestuur op 2 juli 2025 akkoord gegaan met het onderhandelaarsakkoord van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Het huidige Integraal Zorgakkoord (IZA) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) bevat afspraken van zorgpartijen en gemeenten die een impuls geven aan de beweging van zorg naar gezondheid, zodat onze inwoners zoveel mogelijk kans hebben op een gezond leven. Met het AZWA wordt ingezet op een verbreding, intensivering en concretisering van het IZA, waarin gelijkwaardigere toegang tot zorg en welzijn en het afwenden van het arbeidsmarkttekort centraal staan. Ook krijgen in het AZWA het sociaal domein en de publieke gezondheid een explicietere plek. Er zullen basisfunctionaliteiten worden ingevoerd met een ingroeipad tot 2030 in eerste instantie met betrekking tot de vijf ketenaanpakken. Het AZWA zal na goedkeuring van de leden in oktober 2025 definitief kunnen worden. De middelen vanuit AZWA zijn in tegenstelling tot IZA en GALA meer structureel van aard. Speerpunten: 

Status

Uitbreiding aanpak Kind naar Gezonder Gewicht Uitbreiding van de aanpak Kind naar Gezonder Gewicht naar Voorburg Midden, Voorburg Bovenveen en Leidschendam-zuid. Toelichting afwijking speerpunt: Er zijn op dit moment onvoldoende jeugdverpleegkundigen bij de Jeugd Gezondheidszorg (JGZ) om de ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht extra te kunnen uitvoeren in Voorburg Midden en Bovenveen. De jeugdgezondheidszorg is bezig om dit arbeidsmarkttekort te dichten. Zodra er iemand is, worden de gezinnen alsnog begeleid. Wel is er een jeugdverpleegkundige beschikbaar voor de reguliere consulten. In Leidschendamzuid is er wel een jeugdverpleegkundige beschikbaar die Kind naar Gezonder Gewicht uitvoert.



Mentale gezondheid Er wordt een vervolg gegeven aan de pilot van het programma Fit & StressLess om zo de mentale gezondheid van jongeren te verbeteren. Het programma Fit & StressLess combineert een individueel traject met een groepsgerichte aanpak zowel op mentaal vlak als fysiek door te bewegen met elkaar.

49

Milieu Afvalinzameling De doelstelling van de gemeente is om, samen met Avalex als onze afvalinzamelaar, het restafval in de gemeente zo spoedig mogelijk onder de VANG-norm van 100 kilogram restafval per persoon per jaar te brengen. Voor het reduceren en beter scheiden van afval zijn in 2023 gesprekken met inwoners gestart om te komen tot een optimalisatie van het afvalbeleid. In 2024 worden hiertoe voorstellen gedaan die in 2025 moeten worden geïmplementeerd. Door het restafval te verminderen, zal minder afval verbrand hoeven te worden. Tegelijkertijd worden door betere afvalscheiding waardevolle grondstoffen bespaard die gebruikt kunnen worden voor nieuwe producten. In 2024 loopt in de gemeente een pilot om de afkeur van grondstofstromen PMD en GFT te verminderen. In de pilot wordt gekeken naar de meest effectieve maatregelen op een bepaalde locatie. De uitkomsten uit deze pilot, die tot eind 2024 loopt, worden meegenomen in de keuze in 2025 welke maatregelen we doorvoeren in de gemeente. Bodem, Lucht, Geluid en Externe veiligheid De gemeente beschermt en verbetert de kwaliteit van de leefomgeving. Hierbij stuurt zij op het verminderen van geluidhinder, bodemverontreiniging, luchtvervuiling en geur en het voorkomen van nieuwe knelpunten. Vergunningverlening en handhaving staan centraal.

Maatregelen zoals stil asfalt voor lucht en geluid liften mee met wegbeheer, duurzaamheid en verkeersveiligheid. Voor geluidssanering van woningen met een zware geluidsbelasting is een landelijke subsidieregeling beschikbaar. De mogelijkheden bij de herinrichting Veursestraatweg worden onderzocht. Een te onderzoeken optie voor de Parkweg (Huygenskwartier) is een snelheidsverlaging naar 30 km per uur. In 2025 zal een voorstel worden opgesteld voor benodigde middelen. De bodemkwaliteitskaart 2024-2029, het Actieplan Geluid 2024-2029, verbeteringen van de luchtkwaliteit naar aanleiding van een regionale samenwerking op initiatief van de GGD en de milieuzone Damcentrum worden opgenomen in het concept Omgevingsplan. De bestaande data worden in 2025-2026 ontsloten via kaart en geschikt gemaakt voor de landelijke databases.

Stand van zaken: De realisatie van de begroting loopt voor lucht, geluid en externe veiligheid op schema. Voor bodem zijn er nieuwe ontwikkelingen bij twee ruimtelijke projecten. Van Alphenstraat Recent is een grondwaterverontreiniging ontdekt in verband met de aanleg van de Velostrada aan de Van Alphenstraat. Deze verontreiniging ligt onder diverse particuliere woningen en lijkt afkomstig te zijn van een voormalige wasserij aan de Van Heurnstraat. Om de omvang (verticaal en horizontaal) in kaart te brengen is een nader onderzoek noodzakelijk. De kosten hiervoor worden begroot op € 25.000. Leidsekade 2-10 In verband met de aanleg van keerwanden is grond vrijgekomen dat dermate is verontreinigd dat deze partij grond afgevoerd moet worden. Tevens is het noodzakelijk om een olieverontreiniging onder de toekomstige parkeerplaatsen te verwijderen. Deze extra kosten bedragen ongeveer € 60.000.

Vooruitblik: In de begroting is € 105.000 geraamd voor bodem. Bovenstaande onverwachte kosten uit de ruimtelijke projecten leiden tot een overschrijding van het bodembudget met ca. € 30.000.

50

Speerpunten: 

Status

Verbetering Afval- en Grondstoffenscheiding met focus op GFT- en PMD-afval We verhogen de scheidingsgraad van GFT en PMD uit het restafval met 5% elk tijdens het kalenderjaar 2025. Dit doen we onder andere door uitbreiding van het aantal GFT-containers in de gemeente, specifiek bij de hoogbouw en het opnemen van PMD-verzamelcontainers in de nascheidingsroute. Daarnaast richt de gemeente zich op een verlaging van de afkeur van GFT- en PMD-ladingen met 5% gedurende hetzelfde kalenderjaar. Dit doen we door het implementeren van maatregelen die vanuit de pilot (uitgevoerd in 2023-2024) succesvol zijn gebleken. Toelichting afwijking speerpunt: De implementatie van de maatregelen voor PMD (nascheiding voor de hoogbouw via aangepaste containers) en GFT (vulopeningen verkleinen) vindt plaats in Q3/ Q4 van 2025.



Verlagen van het aantal lachgascilinders in het restafval Voor het verlagen van het risico van lachgascilinders in verbrandingsinstallaties, en de kosten die dit met zich meebrengt, richt de gemeente zich in Avalex verband voor de verlaging van 10% van het aantal lachgascilinders dat in het restafval wordt gevonden. Dit doen we in Avalex-verband via reclamecampagnes. Toelichting afwijking speerpunt: Resultaten in het eerste half jaar 2025 laten een stijging van het aantal lachgascilinders in de gemeente zien. In 2025 is Avalex een pilot gestart die moet leiden tot snellere detectie van lachgascilinders in het restafval. Hierdoor kunnen deze makkelijker uit het restafval worden verwijderd. Dit verkleint de kans op schade aan de verbrandingsinstallatie die voortkomt uit ontploffende lachgascilinders in de verbrandingsoven.



Verlagen van bijplaatsingen bij ondergrondse containers In 2025 zet de gemeente in op een verdere verlaging van het aantal illegale bijplaatsingen in de gemeente met 10%. Dit doen we door extra campagnes, handhaving en duidelijker communiceren over de handhavingsmethode (boete) bij overtreding.

Voor alle drie de maatregelen geldt dat de 4-maands rapportages van Avalex inzicht bieden in de mate waarin de gemeente door de loop van het jaar succesvol is op deze drie speerpunten. Toelichting afwijking speerpunt: De verlaging wordt nog niet gerealiseerd. Wel zijn de hotspots in beeld. Bwoners weten de meldoptie ook beter te vinden door gerichte communicatie. Door de invoering van spoedeisende bestuursdwang verwacht het college het tij te keren doordat de pakkans en de financiële consequenties groter worden voor inwoners.



Invoering milieuzone Damcentrum In 2025 voeren we de milieuzone in het Damcentrum in om vervuilend verkeer te weren en zo de luchtkwaliteit te verbeteren. Toelichting afwijking speerpunt: Er heeft verkennend onderzoek plaatsgevonden naar de mogelijkheden voor de invoering van een milieuzone in het Damcentrum. De verkregen inhoudelijke en financiële inzichten uit deze rapportage zorgen ervoor dat er een verdere afweging gemaakt moet worden of de invoering (juridisch) haalbaar genoeg is. 51



Verbetering luchtkwaliteit Onder coördinatie van de GGD en met de regiogemeenten onderzoeken we mogelijkheden voor verbeteringen van de luchtkwaliteit en maken we hier afspraken voor gezamenlijke maatregelen over.

Riool- en waterbeheer en klimaatbestendigheid Volgens het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie wordt een stresstest uitgevoerd voor waterveiligheid, droogte, bodemdaling en hittestress. De stresstest wateroverlast is in 2022 uitgevoerd. Belangrijk voor klimaatadaptatie zijn de rioolvervangingsprojecten zoals Voorburg-Noord. Er wordt regenwater in de bodem vastgehouden en minder naar de rioolwaterzuivering afgevoerd. De Impulsregeling klimaatadaptatie wordt hier besteed. De hittestress wordt bestreden met vergroenen en daaruit volgen mobiliteits- en groenopgaven. Voor verbetering van de waterkwaliteit zijn we met de Waterschappen in gesprek over maatregelen. Daarbij brengen wij onze bestaande acties in: onder andere natuurlijke oevers, kroosruimten. Maar maken we ook afspraken over een visparel, andere manier van schonen van watergangen, aanpakken extra knelpunten. Nabij de Oude Bleijk/A4 wordt met de woningbouwcorporaties een natuurvriendelijke oever aangelegd en de sloot verbreed voor de water/klimaatopgave van de nieuwbouw Venestraat/ Nieuwstraat en de waterkwaliteit (KRW-doelen). De water- en vergroeningsopgave op particuliere percelen wordt gestimuleerd via communicatie. Onder andere door voorlichting en de tegeltaxi gaat weer rijden. Met de woningbouwcorporaties wordt gewerkt aan afkoppelen van daken.

De gemeente geeft het goede voorbeeld met verwijderen en vergroenen van eigen verhardingen ruimte (extra steenbreek). Tevens vindt beheer en onderhoud plaats op basis van het Water- en rioleringsplan (WRP). Stand van zaken: Bij de stresstesten wordt de aandacht gericht op de bovenregionale stresstesten. De eerder uitgevoerde stresstesten worden vertaald in maatregelen in uitvoeringsprojecten (zoals de rioolvervanging), waaronder Voorburg-Noord noord. Enkele rioolvervangingsprojecten wachten op nieuwbouwprojecten en gebiedsprocessen of zijn vertraagd door stagnatie bij kabel- en leidingbeheerders. De realisatie van de begroting loopt voor water en riolering verder op schema. De natuurvriendelijke oever bij de Oude Bleijk is gerealiseerd en als proef wordt een natuurlijke ontwikkeling van de vegetatie afgewacht en is dus geen beplanting aangebracht.

Vooruitblik: Het overleg met de twee waterschappen loopt en moet uitmonden in één gezamenlijke geactualiseerde samenwerkingsovereenkomst eind van het jaar. Vanaf oktober zal er een intensivering starten van de water- en vergroeningsopgave op particuliere percelen met de woningbouwcorporaties en via communicatie in het vroege voorjaar van 2026.

52

Speerpunten:

Status



Wijkaanpak klimaatbestendig Voorburg-Noord noord In Voorburg-Noord worden voorbereidingen getroffen voor het klimaatbestendig maken van de wijk en vervangen van de riolering. Samen met de bewoners wordt gewerkt aan concept buurtvisie. Op het Van Faukenbergeplein wordt een waterplein of een vergelijkbare waterbergingsvoorziening ontworpen. In de straten van het plangebied ontwerpen we infiltratievoorzieningen door te vergroenen. De ondergrondse infiltratie/drainage-riolering werken we verder uit ten behoeve van de aanbesteding.



Rioleringsproject Prinsenhof-Laagbouw In de laagbouw van Prinsenhof wordt de riolering vervangen en zoveel mogelijk verharding afgekoppeld van de gescheiden riolering en geïnfiltreerd in de bodem. Op een aantal plaatsen worden wadi’s aangelegd.

Financiële mutaties Onderwerpen Volksgezondheid en milieu

Mutatie baten

Mutatie Effect lasten begr. saldo

Mee- en tegenvallers 1. Actualisatie kapitaallasten

-394

394

2. JGZ Zuid Holland West

-87

87

Budgettair neutraal 3. Aanpak Energietransitie

547

4. Effect nieuwe CAO

547 50

5. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)

-28

-28

6. Indexatie Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)

17

17

-50

7. SUP-vergoeding

363

-363

8. Taken Omgevingswet

60

-60

9. Voorziening onderhoud gebouwen

19

-19

547

-11

Totaal Volksgezondheid en milieu

536

Bedragen x € 1.000

Toelichting 1 Actualisatie kapitaallasten Het investeringsplan is naar aanleiding van de Jaarrekening 2024 en de verwachte faseringen voor 2025 bijgesteld,. Dit leidt tot wijzigingen in de kapitaallasten (rente en afschrijvingen) in bijna alle programma’s. 2 JGZ Zuid Holland West Een gedeelte van het totale takenpakket dat wordt aangeboden door de Jeugdgezondsheidszorg (JGZ) Zuid Holland West wordt in 2025 gedeclareerd via de specifieke uitkering Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB) en via de subsidietafel Opgroeien en Opvoeden (O&O). Hierdoor is er een eenmalig voordeel op de totale bijdrage aan de JGZ.

53

3 Aanpak Energietransitie De basisfinanciering gemeentebrede aanpak energietransitie is een SPUK die ingezet kan worden voor capaciteit om de doelstellingen van het Klimaatakkoord te bereiken. 4 Effect nieuwe CAO Op 17 april 2025 is de nieuwe Cao Gemeenten afgesloten. De nieuwe Cao loopt van 1 april 2025 tot en met 31 maart 2027. De effecten van deze nieuwe Cao zijn verwerkt in de begroting ten laste van de stelpost loonstijging. 5 Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Vanuit het Rijk kreeg de gemeente geld voor het uitvoeren van het preventie akkoord en het sportakkoord. Deze akkoorden zijn vanaf 2024 onderdeel geworden van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en worden via deze mutatie ook budgettair onderdeel van het GALA. 6 Indexatie Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Betreft de financiële verwerking van de jaarlijkse indexatie die de gemeente LeidschendamVoorburg in 2025 voor de Specifieke Uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord van het Rijk heeft ontvangen. Hierdoor liggen de budgetten iets hoger dan begroot. 7 SUP-vergoeding De vergoeding die gemeenten ontvangen voor het opruimen van zwerfafval dat valt onder de Single Use Plastics-richtlijn is bekend. De vergoeding wordt uitgekeerd in het kader de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor kunststofproducten voor eenmalig gebruik voor de jaren 2023 en 2024.

De bijdrage wordt ingezet voor de door het college aangekondigde afvalmaatregelen. 8 Taken Omgevingswet Overheveling van budget vanuit de Omgevingswet naar de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) ter dekking van additionele adviestaken die door de ODH namens de gemeente worden uitgevoerd. Deze overheveling ondersteunt de efficiënte en deskundige uitvoering van de label C taken, de bodemtaken en additionele taken binnen het kader van de Omgevingswet en maakt gebruik van de specialistische kennis en schaalvoordelen van de ODH. 9 Voorziening onderhoud gebouwen De ophoging van de totale dotatie van € 740.000 als gevolg van de herijking van het MJOP (iBabs 3915) was opgenomen in de 1e Turap 2025. Deze wordt nu verdeeld over de programma's waarop de lasten van de panden betrekking hebben.

54

8. Bouwen en wonen (VHLOSV) Omschrijving Alle activiteiten op het gebied volkshuisvesting, ruimte en leefbaarheid (voorheen ruimtelijke ontwikkeling) en stedelijke vernieuwing behoren tot dit programma. Hieronder valt ook de (leges) omgevingsvergunning, bouwtoezicht en de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). In de Omgevingsvisie (strategische visie voor de lange termijn voor de gehele fysieke leefomgeving) heeft de gemeente, in vervolg op de in 2021 vastgestelde 'bouwstenen', aangeven hoe zij de gewenste en benodigde functies op het gebied van wonen, voorzieningen, werken en vrije tijd een plek wil geven. Dit is een samenspel van bebouwing, bereikbaarheid, leefbaarheid en duurzaamheid, in relatie tot het vestigingsklimaat en de agglomeratiekracht (de kracht van stedelijke gebieden) van de regio.

Wat willen we bereiken? Leidschendam, Stompwijk en Voorburg vormen een aantrekkelijke gemeente. De kenmerken en kwaliteiten die onze gemeente bijzonder maken willen we koesteren en versterken. Daarbij kijken we goed naar wat onze inwoners belangrijk vinden en spelen we in op maatschappelijke ontwikkelingen die er op ons af komen. Zo zorgen we ervoor dat we ons hoogwaardig verblijfsklimaat versterken, goed verbonden zijn en een plek kunnen bieden voor mensen met verschillende woonwensen. Gezien het huidige, grote en urgente tekort aan woningen is het nodig om extra woningen te bouwen. Dat doen we onder meer door:  Inzet op 5 perspectieven vanuit de koersnotitie omgevingsvisie: een hoogwaardig verblijfsklimaat, goed verbonden, een plek van en voor iedereen, economisch vitaal passend bij een woongemeente, duurzaam toekomstbestendig;  Het maken van een kwaliteitsleidraad voor ontwikkellocaties in de omgevingsvisie;  Te sturen op het type woningen en de betaalbaarheid;  Creëren van een hoogwaardig voorzieningenaanbod;  Het hebben van aandacht voor een evenwichtige opbouw van wijken;  Waar mogelijk beslechten we belemmeringen voor bestaande bouwprojecten.

55

Wat gaan we ervoor doen? Ruimtelijk beleid Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De Omgevingswet bundelt alle wetten voor de fysieke leefomgeving. Met de mogelijkheden die de wet biedt, kan de gemeente de leefomgeving op een integrale wijze ontwikkelen. De omgevingsvisie, programma's, het omgevingsplan, het digitale stelsel Omgevingswet (DSO) en integrale afweging als onderdeel van de omgevingsvergunning, vormen belangrijke instrumenten om een mooie, schone, gezonde, toegankelijke en veilige leefomgeving te creëren. Vanaf 2024 werkt de gemeente met de wettelijk minimaal verplichte invulling van de instrumenten. Tegelijkertijd gaat het vormgeven, aanpassen en verbeteren van de instrumenten door. In het projectenboek wordt over de voortgang gerapporteerd. De omgevingsvisie is een verplicht instrument in de nieuwe Omgevingswet. De omgevingsvisie geeft richting aan het handelen van de gemeente en houvast aan mensen, organisaties en bedrijven die iets willen doen in Leidschendam-Voorburg. De omgevingsvisie is ook het kader waarbinnen Leidschendam-Voorburg het omgevingsplan opstelt. Dit omgevingsplan vervangt de huidige bestemmingsplannen. De visie is het document met de ambities en richtingen; in het omgevingsplan worden deze vertaald in concrete regels. Na de vaststelling van de Koersnotitie (2024) zal de gemeente de Omgevingsvisie opstellen.

De omgevingsvisie beschrijft het toekomstbeeld van Leidschendam-Voorburg 2050. Het is het centrale beleidsdocument dat richting geeft aan de leefomgeving. Met de leefomgeving wordt alles bedoeld dat nodig is om te kunnen leven, wonen, werken, leren, bewegen en recreëren. Dit is een samenspel van bebouwing, bereikbaarheid, leefbaarheid en duurzaamheid, in relatie tot het vestigingsklimaat en de agglomeratiekracht (de kracht van stedelijke gebieden) van de regio. Bij de totstandkoming van de omgevingsvisie worden inwoners, ondernemers, bedrijven, organisaties en het onderwijs betrokken om actief mee te denken. Uitgangspunt is: inspiratie, lokaal engagement, maatwerk, periodiek contact en transparantie. Gebiedsgerichte ambities en strategische keuzes worden vervolgens nader onderzocht waarbij aandachtspunten inzichtelijk worden gemaakt. Op basis hiervan kunnen de definitieve gebiedsgerichte strategische keuzes en sturingsprincipes worden opgesteld. Het beoogde resultaat: een weloverwogen inspirerend toekomstbeeld voor 2050.

Stand van zaken: Op 15 juli 2025 heeft het college van B&W ingestemd met de Ontwerp Omgevingsvisie en besloten deze vrij te geven voor publicatie en het indienen van zienswijzen (22 augustus t.e.m. 2 oktober 2025). Ook is advies gevraagd aan de Adviesraad Sociaal Domein, de Adviesraad Stompwijk en de commissie voor de mer (over de Omgevingseffectrapportage).

Vooruitblik: Na verwerking van de zienswijzen en de adviezen is eind 2025 aanbieding van de Ontwerp Omgevingsvisie ter vaststelling aan de gemeenteraad voorzien (vaststelling verwacht Q1 2026). Gelijktijdig wordt de gemeentelijke organisatie voorbereid op het werken met de visie en de hierin opgenomen sturingsprincipes en activiteiten. Dit vraagt – zeker in 2026 en 2027 – nog de nodige extra inspanning van de organisatie, aanpassingen in werkwijzen en processen, en nieuwe vormen van communicatie met inwoners en initiatiefnemers. Naar verwachting wordt nog in 2025 een aanvullende budgetaanvraag gedaan om dit in 2026 het nodige vervolg te kunnen geven.

56

Speerpunten: 

Omgevingsvisie en programma’s Na het vaststellen van de Koersnotitie wordt de omgevingsvisie opgesteld. Voor Stompwijk start daarnaast een programma (visie) in combinatie met een omgevingseffectrapportage (O.E.R) zodat mogelijke gebiedskeuzes waaronder ontwikkellocaties in de kern Stompwijk meer op basis van data worden onderbouwd. Binnen dit programma zullen de moties ‘Buitengebied Stompwijk’ (522) en ‘Toekomst van het buitengebied’ (760) nader worden uitgewerkt.



Omgevingsplan; transitieplan We werken in 2025 verder aan het Omgevingsplan op grond van het transitieplan. Het streven is in enkele jaren het Omgevingsplan in de basis gereed te hebben. Het transitieplan bevat de uitgangspunten om het Omgevingsplan goed te kunnen opstellen en inrichten. Hierin staan o.a. een nieuwe set regels en de manier hoe we oude regels vanuit onder andere bestemmingsplannen en verordeningen goed kunnen omzetten. Het streven is het transitieplan in het 1e kwartaal van 2025 aan te bieden voor besluitvorming.

Status

Grondexploitaties We bewaken de financiële voortgang van onze projecten met een grondexploitatie. Deze actualiseren we twee keer per jaar en daarover te rapporteren aan de gemeenteraad in het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties (MPG). Er wordt in algemene zin en voor een aantal locaties specifiek onderzocht of de sturing op de ontwikkeling steviger kan worden vormgegeven vanuit een eigendomspositie van de grond. Dit kan leiden tot het openen van nieuwe grondexploitaties. Paragraaf 3.7 van de begroting (Grondbeleid) gaat nader in op ons grondbeleid en op lopende en nieuwe grondexploitaties. Stand van zaken: Sinds 2025 rapporteren we één keer per jaar aan de gemeenteraad met het MPG als er geen grote wijzigingen optreden. Het MPG 2025 is vastgesteld door de raad.

Vooruitblik: Naar verwachting wordt eind 2025 aan de raad gevraagd om een grondexploitatie te openen voor de projectontwikkeling Overgoo en voor het sociale woningbouwproject aan de Van Santhorststraat (Stompwijk).

Speerpunten:

Status

Er zijn geen speerpunten aanwezig bij dit beleidsterrein.

57

Wonen We voegen zoveel mogelijk betaalbare woningen toe aan de woningvoorraad. De komende jaren komen er tussen de 4.000-5.000 woningen bij. Al 140.000 m2 leegstaande kantoorgebouwen (CBS, Billiton en Total) hebben plaatst gemaakt voor 650 woningen. Die lijn zetten we door met de Van Ruysdaellaan en Overgoo. We richten ons op de realisatie van een meer betaalbaar, divers en duurzaam woningaanbod en leggen daarbij de nadruk op het sociaal en middensegment (zowel huur als koop). Hierbij streven we naar 30% sociaal en 20% middel dure woningbouw. We werken aan een aanbod dat anticipeert op de verwachte woonzorgvraag van de (toekomstige) inwoners van Leidschendam-Voorburg. We zetten in op doorstroming uit de betaalbare woningbouw, meer ruimte voor creatieve en flexibele oplossingen en het tegengaan van woningspeculatie en huisjesmelkers. De verordening sociale en middeldure woningbouw is hierbij leidend. De gemeente kijkt actief naar kansen om ruimte te maken voor nieuwe woningen, bijvoorbeeld door gecombineerde bestemmingen van wonen en maatschappelijk vastgoed en het zogeheten ‘optoppen’ van bestaande woongebouwen.

Stand van zaken: Om meer betaalbare woningen te realiseren de komende jaren is op 1 januari 2025 de Eerste wijziging van de Verordening sociale en middeldure woningbouw Leidschendam-Voorburg 2022 in werking getreden. Deze wijziging betreft de vervanging van het verplichte aandeel van minimaal 30% sociale huurwoningen en minimaal 20% middeldure koop-/huurwoningen in elk nieuw woningbouwinitiatief door 2/3 betaalbare woningen, waarvan minimaal 30% sociale huurwoningen. In de periode 2019-2025 is 1/3e deel betaalbaar gebouwd. Om doorstroming binnen de sociale huursector te bevorderen maakt de gemeente o.a. gebruik van doorstroommakelaars. In Q1 en Q2 hebben zij 20 verhuizingen van doorstromers uit sociale huurwoningen gerealiseerd. Dit aantal komt overeen met de doelstelling. Met ontwikkelaars van particuliere betaalbare huurwoningen wordt afgesproken dat de nieuwbouwwoningen met voorrang worden toegewezen aan doorstromers uit sociale huurwoningen in de gemeente.

Vooruitblik: Per 1 augustus 2025 staat de bouw van 3.902 woningen in de planning, waarvan bijna de helft betaalbare huur/koop. In nieuwe plannen wordt minimaal 2/3e deel betaalbaar opgenomen. Speerpunten: 

Oplevering van verschillende woningbouwprojecten Dit zijn o.a. de volgende projecten: o Deellocatie Damsigt, in totaal 295 huurwoningen (15% sociaal, 15% middelduur,70% vrije sector). Het eerste deel wordt in 2025 opgeleverd. o Deellocatie Triadome, in totaal 123 woningen, waarvan 37 sociale huurwoningen. Het eerste deel wordt in 2025 opgeleverd. o Nieuwstraat-Venestraat, oplevering van 90 sociale huurwoningen. o Nieuwbouw Stompwijk: bouw van 27 woningen aan de Dr. van Noortstraat en oplevering van 18 woningen aan de Van Santhorstraat.



Anterieure Overeenkomst met Stichting Woonoord Duivenvoorde Toevoegen van appartementen gericht op senioren met zorg nabij.

Status

58

Toelichting afwijking speerpunt: Momenteel wordt er nog onderzocht hoe de overeenkomst vorm moet krijgen zodat de stichting in staat is om betaalbare woningen voor senioren te realiseren.



Kansrijke locaties voor het optoppen van gebouwen Er zijn 5 kansrijke locaties geïdentificeerd voor het optoppen van gebouwen. De woningcorporaties werken aan plannen voor deze locaties.

Financiële mutaties Onderwerpen Bouwen en wonen (VHLOSV)

Mutatie baten

Mutatie Effect lasten begr. saldo

Meicirculaire gemeentefonds 1. Meicirculaire 2025

-6

6

-42

42

-50

25

Mee- en tegenvallers 2. Actualisatie kapitaallasten 3. Gebiedsvisie Veurse Achterweg

-25

4. Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland

50

50

Budgettair neutraal 5. Aanpak Energietransitie

218

6. Effect nieuwe CAO 7. Proeftuin aardgasvrije woningen

218 118

300

8. Taken Omgevingswet

-118

300 -60

60

-100

100

379

165

Bestedingsplan reserves 9. Stimuleringsregelingen Energietransitie Totaal Bouwen en wonen (VHLOSV)

543

Bedragen x € 1.000

Toelichting 1 Meicirculaire 2025 De effecten van de meicirculaire 2025, waarover de raad via de budgetbrief (iBabs 3906) is geïnformeerd, worden voor 2025 verwerkt. 2 Actualisatie kapitaallasten Het investeringsplan is naar aanleiding van de Jaarrekening 2024 en de verwachte faseringen voor 2025 bijgesteld,. Dit leidt tot wijzigingen in de kapitaallasten (rente en afschrijvingen) in bijna alle programma’s. 3 Gebiedsvisie Veurse Achterweg De kosten voor participatie-expertise en stedebouwkundig advies vallen lager uit dan begroot, wat betekent dat ook de externe bijdrage lager ligt.

59

4 Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland De rentebaten van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland vallen hoger uit dan verwacht door uitgegeven langlopende leningen. 5 Aanpak Energietransitie De basisfinanciering gemeentebrede aanpak energietransitie is een SPUK die ingezet kan worden voor capaciteit om de doelstellingen van het Klimaatakkoord te bereiken. 6 Effect nieuwe CAO Op 17 april 2025 is de nieuwe Cao Gemeenten afgesloten. De nieuwe Cao loopt van 1 april 2025 tot en met 31 maart 2027. De effecten van deze nieuwe Cao zijn verwerkt in de begroting ten laste van de stelpost loonstijging. 7 Proeftuin aardgasvrije woningen De uitgaven voor de Specifieke Uitkering (SPUK) proeftuin aardgasvrije woningen zijn hoger dan begroot. Dit wordt veroorzaakt doordat aan WoonInvest een subsidie is toegekend vanuit de PAW SPUK om de onrendabele top van de verduurzaming van drie complexen in de Heuvel op te vangen. De subsidie heeft betrekking op de voorbereidende werkzaamheden voor tijdelijke warmtevoorzieningen, zodat de woningen gereed worden gemaakt voor toekomstige aansluiting op het beoogde publieke warmtenet. 8 Taken Omgevingswet Overheveling van budget vanuit de Omgevingswet naar de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) ter dekking van additionele adviestaken die door de ODH namens de gemeente worden uitgevoerd.

Deze overheveling ondersteunt de efficiënte en deskundige uitvoering van de label C taken, de bodemtaken en additionele taken binnen het kader van de Omgevingswet en maakt gebruik van de specialistische kennis en schaalvoordelen van de ODH. 9 Stimuleringsregelingen Energietransitie Binnen de CDOKE (capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid) middelen vanuit het Rijk is er ruimte om de inzet op de stimuleringsregelingen Energietransitie te dekken. Er kan hierdoor € 100.000 van het budget vrijvallen.

60

Overige onderdelen Omschrijving In dit gedeelte van de begroting staan de onderdelen die verplicht, apart op iedere gemeentelijke begroting opgenomen dienen te worden. Het betreft de onderdelen Algemene Dekkingsmiddelen, Overhead, Vennootschapsbelasting en Onvoorzien. Algemene Dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen zijn vrij besteedbare middelen die de gemeente gebruikt om de lasten van alle programma's te dekken, in tegenstelling tot specifieke dekkingsmiddelen die aan een specifiek doel gebonden zijn. Ze zijn opgenomen in het ‘overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien’ en beslaan ongeveer 65% van de totale baten van de gemeente. De belangrijkste bronnen zijn de algemene uitkering uit het gemeentefonds, OZB-inkomsten, Treasury, dividendinkomsten en overige belastingen. Overhead Het Overzicht Overhead bevat lasten en baten van de gemeentelijke overhead, zoals vereist door het Besluit Begroting en Verantwoording. Overhead betreft kosten voor sturing en ondersteuning van het primaire proces, zoals financiën, HR, en ICT en management. De geactualiseerde BBV-notitie Overhead laat ruimte toe om kosten van leidinggevenden en ICT te verschuiven naar het primaire proces als ze toerekenbaar zijn aan specifieke beleidsterreinen.

De kostentoerekening in de begroting 2025 is ondanks de ruimte die er nu is om meer kosten toe te rekenen aan specifieke beleidsterreinen niet aangepast. De begroting van Leidschendam-Voorburg is hiermee vergelijkbaar met die van vorige jaren. Wel neemt de vergelijkbaarheid tussen gemeenten af door deze nieuwe notitie. Vennootschapsbelasting Overheden vallen onder de vennootschapsbelastingplicht. Over de winst die met ondernemingsactiviteiten, zoals winst die uit reclame-inkomsten en grondexploitaties zijn behaald, moet vennootschapsbelasting betaald worden. De gemeente Leidschendam-Voorburg verwacht op basis van de huidige cijfers en inzichten dat alleen voor de opbrengsten uit reclame (abri's, lichtmastenreclame en A0-borden) de gemeente vennootschapsbelastingplichtig is. Onvoorzien Wettelijk is voorgeschreven dat de programmabegroting een post voor onvoorziene uitgaven bevat. Er zijn geen voorschriften voor de omvang hiervan. De raming voor 2025 bedraagt € 100.000. Dit is het totaalbedrag dat beschikbaar is voor alle programma’s tezamen, dat onder voorwaarden (onvoorzien, onvermijdbaar, onuitstelbaar) kan worden ingezet. Het is niet bedoeld om omvangrijke risico’s binnen de begroting te dekken. Een overzicht en toelichting van de risico’s is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

61

Wat willen we bereiken? We zijn er gezamenlijk verantwoordelijk voor dat het gemeentelijke huishoudboekje op orde is, waarbij we de lasten voor onze inwoners en ondernemers zo laag mogelijk willen houden. Dit vraagt om een sluitende begroting en een positief meerjarenperspectief. Financiën zijn geen doel op zich, maar alleen met een gezonde financiële basis kunnen we onze gezamenlijke ambities waarmaken, de voorzieningen in onze mooie gemeente in stand houden en mensen de ruimte geven. Want daar gaat het om. Leidschendam-Voorburg is een financieel gezonde gemeente. De begroting sluit meerjarig en het toezicht vanuit de provincie is licht. Tegelijkertijd zijn we ons ervan bewust dat er ook in de komende periode ontwikkelingen kunnen zijn die vragen om investeringen die we nu nog niet kunnen voorzien. Gelukkig geeft de reservepositie een buffer voor dit soort situaties, maar deze buffer is natuurlijk niet onbeperkt. Een zorgvuldig financieel beleid is daarom geboden.

Dat doen we onder meer door: • Het voeren van een behoedzaam financieel beleid en realistisch te begroten conform het voorzichtigheidsbeginsel (reële, solide uitgangspunten); • De inwonerslasten (met uitzondering van indexering) niet te verhogen, zodat deze onder het regionaal gemiddelde blijven; De paragraaf bedrijfsvoering in een gemeentelijke begroting moet inzicht bieden in de stand van zaken en de beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering. Hierin zit natuurlijk een raakvlak met de kosten in dit onderdeel overhead. We kiezen ervoor om de ontwikkelingen op het gebied van bedrijfsvoering te verwijzen naar de paragraaf bedrijfsvoering. Hierover wordt in de jaarrekening ook verantwoording afgelegd. Over de beslissingen ter verbetering van de ondersteuning van de primaire processen, waarvoor in 2025 belangrijke speerpunten te benoemen zijn, wordt wel in dit onderdeel gerapporteerd.

62

Wat gaan we ervoor doen? Algemene dekkingsmiddelen Speerpunten: 

Status

Transparant en behoedzaam financieel beleid  We blijven samenwerken met de VNG en andere gemeenten om te lobbyen voor een kleiner tekort in het gemeentefonds en voor een evenwicht tussen taken en middelen.  We maken de financiën inzichtelijker in onze Planning & Control producten, in samenwerking met de raad dan wel de Duisenberg-werkgroep. Maar ook door alternatieven te zoeken om over de gemeentefinanciën te communiceren (bijvoorbeeld via de budgetbrieven en rubrieken in de lokale media)  We communiceren duidelijk aan de inwoners hoe de gemeente het belastinggeld besteedt.  Wanneer het meerjarig evenwicht onder druk komt door huidig of nieuw beleid, zoeken we het eerst in het prioriteren van onze doelen en activiteiten in alle portefeuilles. We zoeken de mogelijkheden daarnaast niet alleen in onze inkomsten en uitgaven, maar ook in externe financieringsbronnen.

Overhead Speerpunten: 

Status

Verbeteren ondersteuning (primaire) processen  In 2025 versterken we het vermogen van de griffie om de gemeenteraad goed en betrouwbaar te ondersteunen door meer inzet van bodes en communicatie, en het beheer van de ICT te verbeteren.  Een definitief ontwerp voor de nieuwe huisvesting van raad en griffie wordt opgesteld zodat het project eind 2025 gereed is voor aanbesteding.  In Q1 2025 wordt de raad geïnformeerd over passende alternatieven voor de bestemming van Huize Swaensteyn.

63

Financiële mutaties Onderwerpen Overige onderdelen

Mutatie Baten

Mutatie Effect Lasten begr. saldo

Algemene dekkingsmiddelen 1. Onroerende Zaak Belasting (OZB) -niet woningen

400

0

400

2. Renteontwikkelingen

1.726

-11

1.737

3. Meicirculaire 2025

-692

-199

-493

4. Effect nieuwe CAO

0

2

-2

5. Energiekosten openbare verlichting en VRI's

0

-45

45

6. Stelpost prijsindexatie

0

-522

522

7. Actualisatie kapitaallasten

0

23

-23

8. Werk en Inkomen

106

6

100

9. Meicirculaire 2025

0

98

-98

10. Effect nieuwe CAO

0

-882

882

11. Voorziening onderhoud gebouwen

0

-475

475

12. Opleidingsplan

0

-22

22

13. Stoeltjesgroep

0

-70

70

14. Klachtencoördinator

0

65

-65

15. Aansprakelijkheidsverzekering

0

22

-22

16. Actualisatie kapitaallasten

0

-367

367

17. Postbezorging en koeriersdiensten

0

50

-50

1.541

-2.327

3.867

Overhead

Totaal Overige onderdelen Bedragen x € 1.000

Toelichting 1 Onroerende Zaak Belasting (OZB) -niet woningen De marktontwikkeling van niet-woningen heeft gunstiger uitgepakt dan voorzien, waardoor de opbrengsten uit de Onroerende Zaak Belasting (OZB) voor niet-woningen hoger zijn dan geraamd. 2 Renteontwikkelingen Naar aanleiding van de marktontwikkelingen en de laatste verwachtingen zijn de rentenbaten en lasten aangepast. 3 Meicirculaire 2025 De effecten van de meicirculaire 2025, waarover de raad via de budgetbrief (iBabs 3906) is geïnformeerd, worden voor 2025 verwerkt. 4 Effect nieuwe CAO Op 17 april 2025 is de nieuwe Cao Gemeenten afgesloten. De nieuwe Cao loopt van 1 april 2025 tot en met 31 maart 2027. De effecten van deze nieuwe Cao zijn verwerkt in de begroting ten laste van de stelpost loonstijging.

64

5 Energiekosten openbare verlichting en VRI's Door de stijging van de energieprijzen zijn de beschikbare budgetten voor openbare verlichting en verkeersregelinstallaties niet meer toereikend. De stelpost prijsindexatie wordt ingezet om de budgetten bij te stellen naar het huidige prijspeil. 6 Stelpost prijsindexatie In de begroting 2025 was rekening gehouden met een stijging van de budgetten aan de hand van de prijsindex. Deze stijging blijkt lager dan verwacht, waardoor een deel van het begrote budget niet nodig is voor de indexatie. 7 Actualisatie kapitaallasten Het investeringsplan is naar aanleiding van de Jaarrekening 2024 en de verwachte faseringen voor 2025 bijgesteld,. Dit leidt tot wijzigingen in de kapitaallasten (rente en afschrijvingen) in bijna alle programma’s. 8 Werk en Inkomen Werk en inkomen betreft twee bijstellingen: 1. De uitvoeringskosten van de samenwerking op Werk en Inkomen worden naar rato aan de gemeenten toebedeeld op basis van de gerealiseerde instroom- en uitstroomcijfers. Aangezien het relatieve aandeel in het aantal bijstandsgerechtigden voor de gemeente Leidschendam-Voorburg gedaald was per 1 januari 2025, dalen de lasten in 2025. Dit is een eenmalig voordeel en kan in 2026 weer andersom zijn. 2. Voor de uitvoering van de Wet Inburgering is een structureel tekort.

Hierover zijn de VNG en het Rijk in gesprek, maar vooralsnog is het Rijk niet bereid om dit aan gemeenten te compenseren. In deze Turap wordt voor 2025 het budget voor de uitvoeringskosten van Wet Inburgering eenmalig met € 280.000 verhoogd. 9 Meicirculaire 2025 De effecten van de meicirculaire 2025, waarover de raad via de budgetbrief (iBabs 3906) is geïnformeerd, worden voor 2025 verwerkt. 10 Effect nieuwe CAO Op 17 april 2025 is de nieuwe Cao Gemeenten afgesloten. De nieuwe Cao loopt van 1 april 2025 tot en met 31 maart 2027. De effecten van deze nieuwe Cao zijn verwerkt in de begroting ten laste van de stelpost loonstijging. 11 Voorziening onderhoud gebouwen De ophoging van de totale dotatie van € 740.000 als gevolg van de herijking van het MJOP (iBabs 3915) was opgenomen in de 1e Turap 2025. Deze wordt nu verdeeld over de programma's waarop de lasten van de panden betrekking hebben. 12 Opleidingsplan Op basis van het gedetailleerde opleidingsplan verschuift een deel van het opleidingsbudget naar het programma Veiligheid, Toezicht & Handhaving vanuit de afdelingen. 13 Stoeltjesgroep Een deel van de middelen voor het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden wordt ingezet voor het bekostigen van de Stoeltjesgroep. De Stoeltjesgroep is voor kinderen voor wie een reguliere groep op het kinderdagverblijf wel passend is, maar die net iets meer ondersteuning nodig hebben.

14 Klachtencoördinator Vanwege langdurige uitval van de klachtencoördinator is tijdelijke externe inzet noodzakelijk om de continuïteit van klachtbehandeling te waarborgen en achterstanden weg te werken. Er is gekozen voor een extern bureau met directe beschikbaarheid en inhoudelijke- en gespecialiseerde expertise.

65

15 Aansprakelijkheidsverzekering Het budget voor de aansprakelijkheidsverzekering is opgehoogd, omdat de premie hoger is uitgevallen. De premiestijgingen zijn een gevolg van de gestegen inflatie, hogere herstelkosten en een toegenomen schadelast bij verzekeraars. Hiermee wordt geborgd dat de gemeente voldoende dekking houdt en risico’s adequaat verzekerd blijven. 16 Actualisatie kapitaallasten Het investeringsplan is naar aanleiding van de Jaarrekening 2024 en de verwachte faseringen voor 2025 bijgesteld,. Dit leidt tot wijzigingen in de kapitaallasten (rente en afschrijvingen) in bijna alle programma’s. 17 Postbezorging en koeriersdiensten De portokosten zijn de afgelopen jaren fors gestegen. Dit komt zowel door hogere landelijke tarieven als door een toename van het aantal zendingen. De volumetoename hangt samen met de vele bewonersbrieven in het kader van participatietrajecten en diverse initiatieven en communicatie uitingen vanuit projecten en de lopende programma’s.Om de kosten te beheersen onderzoeken we welke efficiëntieverbeteringen mogelijk zijn, onder andere door het terugdringen van het aantal fysieke zendingen en een grotere inzet van digitale kanalen. Het streven is om de portokosten vanaf 2027 weer terug te brengen naar het eerdere niveau.

66

Mutaties reserves en voorzieningen Onderwerpen Reserve

Mutatie Mutatie Onttrekkingen Stortingen

Effect begr. saldo

Reserve Dekking afschrijvingslasten

510

510

Reserve Duurzaamheid en Energietransitie Reserve CID Binckhorst (Velostrada) Reserve CID Binckhorst (Leefbaarheid) Reserve Duurzaamheid en Energietransitie

100

100

-10

-10

-120

-120

1.245

1.245

250

250

-820

-820

-14

-14

Naam Reserve

Mee- en tegenvallers 1. Reserve Dekking afschrijvingslasten Bestedingsplan reserves 2. Stimuleringsregelingen Energietransitie 3. CID Binckhorst Velostrada en Leefbaarheid 4. CID Binckhorst Velostrada en Leefbaarheid 5. Verduurzaming onderwijsvastgoed bestaande scholen 6. Ondergrondse hoogspanningskabels 7. Langer Zelfstandig Wonen 8. Reserve Herstelbeleid

Reserve Ondergrondse Hoogspanningskabels Reserve Langer Zelfstandig Wonen Reserve Herstelbeleid

9. Reserve Herstelbeleid

Algemene Reserve (vrij besteedbaar) 10. Compensatie toeristenbelasting Reserve Vluchtelingenopvang 11. Warm welkom nieuwkomers Reserve Vluchtelingenopvang

14

14

470

470

-15

-15

Meicirculaire gemeentefonds 12. Compensatie jeugdzorg (meicirculaire 2025) Subtotaal mutaties Reserves Onderwerpen voorzieningen

Reserve tekorten jeugdzorg

1.518

1.518

2.002

3.127

Mutatie Mutatie Onttrekkingen Stortingen

Effect begr. saldo

1.125 Naam voorziening

Budgettair neutraal 13. Kwijtschelding rioolheffing

Voorziening Riolering

100

100

14. SUP-vergoeding

Voorziening Afval

363

363

463

463

2.465

3.590

Subtotaal mutaties Voorzieningen Totaal mutaties reserves en voorzieningen

1.125

Bedragen x € 1.000

1. Reserve Herstelbeleid In 2025 worden de laatste uitgaven uit de Reserve Herstelbeleid gedaan. Vervolgens wordt het resterende saldo gestort in de Algemene reserve en de Reserve Herstelbeleid opgeheven.

67

2. CID Binckhorst Velostrada en Leefbaarheid Voor het project CID Binckhorst maakt de gemeente kosten voor technische projectleiding, algemene projectleiding en omgevingsmanagement (totaal € 178.000). De kosten voor technische projectleiding worden gedekt door een bijdrage van de gemeente Den Haag (€ 48.000). De overige kosten worden gedekt uit de reserves CID Binckhorst Velostrada (€ 10.000) en Leefbaarheid (€ 120.000). 3. CID Binckhorst Velostrada en Leefbaarheid Voor het project CID Binckhorst maakt de gemeente kosten voor technische projectleiding, algemene projectleiding en omgevingsmanagement (totaal € 178.000). De kosten voor technische projectleiding worden gedekt door een bijdrage van de gemeente Den Haag (€ 48.000). De overige kosten worden gedekt uit de reserves CID Binckhorst Velostrada (€ 10.000) en Leefbaarheid (€ 120.000). 4. Reserve Dekking afschrijvingslasten Door het gewijzigde investeringsplan en de daarmee doorgeschoven kapitaallasten, is er een lagere onttrekking nodig uit de Reserve Dekking afschrijvingslasten. 5. Stimuleringsregelingen Energietransitie Binnen de CDOKE (capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid) middelen vanuit het Rijk is er ruimte om de inzet op de stimuleringsregelingen Energietransitie te dekken. Er kan hierdoor € 100.000 van het budget vrijvallen. 6.

Verduurzaming onderwijsvastgoed bestaande scholen In verband met de plannen van de transitiewijken worden de middelen van de regeling ''Verduurzaming Onderwijshuisvesting'' later ingezet. De geraamde onttrekking aan de Reserve Duurzaamheid en Energietransitie wordt daarom in 2025 teruggedraaid, zodat de verduurzamingsmaatregelen aan scholen in de toekomst via deze reserve gefinancierd kunnen worden. 7. Reserve Herstelbeleid In 2025 worden de laatste uitgaven uit de Reserve Herstelbeleid gedaan. Vervolgens wordt het resterende saldo gestort in de Algemene reserve en de Reserve Herstelbeleid opgeheven. 8. Compensatie jeugdzorg (meicirculaire 2025) Via de meicirculaire compenseert het Rijk een deel van de financiële tekorten in de jeugdzorg. Deze middelen worden in een nieuwe reserve Jeugd gestort, waarmee mogelijke toekomstige tekorten binnen het jeugdzorgbudget gedekt kunnen worden. Zie iBabs-dossier 3906 voor een uitgebreide toelichting op de verwerking van effecten van de meicirculaire 2025. 9. Langer Zelfstandig Wonen De besteding van de reserve Langer zelfstandig wonen is evenredig over de jaren heen verdeeld. Dit komt niet overeen met de werkelijkheidverwachte planning, aangezien er grote initiële investeringen nodig zijn waarna de kosten in de opvolgende jaren lager komen te liggen.

Via deze mutatie wordt de financiële planning van de reserve Langer zelfstandig wonen voor 2025 bijgewerkt, zodat de begroting aansluit op de huidige planning.hierop aangepast. 10. Ondergrondse hoogspanningskabels De geplande uitgaven voor de verkabeling voor 2025 moeten betaald worden bij afronding van het basisontwerp. Tennet heeft aangegeven dat de afronding van het basisontwerp in 2026 wordt verwacht. Het budget en de onttrekking aan de reserve schuiven zodoende door naar 2026.

68

11. Compensatie toeristenbelasting Vanuit het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) wordt een compensatie verstrekt voor de misgelopen toeristenbelasting. Een deel hiervan wordt ingezet voor burendag, intregatie en aanpassingen in nabije omgeving. Het andere deel wordt gestort in de Reserve Vluchtelingen. 12. Warm welkom nieuwkomers De gemeenteraad van Leidschendam-Voorburg stemde op 27 mei 2025 in met het organiseren van een welkomstfeest voor ongeveer tweehonderd nieuwe bewoners die worden opgevangen in het Holiday Inn-hotel aan het Stationsplein in Voorburg. De kosten voor het feest worden betaald uit de Reserve Vluchtelingen. 13. SUP-vergoeding De vergoeding die gemeenten ontvangen voor het opruimen van zwerfafval dat valt onder de Single Use Plastics-richtlijn is bekend. De vergoeding wordt uitgekeerd in het kader de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor kunststofproducten voor eenmalig gebruik voor de jaren 2023 en 2024. De bijdrage wordt ingezet voor de door het college aangekondigde afvalmaatregelen. 14. Kwijtschelding rioolheffing Op basis van de landelijke regels heeft de gemeente in 2024 haar kwijtscheldingsbeleid aangepast. Sindsdien wordt er niet alleen volledige, maar ook gedeeltelijke kwijtschelding verleend. Deze aanpassing heeft geleid tot een vermindering in het aantal gevallen van volledige kwijtschelding.

69

Samenvatting financiële mutaties 2e Turap Programma

Begroting Wijziging

Begroting inclusief wijziging

BATEN 0. Bestuur en ondersteuning

4.590

0

4.590

177

-45

132

2. Mobiliteit en bereikbaarheid

1.181

411

1.592

3. Economie

1.462

61

1.522

4. Onderwijs

2.326

287

2.614

5. Sport, cultuur en recreatie

3.733

-89

3.644

6. Sociaal domein

45.067

1.752

46.819

7. Volksgezondheid en milieu

28.572

536

29.108

8. Bouwen en wonen (VHLOSV)

16.088

543

16.632

Algemene dekkingsmiddelen

189.596

1.434

191.030

9

106

115

292.801

4.996

297.797

0. Bestuur en ondersteuning

12.384

-320

12.065

1. Veiligheid

12.575

58

12.632

2. Mobiliteit en bereikbaarheid

17.548

-620

16.928

3. Economie

2.141

10

2.151

4. Onderwijs

10.923

-959

9.965

5. Sport, cultuur en recreatie

23.500

133

23.633

6. Sociaal domein

131.712

4.005

135.717

7. Volksgezondheid en milieu

28.815

547

29.362

8. Bouwen en wonen (VHLOSV)

23.663

379

24.042

Overhead

42.359

-1.575

40.785

Algemene dekkingsmiddelen

1.533

-752

781

Totaal lasten programma's

307.154

906

308.060

Saldo van baten en lasten

-14.402

4.090

-10.312

Onttrekking aan reserves

19.645

-1.125

18.520

Storting in reserves

9.385

2.002

11.387

Saldo mutaties reserves

10.260

-3.127

7.133

Saldo exploitatiebegroting

-4.142

963

-3.179

1. Veiligheid

Overhead Totaal baten programma's LASTEN

RESERVES

70

Bestemmingsreserves De afgelopen jaren is een aantal bestemmingsreserves gevormd. Afgesproken is dat een kader en bestedingsplan voor ieder van deze reserves aan de raad wordt voorgelegd. Na het vaststellen van deze bestedingsplannen worden de beoogde onttrekkingen via een separate begrotingswijziging verwerkt. In de P&C-cyclus wordt vervolgens over de voortgang van de bestedingsplannen gerapporteerd, zodat de raad geïnformeerd blijft over de stand van zaken van de verschillende projecten die onder deze bestemmingsreserves vallen. In de tussentijdse rapportages wordt over de reserves gerapporteerd waar uitgaven gepland staan voor het lopende jaar. Het gaat om de volgende bestemmingsreserves: 

Duurzaamheid en energietransitie



Mobiliteit



Herstelbeleid



Ondersteuning energielasten



Ondergrondse hoogspanningskabels.

Hierna worden de reserves beschreven en de stand van zaken toegelicht.

71

Reserve Duurzaamheid en Energietransitie Naam van de reserve

Reserve Duurzaamheid en Energietransitie

Type

Bestemmingsreserve

Programma / Taakveld

Deze reserve wordt programmabreed ingezet.

Doel van de reserve

Ter dekking van kosten voor de klimaatopgave om in 2050 CO2 neutraal te zijn. De reserve van € 46 miljoen is gevormd door een onttrekking aan de Algemene Reserve vrij besteedbaar. De € 46 miljoen is een deel van de opbrengst uit de verkoop van aandelen Eneco. € 2.361.000 (Primitieve begroting 2025)

Voeding

Bestedingsraming Ingesteld raadsbesluit Omvang per 1-1-2025

Raadsbesluit Vaststellen Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid 2023-2026 en de 1e herziening van het bestedingsplan bestemmingsreserve Duurzaamheid en Energietransitie (3095) € 39.832.000

Bijzonderheden

Bestedingsplan 2025

Bijsturing in 2e Turap

Bijgesteld bestedingsplan

Bestuur en ondersteuning

614

0

32

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

614

0

32

Onderwijs

433

1.245

1.678

Verduurzaming onderwijsvastgoed

433

1.245

1.678

VLROSV - Bouwen en wonen

1.100

0

1.100

Bewonersinitiatieven

1.100

100

1.200

Volksgezondheid en milieu

265

0

265

Milieubeheer

265

0

265

2.412

1.345

3.757

Programma

Totaal Bedragen x € 1.000

Toelichting In 2020 is € 46 miljoen ter beschikking gesteld in de bestemmingsreserve Duurzaamheid en energietransitie. Hiervan is € 2.647.000 uitgegeven tot en met 2023, waarmee de stand van de reserve op 1 januari 2024 € 43,35 miljoen bedraagt. Met de voorziening onderwijshuisvesting draagt de gemeente met een cofinanciering bij aan de kosten van het verduurzamen van de onderwijshuisvesting. De verwachting is dat in 2024 € 73.972 meer wordt besteed dan was begroot voor 2024. Deze overschrijding is mogelijk omdat er in de bestemmingsreserve nog extra middelen beschikbaar waren vanwege een onderbesteding in 2023. Tevens is er in 2024 € 1.221.000 uit de reserve Duurzaamheid en energietransitie onttrokken voor het verduurzamen van de nieuwe bibliotheek op het Fluitpolderplein 12. Ten behoeve hiervan wordt voorgesteld om een bedrag van € 1.221.000 vanuit de reserve Duurzaamheid en energietransitie te storten in deze reserve dekking afschrijvingslasten. Het college ziet dit als een oplossing om het project nu, ondanks de financieel onzekere tijden, doorgang te geven. Vanwege het belang van de

72

voortgang van het hele bibliotheekproject, eerder vastgesteld duurzaamheidsbeleid en het belang voor de warmtetransitie in de Amstel- en Heuvelwijk acht het college het een zeer wenselijke koppelkans dat verduurzaming nu direct met de verbouwing plaatsvindt. Als de begroting en meerjarenraming uit het financieel perspectief minimaal een sluitend beeld vertonen, wordt een voorstel aan de gemeenteraad voorgelegd om de kapitaallasten te dekken uit de algemene middelen. Mutaties in 2e Turap 2025 Binnen de CDOKE (capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid) middelen vanuit het Rijk is er ruimte om de inzet op de stimuleringsregelingen Energietransitie te dekken. Er kan hierdoor € 100.000 van het budget vrijvallen. In verband met de plannen van de transitiewijken worden de middelen van de regeling ''Verduurzaming Onderwijshuisvesting'' later ingezet. De geraamde onttrekking aan de Reserve Duurzaamheid en Energietransitie wordt daarom in 2025 teruggedraaid, zodat de verduurzamingsmaatregelen aan scholen in de toekomst via deze reserve gefinancierd kunnen worden.

73

Reserve Mobiliteit Naam van de reserve

Reserve Mobiliteit

Type

Bestemmingsreserve

Programma / Taakveld

Verkeer en Vervoer / Verkeer en Vervoer, Parkeren, Openbaar Vervoer, Volksgezondheid en Milieu Het bereikbaar houden van Leidschendam-Voorburg.

Doel van de reserve Voeding Bestedingsraming

De reserve van € 19,7 miljoen is gevormd door een onttrekking aan de Algemene Reserve vrij besteedbaar. € 1.317.000 (Primitieve begroting 2025)

Ingesteld raadsbesluit

Raadsbesluit Actualisatie Reserve Mobiliteit 2024 (3878)

Omvang per 1-1-2025

€ 9.482.000

Bijzonderheden

Bestedingsplan 2025

Bijsturing in 2e Turap

Bijgesteld bestedingsplan

Verkeersplan

273

0

273

Fietsstraat Beetslaan

50

0

50

Openbaar vervoer

120

0

120

Actieplan verkeersveiligheid

361

0

361

RandstadRail

100

0

100

Reserve dekking afschrijvingslasten

1.799

0

1799

Totaal

2.703

0

2.703

Programma Mobiliteit en bereikbaarheid

Bestuur en ondersteuning

Bedragen x € 1.000

Toelichting Voor de bestemmingsreserve Mobiliteit is € 19,7 miljoen ter beschikking gesteld. Hiervan is € 10,2 miljoen uitgegeven tot en met 2024, waarmee de stand van de reserve op 1 januari 2025 € 9,5 miljoen bedraagt. De besteding voor 2025 wordt bijgesteld met € 1,4 miljoen. Deze bijstelling bestaat uit het actieplan Verkeersveiligheid, waarvan een deel dekking is voor toekomstige afschrijvingslasten en daarom in de reserve dekking afschrijvingslasten wordt gestort. Daarnaast wordt er gewerkt aan de Fietsstraat Beetslaan en de RandstadRail. Voor verdere toelichting wordt verwezen naar het programma Mobiliteit en bereikbaarheid.

74

Reserve Herstelbeleid Naam van de reserve

Reserve Herstelbeleid

Type

Bestemmingsreserve

Programma / Taakveld

Deze reserve wordt programmabreed ingezet.

Doel van de reserve

Bestedingsraming

Deze reserve is bedoeld om Leidschendam-Voorburg sterker uit de crisis te laten komen door sociale, maatschappelijke en economische interventies te ontwikkelen en te implementeren die burgers, bedrijven en maatschappelijke instellingen helpen zich in te stellen op de nieuwe toekomst. De reserve van € 10 miljoen is gevormd door een onttrekking aan de Algemene Reserve vrij besteedbaar. De € 10 miljoen is een deel van de opbrengst uit de verkoop van aandelen Eneco. € 0 (Primitieve begroting 2025)

Ingesteld raadsbesluit

Raadsbesluit Vaststellen voortgang herstelbeleid na 2022 (2982)

Omvang per 1-1-2025

€ 1.587.000

Voeding

Bijzonderheden

Bestedingsplan 2025

Bijsturing in 1e Turap

Bijgesteld bestedingsplan

Sociaal Domein

217

14

231

Sterk voor Noord

217

14

231

Totaal

217

14

231

Programma

Bedragen * € 1.000

Toelichting In 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met een bestemmingsreserve Herstelbeleid van € 10 miljoen. Op basis van een bestedingsplan is het college hier in 2022 mee gestart. Omdat in de loop van 2022 de inwoners met meer crises werden geconfronteerd (oorlog in Oekraïne, stijgende brandstofkosten), was het niet meer mogelijk om een objectief verband tussen ervaren problematiek en de coronacrisis vast te stellen. Het college heeft als gevolg daarvan de raad voorgesteld om de focus van het herstelbeleid te versmallen en zich te richten op: (1) al gedane toezeggingen zoals bijvoorbeeld Sterk voor Noord; (2) de aanpassingen aan winkelcentrum Julianabaan; (3) ondersteuning cultuursector en (4) stimuleren bestaanszekerheid via inzet van extra participatieconsulenten. Alle programma’s behalve Sterk voor Noord zijn in 2024 afgerond. De bijdrage aan Sterk voor Noord vanuit de reserve Herstelbeleid wordt ingezet voor een pilot Veiligheid op straat in samenwerking met Jongerenwerk en handhaving, voor de pilot Outreachend doorstroomcoach jongeren zonder startkwalificatie en de pilot Jongeren Perspectief Fonds. De reserve wordt in 2025 opgeheven, het restant wordt in deze Turap gestort in de Algemene Reserve.

75

Reserve Ondersteuning energielasten Naam van de reserve

Reserve Ondersteuning energielasten

Type

Bestemmingsreserve

Programma / Taakveld

Sport, Cultuur en Recreatie / Sportaccommodaties

Doel van de reserve

De reserve is gevormd ter dekking van de kosten ter ondersteuning vanwege de hoge energielasten.

Voeding Bestedingsraming

€ 175.000 (Primitieve begroting 2025)

Ingesteld raadsbesluit Omvang per 1-1-2025

€ 728.000

Bijzonderheden

Bestedingsplan 2025

Bijsturing in 2e Turap

Bijgesteld bestedingsplan

Sport, cultuur en recreatie

175

0

175

Ondersteuning zwembaden

175

0

175

Totaal

175

0

175

Programma

Bedragen x € 1.000

Toelichting In oktober 2022 heeft de raad de bestemmingsreserve Ondersteuning energielasten ingesteld voor het verlichten van acute financiële nood en het verlagen van het structureel energieverbruik bij de doelgroepen, die hier het meeste last heeft van de stijgende energieprijzen. Deze lokale maatregelen waren ingevoerd voordat er duidelijkheid was over de landelijke maatregelen. Uiteindelijk blijkt dat de landelijke maatregelen voldoende zijn om de eerste nadelige effecten van gestegen energieprijzen te compenseren, waardoor er minder aanvragen zijn binnengekomen bij de gemeenten. In 2024 is voorgesteld om een jaarlijkse bijdrage (van 2024 t/m 2026) te doen aan Sportfondsen Nederland, die vanwege nieuwe energiecontracten, fors hogere energielasten heeft.