210105 Bijlage 5 Verzamelde inspraakreacties (geanonimiseerd)

Hoewel er ook veel gemeenten zijn waar minder of zelfs geen toeristenbelasting wordt geheven, staat Leiden in dit rijtje onderaan. Maar dat is nog niet alles. Toeristenbelasting wordt in andere gemeenten steeds minder als bijdrage aan toeristische voorzieningen gebruikt en steeds meer als dekkingsmiddel van de gemeentelijke begrotingen. Uit onderzoek van de Kamer van Koophandel blijkt dat het aantal gemeenten dat de opbrengsten geheel of gedeeltelijk besteedt aan toeristisch-recreatieve voorzieningen tussen 2008 en 2011 is gedaald (bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Toeristenbelasting . In Leiden gebeurt zelfs dat laatste niet. De belastingopbrengst – jaarlijks ruim een miljoen euro – wordt grotendeels uitgekeerd aan het Ondernemersfonds Leiden die het geld weer overhevelt naar Leiden Marketing. Hoe meer promotie, hoe meer bezoekers, hoe meer toeristenbelasting. Dat geeft mogelijkheden voor nog meer promotie, nog meer bezoekers – enzovoort. Weliswaar willen B&W de afdracht aan Leiden Marketing in de komende jaren met 15 tot 30% verminderen, maar dat neemt niet weg dat wanneer de bezoekerseconomie gestalte krijgt en het toeristisch verhuur van woonruimte een ‘succes’ wordt, Leiden Marketing een gouden toekomst tegemoet gaat. Feitelijk is het belachelijk dat de promotieactiviteiten worden gefinancierd door belastinggeld.

Het gaat niet aan dat met name de horecasector op die manier wordt ondersteund; ondernemers horen hun eigen broek op te houden. Ten eerste dient de toeristenbelasting tot minimaal € 7,00 te worden verhoogd. Ten tweede behoort de belastingopbrengst voor algemene middelen te worden aangewend, dus voor zaken waar alle Leidenaars belang bij hebben.

14 laten. Waar in dat verband – zelfs op internationaal niveau – wordt gewezen op de belasting van het milieu door toerisme en grote bezoekersstromen, doet GroenLinks [!] wethouder of er niets aan de hand is (zie ook het tekstkader op pag. 19).. ‘NAAR EEN INCLUSIEVE BEZOEKERSECONOMIE’ •

‘Inclusie is volgens ons tot slot ook het leggen van verbindingen tussen de onderdelen van de bezoekerseconomie en de bewoners. Een voorbeeld daarvan ligt in het verlengde van de Visie internationalisering 2020 (Visie internationalisering 2020, september 2020, pagina 38) waarin (inter)nationale bezoekers verbonden worden met (internationale) bewoners. Onze ambitie is om de dialoog gaande te houden en de betrokkenheid te vergroten.’ Waarom is het belangrijk dat (inter)nationale bezoekers worden ‘verbonden’ met (internationale) bewoners? Wat moeten we ons daar bij voorstellen? Is dat een taak van gemeentelijk beleid? En wat wordt hier verstaan onder ‘een dialoog’? Kom op zeg – dergelijke bespiegelingen zijn interessant voor een pastorale brief, maar horen niet thuis in een gemeentelijk beleidsdocument.

REMBRANDT TRAKTEERT ….. Deze peperdure, verkleinde maar in werkelijkheid paginagrote advertentie verscheen op 10 juli j.l. in de landelijke dagbladen. Dat Rembrandt op jonge leeftijd zijn geboortestad voorgoed verliet en al ruim 350 jaar morsdood is, mag de pret niet drukken. Leiden Marketing grijpt de Rembrandtgekte gretig aan om er aan te herinneren dat de grote schilder op 15 juli ‘jarig’ is. Vandaar dat ‘Rembrandt trakteert op Leiden’. Maar de onderliggende boodschap is natuurlijk: bezoek de Sleutelstad. ‘Leuke kortingen, aanbiedingen en arrangementen!’ Daaruit blijkt dat men zich wel degelijk op dagjesmensen richt – of dat nu groepen of individuele bezoekers zijn.

HOOFDSTUK 5. ‘NAAR EEN KEUZE’ INHOUDELIJKE UITGANGSPUNTEN VOOR HET BELEID

•

‘Bezoekersactiviteiten met een hoge economische en maatschappelijke waarde en een lage negatieve impact krijgen prioriteit. Zo houden we de meerwaarde voor Leiden zo hoog mogelijk en de negatieve effecten zo laag als kan. Erfgoed & Cultuur, de Congressenmarkt en regionale versterking dragen het meeste bij aan de bezoekerseconomie en hebben de kleinste negatieve impact. Daarom willen we hierop flink inzetten. Grootschalig waterbezoek en grootschalige dagbezoeken horen niet bij de stad en kunnen tot overlast leiden: dit willen we voorkomen. De voorwaarden van

15 vergunningverlening en de handhaving daarop kunnen gebruikt worden om overlast tegen te gaan.’ Feitelijk bedoelen B&W dat men ‘nette’ cultuurliefhebbers en congresgangers naar Leiden wil lokken. Dat zijn overigens niet de cultuurminnaars die geen cent te makken hebben, maar bij voorkeur overnachtende bezoekers die voor minimaal € 100 p.p. met of zonder ontbijt aankloppen bij hotels en andere beddenverhuurders.

ILJA PFEIJFFER: ZUINIG ZIJN OP DE BINNENSTAD EN HAAR BEWONERS De dichter, classicus, schrijver en Leidenaar Ilja Leonard Pfeijffer verhuisde in 2008 van Leiden naar het Italiaanse Genua. Toch heeft hij zijn huis vlakbij de Burcht aangehouden en bezoekt hij de Sleutelstad nog geregeld. Een van zijn laatste boeken, Grand-Hotel Europa, werd bekroond tot Roman van het jaar 2018. In dat boek beschrijft Pfeijffer de exploitatie van het verleden door het massatoerisme in Venetië. In het Leidsch Dagblad van 11 maart j.l. waarschuwt hij dat Leiden dezelfde weg dreigt op te gaan. Het stadsbestuur zou terughoudend moeten zijn om steeds maar meer bezoekers en toeristen naar de binnenstad te willen trekken. ‘Je moet zuinig zijn op de binnenstad en haar bewoners. De bewoners zijn de binnenstad. Als je het centrum op een platte manier te gelde maakt, dan jaag je alle bewoners tegen je in het harnas. Dat lijkt mij politiek niet houdbaar. Kijk naar Venetië. Dat had in de veertiende eeuw 200.000 inwoners en nu woont er nagenoeg niemand meer.’ Het Rembrandtjaar 2019 vindt Pfeijffer een voorbeeld van foute aanpak: ‘Die kop van Rembrandt werd alleen maar gebruikt om toeristen te lokken. Geen moment ging het om de inhoud, om zijn schilderkunst. Dat is zo ergerniswekkend. Gelukkig heeft Museum De Lakenhal het nog een beetje goedgemaakt met een mooie tentoonstelling.

De rest van het Rembrandtjaar had weinig met Rembrandt te maken. Het was een speeltje van marketingjongens. Die oppervlakkigheid staat mij enorm tegen.’ Het is allemaal tegen dovemansoren gezegd, want het door de gemeente gefinancierde Leiden Stad van Ontdekkingen krijgt maar niet genoeg van haar geleur met Rembrandt (zie het vorige tekstkader).

De mededeling dat men grootschalig water- en dagbezoek wil voorkomen is bedrieglijk. Wanneer groepen varende- en dagbezoekers in Leiden de bloemetjes buiten willen zetten, houdt niemand ze tegen. Of willen de wethouders boa’s inschakelen die de toegangen bij de Vliet, Rijn en Haarlemmertrekvaart voor de eindeloze stroom van plezierboten blokkeren? Of een compleet vaarverbod in de Leidse grachten verordonneren? Ongeloofwaardig – zelfs al zouden ze het willen, dan kan of gebeurt het niet (zie ook het tekstkader op pag. 20).

16

GESUBSIDIEERDE BELANGENVERSTRENGELING Hoewel niet altijd duidelijk is in hoeverre onderstaande organisaties met elkaar zijn verbonden, blijkt uit hun websites duidelijk sprake te zijn van nauwe samenwerking tussen ondernemers, universiteit en marketing. Eigenlijk gaat het om door de gemeente gesubsidieerde belangenverstrengeling. In alle gevallen ontlenen de organisaties een belangrijk deel van hun bestaansrecht om zoveel mogelijk bezoekers naar Leiden te trekken en te faciliteren. Leiden Marketing schrijft over zichzelf verantwoordelijk te zijn voor de citymarketing van Leiden. ‘Ons doel is naast het gastheerschap van de stad het merk ‘Leiden’ op de kaart te zetten, om groei te realiseren in het aantal bezoekers, het aantal congressen, het aantal studenten en het veroorzaken van investeringen, maar ook om een verbinding te leggen tussen de vitale stad en haar bewoners’. European City of Science 2022 (ESOF). De door de universiteit en gemeente ondersteunde club rekent volgend jaar op de komst van 4.500 wetenschappers en technologische leiders.

‘Het thema wetenschap, de onuitputtelijke bron van ontdekkingen sluit naadloos aan op het stadsmotto Leiden, Stad van Ontdekkingen.’ Directeur van Leiden Marketing (door het lokale zaken-magazine Into Businessclub uitgeroepen als ‘machtigste man van Leiden’) benadrukt ervan overtuigd te zijn dat het congres bijdraagt aan de positionering van Leiden. ‘Naast naamsbekendheid als internationale kennisstad, kunnen we in 2022 ook een grote economische spin-off verwachten, zo leert de ervaring in andere steden,’ aldus ... De gemeente subsidieert het congres met zeven ton. Het Leiden Convention Bureau richt zich in bredere zin op de ‘congresmarkt’. Manager geeft aan dat de komst van ESOF Leiden als congres-stad een enorme impuls geeft. ‘Een uitgelezen kans voor ons Leiden Convention Bureau’. Het Centrummanagement Leiden is de belangenbehartiger van Leidse binnenstadondernemers. ‘We zetten ons in voor het vergroten van de economische vitaliteit van de Leidse binnenstad, door het verhogen van het aantal bezoekers aan de binnenstad en het vergroten van de belevingswaarde van de Leidse winkelstraten.’ ‘We onderhouden contacten met (landelijke) media en regelmatig worden berichten in uitgaven geplaatst over het bezoeken van Leiden. Zo wordt er bijvoorbeeld door de NS in het SPOOR magazine aandacht besteed aan een stedentrip naar Leiden ‘.

Daarin wordt (‘gratis en voor niets!’) opgeroepen om de Singelparkroute te lopen. Leiden Stad van Ontdekkingen is een promotievoertuig van Leiden Marketing: ‘Een dag in Leiden is simpelweg te kort, daar kom je al snel achter! Met al die musea, sfeervolle winkelstegen, stadswandelingen of met een sloepje vanaf het water wil je zeker langer vertoeven in deze gezellige stad. Maak je ontdekking compleet en boek een overnachting in een knus hotel of bed & breakfast. Niets is lekkerder toch om een lekkere dag af te sluiten en jezelf te verwennen met een comfortabel nachtje?’

17

ZERO EMISSIE STADSLOGISTIEK IN DE BINNENSTAD •

‘Wij streven een inclusieve bezoekerseconomie na. Dit betekent dat we bezoekersaanbod toegankelijk willen maken voor iedereen en dat we verbindingen willen leggen tussen de onderdelen van de bezoekerseconomie zelf (het beleven) en tussen de bewoners (het leven). Een andere belangrijke verbinding is die tussen de gemeente Leiden en Leidse ondernemers.’ Je moet wel goed opletten, maar soms ligt in de Visie de humor voor het oprapen. ‘We willen verbindingen leggen tussen de onderdelen van de bezoekerseconomie zelf (het beleven) en tussen de bewoners (het leven)’. Het doet mij zeer denken aan het gefleem van Mémien Holboog, een onvergetelijk typetje van Kooten & De Bie. https://www.youtube.com/watch?v=K10n2SXxYgI Minder humoristisch (maar wat meer hout snijdt) is de opmerking over de verbinding tussen de gemeente en (een handvol) Leidse ondernemers – lees: de geliefde horecasector. Dat klopt als een bus.

‘ERFGOED EN CULTUUR VERSTERKEN’ •

‘Het huidige cultuur- en erfgoedbeleid is gericht op het behouden, benutten en versterken van de historische stad en de beleefbaarheid van erfgoed enerzijds en op het in stand houden en uitbouwen van de voorzieningen en kwaliteiten van de binnenstad anderzijds. Met het beleid willen we het bezoek bevorderen en geïnteresseerden van binnen- en buitenland aantrekken. Ook willen we via kunst, cultuur en erfgoed meer mensen in Leiden laten genieten van schoonheid. We willen blikken verbreden, talenten en vaardigheden ontwikkelen en bezoekers kennis laten maken met andere werelden. De cultuursector speelt hierin een belangrijke rol door haar cultuuraanbod (nog) diverser en inclusiever te maken.’ Het is een prijzenswaardig voornemen om ‘via kunst, cultuur en erfgoed meer mensen in Leiden te laten genieten van schoonheid’. Maar de bezoekers die daarop uit zijn weten Leiden al jaren te vinden. En laten we ook eens ophouden met overdrijven. Leiden is een middelgrote provinciestad, te midden van grote steden die op het gebied van cultuur (afgezien van een aantal Leidse musea) veel meer te bieden hebben. Leiden kan daar niet mee concurreren en moet dat ook niet willen.

•

‘Een ander belangrijk onderdeel van dit beleid is dat we met cultuur méér kunnen doen aan inclusie. Voor specifieke doelgroepen die een extra steuntje in de rug kunnen gebruiken (integratie, eenzaamheid), of die extra aandacht verdienen. Hierbij past ook de inzet op educatieve programma’s voor het breed betrekken van de bevolking bij de culturele ontwikkelingen in de stad. De cultuurmakers die evenementen, programma's en openluchtlocaties ontwikkelen, zullen ook bijdragen aan locatieontwikkeling en de bredere culturele profilering van de stad. We blijven inzetten op het verkrijgen en verzilveren van free publicity zoals met European Museum of the Year en het aanstaande European City of Science 2022.’ Hoeveel tijd en moeite heeft het gekost om deze even potsierlijke als ronkende volzinnen bij elkaar te harken? B&W proberen een verband te leggen tussen groeiende bezoekersstromen, educatieve programma’s en de ontwikkeling van openluchtlocaties (wat dat ook moge zijn). En jawel, als kers op taart wordt bij al dit moois ook nog eens de eigen bevolking betrokken. Dat alles zal ook nog eens bijdragen aan ‘integratie’ (van wie?) en zelfs eenzaamheidsbestrijding, zodat ‘iedereen’ [sic] kan genieten van het

18 European Museum of the Year en het komende universiteitsfeestje, genaamd het European City of Science 2022. Het zal de meeste Leidenaars worst wezen. De uitvoering van al die fraaie plannen kosten scheppen geld. Alleen al de gemeentelijke subsidie aan European City of Science bedraagt zeven ton. Dat zou beter kunnen worden besteed door kansarme en lage inkomensgroepen in Leiden van een gratis museumjaarkaart te voorzien. Dat is nog eens free publicity! En omdat een bezoekje aan de Hortus Botanicus voor veel gezinnen een kostbare aangelegenheid is (€ 8 voor een volwassene en € 3,50 voor kinderen) kunnen zij met een museumkaart ook eens van de plantenpracht in eigen stad genieten.

GELD VOOR MARKETING EN BEZUINIGINGEN VOOR DE MINIMA Terwijl het ‘linkse’ College van B&W scheppen geld verspilt aan de marketing van Leiden en zodoende een handvol horecaondernemers subsidieert, is er door datzelfde stadsbestuur bezuinigd op Leidenaars met een minimaal inkomen. Zo wordt op de Collectieve Zorgverzekering Minima maar liefst 945.000 euro per jaar bezuinigd. Daarnaast is de z.g. Declaratieregeling verdwenen. Deze hield in dat minima jaarlijks 210 euro ontvingen als een tegemoetkoming in de kosten van internet, telefoon of een reisabonnement. Het ging daarbij om 4.100 huishoudens. In plaats daarvan kwam het Maatwerkbudget waardoor het aantal ontvangers tot enkele honderden is gedaald. De besparingen bracht ca. 1,4 miljoen euro op. In totaal is er door het D66GroenLinks-PvdA-college rond 2,5 miljoen euro bezuinigd op armoede- en minimabeleid. ‘CONGRESSENMARKT AANJAGEN’ •

‘De congressenmarkt is onderdeel van de uitstraling van Leiden als stad van internationale kennis en historische cultuur. De gemiddelde besteding per congresbezoeker is hoog en levert een belangrijke spin-off voor de andere onderdelen van de bezoekerseconomie zoals horeca en cultuur,[….] Tot slot verwachten we een groei worden van congressen door de uitbreiding van het Leiden Bio Science Park, het realiseren van de Humanities Campus en het Leiden Law Park.’ Terwijl in Nederland steeds meer mensen zich storen aan het schrille neoliberale jargon en de bijbehorende prietpraat (woningmarkt, onderwijsmarkt, zorgmarkt, energiemarkt, financiële markt) kan ons ‘progressieve’ stadsbestuur er geen genoeg van krijgen. Dus is er nu ook een ‘toeristische-’ en ‘zakelijke bezoekersmarkt’. En natuurlijk een ‘congressenmarkt die een belangrijke spin-off oplevert voor horeca en cultuur’. In gewoon Nederlands (maar dat klinkt zo sullig) staat er dat de kroeg-, en restauranteigenaars en beddenverhuurders - en vooruit, ook die paar musea – met hulp van de gemeente volop geld gaan verdienen. Verder neemt met alvast een voorschot op de sloop van het Doelencomplex en de daarmee samenhangende deportatie van bewoners ‘voor het realiseren van de Humanities Campus’. En niet te vergeten het Lawpark – de nieuwe naam voor het Van de Werfpark. Wat zal de rechtgeaarde Leidenaar daar blij van worden!

19

OVER ECOLOGISCHE ‘VOETSTAPPEN’ EN DE CORONACRISIS Van het technocratische D66 (de ‘studenten-en-terrassenpartij’ bij uitstek) en haar wethouder, is het niet verrassend dat men zich zonder scrupules inzet voor de belangen van horeca-exploitanten, evenementen- en congresbureaus. En de PvdA? Bij de raadsverkiezingen van 2018 meende de partij bij monde van ... nog dat de binnenstad te veel aandacht en geld kreeg. Die zou meer moeten uitgaan naar de buitenwijken. Inmiddels is de voormalige fractievoorzitter in een andere rol directeur van Centrummanagement Leiden! Maar van coalitiepartij GroenLinks zou je toch anders mogen verwachten. Want in weerwil van pleidooien voor beter openbaar vervoer en een autoluwe binnenstad laat de bezoekerseconomie in ecologisch opzicht immers flinke ‘voetafdrukken’ achter. Daarbij kan je denken aan nog meer mobiliteit, meer afval en hoger energieverbruik. Dat is de keerzijde van een ‘levendige stad’. Daarom is het vreemd dat wethouder zich leent als boegbeeld voor de wens om nog meer toeristen naar Leiden te lokken.

Helaas wordt haar streven nog steeds ondersteund blijkens het verkiezings-programma 2022-2026 van GroenLinks (‘We versterken de sectoren die Leiden al veel werkgelegenheid bieden, zoals het Leiden Bio Science Park en de bezoekerseconomie, en zetten volop in op het stimuleren van ‘groene’ bedrijvigheid in de stad.‘) Dat een opgeblazen bezoekerseconomie en ‘groene bedrijvigheid’ tegenstrijdig zijn wordt kennelijk niet goed door de partijgenoten begrepen. Maar er is meer. In de Visie wordt nogal vanzelfsprekend uitgegaan van het einde van de covid-pandemie. Vooralsnog is dat echter niet het geval, zeker niet wanneer zich onverhoopt nieuwe besmettingsvarianten aandienen. Virologen hebben al gewaarschuwd dat de covid, ook als ze wordt beteugeld, aanwezig blijft. Een ander probleem vormen de vaccinatieweigeraars die in combinatie met mobiliteit voor extra besmettingen kunnen zorgen. Ook dat is een reden om stadstoerisme niet te willen promoten.

‘WAAR NAAR TOE MET WATER?’ •

‘Het water biedt vanuit recreatief oogpunt kansen en deze vorm van recreatie heeft in de huidige omvang een beperkte negatieve impact. Omdat we echter nu al piekmomenten zien in Leiden met grote drukte op het water, wil de gemeente grootschalig watertoerisme vermijden. Om een toename van drukte te voorkomen en de gebruiksvriendelijkheid van het water in onze stad te behouden, is betere regulering nodig. Handhaving moet daarbij enkel een laatste middel zijn.’

20 Soms vraag je je af of de boven ons gestelden onder een steen leven. Hier wordt namelijk beweerd dat de waterrecreatie ‘in de huidige omvang een beperkte negatieve impact heeft’. Wat iedereen kan weten is dat de binnenstadbewoners en hun wijkverenigingen al jaar en dag klagen over lawaai en vervuiling van en door ‘waterrecreatie’. Vooral op late zomeravonden worden aanwonenden getrakteerd op geschreeuw en muzikale geluidsoverlast, afkomstig van in file varende plezierboten. Bewoners van woonboten hebben last van te hard varende passanten, terwijl taluds en beschoeiingen worden beschadigd. Weliswaar beloven B&W betere regulering, maar hoe en wat wordt er niet bij gezegd. Wel dat handhaving daarbij een laatste middel moet zijn. Ja hoor ….

‘JE VAART LEIDEN MAKKELIJK IN MET JE EIGEN BOOT…’ In de Visie wordt gezegd dat de gemeente grootschalig watertoerisme wil vermijden. Maar de website van het door diezelfde gemeente gesubsidieerde ‘Leiden stad van ontdekkingen’ meldt enthousiast over de mogelijkheid om de stad privé vanaf het water te ontdekken. Zo lezen we: Kom je met je eigen boot? Je vaart Leiden makkelijk in met je eigen boot. De kades zijn laag en er zijn overal aanlegplaatsen. Op strategische locaties vind je sloepensteigers en langs verschillende kades zijn afmeerringen aangebracht. Let je wel op de lage bruggen? Daar hebben we er ook best veel van! Bij VVV Leiden kun je de 66 bruggenroute kopen, een leuke vaarroute voor maar € 3,-.

HOOFDSTUK 6. ‘MANIER VAN WERKEN’ ‘ADAPTIEF BELEID’ (‘Adaptief beleid’ is in gewoon Nederlands ‘aangepast of [zich] aanpassend beleid’). •

‘De bezoekerseconomie is dynamisch en daarom is adaptief beleid nodig. Daarmee kan ingespeeld worden op positieve of negatieve ontwikkelingen en op de ervaring van bewoners.’ Ook hier is de wens weer de vader van de gedachten. Het is bekend dat de gemeente al jarenlang niet of nauwelijks gehoor geeft aan klachten van allerlei vormen van overlast. Zo worden de klachten van de wijkverenigingen in de binnenstad stelselmatig genegeerd. Wanneer B&W zeggen dat ze zullen inspelen op de ervaringen van bewoners, komt dat ongeloofwaardig over.

‘SAMENWERKING’ •

‘Een toekomstbestendige bezoekerseconomie is een opgave voor inwoners, ondernemers, gemeente Leiden en de regio samen. De Gemeente Leiden wil binnen haar mogelijkheden een rol vervullen in de ontwikkeling van een toekomstbestendige bezoekerseconomie, maar dit kunnen we niet alleen. Samenwerking met de inwoners, ondernemers en Leidse partners zoals Leiden Marketing, Centrum Management Leiden en Cultuurfonds Leiden is cruciaal. Het participatieproces van deze visie is met

21 de publicatie van dit document niet afgelopen. We nodigen alle belanghebbenden dan ook uit om mee te blijven denken en bij te blijven dragen. Het betrekken van de juiste mensen, partijen, bedrijven, instellingen en instanties bij het aangaan van de diverse uitdagingen die een toekomstbestendige bezoekerseconomie met zich meebrengt, is complex. Hieraan moet verder uitwerking en uitvoering gegeven worden in de aankomende jaren.’ Kennelijk is deze tekst bedoeld als een fraai klinkend en geruststellend slot van de Visie. Maar het is misleidend, want als je zegt dat de bezoekerseconomie een opgave is voor inwoners, ondernemers, de gemeente en de regio, dan veronderstelt dat een gezamenlijk belang. Dat geldt vast en zeker voor de gemeente (lees: de collegepartijen met vanzelfsprekende steun van de VVD), ondernemers en hun spreekbuizen Leiden Marketing en Centrum Management Leiden. Maar niet voor de inwoners. Al ontkennen B&W dat nog zo hard, het komt er op neer dat de gewone Leidenaars – en vooral die in de binnenstad – worden opgescheept met de gevolgen van de bezoekerseconomie.

HET PARTICIPATIEVERSLAG Het Participatieverslag Bezoekerseconomie biedt een mooi inkijkje hoe de gemeente omgaat met ‘inspraak’. Bij de start van ‘het proces’ zaten wethouders en ambtenaren niet aan tafel met burgers, maar uitsluitend met organisaties die het meeste belang hebben bij groeiende bezoekersstromen. Zoals Leiden Marketing, Centrummanagement Leiden en het Cultuurfonds Leiden. In Leiden is iedereen gelijk, maar de een wat meer dan de ander. Niet alle inwoners zijn immers ondernemer (en alle ondernemers geen inwoners – doch dit terzijde). DE UITGESPROKEN VOORSTANDERS Voor genoemde clubs werd de loper nog vele malen uitgerold, aangevuld met organisaties als Denktank Student & Stad, Expat Centre Leiden, Leiden Convention Bureau, Hoteloverleg Leiden, Pro Kwadraat, Gilde Leiden, Koninklijke Horeca Nederland, organisators van evenementen en enkele museumdirecteuren. Te oordelen naar de namen van deze organisaties en hun reacties gaat het om een netwerk dat eensgezind en luidkeels het motto ‘KOM NAAR LEIDEN!’ huldigt. Sterker nog, de meesten ontlenen er hun bestaansrecht aan. Zoals kan worden verwacht ontkennen of bagatelliseren zij de negatieve gevolgen van de opgeblazen bezoekerseconomie. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat in de lange rij ook één keer ‘binnenstadbewoners’ worden vermeld.

Maar hoeveel, wie zij waren en wie zij wel of niet vertegenwoordigden wordt er niet bij gezegd. Hetzelfde geldt voor deelnemende ‘bewonersverenigingen’. Welke waren dat? Naast wijkverenigingen bestaan er ook tal van complexgebonden bewoners- commissies. Zijn die ook uitgenodigd en zo ja, welke? En zo nee, waarom niet? EXPATS: ‘LEIDEN MOET EEN VERBORGEN PAREL BLIJVEN….’ Ten slotte zijn er nog ‘focusgroepen’ geraadpleegd. Het betrof hier deelname van een ongenoemd aantal ‘binnenlandse bezoekers en internationale bewoners die in Leiden woonachtig zijn’. Opmerkelijk Is dat de deelnemende expats (dus mensen die tijdelijk in Leiden wonen om in Nederland te werken) van mening zijn dat de stad in de afgelopen jaren steeds drukker is geworden. Zij willen liever dat Leiden ‘een verborgen

22 parel’ blijft. Een verborgen parel? Maar dát is niet de bedoeling! Zeker niet als het aan B&W ligt….

DE OPPERVLAKKIGE VERHALEN VAN LEIDEN MARKETING De website DoeMee is een soort gemeentelijke brievenbus. Van brievenbussen is bekend dat je er iets in kan stoppen zonder dat er noodzakelijk een reactie op volgt. Met een discussieplatform waarop burgers meningen delen is overigens niets mis, maar in de Visie Bezoekerseconomie wordt ‘DoeMee’ als een prachtig middel van ‘burgerinspraak’ bestempeld. Dat is onzin, maar het is wel zo dat op de site regelmatig waardevolle en goed beargumenteerde inzendingen worden geplaatst. Zoals onderstaande, gedeeltelijk overgenomen inzending van , zie https://doemee.leiden.nl/nl-NL/ideas/ergernissen-en-oplossingen ‘Waar ik me aan erger zijn de oppervlakkige marketingverhalen van Leiden Marketing en de pogingen om zoveel mogelijk bezoekers naar Leiden te trekken. Ik begrijp goed dat Leiden Marketing en de lokale horeca het liefst zoveel mogelijk bezoekers naar de stad halen (dit levert de horeca meer inkomsten op en levert Leiden Marketing meer budget op, aangezien alle toeristenbelastingontvangsten direct naar Leiden Marketing gaan). Maar als inwoner heb ik hier minder begrip voor. Leiden is een schitterende stad die vanwege haar vele musea, mooie binnenstad en het Singelpark sowieso wel door bezoekers gevonden wordt. Daar hoeft geen marketingcampagne meer overheen.

Mijn oplossing: haal de perverse prikkel bij Leiden Marketing weg (meer bezoekers = hogere toeristenbelasting opbrengsten = meer budget voor Leiden Marketing) door de toeristenbelasting-systematiek te herzien en vergroot de democratische controle op Leiden Marketing. Ik heb nooit begrepen waarom een stad als Leiden een eigenstandige private marketing organisatie heeft, die wel indirect in stand wordt gehouden met publiek geld (opbrengsten lokale toeristenbelasting).’ Garenmarktbewoonster Sonja Wagemans schreef: https://doemee.leiden.nl/nl-NL/profile/sonja-wagemans ‘Waarom moet er steeds meer? Steeds meer bezoekers, (money). Steeds meer terrassen (money). Steeds meer AirB&B (money). Steeds meer restaurants (money). Steeds meer evenementen (money). Steeds meer rolkoffers (herrie). Steeds meer mensen ‘s avonds over straat (herrie). Waar kan ik plassen (tegen de gevel, want openbare toiletten zijn er niet). De stad wordt steeds krapper (want overal wordt elke ruimte dicht gebouwd). Wonen in een oprukkende dichtheid en drukte geeft steeds meer stress. Bezoekers zijn welkom, maar wel in beperkte mate! Niet met een groei van 117% in een paar jaar. Alleen voor the money. Een goed leefklimaat is het belangrijkst voor een goede gezondheid voor bewoners in de stad.’

23 KRITISCHE BURGERS Veel kritischer zijn de 285 burgers die lid zijn van het z.g. Leiden Panel en hebben gereageerd op een viertal enquêtevragen. Ze wonen zowel in de binnenstad als daarbuiten, maar over de getalsmatige verhouding wordt niets gezegd. Van eventuele onder- en oververtegenwoordiging is dus niets bekend. Dat is jammer omdat in de binnenstad en de daaraan grenzende wijken (zoals het verslag erkent) de meeste bezoekersoverlast wordt ervaren. Dat geldt niet of minder voor de bewoners van de Mors, Merenwijk en Stevenshof. Een grote meerderheid denkt dat meer bezoekers bijdragen aan de economische groei en werkgelegenheid. Ook het antwoord op de (in dit verband niet ter zake doende) vraag of de geënquêteerden ‘trots zijn op hun stad’ kan rekenen op veel instemming. Maar wanneer er wordt doorgevraagd zijn de antwoorden vernietigend voor de plannen van B&W en de belangenorganisaties: • • • • • •

75% is beducht voor meer verkeers- en parkeerproblemen; 66% verwacht meer luchtvervuiling en broeikasgassen; 65% verwacht dat de stad te druk wordt; 52% denkt dat de stad te luidruchtig wordt; 28 tot 74% zegt zich (in oplopende mate van ergernis) al vóór de coronacrisis te storen aan wildplassen, drugsgebruik, dronkenschap, het niet naleven van verkeersregels, luidruchtigheid en afval of straat; Nu al ondervindt 54% van de centrumbewoners soms of veel bezoekersoverlast; buiten het centrum is dat 35%.

REACTIES DIGITAAL PARTCIPATIEPLATFORM Via het digitale participatieplatform van de gemeente Leiden Project: Bezoek aan de stad (leiden.nl) zijn 243 reacties binnengekomen. De inhoud is te divers om hier in een paar zinnen samen te vatten Ze variëren van enthousiast tot zeer afwijzend, maar ook hier overheerst duidelijk een kritisch beeld. Het Participatieverslag grenst op dat punt opnieuw aan misleiding. Zo wordt over de 243 reacties gezegd: ’Over het thema ‘Groei bezoekers’ lieten de meeste deelnemers weten dat ze bezoekers wel gezellig vinden, maar in beperkte mate. Leiden moet geen Giethoorn, Venetië of Amsterdam moet worden, en sommige deelnemers vinden zelfs dat Leiden al te druk is. Toch vinden deelnemers het ook belangrijk voor een stad om bezoekers te trekken.’ De waarheid is dat veel deelnemers vinden dat Leiden al te druk is of dreigt te worden, terwijl sommige deelnemers van mening zijn dat het belangrijk is voor een stad om bezoekers te trekken. Dit is een voorbeeld hoe gepoogd wordt een dusdanig beeld te schetsen dat dient om een opgeblazen bezoekerseconomie te ondersteunen. ‘STADSGESPREKKEN’ Dan vonden er op 21 april en 25 mei nog twee z.g. ‘stadsbijeenkomsten’ of ‘stadsgesprekken’ plaats waaraan ca. 100 mensen deelnamen. Zelf was ik digitaal aanwezig bij de tweede bijeenkomst, maar ben halverwege afgehaakt.

Ik vond het ergerlijk dat de toelichting op grafiekjes en tabellen zowat een half uur in beslag nam. Dat was niet nodig geweest wanneer de informatie vooraf digitaal was bezorgd en de (vooraf

24 aangemelde) deelnemers zich in de materie hadden kunnen verdiepen. Smaken en meningen over deze gang van zaken zullen verschillen, maar in mijn beleving ging het niet om een stadsgesprek maar om een strak geregisseerde persconferentie.

DE ‘ROLKOFFERECONOMIE’ Natuurlijk moeten overnachtende bezoekers een dak boven hun hoofd hebben. Zij kunnen terecht bij hotels in Leiden en omgeving of gebruik maken van een bed & breakfast. Aan het exploiteren van een bed & breakfast is echter de voorwaarde gesteld dat de woning door de eigenaar moet worden bewoond en voor maximaal 40% mag worden verhuurd. Niettemin is de Leidse beddencapaciteit in de ogen van B&W onvoldoende. Daarom is naast de Visie Bezoekerseconomie een Beleidsnota Toeristische verhuur van woonruimte gepresenteerd. Dat beleid maakt het mogelijk dat ook andere woonruimte wordt verhuurd; zie inspraak-nota-toeristische-verhuur (leiden.nl) Het verschil met een bed & breakfast is dat de eigenaar tijdelijk elders verblijft en gedurende die periode zijn of haar hele woning te huur aanbiedt. Hij of zij is bijvoorbeeld afwezig vanwege vakantie. Wel met de bepaling dat de woning jaarlijks voor maximaal 30 overnachtingen mag worden verhuurd. Dat wordt niet dus alleen een feest voor huiseigenaars, maar ook voor bemiddelaars als Booking.com en AirBnB. Weliswaar zijn de verhurende eigenaars onderworpen aan een meld- en registratieplicht van hurende bezoekers, maar dat sluit illegale of langere verhuur niet uit. Je kan er gif op innemen dat handhaving pas zal plaatsvinden wanneer omwonenden gaan klagen.

Maar ook wanneer er sprake is van legale verhuur zullen buurtbewoners worden gestoord door aankomende en vertrekkende bezoekers met hun rolkoffers. Plus de mogelijkheid dat zij zich schuldig maken aan geluidsoverlast of erger. De kans op overlast en ergernis wordt groter naarmate meer eigenaars in één straat, gespreid over verschillende maanden, hun woning verhuren. Maar er is nog iets anders. Los van toeristische verhuur mag volgens de ‘Beleidsregels onttrekking en woningvorming 2019’ maximaal 20% van de huizen per straat in de binnenstad worden verkamerd. in maar liefst 69 straten in het centrum zelfs 100%! In de buitenwijken is maximaal 5 tot 8% verkamering toegestaan. De bedoeling van dit beleid is om meer woonruimte voor permanente kamerhuur te scheppen. De bepalingen omtrent ‘Woon- en leefregels van bewoners’ lenen zich in de praktijk echter nauwelijks voor handhaving. Zie https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR641414/2 Dat zet mogelijk ook de deur open voor toeristische verhuur. In ieder geval wordt in beide beleidsdocumenten niet over deze mogelijkheid gesproken; kennelijk is daar geen rekening mee gehouden.

25 MET EEN KLUITJE IN HET RIET Het motto van B&W is ‘spreekt u maar in’. Het ligt op hun lippen bestorven. Maar voorzover de reacties kritisch of afwijzend zijn of niet sporen met hun beleidsvoornemens, worden die doorgaans genegeerd en worden klagers en ‘insprekers’ met een kluitje in het riet gestuurd. In dat verband is het illustratief hoe B&W op de bezoekersoverlast in het Singelpark reageert: ‘In het participatieproces zijn meerdere malen opmerkingen gemaakt over de Singelparkroute. De Singelparkroute wordt door veel Leidenaren gewaardeerd, maar in de participatie is duidelijk geworden dat er ook omwonenden zijn rond de route die overlast ervaren van voorbijgangers. In de visie niet expliciet ingezet op de Singelparkroute, wel wordt hier impliciet aandacht aan besteed doordat gekozen wordt om nadrukkelijk niet in te zetten op grootschalige dagbezoeken in georganiseerd verband en spreiding van bezoekersactiviteiten nastreven’. ‘Geen grootschalige dagbezoeken in georganiseerd verband’? De jongens en meisjes van Pro Kwadraat zullen deze mededeling vast grappig vinden. Pro Kwadraat is namelijk een bedrijf dat van vrijetijdsbesteding een leuk verdienmodel heeft gemaakt. – dus hoe meer bezoekers, hoe beter.

Die kunnen dan kiezen uit een Stadswandeling, een Pilgrimfatherswandeling, de Soldaat van Oranjewandeling, de Rembrandtwandeling, de Hofjeswandeling, een Literaire wandeling, een Medische wandeling, een Juridische wandeling en vooral niet te vergeten de Historische Bierwandeling. Het wachten is nog op een Inspraakwandeling en een Klachtenwandeling.

BETER TEN HALVE GEKEERD DAN TEN HELE GEDWAALD In het voorgaande is duidelijk gemaakt dat de plannen voor een opgeblazen bezoekerseconomie goed zijn voor een handvol ondernemers, vooral in de horecasector. Maar slecht voor het leefklimaat van de stad. Slecht voor het milieu. Slecht voor de verkeersveiligheid. Dus vooral slecht voor de inwoners van de binnenstad en de aan het stadscentrum grenzende wijken. Dat leidt wat mij betreft tot de volgende aanbevelingen: 1. De gemeenteraad besluit de Concept Visie Bezoekerseconomie en de daaraan gekoppelde bijlagen (t.w. de ‘Analyse en keuzerichtingen van het onderzoeksbureau ZKA en het ‘Participatieverslag Visie Bezoekerseconomie’) voor kennisgeving aan te nemen, maar daar niet mee in te stemmen. Hetzelfde geldt voor de ‘Ontwikkelingsvisie 2030 – Leiden Stad van Ontdekkingen’. 2. Omdat de Leidse toeristenbelasting lager is dan in veel andere steden besluit de gemeenteraad om de toeristenbelasting te verhogen tot minimaal € 7 per overnachting per persoon. Te gebruiken voor armoedebestrijding en voorzieningn. 3. Het is een ongezonde situatie dat de marketing van ondernemers – en dan met name van de Leidse horeca, evenementen- en de ‘congresmarkt’ met publiek geld wordt gesubsidieerd. Het is immers gebruikeIijk dat een normaal en gezond bedrijfsleven haar eigen marketing financiert.

Dat betekent dat de gemeenteraad besluit om de subsidiëring van organisaties als Leiden Marketing, Centrummanagment Leiden, ESOF, Leiden Conventionbureau enz. zo spoedig mogelijk en geheel af te bouwen. 4. Omdat het Singelpark nu al druk wordt bezocht en de toeloop op sommige momenten te groot is, moet aan reclame voor de Singelroute onmiddellijk een eind worden gemaakt.

26 5. Toeristische verhuur van woonruimte wordt niet toegestaan. Verder moet aan de voortdurende verkamering van bestaande woonruimte een eind worden gemaakt, ook met het oog op illegale verhuur aan toeristen. Ik ben realistisch genoeg om te beseffen dat deze maatregelen in het huidige politieke klimaat niet haalbaar zijn. Maar wanneer er over deze punten discussie ontstaat is dat al een stap vooruit. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Er zullen maar weinig stadgenoten zijn die zich zoals ik de moeite getroosten om zo uitgebreid op de verschillende Visies te reageren. Maar het is niet zo dat wie dat niet doet met de bezoekerseconomie instemt. Wie dat denkt maakt een ernstige vergissing. De gemeenteraad moet zich realiseren dat de weerzin in de stad tegen dit – en veel ander beleid – groeit. Dat geldt ook voor de verleende schijninspraak Die weerzin kan zich vertalen in protest en onverschilligheid. Wat dat laatste betreft wil ik er aan herinneren dat in 1986 ruim 73% van de stemgerechtigde Leidenaars de moeite nam om een gemeenteraad te kiezen. Bij de laatste raadsverkiezingen in 2018 was dit percentage tot 57% gedaald. Het is dus goed denkbaar dat bij toekomstige verkiezingen de opkomst minder is dan de helft van het aantal stemgerechtigden.

Door niet te luisteren naar wat in de Leidse samenleving wordt gezegd, gevoeld en gedacht, worden het mandaat en het gezag van B&W en de gemeenteraad uitgehold. Bestuurders die dat negeren zijn foute bestuurders. Ten slotte nog dit. De gemeenteraad mag dan in ‘staatsrechtelijk’ opzicht vrij zijn om te besluiten wat haar goed dunkt, maar als het beleid niet door burgers wordt gedragen gaat het vroeg of laat mis. Zeker omdat Nederland – en dus ook Leiden – voor grote uitdagingen staat als het aanpakken van de klimaatcrisis en de energietransitie. Zeker weten dat bij die aanpak geen opgeblazen bezoekerseconomie past.

Inspraakreactie 8

Inspraakreactie nota of plan indienen voor inwoners Inspraakreactie Wat is de naam van het plan/concept beleidsnota? Wat is het zaaknummer? Inspraakreactie

conceptnota visie bezoekerseconomie 3276865 Inspraak reactie op de conceptnota visie bezoekerseconomie zaaknummer 3276865 Ik verwijs allereerst naar de inspraakreactie die door de heer is ingediend waarmee ik het volstrekt en hartstochtelijk eens ben. Ik voeg daarbij nog een word document met mijn aanvullende commentaat

Documenten toevoegen Documenten toevoegen

inspraak reactie bezoekerseconomie van sterrenwachtlaan leiden.docx

Uw gegevens Uw gegevens Voornaam* Voorvoegsel(s) Achternaam*

Adresgegevens

Straatnaam* Huisnummer* Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode* Woonplaats*

Contactgegevens E-mailadres* Telefoonnummer

Controleren en verzenden

24-08-2021 17:39:30

pagina 1 van 1

Inspraakreactie 8

Inspraak reactie op de conceptnota visie bezoekerseconomie zaaknummer 3276865

Leiden

Ik verwijs allereerst naar de inspraakreactie die door de heer is ingediend waarmee ik het volstrekt en hartstochtelijk eens ben. Deze inspraakreactie van de heer slaat de spijker telkens op de kop. Op de kop van bestuurders die de fouten menen te moeten herhalen die elders in de wereld al eerder zijn en worden gemaakt en ook in ons eigen land. Kijk maar eens in het centrum van Amsterdam, of Barcelona of Venetië. In die laatste stad is nu het plan geopperd om toeristen een kaartje te laten kopen om toegang te krijgen, de laatste stap naar een open lucht museum is daar al gezet, de bewoners zijn er al massaal vertrokken. Wat eens een mooie florerende stad was, is nu een verzameling van winkeltjes en horeca waar miljoenen mensen komen, maar waar voor de bewoners geen plaats meer is, en waar het milieu onvoorstelbaar te lijden heeft van het massatoerisme. De stad is daar verworden tot een verdienmodel in plaats van een plek waar mensen willen wonen. Mag je die vergelijking wel maken, vragen de meeste mensen zich wellicht af? Ja, dat mag, nee, dat moet, want dat is het gevolg van die kortzichtige bezoekerseconomie, die onze bestuurders voorstaan. Economie is de wetenschap die zich richt op de keuzes die we als mensen maken in het kader van de beschikbare middelen (goederen en diensten), die per definitie schaars zijn.

Dus kiezen voor een bezoekerseconomie is sowieso onacceptabel beperkt want het richt zich eenzijdig op het trekken van bezoekers, alsof dat de (enige) keuze zou zijn die de bewoners van onze mooie stad kunnen maken. En de tekst van visie in deze conceptnota bedient zich louter van holle frasen, kretologie, een primitieve benadering die stelt dat meer bezoekers altijd goed is. Voor wie? Voor de bewoners? En als je je zo’n eenzijdige benadering zou willen kiezen (ik niet in elk geval) dan moet je ook echt onderzoeken wat de gevolgen zijn. En dan moet je het niet alleen economisch benaderen, want we zijn er als wereld toch onderhand wel achter dat alleen denken in termen van welvaart, te beperkt is, het gaat om het welzijn, waarvan welvaart een onderdeel is. Maar ook als je het alleen economisch benadert, wat onze bestuurders schijnen te doen, dan zul je toch moeten onderzoeken wat de opbrengsten zijn, en waar die opbrengsten terecht komen, maar ook (en vooral) wat de kosten zijn. In hun visie komen onze bestuurders niet verder dan wat wilde veronderstellingen, die niet onderbouwd worden. En een zeer beperkte groep, de horeca en evenementen industrie, misschien de detailhandel, varen er wel bij, maar de meeste bewoners van de stad ondervinden er alleen maar last van, in meer of mindere mate.

Ik ben ook een geboren en getogen Leidenaar, woon in het centrum van de stad, aan de Singelparkroute, en alleen de overlast daarvan maakt al stevige inbreuk op ons woongenot. En dan praat ik nog maar even niet over de bootjes met dronken mensen die tot laat in de avond met een enorme herrie voorbij varen (ja, jongens, je vaart Leiden gemakkelijk in) of over de studenten die tot diep in de nacht schreeuwen en ons uit de slaap houden.

Ja, ik weet het, ik woon in het centrum, dan moet je wat kunnen verdragen, en ik gun iedereen zijn plezier, maar zoals... zeer juist stelt, als die bezoekerseconomie werkelijk op gang komt dan staan we nu nog maar aan het begin en dan dreigt het centrum van de stad onleefbaar te worden. Ook al wordt dit in de visie prachtig omschreven als levendigheid, waar we allemaal blij van worden…………………….dus organiseren we een bierwandeling door het Singelpark waarbij de deelnemers op acht (!) verschillend locaties een biertje drinken om hun wandeling nog wat aangenamer te maken, ik verheug mij er nu al op. Volgend jaar mogen we weer stemmen voor de gemeenteraad, en daar kunnen we gelukkig op democratische wijze laten weten of we het met het huidige beleid eens zijn. Leiden is voor mij nog steeds de mooiste stad van Nederland en de stad waar ik de rest van mijn leven wil blijven wonen, de stad is er voor de bewoners, die elke bezoeker van harte welkom heten (dat zit in de genen van deze stad) maar alleen daarom al, moet die stad wel leefbaar blijven. Dan komen die bezoekers echt wel, zoals ze al deden en weer gaan doen, daar hoeven we niet bakken geld voor uit te geven om ze naar de stad te lokken.

Als we een leefbare stad hebben en houden, met een echte balans tussen levendigheid en leefbaarheid dan zal een stad als Leiden, die zoveel moois te bieden heeft, echt wel in trek blijven bij bezoekers die er dan net als de bewoners blij van worden om daar te zijn. Ze zijn dan in een echte stad, waar mensen wonen, en als ze naar een open lucht museum willen, kunnen ze altijd een kaartje voor Venetië kopen.

Inspraakreactie 9

Inspraakreactie nota of plan indienen voor inwoners Inspraakreactie Wat is de naam van het plan/concept beleidsnota? Wat is het zaaknummer? Inspraakreactie

conceptnota visie bezoekerseconomie 3276865 Zie de reactie van . Ik sluit mij hierbij aan.

Documenten toevoegen Documenten toevoegen

Uw gegevens Uw gegevens Voornaam* Voorvoegsel(s) Achternaam*

Adresgegevens

Straatnaam* Huisnummer* Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode* Woonplaats*

Contactgegevens E-mailadres* Telefoonnummer

Controleren en verzenden

29-08-2021 08:11:23

pagina 1 van 1

Inspraakreactie 10

Inspraakreactie nota of plan indienen voor inwoners Inspraakreactie Wat is de naam van het plan/concept beleidsnota? Wat is het zaaknummer? Inspraakreactie

conceptnotitie bezoekeresconomie 3276865 Ik onderschrijf de eerdere reactie van en verwijs daarnaar.

Documenten toevoegen Documenten toevoegen

Uw gegevens Uw gegevens Voornaam* Voorvoegsel(s) Achternaam*

Adresgegevens

Straatnaam* Huisnummer* Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode* Woonplaats*

Contactgegevens E-mailadres* Telefoonnummer

Controleren en verzenden

29-08-2021 22:51:22

pagina 1 van 1

Inspraakreactie 11

Inspraakreactie nota of plan indienen voor inwoners Inspraakreactie Wat is de naam van het plan/concept beleidsnota? Wat is het zaaknummer? Inspraakreactie

Conceptnota Visie bezoekerseconomie 3276865 Ik sluit mij volledig aan bij de inspraakreactie van... Ik mis het uitgangspunt duurzaamheid (vergroten toerisme belast de aarde nog meer). Daarnaast vind ik ook dat de opbrengst uit toeristenbelasting naar algemene belangen van Leiden moet gaan en niet naar de belangenorganisatie, die belang heeft bij toerisme. Ook wordt de woonfunctie als gezin in het centrum en omringende wijken hoe langer hoe meer ondergeschikt gemaakt aan het toerisme. Is er nog zorg voor de sociale cohesie in de wijk, m.a.w. voor de leefbaarheid die ook in het rapport wordt genoemd? Verder lijkt het me goed om minder vanuit vooronderstellingen te werken. Dat kan een bepaalde blindheid veroorzaken.

Documenten toevoegen Documenten toevoegen

Uw gegevens Uw gegevens Voornaam* Voorvoegsel(s) Achternaam*

Adresgegevens

Straatnaam* Huisnummer* Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode* Woonplaats*

Contactgegevens E-mailadres* Telefoonnummer

Controleren en verzenden

30-08-2021 16:06:54

pagina 1 van 1

Inspraakreactie 12

Inspraakreactie nota of plan indienen voor inwoners Inspraakreactie Wat is de naam van het plan/concept beleidsnota? Wat is het zaaknummer? Inspraakreactie

Visie Bezoekerseconomie Leiden 2021-2024 Conceptnota 3276865 Commentaar visie bezoekerseconomie. - De auteurs stellen dat de visie berust op versterking van levendigheid en leefbaarheid en het behoud van de balans daartussen, wat een achterhaald idee is, omdat die balans de afgelopen jaren voor grote delen van de binnenstad al zoek is geraakt. Om in te kunnen zetten op een toekomstbestendige bezoekerseconomie in een Leiden dat ook binnen de singels leefbaar is voor bewoners van alle leeftijden, zal die balans eerst moeten worden hersteld door voorrang te geven aan die leefbaarheid. - Regulering van het watertoerisme wordt als optie benoemd. Er is weinig tot geen aandacht voor de overlast van het bezoekersvaarverkeer (eigen boten en huur-, rondvaart-, restaurantboten) in de visie. De tekst bestaat slechts uit wat wollige gedachten. Voor de milieuaspecten (uitlaatgassen en geluidsoverlast door diesel- en buitenboordmotoren) is al helemaal geen aandacht. Voor toelichting, zie bijlage.

Documenten toevoegen Documenten toevoegen

3276865-inspraak.pdf

Uw gegevens Uw gegevens Voornaam* Voorvoegsel(s) Achternaam*

Adresgegevens

Straatnaam* Huisnummer* Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode* Woonplaats*

Contactgegevens E-mailadres*

27-08-2021 10:46:13

pagina 1 van 2

Inspraakreactie nota of plan indienen voor inwoners Telefoonnummer

Controleren en verzenden

27-08-2021 10:46:13

pagina 2 van 2

Inspraakreactie 12

3276865 Inspraak Conceptnota Visie Bezoekerseconomie Z/21/3276865.

Commentaar visie bezoekerseconomie. - De auteurs stellen dat de visie berust op versterking van levendigheid en leefbaarheid en het behoud van de balans daartussen, wat een achterhaald idee is, omdat die balans de afgelopen jaren voor grote delen van de binnenstad al zoek is geraakt. Om in te kunnen zetten op een toekomstbestendige bezoekerseconomie in een Leiden dat ook binnen de singels leefbaar is voor bewoners van alle leeftijden, zal die balans eerst moeten worden hersteld door voorrang te geven aan die leefbaarheid. - Regulering van het watertoerisme wordt als optie benoemd. Er is weinig tot geen aandacht voor de overlast van het bezoekersvaarverkeer (eigen boten en huur-, rondvaart-, restaurantboten) in de visie. De tekst bestaat slechts uit wat wollige gedachten. Voor de milieu-aspecten (uitlaatgassen en geluidsoverlast door diesel- en buitenboordmotoren) is al helemaal geen aandacht. Toelichting. Wat opvalt, is dat de visie levendigheid associeert met bezoekers en de term bijna nergens noemt zonder ook leefbaarheid daarbij te betrekken. De opstellers voelen blijkbaar wel aan dat wat zij met 'levendig' bedoelen, in de ogen van de (vaste) bewoners vaak als 'onleefbaar' wordt ervaren. Verder inzetten op een bezoekerseconomie (waarin Leiden meer afhankelijk van en ingericht wordt voor toeristen) is inderdaad precies wat je vanwege de leefbaarheid niet moet doen.

Zie Amsterdam, Barcelona en vooral Venetie als afschrikwekkende voorbeelden van waar een enthousiast streven naar een bezoekerseconomie toe leidt! Dat de stad stil was in coronatijd, kwam niet (alleen) door het ontbreken van toeristen, maar (ook) door het ontbreken van bewoners. Dit gemeentebestuur lijkt echter niet veel te geven om het bestaan van eigen bewoners. Het prevelt vroom 'leefbaarheid' bij alle voorstellen, maar lijkt niet echt bereid die te beschermen; denk bv aan het gedogen van verboden airbnb, het blijven toestaan van zgn woonvorming (ombouwen van panden tot piepkleine studio's) waardoor bovendien steeds meer panden verkamerd mogen worden (20% van alle adressen) en het vrijgeven van hele straten voor verkamering (omdat daar inmiddels toch geen gezinnen meer willen wonen). De Leidse binnenstad verliest zijn sociale cohesie en wordt meer en meer het domein van passanten (airbnb-gasten, dagjesmensen, bezoekers uit de omgeving, studiobewoners in afwachting van een woning, studenten) en steeds minder van echte bewoners met een langere termijn interesse in de stad en bereidheid die te onderhouden en mooi te houden. Leiden binnen de singels oogt en klinkt op veel plaatsen als een binnenstebuiten gekeerd lawaaiig studentenhuis, met meubilair, muziek, borrels, peuken, blikjes, vuilnis, fietsen en meer, op onbegaanbare trottoirs voor verloederende panden.

De vaste bewoners zien steeds minder bekende gezichten op straat, ze trekken weg en verhuurders zien hun kans. Het 'levendig en dynamisch' is bedoeld voor bezoekers en studenten, maar niet voor gezinnen en bewoners van allerlei verschillende leeftijden. De overlast verspreidt zich als een olievlek steeds verder en de binnenstad gaat geleidelijk dood.

Ook zullen de inkomsten gegenereerd door een bezoekerseconomie voor een groot deel niet de Leidse bevolking ten goede komen, maar verdwijnen naar bedrijven/ketens van buiten de stad, airbnb verhuurders van woonruimte en studenten die in de horeca werken, terwijl de kosten voor het onderhoud van de stad wel op Leidenaars afgewenteld zullen worden. Ook op het water doet de gemeente niet veel voor de leefbaarheid van het gebied rond het vaarwater en worden de eigen regels die ook opgesteld zijn vanwege de leefbaarheid (geen versterkte muziek, matige snelheid) niet gehandhaafd. Op en langs het water vergaat horen en zien je vooral 's zomers door de vele boten met veel te harde muziek en brallende mensen. De visie besteedt alleen wat plichtmatig, symbolische aandacht aan het watertoerisme in de vorm van frases als ' ... vraagt mogelijk om een kader ...' en dan komt men niet veel verder dan een opmerking dat toeristen te stimuleren om aan te leggen in de havens alvorens de stad in te gaan, goed in zo'n kader zou passen. Afgezien van de volslagen vrijblijvendheid van zo'n opmerking, zou het natuurlijk ook niets helpen. Dagjesmensen met al dan niet gehuurde sloepen of borrelende disputen gaan daar echt niet aan mee doen, die willen door de Leidse binnenstad varen. Misschien dat het invoeren van vaarroutes wel iets helpt (voor zover men zich daaraan houdt natuurlijk).

De gemeente kan ook nu al veel actiever zijn: hang niet alleen aan de rand van de stad maar ook in de stad zelf borden op met aanwijzingen over snelheid en geluidsoverlast, controleer uitbaters van rondvaartboten en zorg dat verhuurders van boten hun klanten op het hart drukken om zonder versterkte muziek te genieten van hun vaartocht. Bedenk hoe in ieder geval op de meest basale zaken (snelheid, voorrang, alcohol, geluidsoverlast) kan worden gehandhaafd. Met boa's die meevaren in de files kom je er niet. Wat is er tegen op cameratoezicht? Ook aan de herrie en uitlaatgassen van de buitenboordmotoren zelf zou wat moeten worden gedaan voor een binnenstad die een milieuzone zou zijn en die autoluw zou moeten worden. Ontmoedig het varen op fossiele brandstof en stimuleer het gebruik van electrische fluisterboten. Misschien dat er in de definitieve versie van de visie nog wat creatieve en vooral meer concrete oplossingen kunnen komen voor vergroening van het Leidse water? Zie ook p.12 in de visie: "Duurzaam vervoer van bezoekers in de Agenda Autoluwe Binnenstad De manier waarop bezoekers duurzaam naar Leiden komen, is onderdeel van de autoluwe agenda. ... Minder verkeer op fossiele brandstoffen, minder zoekverkeer en meer groen zorgen voor schonere lucht en minder geluidsoverlast.

Dit vergroot de leefbaarheid in de binnenstad en het stimuleert een aangenamer verblijf voor de bezoeker (Agenda Autoluwe Binnenstad 2020, pagina’s 10, 23, 25, 28). Zero Emissie Stadslogistiek (ZES) in de binnenstad Vanaf januari 2025 moet de logistiek in de binnenstad inclusief het stationspleingebied emissievrij zijn. ...

Inspraakreactie 13

Inspraakreactie nota of plan indienen voor inwoners Inspraakreactie Wat is de naam van het plan/concept beleidsnota? Wat is het zaaknummer? Inspraakreactie

Conceptnota Visie bezoekerseconomie 3276865 Ik sluit mij aan bij de inspraakreactie van de heer. Aansluitend wijs ik erop dat de gemeente op de eerste plaats tot doel en taak heeft zorg te dragen voor de inwoners van de stad. De inwoners zijn het meest belangrijke sociale, economische en culturele bestanddeel van de stad. Zij dragen de economie, en hebben de grootste belangen bij een gezond, veilig en welvarend leefklimaat. Voorts: Als bewoner van de Lokhorststraat ben ik dagelijks getuige van honderden bezoekers die zich vergapen aan de Rembrandt etalage in de latijnse school. Eveneens ben ik getuige van de moeite die ouderen, en mensen met een beperking in hun mobiliteit hebben wanneer zij proberen de hobbels inde bestrating te overwinnen. Ik zie rollators tot stilstand komen in de kuilen. En zelfs meerdere keren dat rolstoel hangers uit hun rolstoel tuimelden. Bewoners en bezoekers hebben en dezelfde mate last van deze beroerde begaanbaarheid inde hele omgeving van de Pieterskerk. Voordat méér bezoekers naar de stad worden gelokt is het de plicht van de gemeente om ervoor te zorgen dat de straten goed begaanbaar zijn. Speciaal telt daarbij het belang van mensen die in hun mobiliteit belemmerd zijn, zoals ouderen en mensen die van een rolstoelof dergelijke afhankelijk zijn. "No Dogs allowed" zong José Feliciano uit protest toen zijn geleidehond in Engeland werd geweigerd.

Het lijkt erop dat de Gemeente Leiden voor de omgeving van de Pieterskerk de variatie "no wheels allowed" hanteert.

Documenten toevoegen Documenten toevoegen

Uw gegevens Uw gegevens Voornaam* Voorvoegsel(s) Achternaam*

02-09-2021 13:12:08

pagina 1 van 2

Inspraakreactie nota of plan indienen voor inwoners Adresgegevens

Straatnaam* Huisnummer* Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode* Woonplaats*

Contactgegevens E-mailadres* Telefoonnummer

Controleren en verzenden

02-09-2021 13:12:08

pagina 2 van 2

Inspraakreactie 14

Inspraakreactie nota of plan indienen voor ondernemers Inspraakreactie Wat is de naam van het plan/concept beleidsnota? Wat is het zaaknummer? Inspraakreactie

Visie bezoekerseconomie Leiden 3276865 Zie bijlage

Documenten toevoegen Documenten toevoegen

20210901 Zienswijze bezoekerseconomie Handelshuis.pdf

Uw gegevens Bedrijfsgegevens

Handelsnaam/vestigingsnaam*

Centrummanagement Leiden/Cultuurfonds Leiden/Leiden Marketing

Vestigingsadres

Straatnaam* Huisnummer* Huisletter Huisnummertoevoeging Postcode* Woonplaats*

Contactgegevens Contactpersoon* E-mailadres* Telefoonnummer

Controleren en verzenden

02-09-2021 11:43:41

pagina 1 van 1

Inspraakreactie 14

Zienswijze Visie bezoekerseconomie 2 september 2021

Geachte heer/mevrouw, Graag reageren wij, Cultuurfonds Leiden, Leiden Marketing en Centrummanagement Leiden op de conceptnota Visie bezoekerseconomie Leiden. Als corona ons iets geleerd heeft, is dat zonder bezoekers de ziel uit de stad is. Juist de levendigheid zorgt ervoor dat Leiden een aantrekkelijk stad is waar mensen graag wonen en werken. Iedereen weet nu dat veel voorzieningen waar Leidenaren zo trots op zijn en zelf gebruik van maken, zoals musea, theaters, winkels en horecazaken zonder bezoekers het niet zullen overleven. En dat daarmee een hoop banen verloren gaan en vele jaren werk van zoveel Leidenaren teniet wordt gedaan. In de visie schrijft u dat u inzet op het herstel van de bezoekerseconomie naar het niveau van vóór corona en daarnaast het selectief doorontwikkelen van enkele deelmarkten. En dan specifiek die deelmarkten, die een hoge maatschappelijke waarde en een lage negatieve impact hebben. Onze drie organisaties steunen deze gemaakte keuzes. Waar wij bovendien blij mee zijn is dat deze keuzes niet gemaakt zijn op basis van gevoelens, maar op basis van feiten. Zo blijkt bijvoorbeeld dat het herstellen van de bezoekerseconomie naar het niveau van 2019 verantwoord kan, omdat in 2019 levendigheid en leefbaarheid met elkaar in balans waren (pag. 7).

Tevens kunnen wij uw keuze voor de deelmarkten Erfgoed & Cultuur en de congresmarkt en regionale versterking volgen. Deze deelmarkten passen bij het profiel van Leiden zoals blijkt uit de bezoekersmotieven. Ook wordt duidelijk dat de Leidse regio van belang is voor Leiden, want het grootste deel van de bezoekers komt uit Leiden en de regio zelf en zij beschouwen de Leidse binnenstad dus als ‘hun’ huiskamer. Tenslotte vinden wij het logisch om bezoekers van verder weg een completer aanbod te bieden samen met onze regio. Wel missen wij in deze opsomming de zakelijke bezoeker die hier voor onze kenniseconomie komt, en niet per se voor een congres. Denk bijvoorbeeld aan buitenlandse medewerkers van een bedrijf op het bioscience park die een maand in Leiden verblijven om een bepaalde techniek onder de knie te krijgen of gastdocenten aan de Universiteit of medewerkers van internationaal opererend bedrijfsleven. Het is belangrijk om ook deze groep te erkennen om te kunnen duiden op welke manier zij de stad gebruiken en bijdragen aan de lokale economie. We vernemen graag of u het eens bent met deze omissie en of u dit zou willen aanpassen. Het maken van deze visie kwam onder andere voort uit een gevoel bij bewoners dat Leiden te druk zou worden. Gelukkig wordt in deze visie ons vermoeden bevestigd dat dit gevoel over het algemeen niet strookt met de feiten.

Tevens blijkt dat de meeste bezoekers gewoon bewoners zijn die recreëren in hun eigen stad. Dat het dus de toeristen van buiten Leiden zijn die de drukte veroorzaken blijkt, zoals wij al vermoeden, niet te kloppen. Uiteraard erkennen wij ook dat er nadelen aan de bezoekerseconomie zitten, en we respecteren de mensen die er negatiever in staan dan ons, maar de genoemde nadelen wegen ons inziens in het geheel niet op tegen de voordelen voor onze stad en haar inwoners.

1

Daarnaast weten we nu precies wat nadelen zijn en kunnen we er dus op gaan sturen. Zie het als ‘watermanagement’; water stroomt naar de laagst gelegen plek en daar stroomt het over wanneer het vol is. Mits goed gemanaged, kan water naar elders worden geleid of anders benut, zodat het overal een voordeel oplevert. Wij stellen ons graag beschikbaar deze regierol samen met de gemeente op ons te nemen, want ook wij willen zo min mogelijk overlast van de bezoekerseconomie. Zoals aangegeven kunnen wij ons vinden in de gemaakte keuzes en ambities. Wij helpen dan ook graag mee aan de realisatie van de gestelde ambities. Wij stellen daarom voor om na de vaststelling van de definitieve visie door de gemeenteraad met elkaar in gesprek te gaan over een uitvoeringsprogramma. Het mag namelijk niet alleen bij mooie woorden blijven. Dat is funest voor het stevige draagvlak dat er nu voor de Leidse bezoekerseconomie is. Onze organisaties zijn bereid om daar op basis van cofinanciering in mee te investeren. In deze gesprekken kan ook de monitoring aan de orde komen waarvan u gevraagd heeft of wij deze op ons zouden willen nemen. Wij staan positief tegenover deze vraag. Graag gaan wij ook nog in op de gevoerde participatie. We zijn van mening dat deze over het algemeen goed is verlopen. Wel hebben wij moeten constateren dat de bewonersvertegenwoordiging eenzijdig was.